໘. ວິຠຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ຄວິຠາວນາ

໓໓. ເຍນ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູເຕນ ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ເຄນ ອາວຏ຺ເຏຕພ຺ພາ ປທຏ຺ຐານາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູໂຕ ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ໂຄ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ໂສຬສສຸ ເທສນາຫາຣາທີສຸ ກຕໂມ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປທຏ຺ຐານໍ ຠູມິຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິນິທ຺ເທສສ຺ສ ອິທານິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ທ຺ເວ ສຸຕ຺ຕານີ’’ຕິອາທິໂກ ວິຕ຺ຖາຣຠູໂຕ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

‘‘ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐານຠູມິໂຍ ອິມິນາ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຕ຺ຕາ, ຕານິ ສຸຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ຕການີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕານິ ສຸຕ຺ຕານິ ປຐມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທ຺ເວ ສຸຕ຺ຕານິ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວາສນາຠາຄິຍນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎຠາວນາ ວາສນາ ນາມ, ວາສນາຍ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສ ວາສນາຠາໂຄ, ວາສນາຠາເຄ ວາຈກຠາເວນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາສນາຠາຄິຍໍ, ກຕມໍ ຕໍ? ຍສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕີຓິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ຠຄວຕາ ເທສິຕານິ, ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ. ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍນ຺ຕິ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ປທາລນໍ ນິພ຺ເພໂຘ, ນິພ຺ເພຘສ຺ສ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນິພ຺ເພຘຠາໂຄ, ນິພ຺ເພຘຠາເຄ ວາຈກຠາເວນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ, ກຕມໍ ຕໍ? ຍສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂຘມ຺ມາ ຠຄວຕາ ເທສິຕາ, ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ.

‘‘ເຕສໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ປຸຄ຺ຄລາ ຍາຫິ ປຏິປທາຫິ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາ ປຏິປທາ ກິຕ຺ຕິກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ເວ ປຏິປທາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານສີລຠາວນາມຍປຸຎ຺ຎຠາເຄ ຠວາ ປຏິປທາຕິ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍາ. ຜລຠາເຄ ຠວາ ປຏິປທາຕິ ຜລຠາຄິຍາ. ‘‘ເຍສຸ ສີເລສຸ ຐິຕາ ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕານິ ສີລານິ ກິຕ຺ຕການີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ເວ ສີລານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໍວຣຕິ ເອເຕນ ສໍວເຣນາຕິ ສໍວໂຣ, ໂສ ສໍວໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ສຕິສໍວໂຣ, ຎາຓສໍວໂຣ, ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ, ວີຣິຍສໍວໂຣຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ສພ຺ໂພປິ ປາປສໍວຣຓໂຕ ສໍວໂຣ, ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສມ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ສີລໍ ນາມ. ປຊຫຕິ ເອເຕນ ປຫາຕພ຺ເພຕິ ປຫານໍ, ປຊຫນໍ ວາ ປຫານໍ, ຕຎ຺ຈ ປຫານໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານໍ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານໍ, ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານໍ, ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິປ຺ປຫານໍ, ນິສ຺ສຣຓປ຺ປຫານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສຣຓປ຺ປຫານໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສີລໍ ນາມ.

‘‘ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕາທີສຸ ຠຄວາ ກຕມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກຕມາຍ ປຏິປທາຍ ເທສຍຕິ, ກຕຣສ຺ມິໍ ສີເລ ຐິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຕເມນ ສີເລນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຖາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ວາສນາຠາຄິຍາທີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕາສຸ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍາທິປຏິປທາສຸ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍາຍ ປຏິປທາຍ ຠຄວາ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເທສຍຕິ, ໂສ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ສໍວຣສີລາທີສຸ ສໍວຣສີເລ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເຕນ ສໍວຣສີລສງ຺ຂາເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ເສຏ຺ຐຈຣິເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເສຏ຺ຐາຈາຣປູຣໂກ ຠວຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ວາສນາຠາຄິຍາທີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕາສຸ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍາທິປຏິປທາສຸ ຜລຠາຄິຍາຍ ປຏິປທາຍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຠຄວາ ເທສຍຕິ, ໂສ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ສໍວຣສີລາທີສຸ ປຫານສີເລ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປ຺ປຫານວເສນ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເຕນ ປຫານສີລສງ຺ຂາເຕນ ວິເສສຠູເຕນ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

‘‘ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ ກຕມໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ. ທານກຖາຕິ ສປ຺ປຸຣິສທານທານຜລອສປ຺ປຸຣິສທານທານຜລກຖາ. ສີລກຖາຕິ ປຎ຺ຈສີລາທິສີລຜລກຖາ. ສຄ຺ຄກຖາຕິ ສຄ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິສຸຂກຖາ ເຈວ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕາປກປຸຎ຺ຎກຖາ ຈ. ອາທີນໂວຕິ ອາທີນວທສ຺ສໂກ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ. ອານິສໍໂສຕິ ອານິສໍສທສ຺ສໂກ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ. ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອນຸສນ຺ຘ຺ຍຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ. ຍາ ເທສນາ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປກາສນາ, ສາ ເທສນາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ຕຠາໂວ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປກາສນໂຕຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ວາສນາຠາຄິເຍ ສຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາສນາຠາຄິເຍ ສຸຕ຺ເຕ ປຊານນາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ອຣິຍມຄ຺ຄປທຏ຺ຐານຠູຕາ ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ໂຄ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ນຕ຺ຖິ, ຜລໍ ອຣິຍຜລໍ ນຕ຺ຖິ. ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ ສຸຕ຺ເຕ ປນ ປຊານນາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ວາສນາຠາຄິເຍ ສຸຕ຺ເຕ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ປຊານນາ’’ຕິອາທິນາ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປກາສນາ ທານກຖາທິກາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ ສຸຕ຺ເຕ ອນ຺ໂຕຄຘາ, ອິຕຣໍເຍວ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐານຠູມິໂຍ ວິຠຕ຺ຕາ, ຕານິ ສຸຕ຺ຕານິ ທ຺ເວເຍວ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ‘‘ທ຺ເວເຍວ ສຸຕ຺ຕານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານີ’’ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍຸໍ? ອສງ຺ກຣໂຕ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐານຠູມີນໍ ວິຠຊິຕພ຺ພານໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ‘‘ຍທິ ເອວໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍອເສກ຺ຂຠາຄິຍສຸຕ຺ຕານິປິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ ອສງ຺ກຣຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍຸໍ? ໂນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ສໍກິເລສຠາຄິຍສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ, ສໍກິເລສຘມ຺ມໂຕ ນິສ຺ສຏ຺ຐຘມ຺ມານໍເຍວ ວາສນາຠາຄິຍຘມ຺ມຕ຺ຕາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕ ຈ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ.

‘‘ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐານຠູມິໂຍ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຕ຺ຕາ, ຕານິ ສຸຕ຺ຕານິ ກຕເມນ ຜເລນ ໂຍຊຍິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຕ຺ຕານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຕ຺ຕານີຕິ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕານິ ວາສນາຠາຄິຍນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ຕານິ ເຈວ ຕໍນິທ຺ຘາຣເຓນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ ສໍກິເລສຠາຄິຍອເສກ຺ຂຠາຄິຍສຸຕ຺ຕານິ ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຕ຺ຕານິ ອິເມສໍເຍວ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ເທສນາຍ ນເຍນ ນີເຕນ ຜເລນ ສພ຺ພໂຕ ສພ຺ພຠາເຄນ ສໍວຣສີລປ຺ປຫານສີເລນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ໂຍຊຍິຕພ຺ພານິ. ໂຍເຊນ຺ເຕນ ຈ ສພ຺ພໂຕ ສພ຺ພຠາເຄນ ຈ ປທາທິວິຈເຍນ ຫາເຣນ ສໍວຣສີລາທິກໍ ຜລໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕິຫາເຣນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຜລໍ ຄເວສິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຜລໍ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຜລໍ, ອິທໍ ຜລໍ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຜລ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕານິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຜເລນ ໂຍຊຍິຕພ຺ພານີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

‘‘ກິຕ຺ຕເກນ ຜເລນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍາວຕິກາ ຎາຓສ຺ສ ຠູມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວຕາ ເທສິເຕນ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕນ ສິທ຺ຘາ ຍາວຕິກາ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍາ ປຏິປທາທໂຍ ວິຠຊນຎາຓສ຺ສ ຠູມິ ອາຣມ຺ມຓາ ຠວິຕຸມຣຫນ຺ຕິ, ຕາວຕິກາຫິ ຠູມີຫິ ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕໍ ໂຍຊຍິຕພ຺ພໍ. ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕນ ສິທ຺ຘາ ຍາວຕິກາ ຜລຠາຄິຍາ ປຏິປທາທໂຍ ວິຠຊນຎາຓສ຺ສ ຠູມິ ອາຣມ຺ມຓາ ຠວິຕຸມຣຫນ຺ຕິ, ຕາວຕິກາຫິ ຠູມີຫິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ຕໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິຕຣທ຺ວຍມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອເຕນ ຎາຓສ຺ສ ຠູມີນໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ພຫຸວິຘຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

໓໔. ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ວາສນາຠາຄິຍນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຠາເວຫິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຖໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍອເສກ຺ຂາຠາຄິຍຠາເວຫິ ອສາຘາຣຓາສາຘາຣຓຠາເວຫິ ວິຠຊິຕພ຺ພາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍ ປນ –

‘‘ເອວໍ ວາສນາຠາຄິຍນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຠາເວຫິ ຘມ຺ເມ ເອກເທເສນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສໍ ກິເລສຠາຄິຍອເສກ຺ຂຠາຄິຍຠາເວຫິ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓຠາເວຫິ ວິຠຊິຕຸໍ ‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາ’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຍ ຘມ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຊິຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເຕ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນາມສາຘາຣຓາ, ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນາມສາຘາຣຓາຕິ ນາເມນ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສາຘາຣຓາ ສມານາ, ‘‘ກຸສລາ’’ຕິ ນາເມນ ເອກວີສຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ສມານາ, ‘‘ອກຸສລາ’’ຕ຺ຍາທິນາເມນ ທ຺ວາທສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ສມານາ, ກຸສລາທິນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຈເນນ ວຈນີຍາ ອຕ຺ຖາ ກຸສລາທິນາມສາຘາຣຓາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນ ຏີກາຍໍ –

‘‘ນາມໍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕໍມຸເຂເນວ ສທ຺ທໂຕ ຕທຕ຺ຖາວຄໂມ. ສທ຺ເທນ ຈ ສາມຎ຺ຎຣູເປເນວ ຕຖາຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຄຫຓໍ, ນ ວິເສສຣູເປນ. ຕສ຺ມາ ສທ຺ທວຈນີຍາ ອຕ຺ຖາ ສາຘາຣຓຣູປນາມາຍຕ຺ຕຄຫຓີຍຕາຍ ນາມສາຘາຣຓາ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ –

ວຸຕ຺ຕໍ. ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາຕິ ປຕິຏ຺ຐານຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ສາຘາຣຓາ. ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐານຠູເຕ ສນ຺ຕາເນ ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທິມ຺ຫິ ວາ ເຍ ຘມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕນ ສນ຺ຕາເນນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ ເຕນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທິນາ ວາ ສາຘາຣຓາ ສມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກສນ຺ຕາເນ ປຕິຕຕ຺ຕາ ຜຸສນາທິສຠາວໂຕ ຠິນ຺ນາປິ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ ສມານວຕ຺ຖຸກາເຍວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກິໍ ນາມສາຘາຣຓວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາເຍວ ວິຠຊິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎໍ ວິຠຊິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍໍ ວາ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາມສາຘາຣຓວຕ຺ຖຸສາຘາຣເຓຫິ ອຎ຺ຎໍ ຍໍ ວາ ປນ ກິຈ຺ຈສາຘາຣຓປຈ຺ຈຍສາຘາຣຓປຏິປກ຺ຂາທິສາຘາຣຓມ຺ປິ ຘມ຺ມຊາຕໍ ເອວໍຊາຕິຍໍ ສາຘາຣຓຊາຕິຍໍ, ຕມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ວິຈຍຫາເຣນ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕິຫາເຣນ ຄເວສິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕໍ ສາຘາຣຓໍ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເຕສຸ ນາມສາຘາຣຓາທີສຸ ກຕເມ ນາມສາຘາຣຓາ, ກຕເມ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕານໍ ສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຕຸຆາຕກາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕກມ຺ມກຣານໍ ສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸຄ຺ຄຕິອເຫຕຸກສຸຄຕິອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກຕິເຫຕຸການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອນິຍຕກມ຺ມກຣານໍ ສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕາ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພາ ກິເລສາ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພນາມສາຘາຣຓາ ສມານາ ຠວນ຺ຕິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສີລພ຺ພຕປຣາມສນວເສນ ຠິນ຺ນສຠາວານມ຺ປິ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພນາມນາຕິວຕ຺ຕນໂຕ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ນິຍຕານິຍຕສຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພານໍ ກິເລສານໍ ປຕິຏ຺ຐານວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ ຈ ສມານວຕ຺ຖຸກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຕິອເຫຕຸກາທິຈຕຸພ຺ພິຘສຕ຺ຕສ຺ສ, ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕາ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ກິເລສາ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທນາມສາຘາຣຓາ ສມານາ ຠວນ຺ຕິ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄປ຺ປຫາຕພ຺ພອນາຄາມິມຄ຺ຄປ຺ປຫາຕພ຺ພວເສນ ຠິນ຺ນສຠາວານມ຺ປິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທນາມນາຕິວຕ຺ຕນໂຕ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ, ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ປຕິຏ຺ຐານວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ ສມານວຕ຺ຖຸກາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຈ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ, ອນາຄາມິສ຺ສ ຈ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍາ ສໍໂຍຊນາ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍນາມສາຘາຣຓາ ສມານາ ຠວນ຺ຕິ ຣູປຣາຄາທິວເສນ ຠິນ຺ນສຠາວານມ຺ປິ ອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍນາມນາຕິວຕ຺ຕນໂຕ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ, ອນາຄາມິສ຺ສ ຈ ອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍານໍ ປຕິຏ຺ຐານວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາ ສມານວຕ຺ຖຸກາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຈ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ຏີກາຍໍ – ‘‘ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພານຎ຺ຫິ ຍຖາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕສຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ອນິຍຕາປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປນ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ປຫາເນກຏ຺ຐາ ກິເລສາ ນາມສາຘາຣຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ສຫເຊກຏ຺ຐາ ກິເລສາ ວຕ຺ຖຸສາຘາຣຓາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ສາຘາຣຓາ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຖໍ ໂວທານປກ຺ເຂ ສາຘາຣຓາ ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຣິຍສາວໂກ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ສາມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິອາທິກາ ໂລກິຍາ ສມາປຕ຺ຕິເຍວ ຄຫິຕາ. ອຣິຍສາວໂກຕິ ອຣິຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວໂກ ອຣິຍສາວໂກຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ຌານລາຠີ ຈ ຜລຏ຺ໂຐ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ, ນ ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ. ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຫິ ໂລກິຍໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ນ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສພ຺ພາ ສາ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິ ຣູປາວຈຣາ ອຣູປາວຈຣາ ທິພ຺ພວິຫາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕີຕິ ເອວມາທີຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ສາຘາຣຓາ ຕໍສມງ຺ຄີຫິ ວີຕຣາຄາວີຕຣາເຄຫິ ສາຘາຣຓາ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິນາມນາຕິວຕ຺ຕນໂຕ ຈ ວີຕຣາຄາວີຕຣາເຄຫິ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຈ. ‘‘ອຣິຍສາວໂກ ຈ ໂລກິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ໂອຘິໂສ ໂອຘິໂສ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສຕິ ກຖໍ ວີຕຣາເຄຫິ ສາຘາຣຓາຕິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສາຘາຣຓາ ຫິ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘‘ກຖໍ ເຕ ໂອຘິໂສ ຄຫິຕາ, ອຖ ໂອຘິໂສ ຄເຫຕພ຺ພາ, ກຖໍ ສາຘາຣຓາຕິ ອນຸໂຍຄໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ຕໍ ວິໂສເຘນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘ສາຘາຣຓາ ຫິ ຘມ຺ມາ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິອາທີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ວີຕຣາຄາວີຕຣາເຄຫິ ໂອຘິໂສ ໂອຘິໂສ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ ປຣໍ ປຣໍ ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຉາ ປວຕ຺ຕິຍມານໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ສກໍ ສກໍ ປຸພ຺ເພ ປຸພ຺ເພ ຊາຕໍ ‘‘ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ນາມໍ ນິຍຕວິສຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຫຸຕ຺ວາ ຫິ ຍສ຺ມາ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສາຘາຣຓາຕິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ພາ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຣໍ ປຣໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ກຖໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ນາຕິວຕ຺ຕນໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ‘‘ໂຍປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ອຣິຍສາວໂກ ວາ ອວີຕຣາໂຄ ວາ. ອິເມຫິ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ໂສ ອຣິຍສາວໂກ ວາ ອວີຕຣາໂຄ ວາ ປຣໍ ປຣໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕປິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ໂລກິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ອຎ຺ຎໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນາຕິກ຺ກມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍຫິ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິເມ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

‘‘ວາສນາຠາຄິຍາທິສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອິມິນາ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຕ຺ຕາ, ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ວິຠຊິຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອສາຘາຣຓາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຍາວ ເທສນໍ ອຸປາທາຍ ອສາຘາຣຓາ ຘມ຺ມາ ຄເວສິຕພ຺ພາ, ‘‘ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂາ’’ຕິ ວາ ຄເວສິຕພ຺ພາ, ‘‘ຠພ຺ພາຠພ຺ພາ’’ຕິ ວາ ຄເວສິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ຍາວ ‘‘ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂາ ຠພ຺ພາຠພ຺ພາ’’ຕິ ເທສນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາວ ເທສນໍ ອຸປາທາຍ ອສາຘາຣຓາ ຄເວສິຕພ຺ພາ. ກຖໍ ຄເວສິຕພ຺ພາ? ອຣິເຍສຸ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂຘມ຺ມວເສນ ‘‘ເສກ຺ຂາ’’ຕິ ນາມໍ ອເສກ຺ເຂນ ອສາຘາຣຓໍ, ‘‘ອເສກ຺ຂາ’’ຕິ ນາມໍ ເສກ຺ເຂນ ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ວາ, ອນຣິເຍສຸ ‘‘ຠພ຺ພາ’’ຕິ ນາມໍ ອຠພ຺ເພນ ອສາຘາຣຓໍ, ‘‘ອຠພ຺ພາ’’ຕິ ນາມໍ ຠພ຺ເພນ ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ວາ ຄເວສິຕພ຺ພາ. ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ສໍໂຍຊນາ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ອນຸສຍຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຜລຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ສາຘາຣຓາ ຠວນ຺ຕິ, ຘມ຺ມຕາ ຘມ຺ມສຠາໂວ ອສາຘາຣໂຓ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ, ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນຜລຏ຺ຐຕາ ຈ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ. ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ວາ ປຫີຍມານກິເລສຕາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ, ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປຫີນກິເລສຕາ ຈ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ.

ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍາ ສໍໂຍຊນາ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ອນຸສຍຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ມຄ຺ຄຏ຺ຐຠາເວນ ອຏ຺ຐມກສທິສສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ອນາຄາມິສ຺ສ ຜລຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ສາຘາຣຓາ, ຘມ຺ມຕາ ຘມ຺ມສຠາໂວ ອສາຘາຣຓາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ອນາຄາມິສ຺ສ ຜລຏ຺ຐສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ, ອນາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິຜລຏ຺ຐຕາ ຈ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ. ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ວາ ປຫີຍມານກິເລສຕາ ອນາຄາມິສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ, ອນາຄາມິສ຺ສ ຜລຏ຺ຐສ຺ສ ປຫີນກິເລສຕາ ຈ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ. ‘‘ມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ຜລຏ຺ຐຕາຍ ອສາຘາຣຓາ, ຜລຏ຺ຐຕາ ຈ ມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາຍ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ເສກ຺ຂານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ‘‘ເສກ຺ຂາ’’ຕິ ນາມໍ ສາຘາຣຓໍ. ຘມ຺ມຕາ ອສາຘາຣຓາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ຕໍຕໍມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ອສາຘາຣຓາ. ເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອສາຘາຣຓາ, ເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍຏ຺ຐານໍ ຕໍຕໍຜລຏ຺ຐຕາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຜລຏ຺ຐານໍ ອສາຘາຣຓາ, ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອສາຘາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເສກ຺ຂານໍ ຕໍຕໍມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ຕໍຕໍຜລຏ຺ຐຕາຍ ອສາຘາຣຓາ, ຕໍຕໍຜລຏ຺ຐຕາ ຈ ຕໍຕໍມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາຍ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສພ຺ເພສໍ ປຏິປນ຺ນການນ຺ຕິ ຜລຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຏິປນ຺ນກາ, ເຕສໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ ‘‘ປຏິປນ຺ນກາ’’ຕິ ນາມໍ ສາຘາຣຓໍ, ຘມ຺ມຕາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາ ອສາຘາຣຓາ. ສພ຺ເພສໍ ເສກ຺ຂານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ເສກ຺ຂານໍ ສີລໍ ສາຘາຣຓໍ, ຘມ຺ມຕາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄຏ຺ຐຜລຏ຺ຐຕາ ອສາຘາຣຓາຕິ. ວາສນາຠາຄິຍສໍກິເລສຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພາທໂຍ ເຈວ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍອເສກ຺ຂຠາຄິຍສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ເສກ຺ຂາທໂຍ ຈ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓເຠເທນ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຊິຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ອຏ຺ຐມກສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ອຣິເຍສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ອສາຘາຣຓາ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຖໍ ອນຣິເຍສຸ ອສາຘາຣຓາ ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຣິເຍສຸ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອນຣິເຍສຸປິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄເວສິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ວິເສສານຸປສ຺ສິນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘‘ເອວໍ ‘ອຏ຺ຐມກສ຺ສາ’ຕິອາທິນາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລສຸ ອສາຘາຣຓຘມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິຕເຣສຸ ນຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ເອວໍ ວິເສສານຸປສ຺ສິນາ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອຣິເຍສຸ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ຠພ຺ພາຠພ຺ເພສຸ ອນຣິເຍສຸ ວິເສສານຸປສ຺ສິນາ ອສາຘາຣຓໂຕ ວິເສສໍ ອສາຘາຣຓໍ ອນຸປສ຺ສິນາ ຄເວສເກນ ປຓ຺ຑິເຕນ ຠພ຺ພາຠພ຺ເພສຸປິ ຫີນຸກ຺ກຏ຺ຐມຊ຺ຌິມໍ ອຸປາທາຍ ຄເວສິຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ມາຕຸຆາຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສຕ຺ຕມຊວນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕານໍ ຕໍສມງ຺ຄີນໍ ວາ ຕຖາປວຕ຺ຕາ ປຐມຊວນຈິຕ຺ຕຸປາທາທໂຍ ອນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາທິຠາເວນ ສາຘາຣຓາ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຕ຺ຕາ ອສາຘາຣຓາ. ຍຖາ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາປິ ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕສາຘາຣຓາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕສຸປິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິການໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສຕ຺ຕມຊວນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສມງ຺ຄີນໍ ອນິຍຕາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຐມຊວນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທໂຍ ຘມ຺ມາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາທິຠາເວນ ສາຘາຣຓາ, ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສມງ຺ຄີຠາວໂຕ ອສາຘາຣຓາ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ –

‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕານໍ ອນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ອສາຘາຣຓາ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕສຸປິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິການໍ ອນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາ, ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ອສາຘາຣຓາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ວິເສສານຸປສ຺ສິນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔).

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິມິນາ ນເຍນາ’’ຕິ ອິມິນາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ພາ ອນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ອຠພ຺ພາ ອນິຍຕາ ຘມ຺ມາ ອສາຘາຣຓາຕິ ຄຫິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠພ຺ພາຠພ຺ພາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫີນສ຺ສ ຫີໂນ ຫີນຠາເວນ ສາຘາຣໂຓ, ມຊ຺ຌິມຸກ຺ກຏ຺ຐາ ອສາຘາຣຓາ. ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ມຊ຺ຌິໂມ ສາຘາຣໂຓ, ຫີນຸກ຺ກຏ຺ຐາ ອສາຘາຣຓາ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐສ຺ສ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຠາເວນ ສາຘາຣໂຓ, ຫີນມຊ຺ຌິມາ ອສາຘາຣຓາຕິປິ ຄເວສິຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ – ‘‘ຫີນຸກ຺ກຏ຺ຐມຊ຺ຌິມໍ ອຸປາທາຍ ຄເວສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສາຘາຣຓາ’’ຕິອາທິນາ ນານາວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣນເຍນ ຘມ຺ມາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຖໍ ຠູມິປທຏ຺ຐານານິ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣນເຍນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຠາວໂຕ ຘມ຺ມວິຠຊນານນ຺ຕຣໍ ຠູມິປທຏ຺ຐານານິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທສ຺ສນຠູມີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທສ຺ສນຠູມີຕິ ທສ຺ສນໍ ຠວຕິ ເອຕ຺ຖ ປຐມມຄ຺ເຄຕິ ທສ຺ສນຠູມິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ. ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິຍາຕິ ນິຍມນໍ ນິຍາໂມ, ໂກ ໂສ? ສມ຺ປຕ຺ຕນິຍາໂມ, ອວກ຺ກນໍ ອວກ຺ກນ຺ຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ, ນິຍາມສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິ, ຕາຍ. ທສ຺ສນຠູມິນາມໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິນາມກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ. ປຐມມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ ນາມ, ຜລສມງ຺ຄີ ປນ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິສທ຺ເທນ ປຐມຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຄຫິຕາ. ຠາວນາຠູມີຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ. ອຸຕ຺ຕຣິການນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປຣິປວຕ຺ຕານໍ ຕໍຕໍຜລານໍ ປຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ມນ຺ທປຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສມຖໍ ອາວຫນ຺ຕີ ຫຸຕ຺ວາ ສມຖສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ສຸຂາປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຎາຓາຘິກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ວິປສ຺ສນາວຫນ຺ຕີ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານໍ, ອວເສສາ ທ຺ເວ ປຏິປທາປິ ນາຕິປຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສມຖສ຺ສ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ເຕນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອິຕຣາ ປນ ຕິສ຺ໂສປິ ປຏິປທາ ສມຖໍ ອາວຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔). ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ສຍເມວ ເອກນ຺ເຕນ ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ນ ໂຫຕິ, ວນ຺ທນຍາຈນປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉນາທໂຍປິ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຣໂຕໂຆສສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ປຣໂຕໂຆໂສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສວນປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນາທິວເສນ ປວຕ຺ໂຕ. ທາຕພ຺ພວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ຈຊນວນ຺ທນຍາຈນກາເລສຸ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉນາທິກາເລສຸ ຈ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉສາກຈ຺ຉາທີນິ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ປາໂມຊ຺ຊປີຕິປສ຺ສທ຺ຘິສຸຂສມາຘີຫິ ປທຏ຺ຐານຠາເວນ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ຕາມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ສີລວນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ສີລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ສມາຫິໂຕ ຈ ຘມ຺ມຈິນ຺ຕເນ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ.

ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູຕິ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ສມຖຠາວນາ ເຈວ ວິປສ຺ສນາຠາວນາ ຈ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸທານສີລາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຠາວນາມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ສມຖຠາວນາຍ ເຈວ ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ – ‘‘ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ນ ພີຊໍ ວິຍ ອງ຺ກຸຣສ຺ສ, ທສ຺ສນຠູມິອາທໂຍ ວິຍ ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິອາທີນໍ ອາເວຓິກໍ, ອຖ ໂຂ ສາຘາຣຓໍ ຕທຎ຺ຎກາຣເຓຫິປີ’’ຕິ. ‘‘ທານມຍສີລມຍຠາວນາມຍປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນໍ ປຣໂຕໂຆສຈິນ຺ຕາມຍິຠາວນາມຍິປຎ຺ຎານໍ ປທຏ຺ຐານຠາໂວ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ສຕິ ເຕສໍ ທານມຍາທີນໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຣິຍຕ຺ຕິພາຫຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐີນໍ ປທຏ຺ຐານຠາໂວ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຖາປວຕ຺ຕໍ ປທຏ຺ຐານຠາວມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ປຣໂຕ ຈ ໂຆສສ຺ສ ສຸຕມຍິຍາ ຈ ປຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –

‘‘ອິທານິ ຍສ຺ມາ ທານໍ, ສີລໍ, ໂລກິຍຠາວນາ ຈ ນ ເກວລໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຣໂຕໂຆສາທີນໍເຍວ, ອຖ ໂຂ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຣິຍຕ຺ຕິພາຫຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐີນມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘ທານມຍ’ນ຺ຕິອາທິນາ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒສີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທານມຍປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸໂນ ປຣໂຕໂຆສສ຺ສ ສາຘາຣຓປທຏ຺ຐານຠາໂວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຎາຕພ຺ໂພ. ທານໍ ປນ ທຕ຺ວາ ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຕານຸສາເຣນ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕມານາຍ ສຸຕມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ວນ຺ທນຍາຈນາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ສີລມຍປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸໂນປິ ຈິນ຺ຕາມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສາຘາຣຓປທຏ຺ຐານຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ປຣິສຸທ຺ຘສີລໍ ປນ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມິ, ມຄ຺ຄຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຠາວນາມຍປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸໂນ ຠາວນາມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສາຘາຣຓປທຏ຺ຐານຠາໂວປິ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ສມຖຠາວນາສງ຺ຂາຕໍ ປນ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວາ ປຣິປາກໍ ວິປສ຺ສນາຠາວໍເຍວ ວາ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕມານາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘສີລາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ.

ທານມຍປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸອາທີນໍ ປຣໂຕໂຆສາທີນໍ ປທຏ຺ຐານຠາໂວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ປຕິຣູປເທສວາສາທໂຍປິ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ປທຏ຺ຐານານີຕິ ຍຖາ ວິຠຊິຕພ຺ພາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ, ຕຖາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເຕປິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຕິຣູປເທສວາໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຕຖາ ປຕິຣູປເທສວາສາທໂຍ ກາຍວິເວກຈິຕ຺ຕວິເວກາທີນໍ ກາຣຓໍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ປຕິຣູປເທສວາໂສ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕິຣູປເທສໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ຕສ຺ສ ກາຍວິເວກຈິຕ຺ຕວິເວກວຑ຺ຒນໂຕ, ສມາຘິວຑ຺ຒນໂຕ ຈ ປຕິຣູປເທສວາໂສ ກາຍຈິຕ຺ຕວິເວກສ຺ສ ຈ ອຸປຈາຣສມາຘິອປ຺ປນາສມາຘິສ຺ສ ຈ ສີລາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ. ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສໂຍຕິ ສປ຺ປຸຣິສສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ ອາລມ຺ພິຕພ຺ໂພ ປສາໂທ, ຕໂຕ ວາ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕານໍ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພປສາໂທ ຍຖາວິໂຘ ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສໂຍ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທານໍ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ, ສມຖສ຺ສ ລຠນນິມິຕ຺ຕທາຍກໍ ສປ຺ປຸຣິສໍ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ເຕນ ທິນ຺ນນເຍ ຐຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພສ຺ສ ສມຖສ຺ສ ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສໂຍ ສີລປາໂມຊ຺ຊປີຕາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕສມ຺ມາປຓິຫິຕສ຺ສ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉາທີນໍ ສມ຺ຠວໂຕ ອຕ຺ຕສມ຺ມາປຓິຘານໍ ຊາຕິວຍາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຫິຣິຍາ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕສມ຺ມາປຓິຫິຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາທີນໍ ສມ຺ຠວໂຕ ສີລາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ.

ຕທງ຺ຄາທິວເສນ ອກຸສລປຣິຈ຺ຈາໂຄ ນິພ຺ພິທາຎາຓາທີຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລວີມໍສາຍ ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ. ຘມ຺ມສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສວນານຸສາເຣນ ປວຕ຺ຕກຸສລມູລກາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສມ຺ປຕ຺ຕິ ກຸສລມູລໂຣປນາ ນາມ, ຕາຍ ຈ ຕຖາວິຘກຸສລມູລກາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ. ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາ ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ສຸຏ຺ຐຸຠາວາຍ ສປ຺ປຕິສ຺ສວາຍ ວຈນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຠາວາຍ ປທຏ຺ຐານໍ. ສຕ຺ຖຸສມ຺ປທາ ສຕ຺ຖຣິ ເຈວ ຘມ຺ມາທີສຸ ຈ ຄຸຓອຊານນຕາຍ ອປ຺ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ປສາທາຍ ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕກປສາທານຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ວຑ຺ຒນາຍ ປທຏ຺ຐານໍ. ອປ຺ປຏິຫຕປາຕິໂມກ຺ຂຕາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ວາ ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ທຸມ຺ມຸຂານໍ ທຸສ຺ສີລານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນິຄ຺ຄຫາຍ, ເປສລານໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣາທິສີລສມ຺ປນ຺ນານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ໂຫນ຺ໂຕ ປນ ຍຖານຸຣູເປຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ກາຣເຓຫິ ສາຘາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ວາສນາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມຠູມິປທຏ຺ຐານານໍ ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣນ ວິຠຊິຕພ຺ພຠາໂວ ອມ຺ເຫຫິ ເກນ ຊານິຕພ຺ໂພ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ອຎ຺ໂຎ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ມາທີສຸ ຍຖາລາຠວເສນ ໂຍ ໂຍ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ ໂຍຊິໂຕ, ໂສ ໂສ ວິຠຕ຺ຕິຫາໂຣ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຊິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອິຕິ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ເຄ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຏີການຸສາເຣເນວ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.