൫. കത്ഥീസുത്തം

൮൫. ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ചേതീസു വിഹരതി സഹജാതിയം. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാചുന്ദസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ഏതദവോച –

‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു കത്ഥീ ഹോതി വികത്ഥീ അധിഗമേസു – ‘അഹം പഠമം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ദുതിയം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം തതിയം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ചതുത്ഥം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ആകാസാനഞ്ചായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ സമനുയുഞ്ജതി സമനുഗ്ഗാഹതി സമനുഭാസതി. സോ തഥാഗതേന വാ തഥാഗതസാവകേന വാ ഝായിനാ സമാപത്തികുസലേന പരചിത്തകുസലേന പരചിത്തപരിയായകുസലേന സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ ഇരീണം ആപജ്ജതി വിചിനം ആപജ്ജതി അനയം ആപജ്ജതി ബ്യസനം ആപജ്ജതി അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസി കരോതി – ‘കിം നു ഖോ അയമായസ്മാ കത്ഥീ ഹോതി വികത്ഥീ അധിഗമേസു – അഹം പഠമം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി…പേ… അഹം സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘ദീഘരത്തം ഖോ അയമായസ്മാ ഖണ്ഡകാരീ ഛിദ്ദകാരീ സബലകാരീ കമ്മാസകാരീ ന സന്തതകാരീ ന സന്തതവുത്തി സീലേസു. ദുസ്സീലോ ഖോ അയമായസ്മാ. ദുസ്സില്യം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘അസ്സദ്ധോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; അസ്സദ്ധിയം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘അപ്പസ്സുതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ അനാചാരോ; അപ്പസച്ചം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുബ്ബചോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദോവചസ്സതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘പാപമിത്തോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; പാപമിത്തതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘കുസീതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; കോസജ്ജം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘മുട്ഠസ്സതി ഖോ പന അയമായസ്മാ; മുട്ഠസ്സച്ചം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘കുഹകോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; കോഹഞ്ഞം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുബ്ഭരോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദുബ്ഭരതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുപ്പഞ്ഞോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദുപ്പഞ്ഞതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, സഹായകോ സഹായകം ഏവം വദേയ്യ – ‘യദാ തേ, സമ്മ, ധനേന [ബന്ധോ (ക.)] ധനകരണീയം അസ്സ, യാചേയ്യാസി മം [യാചിസ്സസി മം (സീ.), പവേദേയ്യാസി മം (സ്യാ.), പരാജേയ്യാപി മം (ക.)] ധനം. ദസ്സാമി തേ ധന’ന്തി. സോ കിഞ്ചിദേവ ധനകരണീയേ സമുപ്പന്നേ സഹായകോ സഹായകം ഏവം വദേയ്യ – ‘അത്ഥോ മേ, സമ്മ, ധനേന. ദേഹി മേ ധന’ന്തി. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘തേന ഹി, സമ്മ, ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ തത്ര ഖനന്തോ നാധിഗച്ഛേയ്യ. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘അലികം മം, സമ്മ, അവച; തുച്ഛകം മം, സമ്മ, അവച – ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘നാഹം തം, സമ്മ, അലികം അവചം, തുച്ഛകം അവചം. തേന ഹി, സമ്മ, ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ തത്രപി ഖനന്തോ നാധിഗച്ഛേയ്യ. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘അലികം മം, സമ്മ, അവച, തുച്ഛകം മം, സമ്മ, അവച – ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘നാഹം തം, സമ്മ, അലികം അവചം, തുച്ഛകം അവചം. തേന ഹി, സമ്മ, ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ തത്രപി ഖനന്തോ നാധിഗച്ഛേയ്യ. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘അലികം മം, സമ്മ, അവച, തുച്ഛകം മം, സമ്മ, അവച – ഇധ ഖനാഹീ’തി. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘നാഹം തം, സമ്മ, അലികം അവചം, തുച്ഛകം അവചം. അപി ച അഹമേവ ഉമ്മാദം പാപുണിം ചേതസോ വിപരിയായ’ന്തി.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു കത്ഥീ ഹോതി വികത്ഥീ അധിഗമേസു – ‘അഹം പഠമം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ദുതിയം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം തതിയം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ചതുത്ഥം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ആകാസാനഞ്ചായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപി, അഹം സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ സമനുയുഞ്ജതി സമനുഗ്ഗാഹതി സമനുഭാസതി. സോ തഥാഗതേന വാ തഥാഗതസാവകേന വാ ഝായിനാ സമാപത്തികുസലേന പരചിത്തകുസലേന പരചിത്തപരിയായകുസലേന സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ ഇരീണം ആപജ്ജതി വിചിനം ആപജ്ജതി അനയം ആപജ്ജതി ബ്യസനം ആപജ്ജതി അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസി കരോതി – ‘കിം നു ഖോ അയമായസ്മാ കത്ഥീ ഹോതി വികത്ഥീ അധിഗമേസു – അഹം പഠമം ഝാനം സമാപജ്ജാമിപി…പേ… അഹം സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജാമിപി വുട്ഠഹാമിപീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘ദീഘരത്തം ഖോ അയമായസ്മാ ഖണ്ഡകാരീ ഛിദ്ദകാരീ സബലകാരീ കമ്മാസകാരീ, ന സന്തതകാരീ ന സന്തതവുത്തി സീലേസു. ദുസ്സീലോ ഖോ അയമായസ്മാ; ദുസ്സില്യം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘അസ്സദ്ധോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; അസ്സദ്ധിയം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘അപ്പസ്സുതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ അനാചാരോ; അപ്പസച്ചം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുബ്ബചോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദോവചസ്സതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘പാപമിത്തോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; പാപമിത്തതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘കുസീതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; കോസജ്ജം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘മുട്ഠസ്സതി ഖോ പന അയമായസ്മാ; മുട്ഠസ്സച്ചം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘കുഹകോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; കോഹഞ്ഞം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുബ്ഭരോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദുബ്ഭരതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ദുപ്പഞ്ഞോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ദുപ്പഞ്ഞതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം’.

‘‘സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ അപ്പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി ഠാനമേതം വിജ്ജതീ’’തി. പഞ്ചമം.