൪. ബ്യാകരണസുത്തം

൮൪. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഏതദവോച –

‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി. തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ സമനുയുഞ്ജതി സമനുഗ്ഗാഹതി സമനുഭാസതി. സോ തഥാഗതേന വാ തഥാഗതസാവകേന വാ ഝായിനാ സമാപത്തികുസലേന പരചിത്തകുസലേന പരചിത്തപരിയായകുസലേന സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ ഇരീണം ആപജ്ജതി വിചിനം [വിസിനം (സീ. അട്ഠ.)] ആപജ്ജതി അനയം ആപജ്ജതി ബ്യസനം ആപജ്ജതി അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി.

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസി കരോതി – ‘കിം നു ഖോ അയമായസ്മാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി?

‘‘തമേനം തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ഝായീ സമാപത്തികുസലോ പരചിത്തകുസലോ പരചിത്തപരിയായകുസലോ ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാതി –

‘കോധനോ ഖോ അയമായസ്മാ; കോധപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. കോധപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ഉപനാഹീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ഉപനാഹപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ഉപനാഹപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘മക്ഖീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; മക്ഖപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. മക്ഖപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘പളാസീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; പളാസപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. പളാസപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘ഇസ്സുകീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ഇസ്സാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ഇസ്സാപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘മച്ഛരീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; മച്ഛേരപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. മച്ഛേരപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘സഠോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; സാഠേയ്യപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. സാഠേയ്യപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘മായാവീ ഖോ പന അയമായസ്മാ; മായാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. മായാപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘പാപിച്ഛോ ഖോ പന അയമായസ്മാ; ഇച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ ബഹുലം വിഹരതി. ഇച്ഛാപരിയുട്ഠാനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം.

‘സതി [മുട്ഠസ്സതി (സീ. സ്യാ.)] ഖോ പന അയമായസ്മാ ഉത്തരി കരണീയേ ഓരമത്തകേന വിസേസാധിഗമേന അന്തരാ വോസാനം ആപന്നോ. അന്തരാ വോസാനഗമനം ഖോ പന തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ പരിഹാനമേതം’.

‘‘സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ അപ്പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. സോ വതാവുസോ, ഭിക്ഖു ‘ഇമേ ദസ ധമ്മേ പഹായ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ വുദ്ധിം വിരൂള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജിസ്സതീ’തി ഠാനമേതം വിജ്ജതീ’’തി. ചതുത്ഥം.