໔. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍກຓ຺ຑໍ

໑. ຈີວຣວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ

ອິເມ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຕິໍສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ

ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໔໕໙. ເຕເນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຄຕມເກ ເຈຕິເຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕິຈີວຣໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ຠຄວຕາ ຕິຈີວຣໍ ອນຸຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎເນວ ຕິຈີວເຣນ ຄາມໍ ປວິສນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນ ຕິຈີວເຣນ ອາຣາເມ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນ ຕິຈີວເຣນ ນຫານໍ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໖໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໖໑. [ມຫາວ. ໓໔໗] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ອາຍສ຺ມາ ຈ ອານນ຺ໂທ ຕໍ ຈີວຣໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາເກເຕ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ – ‘ນ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ເມ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອຫຎ຺ຈິມໍ ຈີວຣໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕຸກາໂມ. ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາເກເຕ ວິຫຣຕິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ກີວຈິຣໍ ປນານນ຺ທ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນວມໍ ວາ, ຠຄວາ, ທິວສໍ ທສມໍ ວາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໖໒. ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ຕໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໓. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ນຏ຺ຐໍ ວາ ວິນຏ຺ຐໍ ວາ ທຑ຺ຒໍ ວາ ຈີວຣາສາ ວາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນາ.

ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິການໍ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ມາຕິກາຍ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ເຆນ ວາ ອນ຺ຕຣາ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ.

ທສາຫປຣມນ຺ຕິ ທສາຫປຣມຕາ ຘາເຣຕພ຺ພໍ.

ອຕິເຣກຈີວຣໍ ນາມ ອນຘິຏ຺ຐິຕໍ ອວິກປ຺ປິຕໍ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ, ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ຕໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕີ [ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ປທໍ ສພ຺ພໂປຕ຺ຖເກສຸ ອຕ຺ຖິ, ສິກ຺ຂາປເທ ປນ ນຕ຺ຖິ, ເອວມຸປຣິປິ] ຕິ ເອກາທເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີ’’ຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ເທເສຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ. ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ທາຕພ຺ພໍ.

໔໖໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິທໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໔໖໕. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີ’’ຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ເທເສຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ. ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ທາຕພ຺ພໍ.

໔໖໖. ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ. ອິທໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໗. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອິທໍ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣໍ ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີ’’ຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ເທເສຕພ຺ພາ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ. ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ທາຕພ຺ພໍ – ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີ’’ຕິ.

໔໖໘. ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຘິຏ຺ຐິເຕ ອຘິຏ຺ຐິຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອວິກປ຺ປິເຕ ວິກປ຺ປິຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຏ຺ເຐ ນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອວິນຏ຺ເຐ ວິນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອທຑ຺ເຒ ທຑ຺ຒສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອວິລຸຕ຺ເຕ ວິລຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ຈີວຣໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທສາຫານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທສາຫານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທສາຫານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໖໙. ອນາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕທສາຫໍ ອຘິຏ຺ເຐຕິ, ວິກປ຺ເປຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ນສ຺ສຕິ, ວິນສ຺ສຕິ, ຑຍ຺ຫຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

໔໗໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ນ ທາຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ທເທຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ.

ກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທໍ

໔໗໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ຕານິ ຈີວຣານິ ຈິຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ກຓ຺ຓກິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຠິກ຺ຂູ ໂອຕາເປນ຺ຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕານິ ຈີວຣານິ ໂອຕາເປນ຺ເຕ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກສ຺ສິມານິ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣານິ ກຓ຺ຓກິຕານີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໗໒. ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໗໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ໂກສມ຺ພິຍໍ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ຎາຕກາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສຸໍ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ຠທນ຺ໂຕ, ມຍໍ, ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູປິ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ຎາຕກາ ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ຠຄວຕາວຸໂສ, ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ – ‘ນ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ຄິລາໂນ. ນ ສກ຺ໂກມິ ຕິຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກມິຕຸໍ. ນາຫໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ເຕນ ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄິລາໂນ. ນ ສກ຺ໂກມິ ຕິຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກມິຕຸໍ. ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈາມີ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໔໗໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ. ນ ສກ຺ໂກຕິ ຕິຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກມິຕຸໍ. ໂສ ສງ຺ຆໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ. ນ ສກ຺ໂກຕິ ຕິຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກມິຕຸໍ. ໂສ ສງ຺ຆໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໗໕. ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໗໖. ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ນຏ຺ຐໍ ວາ ວິນຏ຺ຐໍ ວາ ທຑ຺ຒໍ ວາ ຈີວຣາສາ ວາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນາ.

ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິການໍ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ມາຕິກາຍ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ເຆນ ວາ ອນ຺ຕຣາ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ.

ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາຕິ ສງ຺ຆາຏິຍາ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ວາ ອນ຺ຕຣວາສເກນ ວາ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕີຕິ ສຫ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ [ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວຸຕ຺ຖໍ [ຣຕ຺ຕິໍ ວິປ຺ປວຸຕ຺ຖໍ (ສີ.)] ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໔໗໗. ຄາໂມ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ນິເວສນໍ ເອກູປຈາຣໍ ນານູປຈາຣໍ. ອຸໂທສິໂຕ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ອຏ຺ໂຏ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ມາໂຬ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ປາສາໂທ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ຫມ຺ມິຍໍ ເອກູປຈາຣໍ ນານູປຈາຣໍ. ນາວາ ເອກູປຈາຣາ ນານູປຈາຣາ. ສຕ຺ໂຖ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ເຂຕ຺ຕໍ ເອກູປຈາຣໍ ນານູປຈາຣໍ. ຘຎ຺ຎກຣຓໍ ເອກູປຈາຣໍ ນານູປຈາຣໍ. ອາຣາໂມ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ວິຫາໂຣ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ. ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເອກູປຈາຣໍ ນານູປຈາຣໍ. ອຊ຺ໂຌກາໂສ ເອກູປຈາໂຣ ນານູປຈາໂຣ.

໔໗໘. ຄາໂມ ເອກູປຈາໂຣ ນາມ ເອກກຸລສ຺ສ ຄາໂມ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ອນ຺ໂຕຄາເມ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຆເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໗໙. ນານາກຸລສ຺ສ ຄາໂມ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ຍສ຺ມິໍ ຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຆເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ສຠາເຍ ວາ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ສຠາຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຫຕ຺ຖປາເສ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຠາເຍ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ສຠາເຍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຠາເຍ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຆເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໐. ເອກກຸລສ຺ສ ນິເວສນໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໑. ນານາກຸລສ຺ສ ນິເວສນໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໒. ເອກກຸລສ຺ສ ອຸໂທສິໂຕ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ອນ຺ໂຕອຸໂທສິເຕ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຸໂທສິເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໓. ນານາກຸລສ຺ສ ອຸໂທສິໂຕ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໔. ເອກກຸລສ຺ສ ອຏ຺ໂຏ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕອຏ຺ເຏ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຏ຺ເຏ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ອຏ຺ໂຏ ໂຫຕິ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໕. ເອກກຸລສ຺ສ ມາໂຬ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕມາເຬ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕມາເຬ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ມາໂຬ ໂຫຕິ ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ, ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໖. ເອກກຸລສ຺ສ ປາສາໂທ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕປາສາເທ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕປາສາເທ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ປາສາໂທ ໂຫຕິ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໗. ເອກກຸລສ຺ສ ຫມ຺ມິຍໍ ໂຫຕິ. ອນ຺ໂຕຫມ຺ມິເຍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຫມ຺ມິເຍ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ຫມ຺ມິຍໍ ໂຫຕິ, ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໘. ເອກກຸລສ຺ສ ນາວາ ໂຫຕິ. ອນ຺ໂຕນາວາຍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນາວາຍ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ນາວາ ໂຫຕິ ນານາຄພ຺ຠາ ນານາໂອວຣກາ. ຍສ຺ມິໍ ໂອວຣເກ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂອວຣເກ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໘໙. ເອກກຸລສ຺ສ ສຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ສຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພາ, ປສ຺ສໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ສຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ສຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໙໐. ເອກກຸລສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອນ຺ໂຕເຂຕ຺ເຕ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕເຂຕ຺ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອນ຺ໂຕເຂຕ຺ເຕ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໙໑. ເອກກຸລສ຺ສ ຘຎ຺ຎກຣຓໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອນ຺ໂຕຘຎ຺ຎກຣເຓ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຘຎ຺ຎກຣເຓ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ຘຎ຺ຎກຣຓໍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອນ຺ໂຕຘຎ຺ຎກຣເຓ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໙໒. ເອກກຸລສ຺ສ ອາຣາໂມ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ອາຣາໂມ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໙໓. ເອກກຸລສ຺ສ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

໔໙໔. ເອກກຸລສ຺ສ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ກາເລ ສມນ຺ຕາ ຉາຍາ ຜຣຕິ, ອນ຺ໂຕຉາຍາຍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຉາຍາຍ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ນານາກຸລສ຺ສ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

ອຊ຺ໂຌກາໂສ ເອກູປຈາໂຣ ນາມ ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎ ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ເອກູປຈາໂຣ, ຕໂຕ ປຣໍ ນານູປຈາໂຣ.

໔໙໕. ວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ວິປ຺ປວຸຕ຺ຖສຎ຺ຎີ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ເວມຕິໂກ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ອວິປ຺ປວຸຕ຺ຖສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘເຏ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຏສຎ຺ຎີ…ເປ… ອວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຎ຺ຎີ… ອນຏ຺ເຐ ນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ… ອວິນຏ຺ເຐ ວິນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ… ອທຑ຺ເຒ ທຑ຺ຒສຎ຺ຎີ…ເປ… ອວິລຸຕ຺ເຕ ວິລຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ຈີວຣໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ວິປ຺ປວຸຕ຺ຖສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອວິປ຺ປວຸຕ຺ເຖ ອວິປ຺ປວຸຕ຺ຖສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໙໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ນສ຺ສຕິ, ວິນສ຺ສຕິ, ຑຍ຺ຫຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໙໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຈີວຣໍ ກຍິຣມານໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິມຊ຺ຊຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິມຊ຺ຊນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອິມໍ ຈີວຣໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ? ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ກຍິຣມານໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ເຕນາຫໍ ອິມໍ ຈີວຣໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິມຊ຺ຊາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠຄວາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ ນິກ຺ຂິປິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໙໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ ນິກ຺ຂິປິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອກາລຈີວຣານິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິເຣກມາສໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ຕານິ ຈີວຣານິ ຈີວຣວໍເສ ຠຓ຺ຑິກາພທ຺ຘານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ຕານິ ຈີວຣານິ ຈີວຣວໍເສ ຠຓ຺ຑິກາພທ຺ຘານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ. ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກສ຺ສິມານິ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣານິ ຈີວຣວໍເສ ຠຓ຺ຑິກາພທ຺ຘານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ອກາລຈີວຣານິ ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີ’’ຕິ. ‘‘ກີວຈິຣໍ ປນາວຸໂສ, ອິມານິ ຈີວຣານິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີ’’ຕິ? ‘‘ອຕິເຣກມາສໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິເຣກມາສໍ ນິກ຺ຂິປິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິເຣກມາສໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິເຣກມາສໍ ນິກ຺ຂິປິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໙໙. ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປເນວ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາກງ຺ຂມາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ໂນຈສ຺ສ ປາຣິປູຣິ, ມາສປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ ອູນສ຺ສ ປາຣິປູຣິຍາ ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈາສາຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໐໐. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ນຏ຺ຐໍ ວາ ວິນຏ຺ຐໍ ວາ ທຑ຺ຒໍ ວາ ຈີວຣາສາ ວາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນາ.

ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິການໍ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ມາຕິກາຍ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ເຆນ ວາ ອນ຺ຕຣາ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ.

ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ສຕ຺ຕມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ກາເລປິ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ເອຕໍ ອກາລຈີວຣໍ ນາມ.

ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ສງ຺ຆໂຕ ວາ ຄຓໂຕ ວາ ຎາຕິໂຕ ວາ ມິຕ຺ຕໂຕ ວາ ປໍສຸກູລໍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຘເນນ.

ອາກງ຺ຂມາເນນາຕິ ອິຈ຺ຉມາເນນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ.

ໂນ ຈສ຺ສ ປາຣິປູຣີຕິ ກຍິຣມານໍ ນປ຺ປໂຫຕິ.

ມາສປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມາສປຣມຕາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ.

ອູນສ຺ສ ປາຣິປູຣິຍາຕິ ອູນສ຺ສ ປາຣິປູຣຕ຺ຖາຍ.

ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍາຕິ ປຈ຺ຈາສາ ໂຫຕິ ສງ຺ຆໂຕ ວາ ຄຓໂຕ ວາ ຎາຕິໂຕ ວາ ມິຕ຺ຕໂຕ ວາ ປໍສຸກູລໍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຘເນນ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ ສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈາສາຍາຕິ ຕທຫຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ທ຺ວີຫຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ຕີຫຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ…ເປ… ຈຕູຫຸປ຺ປນ຺ເນ… ປຎ຺ຈາຫຸປ຺ປນ຺ເນ… ຉາຫຸປ຺ປນ຺ເນ… ສຕ຺ຕາຫຸປ຺ປນ຺ເນ… ອຏ຺ຐາຫຸປ຺ປນ຺ເນ … ນວາຫຸປ຺ປນ຺ເນ… ທສາຫຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ເອກາທເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ…ເປ… ທ຺ວາທເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ເຕຣເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ຈຸທ຺ທເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ປນ຺ນຣເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ໂສຬເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ສຕ຺ຕຣເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ອຏ຺ຐາຣເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ເອກູນວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ເອກວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນວາຫາ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ທ຺ວາວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ…ເປ… ເຕວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ຈຕຸວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ປຎ຺ຈວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ຉພ຺ພີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ສຕ຺ຕວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ອຏ຺ຐວີເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ… ເອກູນຕິໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອກາຫໍ ກາເຣຕພ຺ພໍ… ຕິໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທເຫວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວາ ວິກປ຺ເປຍ຺ຍ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ເອກຕິໍເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອກາລຈີວຣໍ ມາສາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

ວິສຠາເຄ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມູລຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຣຕ຺ຕິໂຍ ຈ ເສສາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອກາມາ ກາເຣຕພ຺ພໍ.

໕໐໑. ມາສາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ມາສາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ເວມຕິໂກ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ມາສາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຘິຏ຺ຐິເຕ ອຘິຏ຺ຐິຕສຎ຺ຎີ…ເປ… ອວິກປ຺ປິເຕ ວິກປ຺ປິຕສຎ຺ຎີ… ອວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຎ຺ຎີ… ອນຏ຺ເຐ ນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ… ອວິນຏ຺ເຐ ວິນຏ຺ຐສຎ຺ຎີ… ອທຑ຺ເຒ ທຑ຺ຒສຎ຺ຎີ… ອວິລຸຕ຺ເຕ ວິລຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ຈີວຣໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ມາສານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ມາສານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ມາສານຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໐໒. ອນາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕມາເສ ອຘິຏ຺ເຐຕິ, ວິກປ຺ເປຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ນສ຺ສຕິ, ວິນສ຺ສຕິ, ຑຍ຺ຫຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຕຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔. ປຸຣາຓຈີວຣສິກ຺ຂາປທໍ

໕໐໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປພ຺ພຊິຕາ ໂຫຕິ. ສາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຠິກ຺ຂຓໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອາຍສ຺ມາປິ ອຸທາຍີ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕິເກ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕິເກ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄໍ ກໂຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣໂຕ ອງ຺ຄຊາຕໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອາສເນ ນິສີທິ. ສາປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອງ຺ຄຊາຕໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ສາຣຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍິ. ຕສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠຄິນິ, ອຸທກໍ ອາຫຣ, ອນ຺ຕຣວາສກໍ ໂຘວິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອາຫຣຍ຺ຍ, ອຫເມວ ໂຘວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ອສຸຈິໍ ເອກເທສໍ ມຸເຂນ ອຄ຺ຄເຫສິ ເອກເທສໍ ອງ຺ຄຊາເຕ ປກ຺ຂິປິ. ສາ ເຕນ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ, ຄພ຺ຠິນີ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປສີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ຎາຕິກາ ເຕ, ອຸທາຍິ, ອຎ຺ຎາຕິກາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ນ ຊານາຕິ ປຕິຣູປໍ ວາ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ວາ ປາສາທິກໍ ວາ ອປາສາທິກໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໐໔. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຍ຺ຍ ວາ ຣຊາເປຍ຺ຍ ວາ ອາໂກຏາເປຍ຺ຍ ວາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໐໕. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຎ຺ຎາຕິກາ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ຘາ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ປຸຣາຓຈີວຣໍ ນາມ ສກິໍ ນິວຕ຺ຖມ຺ປິ ສກິໍ ປາຣຸຕມ຺ປິ.

ໂຘວາຕິ ອາຓາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂຘຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ຣຊາຕິ ອາຓາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຣຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ອາໂກເຏຫີຕິ ອາຓາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສກິໍ ປາຓິປ຺ປຫາຣໍ ວາ ມຸຄ຺ຄຣປ຺ປຫາຣໍ ວາ ທິນ຺ເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣາຓຈີວຣໍ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ໂຘວາປິຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໐໖. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຕິ ຣຊາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຕິ ອາໂກຏາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຕິ ຣຊາເປຕິ ອາໂກຏາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ.

ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ຣຊາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ຣຊາເປຕິ ອາໂກຏາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ຣຊາເປຕິ ໂຘວາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ຣຊາເປຕິ ອາໂກຏາເປຕິ ໂຘວາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ.

ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ອາໂກຏາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ອາໂກຏາເປຕິ ໂຘວາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ອາໂກຏາເປຕິ ຣຊາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ອາໂກຏາເປຕິ ໂຘວາເປຕິ ຣຊາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ.

ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ…ເປ… ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ…ເປ… ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ໂຘວາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສີທນປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ໂຘວາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ໂຘວາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໐໗. ອນາປຕ຺ຕິ ຎາຕິກາຍ ໂຘວນ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎາຕິກາ ທຸຕິຍາ ໂຫຕິ, ອວຸຕ຺ຕາ ໂຘວຕິ, ອປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ໂຘວາເປຕິ, ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ໂຘວາເປຕິ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຸຣາຓຈີວຣສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ

໕໐໘. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂຈຣາ ກຕກມ຺ມາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຘວນໍ ປວິສິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂຈຣຄາມຓິໂກ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ເມ ປຸຕ຺ຕຠາຕຸກາ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເຫຐິສ຺ສນ຺ຕິ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸນິ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ເຄນ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ໂຈຣຄາມຓິໂກ ມໍເສ ປກ຺ເກ ວຣມໍສານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຓປຸຏໍ [ປຓ຺ເຓນ ປຸຏໍ (ສ຺ຍາ.)] ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອວິທູເຣ ຣຸກ຺ເຂ ອາລຄ຺ເຄຕ຺ວາ – ‘‘ໂຍ ປສ຺ສຕິ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ທິນ຺ນໍເຍວ ຫຣຕູ’’ຕິ, ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂຈຣຄາມຓິກສ຺ສ ອິມໍ ວາຈໍ ຠາສມານສ຺ສ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕໍ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປສ຺ສຍໍ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຕໍ ມໍສໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ [ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາສິ (?)].

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ໂອຫິຍ຺ຍໂກ ໂຫຕິ ວິຫາຣປາໂລ. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ? ‘‘ປວິຏ຺ໂຐ, ຠຄິນິ, ຠຄວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໍສໍ ຠຄວໂຕ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຕຍາ, ຠຄິນິ, ຠຄວາ ມໍເສນ. ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ທເທຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຠເວຍ຺ຍໍ ອນ຺ຕຣວາສເກນາ’’ຕິ. ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມາຕຸຄາມາ ນາມ ກິຈ຺ຉລາຠາ. ອິທຎ຺ຈ ເມ ອນ຺ຕິມໍ ປຎ຺ຈມໍ ຈີວຣໍ. ນາຫໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິ, ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ຖິໍ ທຕ຺ວາ ກຈ຺ເຉ ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ [ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ.)] ເອວເມວ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຠຄິນິ ຠຄວໂຕ ມໍສໍ ທຕ຺ວາ ມຍິ ອນ຺ຕຣວາສເກ ສຊ຺ຊສີ’’ຕິ [ອນ຺ຕຣວາສກໍ ນ ສຊ຺ຊສີຕິ (ກ.), ມຍ຺ຫໍ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫີຕິ (ສ຺ຍາ.)]. ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸທາຍິນາ ນິປ຺ປີຬິຍມານາ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ທຕ຺ວາ ອຸປສ຺ສຍໍ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິໂຍ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຫໍ ເຕ, ອຍ຺ເຍ, ອນ຺ຕຣວາສໂກ’’ຕິ? ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕິ ກິຈ຺ຉລາໂຠ ມາຕຸຄາໂມ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ຎາຕິກາ ເຕ, ອຸທາຍິ, ອຎ຺ຎາຕິກາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ນ ຊານາຕິ ປຕິຣູປໍ ວາ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ວາ ສນ຺ຕໍ ວາ ອສນ຺ຕໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສສິ! ເນຕໍ ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໐໙. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກຈີວຣໍ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ຍາ ອມ຺ຫາກໍ ປາຣິວຕ຺ຕກຈີວຣໍ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕາສໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕີນໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕີນໍ ວິປາເຈນ຺ຕີນໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ – ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣສ຺ສ, ສາມເຓຣິຍາ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ.

໕໑໑. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໑໒. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຎ຺ຎາຕິກາ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ຘາ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ.

ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໑໓. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໑໔. ອນາປຕ຺ຕິ ຎາຕິກາຍ, ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ປຣິຕ຺ເຕນ ວາ ວິປຸລໍ, ວິປຸເລນ ວາ ປຣິຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕາວກາລິກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ

໕໑໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຏ຺ໂຏ [ປຏ຺ໂຐ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ໂຫຕິ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກາຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຕໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸປນນ຺ເທນ ສກ຺ຍປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວເທຍ຺ຍາຖ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິພລາ ມຍໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ທາຕຸໍ ຍທິທໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ທາຕຸກາໂມສິ, ອິໂຕ ເອກໍ ສາຏກໍ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ເອກສາຏກໍ ຄນ຺ຕຸໍ. ອາຄເມຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວ ຆຣໍ ຄຈ຺ຉາມິ. ຆຣໍ ຄໂຕ ອິໂຕ ວາ ເອກໍ ສາຏກໍ ປຫິຓິສ຺ສາມິ ອິໂຕ ວາ ສຸນ຺ທຣຕຣ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ອາວຸໂສ ທາຕຸກາໂມສິ ອິໂຕ ເອກໍ ສາຏກໍ ເທຫີ’’ຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ເອກສາຏກໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອາຄເມຫິ ຠນ຺ເຕ ຍາວ ຆຣໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຆຣໍ ຄໂຕ ອິໂຕ ວາ ເອກໍ ສາຏກໍ ປຫິຓິສ຺ສາມິ ອິໂຕ ວາ ສຸນ຺ທຣຕຣນ຺ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ອາວຸໂສ ທາຕຸກາໂມສິ, ອິໂຕ ເອກໍ ສາຏກໍ ເທຫີ’’ຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ເອກສາຏກໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອາຄເມຫິ ຠນ຺ເຕ ຍາວ ຆຣໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຆຣໍ ຄໂຕ ອິໂຕ ວາ ເອກໍ ສາຏກໍ ປຫິຓິສ຺ສາມິ ອິໂຕ ວາ ສຸນ຺ທຣຕຣນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ, ອທາຕຸກາເມນ ປວາຣິເຕນ ຍໍ ຕ຺ວໍ ປວາເຣຕ຺ວາ ນ ເທສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸປນນ຺ເທນ ສກ຺ຍປຸຕ຺ເຕນ ນິປ຺ປີຬິຍມາໂນ ເອກໍ ສາຏກໍ ທຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ ອຍ຺ໂຍ ເອກສາຏໂກ ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ໂສ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ມຫິຈ຺ຉາ ອິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ. ນຍິເມສໍ ສຸກຣາ ຘມ຺ມນິມນ຺ຕນາປິ ກາຕຸໍ [ນຍິເມ ສຸກຣາ ຘມ຺ມນິມນ຺ຕນາຍປິ ກາຕຸໍ (ສ຺ຍາ.)]. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມນິມນ຺ຕນາຍ ກຍິຣມານາຍ ສາຏກໍ ຄເຫສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ຎາຕໂກ ເຕ, ອຸປນນ຺ທ, ອຎ຺ຎາຕໂກ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕກສ຺ສ ນ ຊານາຕິ ປຕິຣູປໍ ວາ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ວາ ສນ຺ຕໍ ວາ ອສນ຺ຕໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕກໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໑໖. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ສາເກຕາ ສາວຕ຺ຖິໍ ໒ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຈຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ວິຎ຺ຎາເປສຸໍ. ຍຖານຄ຺ຄາວ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ສຸນ຺ທຣາ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ, ອາຊີວກາ ເຍ ອິເມ ຠິກ຺ຂູສຸ ອຠິວາເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຊີວກາ, ຠິກ຺ຂູ ມຍ’’ນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປາລິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິງ຺ຆາວຸໂສ ອຸປາລິ, ອິເມ ອນຸຍຸຎ຺ຊາຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸປາລິນາ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປາລິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠິກ຺ຂູ ອິເມ, ອາວຸໂສ. ເທຖ ເນສໍ ຈີວຣານີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ນຄ຺ຄາ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ! ນນຸ ນາມ ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣສ຺ສ ວາ ນຏ຺ຐຈີວຣສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ຍໍ ອາວາສໍ ປຐມໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣຈີວຣໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຠິສິຈ຺ຉວິ ວາ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂອທຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂນ ເຈ ໂຫຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣຈີວຣໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຠຸມຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຠິສິຈ຺ຉວິ ວາ ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ; ນ ຕ຺ເວວ ນຄ຺ເຄນ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໑໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ – ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວໂຣ ວາ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ນຏ຺ຐຈີວໂຣ ວາ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

໕໑໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຎ຺ຎາຕໂກ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ໂຘ.

ຄຫປຕິ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ.

ຄຫປຕານີ ນາມ ຍາ ກາຈິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວໂຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈີວຣໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຣາຊູຫິ ວາ ໂຈເຣຫິ ວາ ຘຸຕ຺ເຕຫິ ວາ, ເຍຫິ ເກຫິຈິ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ໂຫຕິ.

ນຏ຺ຐຈີວໂຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈີວຣໍ ອຄ຺ຄິນາ ວາ ທຑ຺ຒໍ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ວາ ວຸຬ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ອຸນ຺ທູເຣຫິ ວາ ອຸປຈິກາຫິ ວາ ຂາຍິຕໍ ໂຫຕິ, ປຣິໂຠຄຊິຓ຺ຓໍ ວາ ໂຫຕິ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິກໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ ວິຎ຺ຎາປິຕໍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໒໐. ອຎ຺ຎາຕເກ ອຎ຺ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕເກ ເວມຕິໂກ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕເກ ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຎາຕເກ ອຎ຺ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕເກ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕເກ ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໒໑. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ຎາຕການໍ, ປວາຣິຕານໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຕຕຸຕ຺ຕຣິສິກ຺ຂາປທໍ

໕໒໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣເກ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຠຄວຕາ, ອາວຸໂສ, ອນຸຎ຺ຎາຕໍ – ‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣສ຺ສ ວາ ນຏ຺ຐຈີວຣສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ’; ວິຎ຺ຎາເປຖ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ລທ຺ຘໍ ອມ຺ເຫຫິ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ວິຎ຺ຎາເປມາ’’ຕິ. ‘‘ວິຎ຺ຎາເປຖ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຄຫປຕິເກ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣກາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂູ ອາຄຕາ. ເທຖ ເນສໍ ຈີວຣານີ’’ຕິ, ພຫຸໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສຸໍ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ສຠາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຸຣິສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣກາ ອຍ຺ໂຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຕາ. ເຕສໍ ມຍາ ຈີວຣໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວມາຫ – ‘‘ມຍາປິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ອປໂຣປິ ເອວມາຫ – ‘‘ມຍາປິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ທຸສ຺ສວາຓິຊ຺ຊໍ ວາ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຄ຺ຄາຫິກສາລໍ [ປຏຄ຺ຄາຫິກສາລໍ (?)] ວາ ປສາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຖາ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໒໓. ‘‘ຕຎ຺ເຈ ອຎ຺ຎາຕໂກ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕານີ ວາ ພຫູຫິ ຈີວເຣຫິ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໂຕ ຈີວຣໍ ສາທິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໒໔. ຕຎ຺ເຈຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ອຎ຺ຎາຕໂກ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ໂຘ.

ຄຫປຕິ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ.

ຄຫປຕານີ ນາມ ຍາ ກາຈິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ.

ພຫູຫິ ຈີວເຣຫີຕິ ພຫຸເກຫິ ຈີວເຣຫິ.

ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍາຕິ ຍາວຕກໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕາວຕກໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ.

ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໂຕ ຈີວຣໍ ສາທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສເຈ ຕີຓິ ນຏ຺ຐານິ ໂຫນ຺ຕິ ທ຺ເວ ສາທິຕພ຺ພານິ, ທ຺ເວ ນຏ຺ຐານິ ເອກໍ ສາທິຕພ຺ພໍ, ເອກໍ ນຏ຺ຐໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ສາທິຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວິຎ຺ຎາປິຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໒໕. ອຎ຺ຎາຕເກ ອຎ຺ຎາຕກສຎ຺ຎີ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕເກ ເວມຕິໂກ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕເກ ຎາຕກສຎ຺ຎີ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຎາຕເກ ອຎ຺ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕເກ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕເກ ຎາຕກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໒໖. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ເສສກໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ເສສກໍ ຕຸຍ຺ເຫວ ໂຫຕູ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ນ ອຈ຺ຉິນ຺ນກາຣຓາ ເທນ຺ຕິ, ນ ນຏ຺ຐກາຣຓາ ເທນ຺ຕິ, ຎາຕການໍ, ປວາຣິຕານໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຕຕຸຕ຺ຕຣິສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.