໗. ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ຄວິຠາວນາ

໒໙. ເຍນ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູເຕນ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ເຄນ ເນຣຸຕ຺ຕາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕາ, ໂສ…ເປ… ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ‘‘ກຕໂມ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາຣວິຠງ຺ໂຄ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ໂສຬສສຸ ເທສນາຫາຣາທີສຸ ກຕໂມ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ເອກມ຺ຫິ ປທຏ຺ຐາເນ’’ນ຺ຕິອາທິນິທ຺ເທສສ຺ສ ອິທານິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິໂກ ວິຕ຺ຖາຣສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ຄຫິໂຕ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ເທສນາຍໍ ເອກສ຺ມິໍ ປທຏ຺ຐາເນ ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສຕິ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ກຖໍ ປຏິປກ຺ເຂ ອາວຏ຺ເຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖ, ຍຸຎ຺ຊຖ ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ຘຸນາຖ ມຈ຺ຈຸໂນ ເສນໍ, ນຬາຄາຣໍວ ກຸຎ຺ຊໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ຄາຖາຍໍ ເອກສ຺ມິໍ ປທຏ຺ຐາເນ ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄາຖາຕ຺ໂຖ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໙) ວຸຕ຺ໂຕ.

‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’ຕິອາທິຄາຖາຍໍ ກຕຣສ຺ມິໍ ປທຏ຺ຐາເນ ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ກຕມໍ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖາຕິ ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸສງ຺ຂາຕໍ ວີຣິຍໍ ນິກ຺ກມຘາຕຸສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ນິກ຺ກມຘາຕຸສງ຺ຂາຕໍ ວີຣິຍໍ ປຣກ຺ກມຘາຕຸສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ປຣກ຺ກມຘາຕຸສງ຺ຂາຕໍ ວີຣິຍໍ ສມຖຠາວນາສຫິຕສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິນາ ປຣິເຍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ຍຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຖຠາວນາສຫິຕໍ ວີຣິຍໍ ‘‘ພຸທ຺ຘສາສເນ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຫຄ຺ຄຕສມາຘິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ເທສນາຣຸຬ຺ຫໍ ສຸຂາທິກໍ ເສສກມ຺ປິ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຘຸນາຖ ມຈ຺ຈຸໂນ ເສນ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ຄຫິຕໍ ວິປສ຺ສນາສຫິຕໍ ວີຣິຍໍ ກິເລສຘຸນເນ ສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປທຏ຺ຐານໍ, ເທສນາຣຸຬ຺ຫໍ ສມາຘິອາທິກໍ ເສສກມ຺ປິ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຍທິ ‘ອາຣມ຺ຠຖາ’ຕິອາທິກໍ ວຸຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ ສາມຎ຺ຎຠູຕານໍ ວີຣິຍສມາຘິປຎ຺ຎານໍເຍວ ປທຏ຺ຐານໍ ສິຍາ, ເອວໍ ສຕິ ກຖໍ ວຏ຺ຏມູລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິວຏ຺ຏໍ ປາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຸນ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖາຕິ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຘິປຈ຺ຈກິຈ຺ຈຕາຍ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສາປິ ວີຣິຍາຘິກສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອາຣຠນ຺ຕາ ໂຍຄາວຈຣປຸຄ຺ຄລາ ວຏ຺ຏມູລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິວຏ຺ຏໍ ປາເປນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິກາ ປນ ຍສ຺ມາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸອາທິເທສນາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸອາທີນິເຍວ ສໍວຓ຺ຓິຕານິ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອິມານິ ປທຏ຺ຐານານິ ເທສນາ’’ຕິ. ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິກາ ຍຖາວຸຕ຺ຕປທຏ຺ຐານານິ ເທສນາ ໂຫຕິ, ນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸອາທີນິ, ຕສ຺ມາ ປທຏ຺ຐານໍເຍວ ສໍວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອວໍ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິເທສນາຍ ປທຏ຺ຐານວເສນ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຖໍ ຕສ຺ສາເຍວ ເທສນາຍ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຍຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍເຄ ຠາວນາຍໍ ອຍຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອປຣິປກ຺ກຎາຓານໍ ໂຍເຄ ໂຍຄເຫຕຸ ວາສນາຠາຄິຍວເສນ ອາຍຕິໍ ຊານນຕ຺ຖາຍ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ. ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ປຣິປກ຺ກຎາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຣມ຺ເຠ ອາຣມ຺ຠເຫຕຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິຊານນຕ຺ຖາຍ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ.

ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍຸຎ຺ຊນ຺ເຕສຸ ປຣິປກ຺ກາປຣິປກ຺ກຎາເຓສຸ ເຍ ອປຣິປກ຺ກຎາຓາ ສຕ຺ຕາ ນ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ອປຣິປກ຺ກຎາຓາ ສຕ຺ຕາ ປມາທມູລກາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຍເຄ ຠາວນາຍໍ ເຍນ ປມາເທນ ນ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ໂສ ປມາໂທ ຕຓ຺ຫາມູລໂກ ປມາໂທ, ອວິຊ຺ຊາມູລໂກ ປມາໂທຕິ ທຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ທຸພ຺ພິເຘ ປມາເທ ອຎ຺ຎາເຓນ ນິວຸໂຕ ອວິຊ຺ຊາມູລໂກ ສຕ຺ໂຕ ເຍນ ປມາເທນ ເຎຍ຺ຍຏ຺ຐານໍ ‘‘ອິເມ ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ເຎຍ຺ຍຏ຺ຐານໍ ນາມາ’’ຕິ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອຎ຺ຎາຓເຫຕຸໂກ ປມາໂທ ອວິຊ຺ຊາມູລໂກ ປມາທາ ນາມ. ໂຍ ປມາໂທ ຕຓ຺ຫາມູລໂກ, ໂສ ປມາໂທ ຕິວິໂຘ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຠຄານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫິໂກ ສຕ຺ໂຕ ຍໍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ປມາໂທ ຈ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຠຄານໍ ຐິຕຕ຺ຖາຍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫິໂກ ສຕ຺ໂຕ ອາຣກ຺ຂນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ປມາໂທ ຈ, ຐິຕໍ ໂຠຄໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫິໂກ ສຕ຺ໂຕ ປຣິໂຠຄນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ປມາໂທ ຈາຕິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂລເກ ອຍໍ ປມາໂທ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ອວິຊ຺ຊາປທຏ຺ຐາໂນ ເອກວິໂຘ ປມາໂທ, ຕຓ຺ຫາປທຏ຺ຐາໂນ ຕິວິໂຘ ປມາໂທຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕາສຸ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາສຸ ນາມກາໂຍ ຜສ຺ສາທິນາມສມູໂຫ ອວິຊ຺ຊາຍ ປທຏ຺ຐານໍ, ຣູປກາໂຍ ປຖວີອາທິຣູປສມູໂຫ ຕຓ຺ຫາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອາຣມ຺ຠຘາຕຸນິກ຺ກມຘາຕຸສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ປມາໂທ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ໂພ, ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເອກວິຘສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາ ປທຏ຺ຐານໍ, ຕິວິຘສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ຕຓ຺ຫາ ປທຏ຺ຐານໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ນາມກາໂຍ ປທຏ຺ຐານໍ, ຕຓ຺ຫາຍ ຣູປກາໂຍ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຏິປກ຺ເຂ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

‘‘ກສ຺ມາ ນາມກາໂຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ, ຣູປກາໂຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຣູປີສຸ ຠເວສຸ ອຊ຺ໂຌສານໍ, ອຣູປີສຸ ສມ຺ໂມໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປີສຸ ຠເວສຸ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ອຫໍມມາທິວເສນ ອຊ຺ໂຌສານໍ ຕຓ຺ຫາຠິນິເວໂສ ສຕ຺ເຕສຸ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຍສ຺ມາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຣູປກາໂຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ອນມຕຄ຺ເຄ ຫິ ສໍສາເຣ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຣູປາຠິຣາມາ ຠວນ຺ຕິ. ອຣູປີສຸ ຜສ຺ສາທີສຸ ສຸຂຸມຠາວໂຕ ສມ຺ໂມໂຫ ສຕ຺ເຕສຸ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຍສ຺ມາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາມກາໂຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ປທຏ຺ຐານໍ ຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຣູປກາຍນາມກາເຍສຸ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຣູປກາໂຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປທຏ຺ຐານໍ, ນາມກາໂຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ນີຫຣິຕພ຺ພາວາຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຣູປກາໂຍ, ກຕໂມ ນາມກາໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຣູປກາໂຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ນາມກາໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ຣູປກາຍນາມກາເຍສຸ ຣູປກາໂຍ ຣູປສມູໂຫ ນາມ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ນາມກາໂຍ ນາມສມູໂຫ ນາມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາຕິ. ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫານໍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ສອຸປາທານາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ‘‘ກຕເມນ ອຸປາທາເນນ ສອຸປາທານາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕເຖວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ກຕເມນ ອຸປາທາເນນ ສອຸປາທານາ? ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາທານຠູຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ອຸປາທານຠູຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ສອຸປາທານາ ນາມ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

‘‘ກິຕ຺ຕການິ ອຸປາທານານິ ຕຓ຺ຫາ ນາມ ຠວນ຺ຕິ, ກິຕ຺ຕການິ ອຸປາທານານິ ອວິຊ຺ຊາ ນາມ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາສຸ. ກາມຸປາທານຎ຺ຈ ສີລພ຺ພຕຸປາທານຎ຺ຈ ທ຺ເວ ອຸປາທານານິ ຕຓ຺ຫາ ນາມ ຠວນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ຫິ ‘‘ມມ ສີລໍ, ມມ ວຕ’’ນ຺ຕິ ປຣາມສນໍ ຠວຕິ. ທິຏ຺ຐຸປາທານຎ຺ຈ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານຎ຺ຈ ທ຺ເວ ອຸປາທານານິ ອວິຊ຺ຊາ ນາມ ຠວນ຺ຕິ. ອວິຊ຺ຊາວເສນ ຫິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ເຈວ ອຫໍມມາທິທິຏ຺ຐິ ຈ ຠວນ຺ຕິ. ‘‘ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ສອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ກິຕ຺ຕກໍ ສຈ຺ຈໍ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິເມຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍ ໂລກິຍກ຺ຂນ຺ຘາ ສອຸປາທານາ ຂນ຺ຘາ ຠວນ຺ຕິ, ອຸປາທາເນນ ຫິ ອຸປາທານານິປິ ຠວນ຺ຕິ, ອິທໍ ສອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ. ຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ ທຸກ຺ຂກາຣຓານິ ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຸປາທານຈຕຸກ຺ໂກ ສມຸທໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ນາມ ຠວຕິ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ສອຸປາທານາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂໍ. ເຕສນ຺ຕິ ສອຸປາທານານໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີຕິ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖາ’’ຕິອາທິກໍ ຘມ຺ມໍ ເວເນຍ຺ຍານຸຣູປໍ ຠຄວາ ເທເສຕິ. ສາມຎ຺ເຎນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖວເສນ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ສມຸທຍສ຺ສ ປຫານາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໐. ອາຣມ຺ຠປຏິປກ຺ຂຠູຕປມາທວເສນ ປຸຣິມສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ອິຕຣສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ກຖໍ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕໍ ທ຺ວຍມ຺ປິ ປມາທມຸເຂເນວ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຕິວິໂຘ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາມູລກອວິຊ຺ຊາມູລເກສຸ ປມາເທສຸ. ຕສ຺ສາຕິ ຕິວິຘສ຺ສ ຕຓ຺ຫາມູລກສ຺ສ ປມາທສ຺ສ. ສມ຺ປຏິເວເຘນາຕິ ອສ຺ສາທາທີນໍ ປຣິຊານເນນ. ຣກ຺ຂຓາຕິ ອຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຣກ຺ຂຓສງ຺ຂາຕາ. ປຏິສໍຫຣຓາຕິ ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠູເຕນ ອປ຺ປມາທານນຸໂຍເຄນ ສໍຫຣຓາ ຍາ ເຂປນາ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ປມາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠູເຕນ ອປ຺ປມາທານຸໂຍເຄນ ປວຕ຺ຕາ ເຂປນສງ຺ຂາຕາ ຠາວນາ ສມໂຖ ນາມາຕິ ປມາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂມຸເຂນ ປຸນ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ສມໂຖ ນິທ຺ຘາຣິໂຕຕິ.

‘‘ໂສ ສມໂຖ ກຖໍ ເກນ ອຸປາເຍນ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຖາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຸປາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຖນ຺ຕິ ເກນ ອຸປາເຍນ. ‘‘ກາເມນ຺ຕີຕິ ກາມາ, ກາມີຍນ຺ຕີຕິ ວາ ກາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກາມານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ, ‘‘ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໕) ວຈນໂຕ ອປ຺ປສ຺ສາທນີຍານໍ ກາມານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອາທີນວຎ຺ຈ. ກາມານນ຺ຕິ ຈ ກມ຺ມຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –‘‘ກາເມ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໐). ‘‘ກາມານເມຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໗໒) ວຈນໂຕ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ອິຘ ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ໂວກາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວ-ກາໂຣ ອາຄໂມ, ໂອ-ກາຣໍ ລາມກຠາວໍ. ອານິສໍສນ຺ຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລາທິກໍ. ຍທາ ຊານາຕິ, ຕທາ ເຕນ ອຸປາເຍນ ສມໂຖ ຠວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສມໂຖ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕມາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນໍ ວິຠຊິຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາ ວີມໍສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ກາມານໍ ອສ຺ສາທາທໂຍ ຍທາ ຊານາຕິ, ຕທາ ສມໂຖ ຠວຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ຕສ຺ມິໍ ສມເຖ ຠວມາເນ ສຕິ ກຕມາ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາ ວີມໍສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຖ ຠວມາເນ ສຕິ ອສ຺ສາທາທີນໍ ຍາ ອນິຈ຺ຈາທິວີມໍສາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ຠວຕິ, ອຍໍ ວີມໍສາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ວິເສເສນ ປສ຺ສນໂຕ ວິປສ຺ສນາ ນາມ. ອຖ ວາ ຕິວິຘສ຺ສ ຕຓ຺ຫາມູລກສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ສມ຺ປຏິເວເຘນ ຣກ຺ຂຓາ ປຏິສໍຫຣຓາ, ອຍໍ ສມໂຖຕິ ອາຈຣິເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ກຕມາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາ ວີມໍສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສມເຖ ສຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຍາ ວີມໍສາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ອຍໍ ວີມໍສາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ວິເສເສນ ປສ຺ສນໂຕ ວິປສ຺ສນາ ນາມ. ວີມໍສາວ ທຸພ຺ພລາ, ອຸປປຣິກ຺ຂາ ພລວຕີຕິ ວິເສໂສ.

ສມໂຖ ເຈວ ວິປສ຺ສນາ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ‘‘ອິເມ ນິທ຺ຘາຣິຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ກິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິເມ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມໂຖ ສມຖຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິປສ຺ສນາ ວິປສ຺ສນາຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ກຕເມ ໂຍຄາວຈເຣນ ປຫີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິເມສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມເຖ ຘມ຺ເມ ຠາວິຍມາເນ ຕຓ຺ຫາ ໂຍຄາວຈເຣນ ປຫີຍຕິ, ວິປສ຺ສນາຍ ຠາວິຍມານາຍ ອວິຊ຺ຊາ ໂຍຄາວຈເຣນ ປຫີຍຕີຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ປຫາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາ ເຈວ ອວິຊ຺ຊາ ຈ. ‘‘ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຫີຍມາເນສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸປາທານາທໂຍປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຫີເນສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາຍ ສມຖຠາວນາຍ ປຫີຍມານາຍ, ອວິຊ຺ຊາຍ ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ ປຫີຍມານາຍ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ທ຺ວີຫິ ຠາວນາຫິ ປຫີເນສຸ ກາມຸປາທານາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓວເສນ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ‘‘ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ປຫີຍມານາຍ ອຸປາທານານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ, ກຖໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຫີຍມານາຍ ອຸປາທານານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ? ‘‘ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ’’ຕິ ປາເຐ ອວິຊ຺ຊາສຫິຕຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘຕິ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຕຓ຺ຫາສຫິຕາວ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາສຫິຕາວ ຕຓ຺ຫາ ອຸປາທານານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາສຫິຕຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຕເຖວ ຠວນິໂຣໂຘຕິ ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຕຓ຺ຫາສຫິຕອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘຕິອາທິໂກ ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຕີຕິ ເອວໍ ວິສຠາຄສຠາຄຘມ຺ມານໍ ອາວຏ຺ຏນວເສນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ ຈ ປຸຣິມການິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ຈ, ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ມຄ຺ໂຄ ຈ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈຎ຺ຈ, ວຏ຺ຏນິໂຣໂຘ ວຏ຺ຏນິໂຣຘສຈ຺ຈຎ຺ຈ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ.

‘‘ວີຣິຍປຏິປກ຺ຂຠູຕສ຺ສ ປມາທາທິຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ວາ ສຠາຄຠູຕສ຺ສ ປມາທາທິຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ວາ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພຠາໂວ ອມ຺ເຫຫິ ເກນ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຕຖາ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພຠາເວນ ຠຄວາ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖາ’’ຕິອາທິຄາຖາວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖາ’’ຕິອາທິຄາຖາວຈເນນ ຕຖາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພຠາໂວ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖາ’ຕິອາທິນາ ໂວທານປກ຺ຂໍເຍວ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ໂວທານປກ຺ຂສ຺ສ ວິສຠາຄຘມ຺ມສຠາຄຘມ຺ມວເສເນວ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈນິທ຺ຘາຣຓໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສໍກິເລສປກ຺ຂມ຺ປິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ສໍກິເລສສ຺ສ ວິສຠາຄຘມ຺ມສຠາຄຘມ຺ມວເສນປິ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈນິທ຺ຘາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາປິ ມູເລ’’ຕິອາທິຄາຖາວຈນມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –

‘‘ເອວໍ ໂວທານປກ຺ຂໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິສຠາຄຘມ຺ມວເສນ, ສຠາຄຘມ຺ມວເສນ ຈ ອາວຏ຺ຏນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິສຠາຄຘມ຺ມວເສນ, ສຠາຄຘມ຺ມວເສນ ຈ ອາວຏ຺ຏນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຍຖາປິ ມູເລ’ຕິ ຄາຖມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໐) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາຖາຕ຺ໂຖປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາປິ ຍຕິໂປຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຐກຖານຸສາເຣເນວ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ສມູໂຫ ຣຸກ຺ໂຂ ມູລຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອເຕນ ອວຍເວນ ຠູມິຠາເຄ ຐິເຕນາຕິ ມູລໍ, ກິໍ ຕໍ? ຠູມິຠາເຄ ຐິໂຕ ມູລສງ຺ຂາໂຕ ຣຸກ຺ຂາວຍໂວ, ຕສ຺ມິໍ ມູເລ. ນຕ຺ຖິ ອຸປທ຺ທໂວ ຜຣສຸເຉທາທິອນ຺ຕຣາໂຍ ອສ຺ສ ມູລສ຺ສາຕິ ອນຸປທ຺ທໂວ. ທຬ຺ເຫຕິ ອຸປທ຺ທວາຠາເວນ ສຠາວໂຕ ຖິເຣ ສຕິ. ຉິນ຺ທີຍຕີຕິ ຉິນ຺ໂນ, ໂກ ໂສ? ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕມູລສຫິໂຕ ຣຸກ຺ຂາວຍໂວ, ນ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ຣຸກ຺ຂາວຍໂວ. ຣຸຫຕິ ວຑ຺ຒຕີຕິ ຣຸກ຺ໂຂ. ໂສ ຈ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕມູລສຫິໂຕ ຣຸກ຺ຂາວຍໂວ ຣຸກ຺ໂຂຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຍຖາ ‘‘ສມຸທ຺ໂທ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ປຸນເຣວ ຣູຫຕີຕິ ປຸນ ອງ຺ກຸຣຸປ຺ປາທນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫານຸສເຍຕິ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ. ອນູຫເຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ເນ ສຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂເຫຕຸ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິເຍວາຕິ ຄາຖາຕ຺ໂຖ.

‘‘ອິຘ ຄາຖາຍໍ ໂຍ ຕຓ຺ຫານຸສໂຍ ອນູຫຕຠາເວນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນສ຺ສ ມູລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ຕຓ຺ຫານຸສໂຍ ກຕມສ຺ສາ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຸສໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ກາມຕຓ຺ຫາທິວເສນ ພຫຸວິຘຕ຺ຕາ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ອນຸສໂຍ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ ຠວສ຺ສາທຕຓ຺ຫາຠາວໂຕ. ໂຍ ອນຸສໂຍ ເອຕສ຺ສ ຠວຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອນຸສໂຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ໂຫຕິ. ‘‘ອນຸສໂຍ ພຫຸວິໂຘ, ກສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍຕິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ຫິ ຠວຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຫິ ຠເວສຸ ອາທີນວສ຺ສ ອທສ຺ສນວເສນ ຠວສ຺ສາທຕຓ຺ຫາ ຠວຕີຕິ. ອິເມ ທ຺ເວ ກິເລສາຕິອາທິມ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວິສຠາຄສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ປນ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ຄເຫຕພ຺ພາ.

‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສາ’’ຕິອາທິກສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘ຺ຍຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໐) ວຸຕ຺ໂຕ. ສພ຺ພປາປສ຺ສາຕິ ກມ຺ມປຖຠາວປ຺ປຕ຺ຕາປຕ຺ຕສ຺ສ ນິຣວເສສສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ. ອກຣຓນ຺ຕິ ສປຣສນ຺ຕາເນສຸ ອນຸປ຺ປາທນໍ. ກຸສລສ຺ສາຕິ ກມ຺ມປຖຠາວປ຺ປຕ຺ຕາປຕ຺ຕສ຺ສ ເຕຠູມກກຸສລສ຺ສ ເຈວ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສ ຈ. ອຸປສມ຺ປທາຕິ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາທນວເສນ ສມ຺ປທາ. ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຈິຕ຺ຕໍ, ສຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍທາປນໍ ໂວທານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ສຈິຕ຺ຕປຣິໂຍທາປນໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຸປ຺ປາໂທ ປນ ‘‘ກຸສລສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິ ປເທນ ຄຫິໂຕ. ເອຕໍ ອກຣຓາທິຕ຺ຕຍທີປນໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ໂອວາໂທຕິ ຄາຖາຕ຺ໂຖ.

ຄາຖາຍໍ ຍສ຺ສ ປາປສ຺ສ ອກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາປໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕກມ຺ມປຖວເສນ ວິຠຊິຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພປາປໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂທສສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂລຠສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ຠວຕິ. ໂລຠສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິປິ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂທສສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ຠວຕິ. ໂມຫສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ຕເຖວ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລຠສມຸຏ຺ຐານໂທສສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສພ຺ພປາໂປ ທຸຈ຺ຈຣິຕກມ຺ມປຖປ຺ປເຠເທນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ‘‘ເອຕ຺ຕເກເນວ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎນ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎນ ອກຸສລມູລອຄຕິຄມນເຠເທນປິ ວິຠຊິຕຸໍ ‘‘ຍາ ອຠິຊ຺ຌາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເອວໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕອກຸສລກມ຺ມປຖກມ຺ມວິຠາເຄນ ‘ສພ຺ພປາປ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປາປໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ອກຸສລມູລວເສນ ອຄຕິຄມນວິຠາຄມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ອກຸສລມູລ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໐) ອນຸສນ຺ຘ຺ຍຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂມຫວເສນ ສຠາວໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ຠຍສມ຺ຠວໂຕ ຍໍ ຠຍາ ຈ ໂມຫາ ຈ ອຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອິທໍ ໂມຫສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ພປາໂປ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕມໍ ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ໂລໂຠ ອສຸຠາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ສ ອກຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ໂລໂຠ…ເປ… ປຎ຺ຎາຍາ’ຕິ ຕີຫິ ກຸສລມູເລຫິ ຕິຓ຺ຓໍ ອກຸສລມູລານໍ ປຫານວເສນ ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓໍ ອນຸປ຺ປາທນມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໐) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຠາຘິມຸຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂລໂຠ ອສຸຠາຍ ອສຸຠຠາວນາຍ ຕຖາປວຕ຺ເຕນ ອໂລເຠນ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ປຫີຍຕິ, ສຕ຺ເຕສຸ ກຸຊ຺ຌນທຸສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂທໂສ ເມຕ຺ຕາຍ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ຕຖາປວຕ຺ເຕນ ອໂທເສນ ຈ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ປຫີຍຕິ, ສຕ຺ເຕສຸ ເຈວ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຈ ມຸຍ຺ຫນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂມໂຫ ປຎ຺ຎາຍ ວິຈາຣຓປຎ຺ຎາຍ ຈ ຠາວນາມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຍທິ ຕີຫິ ກຸສລມູເລເຫວ ອກຸສລມູລານິ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາກຣຸຓາມຸທິຕາ ນິຣຕ຺ຖກາ ຠເວຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຖາ ໂລໂຠ ອຸເປກ຺ຂາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸເປກ຺ຂາຍາຕິ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມສ຺ສກາ’’ຕິອາທິນາ ຠາວິຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ. ມຸທິຕາ ອຣຕິໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ອຣຕິຍາ ມູລຠູຕໍ ໂມຫມ຺ປິ ປຊຫຕີຕິ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂມໂຫ ມຸທິຕາຍ ປຫານໍ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອກຸສລມູລານໍ ກຸສລມູລາທີຫິ ປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕໍ ເກນ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຕຖາ ປຫາຕພ຺ພຕ຺ເຕນ ຠຄວາ ‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຕຖາ ປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໑. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ສພ຺ພປາໂປ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ອກຣຓຎ຺ຈ ວິຠຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ເອວໍ ສຕິ ອຏ຺ຐມິຈ຺ຉຕ຺ຕານໍ ອກຣຓໍ ອນິວາຣິຕໍ ສິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ພປາປໍ ນາມ ອຏ຺ຐ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມິຈ຺ຉາສຕີຕິ ອນິຈ຺ຈາທີສຸ ‘‘ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອນຸສ຺ສຣຓຈິນ຺ຕນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕອກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິ.

ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓໍ ພຫຸຘາ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ກຸສລສ຺ສ ສມ຺ປທາ ວິຠຊິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກຸສລສ຺ສ ສມ຺ປທໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຏ຺ຐສຸ ມິຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ປຫີເນສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐ ສມ຺ມຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘີຕິ ອຏ຺ຐສມ຺ມຕ຺ຕານິ ວິສຠາຄປຣິວຕ຺ຕນຘມ຺ມວເສນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຕີຕສ຺ສາຕິ ອຕີເຕນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ເທສິຕສ຺ສ. ວິປສ຺ສິໂນ ຫິ ຠຄວໂຕ ອຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສຄາຖາ. ຈິຕ຺ເຕ ປຣິໂຍທາປິເຕຕິ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາປິ ປຣິໂຍທາປິຕາ ຠວນ຺ຕິ. ‘‘ຈິຕ຺ຕປຣິໂຍທາປິເຕນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຣິໂຍທາປິຕຠາໂວ ກຖໍ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເອວຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຠຄວາ ຍໍ ‘‘ເຈໂຕວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠິກ຺ຂເວ ຕຖາຄເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ‘‘ເຈໂຕ…ເປ… ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຈເນນ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣິໂຍທາປນາ ກຕິວິຘາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທຸວິຘາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຖວິປສ຺ສນາຍ ນີວຣຓປ຺ປຫານຎ຺ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາໂຕ ຈາຕິ ປຣິໂຍທາປນສ຺ສ ທຸວິຘຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິໂຍທາປິຕາ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫີນນີວຣຓານຸສຍາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລາ ປສາທນີຍວຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ປຣິໂຍທາປນສ຺ສ ກິຕ຺ຕິກາ ຠູມິໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ເວ ປຣິໂຍທາປນຠູມິໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’ນ຺ຕິອາທິຄາຖາຍ ເທສິເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕມໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ກຕມໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ກຕມໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ກຕມໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປຏິເວເຘນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຄາຖາຍ ເທສິເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຍໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຏິເວເຘນ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມເຍນ ປຣິໂຍທາເປຕິ, ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຠເວ. ຍໂຕ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສໂຕ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຣິໂຍທາເປຕິ, ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ສມຸທໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ເຍນ ອຣິຍມຄ຺ຄງ຺ເຄນ ປຣິໂຍທາເປຕິ, ອຍໍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ຍໍ ອສງ຺ຂຕຘາຕຸໍ ອຘິຄເຕນ ປຸຄ຺ຄເລນ ປຣິໂຍທາປິຕໍ, ອຍໍ ອສງ຺ຂຕຘາຕຸຘມ຺ໂມ ນິໂຣໂຘ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ຠເວ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຄາຖາຍ ເທສິຕຘມ຺ມານໍ ສຠາຄວິສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນວເສນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ. ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິກສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິຄາຖາຍ ເທສິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ສຠາຄວິສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຕານິ.

‘‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕິ ຘມ຺ມຈາຣິໍ, ຉຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ຍຖ ວສ຺ສກາເລ;

ເອສານິສໍໂສ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຘມ຺ມຈາຣີ’ຕິ –

ຄາຖາຍ ເທສິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິສຠາຄສຠາຄຘມ຺ມານໍ ອາວຏ຺ຏນວເສນ ກຖໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕາຍ ຄາຖາຍ ເທສິເຕ ຘມ຺ເມ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ໂມ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມ ນາມາຕິ ປຸຎ຺ຎຘມ຺ໂມ ນາມ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣຕິ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລາທິໂກ ສພ຺ໂພ ສໍວໂຣ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີເສນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ພມ຺ປິ ສີລໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໓໑). ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣີນໍ ຄຕິຠູຕຕ຺ຕາ ທຸຄ຺ຄຕິ. ສພ຺ພາ ອຸປປຕ຺ຕິໂຍ ປນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂສມງ຺ຄີນໍ ຄຕິຠູຕຕ຺ຕາ ທຸຄ຺ຄຕິ ນາມ.

‘‘ຕສ຺ມິໍ ທຸວິເຘ ຘມ຺ເມ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣຘມ຺ໂມ ກຕ຺ຖ ຐິໂຕ, ກຖໍ ສຸຈິຓ຺ໂຓ, ກຸໂຕ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາ ສໍວຣສີເລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ທຸວິເຘ ຘມ຺ເມ. ສໍວຣສີເລ ຐິຕາ ຍາ ອຂຓ຺ຑກາຣິຕາ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຂຓ຺ຑວເສນ ກາຕພ຺ໂພ ສໍວຣສີເລ ຐິໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອາຈິຓ຺ຓປຣິຈິຓ຺ໂຓ ປຸຎ຺ຎຘມ຺ໂມ ຈຕູຫິ ອປາເຍຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາຣໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອກນ຺ຕິກຠາເວນ ຣກ຺ຂຕິ, ອເນກນ຺ຕິກຠາເວນ ປນ ຣກ຺ຂິຕມຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎຘມ຺ໂມປິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອປາເຍຫີຕິ ຈ ປຘານວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂຣຄາທິອນ຺ຕຣາຍໂຕປິ ຣກ຺ຂຕິ. ໂຣຄາທິອນ຺ຕຣາໂຍ ວາ ອຍໂຕ ອປຄຕຕ຺ຕາ ອປາຍນ຺ໂຕຄໂຘຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

‘‘ຕຖາ ຣກ຺ຂຕີຕິ ເກນ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເອວໍ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ລກ຺ຂຓປກາຣທສ຺ສນໍ ຠຄວາ ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ຄຕິໂຍ ເທວາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຈາ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ‘‘ທ຺ເວມາ…ເປ… ມນຸສ຺ສາ ຈາ’’ຕິ ວຈເນນ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສໍວຣສີເລ ຐິຕສ຺ສ ອຂຓ຺ຑກາຕພ຺ພສ຺ສ ສຸຈິຓ຺ຓສ຺ສ ປຸຎ຺ຎຘມ຺ມສ຺ສ ອປາເຍຫິ ຣກ຺ຂເຓ ເອກນ຺ຕິກຠາໂວ ເກນ ສຸຕ຺ເຕນ ທີເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ນາຬນ຺ທາຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວຎ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມາເນນ ປກາເຣນປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນາຬນ຺ທາຍນ຺ຕິ ນາຬນ຺ທນາມເກ ນິຄເມ ນິສິນ຺ໂນ ອສິພນ຺ຘກນາມສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຄາມເຊຏ຺ຐໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕໍ ວຸຈ຺ຈມານໍ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ພາຫິຣກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ຠນ຺ເຕຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາມຓິ ອາລປຕິ. ປຈ຺ຉາຠູມກາຕິ ປຈ຺ຉິມທິສາຍ ນິສິນ຺ນກາ. ອຸຍ຺ຍາເປນ຺ຕີຕິ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ເທວໂລກໍ ຍາເປນ຺ຕິ ປາເປນ຺ຕິ.

ອິຘສ຺ສາຕິ ອິຘໂລເກ ອສ຺ສ ຠເວຍ຺ຍ. ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ອສ຺ສ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເສສໍ ປາຬິໂຕ ເຈວ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຈ ເຎຍ຺ຍໍ.

໓໒. ‘‘ວິສຠາຄຘມ຺ມສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນວເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ນິທ຺ຘາຣິຕຠາໂວ ເກນ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເອກມ຺ຫິ ປທຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ອຎ຺ໂຎ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຸຕ຺ໂຕ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສໍ ຍສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ ໂຍ ໂຍ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ ຍຖາລາຠວເສນ ໂຍຊິໂຕ, ຕສ຺ສໍ ຕສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ ໂສ ໂສ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ ຕຖາ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຊິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອິຕິ ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ເຄ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຏີການຸສາເຣເນວ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.