໕. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ

໕໐໘. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂຈຣາ ກຕກມ຺ມາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຘວນໍ ປວິສິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂຈຣຄາມຓິໂກ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ເມ ປຸຕ຺ຕຠາຕຸກາ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເຫຐິສ຺ສນ຺ຕິ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸນິ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ເຄນ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ໂຈຣຄາມຓິໂກ ມໍເສ ປກ຺ເກ ວຣມໍສານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຓປຸຏໍ [ປຓ຺ເຓນ ປຸຏໍ (ສ຺ຍາ.)] ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອວິທູເຣ ຣຸກ຺ເຂ ອາລຄ຺ເຄຕ຺ວາ – ‘‘ໂຍ ປສ຺ສຕິ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ທິນ຺ນໍເຍວ ຫຣຕູ’’ຕິ, ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂຈຣຄາມຓິກສ຺ສ ອິມໍ ວາຈໍ ຠາສມານສ຺ສ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕໍ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປສ຺ສຍໍ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຕໍ ມໍສໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ [ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາສິ (?)].

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ໂອຫິຍ຺ຍໂກ ໂຫຕິ ວິຫາຣປາໂລ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ? ‘‘ປວິຏ຺ໂຐ, ຠຄິນິ, ຠຄວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໍສໍ ຠຄວໂຕ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຕຍາ, ຠຄິນິ, ຠຄວາ ມໍເສນ. ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ທເທຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຠເວຍ຺ຍໍ ອນ຺ຕຣວາສເກນາ’’ຕິ. ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມາຕຸຄາມາ ນາມ ກິຈ຺ຉລາຠາ. ອິທຎ຺ຈ ເມ ອນ຺ຕິມໍ ປຎ຺ຈມໍ ຈີວຣໍ. ນາຫໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິ, ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ຖິໍ ທຕ຺ວາ ກຈ຺ເຉ ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ [ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ.)] ເອວເມວ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຠຄິນິ ຠຄວໂຕ ມໍສໍ ທຕ຺ວາ ມຍິ ອນ຺ຕຣວາສເກ ສຊ຺ຊສີ’’ຕິ [ອນ຺ຕຣວາສກໍ ນ ສຊ຺ຊສີຕິ (ກ.), ມຍ຺ຫໍ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫີຕິ (ສ຺ຍາ.)]. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸທາຍິນາ ນິປ຺ປີຬິຍມານາ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ທຕ຺ວາ ອຸປສ຺ສຍໍ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິໂຍ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຫໍ ເຕ, ອຍ຺ເຍ, ອນ຺ຕຣວາສໂກ’’ຕິ? ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕິ ກິຈ຺ຉລາໂຠ ມາຕຸຄາໂມ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ຎາຕິກາ ເຕ, ອຸທາຍິ, ອຎ຺ຎາຕິກາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ນ ຊານາຕິ ປຕິຣູປໍ ວາ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ວາ ສນ຺ຕໍ ວາ ອສນ຺ຕໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສສິ! ເນຕໍ ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໐໙. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກຈີວຣໍ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ຍາ ອມ຺ຫາກໍ ປາຣິວຕ຺ຕກຈີວຣໍ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕາສໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕີນໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕີນໍ ວິປາເຈນ຺ຕີນໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ – ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣສ຺ສ, ສາມເຓຣິຍາ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ.

໕໑໑. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໑໒. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຎ຺ຎາຕິກາ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ຘາ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ.

ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໑໓. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໑໔. ອນາປຕ຺ຕິ ຎາຕິກາຍ, ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຣິຕ຺ເຕນ ວາ ວິປຸລໍ, ວິປຸເລນ ວາ ປຣິຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕາວກາລິກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.