൬. അധിമാനസുത്തം

൮൬. ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാകസ്സപസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ ഏതദവോച –

‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി. തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ സമനുയുഞ്ജതി സമനുഗ്ഗാഹതി സമനുഭാസതി. സോ തഥാഗതേന വാ തഥാഗതസാവകേന വാ ഝായിനാ സമാപത്തികുസലേന പരചിത്തകുസലേന പരചിത്തപരിയായകുസലേന സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ ഇരീണം ആപജ്ജതി വിചിനം ആപജ്ജതി അനയം ആപജ്ജതി ബ്യസനം ആപജ്ജതി അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസി കരോതി – ‘കിം നു ഖോ അയമായസ്മാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘അധിമാനികോ ഖോ അയമായസ്മാ അധിമാനസച്ചോ, അപ്പത്തേ പത്തസഞ്ഞീ, അകതേ കതസഞ്ഞീ, അനധിഗതേ അധിഗതസഞ്ഞീ. അധിമാനേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസി കരോതി – ‘കിം നു ഖോ അയമായസ്മാ നിസ്സായ അധിമാനികോ അധിമാനസച്ചോ, അപ്പത്തേ പത്തസഞ്ഞീ, അകതേ കതസഞ്ഞീ, അനധിഗതേ അധിഗതസഞ്ഞീ. അധിമാനേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘ബഹുസ്സുതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. തസ്മാ അയമായസ്മാ അധിമാനികോ അധിമാനസച്ചോ, അപ്പത്തേ പത്തസഞ്ഞീ, അകതേ കതസഞ്ഞീ, അനധിഗതേ അധിഗതസഞ്ഞീ. അധിമാനേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘അഭിജ്ഝാലു ഖോ പന അയമായസ്മാ; അഭിജ്ഝാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. അഭിജ്ഝാപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ബ്യാപന്നോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ബ്യാപാദപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ഥിനമിദ്ധോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ഥിനമിദ്ധപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ഥിനമിദ്ധപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ഉദ്ധതോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ഉദ്ധച്ചപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ഉദ്ധച്ചപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘വിചികിച്ഛോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘കമ്മാരാമോ ഖോ പന അയമായസ്മാ കമ്മരതോ കമ്മാരാമതം അനുയുത്തോ. കമ്മാരാമതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ഭസ്സാരാമോ ഖോ പന അയമായസ്മാ ഭസ്സരതോ ഭസ്സാരാമതം അനുയുത്തോ. ഭസ്സാരാമതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘നിദ്ദാരാമോ ഖോ പന അയമായസ്മാ നിദ്ദാരതോ നിദ്ദാരാമതം അനുയുത്തോ. നിദ്ദാരാമതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘സങ്ഗണികാരാമോ ഖോ പന അയമായസ്മാ സങ്ഗണികരതോ സങ്ഗണികാരാമതം അനുയുത്തോ. സങ്ഗണികാരാമതാ ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘സതി ഖോ പന അയമായസ്മാ ഉത്തരി കരണീയേ ഓരമത്തകേന വിസേസാധിഗമേന അന്തരാ വോസാനം ആപന്നോ. അന്തരാ വോസാനഗമനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം’.

‘‘സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ അപ്പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി ഠാനമേതം വിജ്ജതീ’’തി. ഛട്ഠം.