໖. ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ຄວິຠາວນາ

໒໕. ເຍນ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູເຕນ ລກ຺ຂຓຫາຣວິຠງ຺ເຄນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຫິ ສມານຕ຺ຖາ ວິຠຕ຺ຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູໂຕ ລກ຺ຂຓຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ‘‘ກຕໂມ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ໂຄ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ໂສຬສສຸ ເທສນາຫາຣາທີສຸ. ກຕໂມຕິ ກຕໂມ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣຕິ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ໂຄ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໕). ‘‘ອິມິນາ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາເຣນ ກຕມສ຺ສ ເນຣຸຕ຺ຕາທໂຍ ຄເວສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊເນນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນາຕິ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິເສສໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິຈຍຠາວໂຕ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນາ’’ຕິ ໂວຫາຣິເຕນ ອິມິນາ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາເຣນ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເນຣຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຈ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິທານຎ຺ຈ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ ຈ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ເຕຫິ ຄເວສິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາເຣນ ຄເວສິຕພ຺ເພສຸ ເນຣຸຕ຺ຕາທີສຸ ກຕມໍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຄເວສິຕພ຺ພໍ ເນຣຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ເນຣຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ອິມິນາ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາເຣນ ຄເວສິຕພ຺ເພສຸ ເນຣຸຕ຺ຕາທີສຸ ກຕມໍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເນຣຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພຈນໍ ນາມາຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ? ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຍາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ ສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຄເວສິຕພ຺ພາ, ອິທໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິຠູຕໍ ນິພ຺ພຈນໍ ເນຣຸຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ. ‘‘ຍາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ເນຣຸຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ກາ ປນ ສາ ນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປທສໍຫິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປເທສຸ ສໍຫິຕາ ຍຸຕ຺ຕາ ປທສໍຫິຕາ. ຍຖາ ຍຖາ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ຕຖາ ຍາ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ ປວຕ຺ຕາ, ສາ ປວຕ຺ຕາ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິເຍວ ນິຣຸຕ຺ຕິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກາ ປນ ສາ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ຍໍ ຘມ຺ມານໍ ນາມໂສ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ຍາຍ ກາຣຓຠູຕາຍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມານໍ ເນຍ຺ຍານໍ ນາມໂສ ປຖວີນາມາທິນາ ວາ ຜສ຺ສນາມາທິນາ ວາ ຂນ຺ຘນາມາທິນາ ວາ ວິວິເຘນ ນາເມນ ອຕ຺ຖຘມ຺ມາທີສຸ ກຸສລສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ສາ ກາຣຓຠູຕາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍນ຺ຕິ ຈ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ, ຍາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ລິງ຺ຄປກຕິຘມ຺ມານໍ ນາມໂສ ປວຕ຺ຕມານໍ ຎາຓໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ກເຖຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍທາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຍທາ ຫິ ຠິກ຺ຂູຕິອາທິນາ ‘ຘມ຺ມານໍ ນາມໂສ ຎາຓ’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວິວຣຕີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕວາຕິ ນ ວິຈາຣິໂຕ.

໒໖. ເນຣຸຕ຺ຕໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ ‘‘ກຕໂມ ສຸຕ຺ເຕ ຄເວສິຕພ຺ໂພ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ປາກໂຏ. ອປິຈ ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິອາທີສຸ ເຍນ ປຸຄ຺ຄເລນ ອຕ຺ຕນາ ຣກ຺ຂິເຕນ ຘມ຺ເມນ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພຠາໂວ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ໂສ ຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ, ໂສ ຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ໂຈໂຣ ຍຖາ ສນ຺ຘິມຸເຂ ຄຫິໂຕຕິອາທີສຸ ໂຍ ໂຈໂຣ ຆາຕນໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ, ໂສ ໂຈຣກມ຺ມໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອປາຍາທິທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ, ໂສ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ສຸຂກາມານີຕິອາທີສຸ ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສຸຂໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ປຣຫິໍສນໂຕ ວິວຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມິທ຺ຘີ ຍທາ ໂຫຕິ ມຫຄ຺ຆໂສ ຈາຕິອາທີສຸ ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປວຕ຺ຕມານຊາຕິຊຣາມຣຓໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມາ, ເຕ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຸທ຺ຘາຊີວາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລສມ຺ປນ຺ນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕນ຺ທິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ວິປສ຺ສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຄາຣວາ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອປ຺ປມາໂທ ອມຕປທນ຺ຕິອາທີສຸ ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ມຈ຺ຈຸໂນ ຠາຍນ຺ຕິ, ນິພ຺ພານມິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ທານສີລຠາວນາກມ຺ເມສຸ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໗. ສຸຕ຺ເຕ ຄເວສິຕພ຺ໂພ ອຘິປ຺ປາໂຍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາໂຕ, ‘‘ກຕມໍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຄເວສິຕພ຺ພໍ ນິທານ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນິທານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນິທານນ຺ຕິ ຜລໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທຕີຕິ ນິທານໍ. ກິໍ ຕໍ? ກາຣຓໍ. ຘນິໂຍຕິ ຘນວຑ຺ຒນກາຣເຓ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຘນິໂຍ. ໂຄປາລໂກຕິ ຄາໂວ ອິສ຺ສຣຠາເວນ ປາເລຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ໂຄປາລໂກ. ອຸປຘີຫີຕິ ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທີຫິ (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໓). ນຣສ຺ສາຕິ ປຸຕ຺ຕິມນ຺ຕສ຺ສ ວາ ໂຄປາລກສ຺ສ ວາ ນຣສ຺ສາຕິ ຈ ປທຏ຺ຐານວເສນ ວາ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວາ ຄາຖາຍໍ ອາຄຕວເສນ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນາຣິຍາປິ ອຸປຘີຫິ ນນ຺ທນາ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອິມິນາ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ອຸປຘິສງ຺ຂາເຕນ ອິມິນາວ ປຸຕ຺ຕຄວາທິນາ ວຕ຺ຖຸນາ. ວສຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ນນ຺ທນາ ເອຕ຺ຖ ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທິເກຕິ ວຕ຺ຖຸ. ນນ຺ທນໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທຕິ ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທິກນ຺ຕິ ນິທານນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນິໂຍ ‘‘ອຸປຘີຫິ ນຣສ຺ສ ນນ຺ທນາ’’ຕິ ອາຫ. ຠຄວາ ປນ ‘‘ວສຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ໂສຈນາ ເອຕ຺ຖ ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທິເກຫິ ວຕ຺ຖຸ, ໂສຈນໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທຕິ ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທິກນ຺ຕິ ນິທານ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຸປຘີຫິ ນຣສ຺ສ ໂສຈນາ’’ຕິ ອາຫ. ປຣິຄ຺ຄຫີຍເຕຕິ ປຣິຄ຺ຄຫໍ. ກິໍ ຕໍ? ປຸຕ຺ຕໂຄຓາທິກໍ, ຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫໍ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ອາຫ, ນ ກິເລສູປຘິກາຍຂນ຺ຘູປຘິນ຺ຕິ.

ອຸປຘີສູຕິ ຂນ຺ຘສງ຺ຂາເຕສຸ ກາເຍສຸ. ກາຍໍ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ອາຫ, ນ ປຸຕ຺ຕຄວາທິກໍ, ນ ປຣິຄ຺ຄຫໍ.

ພາຫິເຣສຸ ວຕ຺ຖູສູຕິ ມຓິກຸຓ຺ຑລປຸຕ຺ຕທາຣາທີສຸ ວຕ຺ຖູສຸ.

ກາມສຸຂນ຺ຕິ ກາມນີເຍສຸ ອສ຺ສາທສຸຂວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ. ພາຫິຣວຕ຺ຖຸກາຍ ຕຓ຺ຫາຍາຕິ ກາມນີເຍສຸ ພາຫິຣວຕ຺ຖູສຸ ອສ຺ສາທສຸຂວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸກາຍາຕິ ຣູປກາຍສງ຺ຂາເຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອຠິນນ຺ທນວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ.

ປຸນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸກາຍາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາເຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສິເນຫວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ.

ຄເວສິຕພ຺ພໍ ນິທານໍ ວິຠຕ຺ຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຕໂມ ຄເວສິຕພ຺ໂພ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ເນຣຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍນິທານປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘີສຸ. ຍຖາຕິ ເຍນ ອນ຺ຘກາຣາທິນາ ສຠາເວນ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ ຍໍ ກາມຕຓ຺ຫໍ ຠຄວາ ອາຫ, ອຍໍ ກາມຕຓ຺ຫາ ຕຖາ ເຕນ ອນ຺ຘກາຣາທິນາ ສຠາເວນ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ.

ຄາຖາຕ຺ໂຖ ປນ – ກາເມຕີຕິ ກາໂມ, ກາມຕຓ຺ຫາ, ກາເມນ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຊານນຕາຍ ຘມ຺ມສ຺ສ, ອປສ຺ສນຕາຍ ຈ ອນ຺ຘາຕິ ກາມນ຺ຘາ. ກາມຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ຊາເລນ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ອຊານນາປສ຺ສເນນ ສຎ຺ຉນ຺ນາ ປລິຄຸຓ຺ຐິຕາຕິ ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ. ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ຉທເນນ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ອຊານນາປສ຺ສເນນ ຉາທິຕາ ປິຫິຕາຕິ ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາ. ອຕ຺ຖຘມ຺ເມສຸ ປມຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ປມາເທນ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ ປຸຄ຺ຄລາ ຊຣາມຣຓໍ ອນ຺ເວນ຺ຕິ, ກຸມິນາມຸເຂ ປວຕ຺ຕາ ມຈ຺ຉາ ມຣຓໍ ອນ຺ເວນ຺ຕິ ອິວ ຈ, ຂີຣປໂກ ວຈ຺ໂຉ ມາຕຣໍ ອນ຺ເວຕິ ອິວ ຈ, ຕຖາ ຊຣາມຣຓໍ ອນ຺ເວນ຺ຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ມາຕຣ’ນ຺ຕິ ຍາຍ ເທສນາຍ, ຄາຖາຍ ວາ ກາມຕຓ຺ຫາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ເທສນາ, ຄາຖາ ວາ ກຕເມນ ເທສນາຠູເຕນ ອປເຣນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຖາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິມາຍ ເທສນາຍ, ຄາຖາຍ ວາ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາ ກຕເມນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສາຕິ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ອນ຺ເວນ຺ຕີ’’ຕິ ເທສນາ, ຄາຖາ ວາ. ປຸພ຺ພາປເຣນາຕິ ຕໂຕ ເທສນາໂຕ ປຸພ຺ເພນ ເທສນາວຈເນນ, ຄາຖາວຈເນນ ວາ ອປເຣນ ເທສນາວຈເນນ, ຄາຖາວຈເນນ ວາ. ຍຸຊ຺ຊຕິ ຍຸຊ຺ຊນໍ ເອຕິ ສເມຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ຍຖາຕິ ເຍນ ອນ຺ຘກຣຓາທິນາ. ‘‘ຣຕ຺ໂຕ…ເປ… ນຣ’’ນ຺ຕິ ຍໍ ຄາຖາວຈນໍ ຠຄວາ ອາຫ, ເຕນ ຄາຖາວຈເນນ ຕຖາ ອນ຺ຘກຣຓາທິນາ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຄາຖາຕ຺ໂຖ ປນ – ຣຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕຫິຕປໂຍຊນໍ ປຣຫິຕປໂຍຊນໍ ນ ຊານາຕິ. ຣຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ເຫຕຸໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ນ ປສ຺ສຕິ. ຣາໂຄ ຍໍ ນຣໍ ຍທາ ສຫເຕ, ຕທາ ຕສ຺ສ ນຣສ຺ສ ອນ຺ຘໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ຕມໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ອິຕີຕິ ເອວໍ. ອນ຺ຘຕາຍ ອນ຺ຘກຣຓຕາຍ ສຎ຺ຉນ຺ນຕາຍ ສຎ຺ຉນ຺ນກຣຓຕາຍ. ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຕິ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາວຈເນນ ຍາ ກາມຕຓ຺ຫາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາເຍວ ກາມຕຓ຺ຫາ. ອຠິລປິຕາຕິ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ…ເປ… ນຣ’’ນ຺ຕິ ອປເຣນ ຄາຖາວຈເນນ ຠຄວຕາ ໂວຫາຣິຕາ ໂວຫຣເຓນ ຎາປິຕາ, ອຠິລປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມານຕາ ປຸພ຺ພເທສນາ ອປຣເທສນາຍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ທ຺ວີສຸ ຄາຖາສຸ ກຕເມຫິ ປເທຫິ ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາ ອຠິລປິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິເມຫິ ອຠິລປິຕາຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຎ຺ຈາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍໍ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ຉາທິຕາ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ປທໍ ອາຫ, ທຸຕິຍຄາຖາຍຎ຺ຈ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ…ເປ… ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ປທໍ ອາຫ. ປຣິຍຸຏ຺ຐາເນຫິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານທີປເກຫິ ອິເມຫິ ‘‘ກາມນ຺ຘາ…ເປ… ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ປເທຫິ ສາເຍວ ປຐມຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕາ ກາມຕຓ຺ຫາ ຈ ຠຄວຕາ ອຠິລປິຕາ.

‘‘ຍໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຕມໍ ຕໍ? ຍາ ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນຠວິກາ ວຸຕ຺ຕາ, ກຕມາ ສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍໍ ອນ຺ຘກາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຘກາຣໍ ຍໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ຠເວ. ຍາ ຈ ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນຠວິກາ ວຸຕ຺ຕາ, ອຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ຠເວຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ກາມາ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ປທໍ ຠຄວາ ອາຫ, ເຕນ ປເທນ ອິເມ ກິເລສກາມາ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ປທໍ ຠຄວາ ອາຫ, ເຕນ ປເທນ ເຕສໍເຍວ ກິເລສກາມານໍ ປໂຍເຄນ ສມຸທາຈາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຠຄວາ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໍ ສນ຺ຕານໍ ສໍສາຣໂຕ ນິສ຺ສຣິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີຫິ ປໂລຠຍມານາ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ກິເລເສຫິ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ສນ຺ຕາເນ ຕິຏ຺ຐມານຕ຺ຕາ. ກິເລສວເສນາຕິ ວີຕິກ຺ກມກິເລສວເສນ. ປຣິຍຸຏ຺ຐານວເສນາຕິ ວີຕິກ຺ກມນໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານວເສນ. ເຍຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຕຓ຺ຫາສຫິຕປຸຄ຺ຄລສທິສາ. ເຕຕິ ເຕ ຕຓ຺ຫາພນ຺ຘນພທ຺ຘາ ຈ ເອທິສກາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ. ຊຣາມຣຓໍ ອນ຺ເວນ຺ຕິ ຊຣາມຣຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸຓນ຺ຕິ. ອຍນ຺ຕິ ຊຣາມຣຓານຸປ຺ປວຕ຺ຕິ ‘‘ຊຣາມຣຓມນ຺ເວນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ຠຄວຕາ ທສ຺ສິຕາຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ກາມນ຺ຘາ’’ຕິອາທິຄາຖາຍ ເຈວ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິຄາຖາຍ ຈ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຖໍ ‘ຍສ຺ສ ປປຎ຺ຈາ ຐິຕີ ຈາ’ຕິອາທິຄາຖາສຸ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ ອມ຺ເຫຫິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຍສ຺ສ ປປຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາ ຄາຖາຍ – ຍສ຺ສ ມຸນິໂນ ປປຎ຺ຈາ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີ ຈ ນຕ຺ຖິ, ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສງ຺ຂາຣາ ຈ ນຕ຺ຖິ, ຐິຕີ ອນຸສຍາ ຕຓ຺ຫາ ຈ ນຕ຺ຖິ, ສນ຺ທານສທິສໍ ຕຓ຺ຫາປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ນຕ຺ຖິ, ປລິຆສທິໂສ ໂມໂຫ ຈ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ມຸນິ ປປຎ຺ຈາທິກໍ ສພ຺ພໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນິຕ຺ຕຓ຺ຫໍ ນິມານໍ ນິທິຏ຺ຐິໍ ນິສນ຺ທານໍ ນິປລິຆໍ ໂລເກ ຈຣນ຺ຕໍ ຕໍ ມຸນິໍ ສເທວໂກ ຕຓ຺ຫາສຫິໂຕ ໂລໂກ ນ ວິຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄາຖາຍໍ ປປຎ຺ຈາທໂຍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ກຕເມ ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປປຎ຺ຈາ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາຣປຸຄ຺ຄລໍ ສໍສາເຣ ຈິຣໍ ປປຎ຺ຈນ຺ຕາເປນ຺ຕີ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິໂຍ ຈ, ຕາຫິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ສຫຊາຕວເສນ ວາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ວາ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສງ຺ຂາຣາ ຈ ປປຎ຺ຈາ ນາມ. ສນ຺ຕາເນ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸສຍາ ຕຓ຺ຫາ ສຕ຺ຕານໍ ຕິຏ຺ຐນເຫຕຸຕ຺ຕາ ຐິຕີ ນາມ. ປວຕ຺ຕມານາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຍໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຉຕ຺ຕິໍສຕຓ຺ຫາຍ ຊາລິນິຍາ ຍານິ ວິຈຣິຕານິ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິທໍ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາຣໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ສນ຺ທານສທິສຕ຺ຕາ ສນ຺ທານໍ ນາມ. ໂມໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາຣສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິພ຺ພານນຄຣປ຺ປເວສນສ຺ສ ປຏິເສຘກຕ຺ຕາ ປລິຆສທິສຕ຺ຕາ ປລິໂຆ ນາມ. ‘‘ຍສ຺ສ ປປຎ຺ຈາທໂຍ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ກິໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຍ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ປປຎ຺ຈາ ສງ຺ຂາຣາ, ຍາ ຈ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ຐິຕິ, ຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ສນ຺ທານຎ຺ຈ, ຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ປລິຆຎ຺ຈ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ສພ຺ພໍ ເອຕໍ ປປຎ຺ຈາທິກໍ ໂຍ ມຸນິ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຍໍ ມຸນິ ‘‘ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໒໘. ‘‘ຍສ຺ສ ປປຎ຺ຈາຕິອາທິຄາຖາຍໍ ເຍ ປປຎ຺ຈາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິເຫຕຸກາ ສງ຺ຂາຣາ ກທາ ກຕິວິຘໍ ຜລໍ ເທນ຺ຕິ, ຕໍສງ຺ຂາຣສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ກທາ ກຕິວິຘໍ ຜລໍ ເທຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ປຣິຍຸຏ຺ຐານສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາຣາທີສຸ. ປຣິຍຸຏ຺ຐານສງ຺ຂາຣາຕິ ວີຕິກ຺ກມວເສນ ປວຕ຺ຕາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານາ ອກຸສລສງ຺ຂາຣາ ເຈຕນາ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາທີຕິ ທິຏ຺ເຐ ປສ຺ສິຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ເວທນີຍໍ ຜລໍ ເທຕີຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ຜລໍ ເວເທຕີຕິ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາ. ກາ ສາ? ອປທຸສ຺ສນີຍາທີສຸ ອຕິທຸສ຺ສນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ປຐມຊວນເຈຕນາ. ອຸປປຊ຺ເຊ ຜລໍ ເວເທຕີຕິ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍາ, ສຕ຺ຕມຊວນເຈຕນາ. ອປຣາປຣິຍາເຍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຜລໍ ເວເທຕີຕິ ອປຣາປຣິຍາຍເວທນີຍາ, ມຊ຺ເຌ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນເຈຕນາ. ຕິຜລທານວເສນ ຕິວິຘາ ສງ຺ຂາຣາ. ເອວໍ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ສງ຺ຂາຣເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕິວິຘາ ຕຓ຺ຫາ ຕິວິຘໍ ຜລໍ ທິຏ຺ເຐ ວາ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕຠາເວ, ອຸປປຊ຺ເຊ ວາ ອນນ຺ຕຣຠເວ, ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ ຠເວ ເທຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ເອວໍ ຜລນິພ຺ພຕ຺ຕກສງ຺ຂາຣໍ ວາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຫໍ ວາ ຠຄວາ ອາຫ.

‘‘ຍາຍ ເທສນາຍ, ຄາຖາຍ ວາ ຜລນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ ສງ຺ຂາຣໍ ອາຫ, ສາ ເທສນາ, ຄາຖາ ວາ ກຕເມນ ເທສນາຠູເຕນ ວາ ອປເຣນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍໍ ໂລຠປກຕໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາ ‘‘ຍສ຺ສ…ເປ… ໂລໂກ’’ຕິ ເທສນາ ຈ ຍາ ‘‘ຍໍ ໂລຠປກຕໍ ກມ຺ມໍ…ເປ… ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ’’ຕິ ເທສນາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ, ຠຄວໂຕ ອິທໍ ເທສນາທ຺ວຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຸພ຺ພາປເຣນ ປຸພ຺ພໍ ອປເຣນ ອປຣໍ ປຸພ຺ເພນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຍຸຊ຺ຊນໍ ເອຕິ ສເມຕິ, ຍຖາ ຄງ຺ໂຄທກໍ ຍມຸໂນທເກນ, ຍມຸໂນທກມ຺ປິ ຄງ຺ໂຄທເກນ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ…ເປ… ໂລໂກ’’ຕິ ເທສນາ ‘‘ຍໍ ໂລຠປກຕໍ…ເປ… ປຣິຍາເຍ’’ຕິ ເທສນາຍ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕິ, ‘‘ຍໍ ໂລຠປກຕໍ…ເປ… ປຣິຍາເຍ’’ຕິ ເທສນາປິ ‘‘ຍສ຺ສ…ເປ… ໂລໂກ’’ຕິ ເທສນາຍ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ‘‘ກຖໍ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ປຣິຍຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາທິຜລຕ຺ຕຍນິພ຺ພຕ຺ຕກຏ຺ເຐນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຍໍ ຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ເທສິຕໍ ປຸພ຺ພາປເຣນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຕໍ ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພາປຣສໍສນ຺ທນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໍສນ຺ທນາກາໂຣ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຣິຍຸຏ຺ຐານສງ຺ຂາຣຕຓ຺ຫາວິຈຣິເຕສຸ. ປຣິຍຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນິ ອໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ອາຣພ຺ຠ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕໍ. ປຏິສງ຺ຂານພເລນາຕິ ອສຸຠານິຈ຺ຈາທິທສ຺ສນພເລນ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານວເສນ ປຫາຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຂາຣາຕິ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພາ ສງ຺ຂາຣາ. ທສ຺ສນພເລນາຕິ ທສ຺ສນສງ຺ຂາຕປຐມມຄ຺ຄຎາຓພເລນ ປຫາຕພ຺ພາ. ຉຕ຺ຕິໍສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານີຕິ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ພຕຓ຺ຫາວິຈຣິເຕຫິ ອວເສສານິ ຉຕ຺ຕິໍສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ. ນິຄ຺ຄຕາ ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ໂສ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ, ນິຕ຺ຕຓ຺ຫສ຺ສ ຠາໂວ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຕາ, ກາ ສາ? ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ.

ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາຣາຠິນນ຺ທນຕ຺ຕຍໍ ຍທິປິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ ສມານໍ, ເທສນາຍ ປນ ປທກ຺ຂຣາທີຫິ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂຍຍໍ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ໂສຍໍ ກຕິວິໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ຈາຍໍ ປຸພ຺ພາປໂຣ ສນ຺ຘີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນ ເກວລໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣສໍສນ຺ທນເມວ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ໂຎປິ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ໂສ ຈາຍ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໘). ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖສນ຺ຘີຕິ ກິຣິຍາກາຣກາທິວເສນ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ເຖນ ສນ຺ຘິ. ປທສນ຺ຘີຕິ ນາມປທາທິກສ຺ສ ນາມປທາທິກນ຺ຕເຣນ ສນ຺ຘິ. ເທສນາສນ຺ຘີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ເທສນນ຺ຕຣສ຺ສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ເທສນນ຺ຕເຣນ ສນ຺ຘິ. ນິທ຺ເທສສນ຺ຘີຕິ ນິທ຺ເທສນ຺ຕຣສ຺ສ ນິທ຺ເທສນ຺ຕເຣນ ສນ຺ຘິ.

ສນ຺ຘິ ຈ ນາມ ອຕ຺ຖາທໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ສຠາວຘມ຺ໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖາທີນຎ຺ຈ ຉອຕ຺ຖປທາທີສຸ ອວໂຣຘນໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖສນ຺ຘິ ຉປ຺ປທານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຕ຺ຖສນ຺ຘິພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘໂຍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຕມາ ເທສນາສນ຺ຘີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເທສນາສນ຺ຘິ ນ ຈ ປຖວິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນ ຈ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຌາຍີ ຌານສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ນ ຈ ຌາຍຕິ, ສພ຺ພສງ຺ຂາຣນິສ຺ສຏໍ ປນ ນິພ຺ພານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ຌາຍຕິ ສມາປຊ຺ຊຕິ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ຈ ອາປນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອສ ນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຜລສມາປຕ຺ຕິສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ປຖວີອາທໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານເມວ ອາຣພ຺ຠ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຖວີອາທີຫິ ມຫາຠູເຕຫິ ກາມຠວຣູປຠວາ ຄຫິຕາ ຣູປປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາຍ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນາທີຫິປິ ອຣູປຠໂວ ຄຫິໂຕ, ຠວຕ຺ຕຍໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈ ຌາຍຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍທິ ປຖວີອາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈ, ເອວໍ ສຕິ ອິຘໂລກສງ຺ຂາຕໍ ສຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ວາ ປຣໂລກສງ຺ຂາຕໍ ສຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ວາ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍສນ຺ຕານໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍີ ຌາຍຕີຕິ ອາສງ຺ກນີຍຕ຺ຕາ ຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຈ ອິມໍ ໂລກ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ອິຘໂລກສງ຺ຂາໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕຠາໂວ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈ. ປຣໂລກນ຺ຕິ ອິຘໂລກໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຠວນ຺ຕຣສງ຺ຂາໂຕ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ນິສ຺ສາຍ ນ ຈ ຌາຍຕິ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈ.

ຍມິທໍ ອຸຠຍນ຺ຕິອາທີສຸ ອິທໍ ອຸຠຍໍ ອິຘໂລກປຣໂລກທ຺ວຍໍ ອນ຺ຕເຣນ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍໍ ຣູປາຍຕນໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ຣູປາຍຕນມ຺ປິ. ຍໍ ສທ຺ທາຍຕນໍ ສຸຕໍ, ຕໍ ສທ຺ທາຍຕນມ຺ປິ. ຍໍ ຄນ຺ຘາຍຕນຣສາຍຕນໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ມຸຕໍ, ຕໍ ຄນ຺ຘາຍຕນຣສາຍຕນໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນມ຺ປິ. ຍໍ ອາໂປຘາຕຸ ອາກາສຘາຕຸ ລກ຺ຂຓຣູປໍ ໂອຊາສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ອາໂປຘາຕາທິກໍ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສຣູປມ຺ປິ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ປຣິເຍສິຕໍ ວາ ອປຣິເຍສິຕໍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕໍ ວາ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ປຣິເຍສິຕໍ ປຣິເຍສນາຣຫໍ ສຸນ຺ທຣໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ວິຕກ຺ກິຕໍ ວິຕກ຺ກນວເສນ ອາລມ຺ພິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ວິຈາຣິຕໍ ອນຸມຊ຺ຊນວເສນ ອາລມ຺ພິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ມນສາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອນຸຈິນ຺ຕິຕໍ ອນຸຈິນ຺ຕນວເສນ ອາລມ຺ພິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈາຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐາທິກໍ ພຫິທ຺ຘາຣູປເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຣູປສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ – ‘‘ຕທຸຠຍວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ໂຘ ຣູປສນ຺ຕາໂນ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໘). ‘‘ຍທິ ຌາຍີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ປຖວີອາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ ຌາຍີ ຌາຍຕິ ຈ, ເອວໍ ສຕິ ອຍໍ ຌາຍີ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິທໍ ນາມ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕີຕິ ໂລເກ ເກນຈິ ຎາຍຕິ ກິໍ, ອຸທາຫຸ ນ ຎາຍຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ນ ຎາຍຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ສເທວເກ ໂລເກ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຜລສມາປຕ຺ຕິຌາເນນ ຌາຍນ຺ໂຕ ອຍໍ ຂີຓາສວປຸຄ຺ຄໂລ ສເທວເກ ໂລເກ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ປຊາຍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິປິ ອນິສ຺ສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຌາຍຕີຕິ ສເທວເກ ໂລເກ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ປຊາຍ ເກນຈິ ນ ຎາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ຍສ຺ສ ເຕ ນາຠິຊານາມ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍສີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙; ເນຕ຺ຕິ. ໑໐໔);

‘‘ເກນຈິ ອວິຎ຺ຎາຍຠາໂວ ເກນ ສຸຕ຺ເຕນ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິມິນາ ໂຄຘິກສຸຕ຺ເຕນ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙) ວິຠາເວຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ມາໂຣ ປາປິມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອິທານິ ຂີຓາສວຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກຕ຺ຖຈິປິ ອນິສ຺ສິຕຠາວໍ ໂຄຘິກສຸຕ຺ເຕນ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙) ວກ຺ກລິສຸຕ຺ເຕນ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໗) ຈ ວິຠາເວຕຸໍ ‘ຍຖາ ມາໂຣ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໘) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທານາທິປຸຎ຺ຎກາຣເກ, ປຸຎ຺ເຎ ວາ ມາເຣຕິ ນິວາເຣຕີຕິ ມາໂຣ, ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິເຕ ມາເຣຕີຕິ ວາ ມາໂຣ. ປາປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວນ຺ຕຕາຍ ປາປິມາ. ປຸພ຺ພຕ຺ຕຠາເວ ໂຄຘສ຺ສ ຆາຕກຕ຺ຕາ ‘‘ໂຄຘິໂກ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປຏິສນ຺ຘາທິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສນ຺ໂຕ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕິ. ‘‘ປຣຈິຕ຺ຕຊານນໂກ ມາໂຣ ກສ຺ມາ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ໂຄຘິໂກ ຫິ ຍສ຺ມາ ປປຎ຺ຈາຕີໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາປຫາເນນ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍປິ ອສ຺ສ ໂຄຘິກສ຺ສ ຍສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຈ ນ ຊານາຕີຕິ.

‘‘ໂຄຘິກສຸຕ຺ເຕເນວ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍຖາ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕວກ຺ກລິສຸຕ຺ເຕຫິ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ອນິສ຺ສິຕຠາໂວ ວິຠາວິໂຕ, ເອວໍ ສຕິ ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ອນິສ຺ສິຕຠາໂວ ເກນ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕທາປິ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສເທວເກນ ໂລເກນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສອຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ຜລສມາປຕ຺ຕິຌາເນນ ຌາຍມານາ ອິເມ ຂີຓາສວາ ກຕ຺ຖຈິ ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ຌາຍນ຺ຕີຕິ ສເທວເກນ ໂລເກນ ນ ຎາຍນ຺ຕິ ສມາຣເກນ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ນ ຎາຍນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ນ ຎາຍນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ນ-ກາໂຣ ຈ ‘‘ຌາຍມານາ’’ຕິ ປເທ ນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ‘‘ນ ຌາຍມານາ’’ຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ‘‘ນ ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ປນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ເອວ ‘‘ໂລເກ ເກນຈິປິ ນ ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຍໍ ເທສນາສນ຺ຘີຕິ ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕວກ຺ກລິສຸຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖວເສນ ສໍສນ຺ທນາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ ວິຍ ‘‘ນ ຈ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິອາທິເທສນາຍ ຈ ‘‘ນ ຈ ອິມໍ ໂລກ’’ນ຺ຕິອາທິເທສນາຍ ຈ ຍາຍ ເທສນາຍ ອຕ຺ຖວເສນ ສໍສນ຺ທນາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ຕາຍ ເທສນາຍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍີ ນ ຌາຍຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍີ ຌາຍຕີຕິ ອຕ຺ຖວເສນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ອຍໍ ສໍສນ຺ທນາ ເທສນາສນ຺ຘິ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ເທສນາສນ຺ຘິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຕມາ ນິທ຺ເທສສນ຺ຘີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ນິທ຺ເທສສນ຺ຘີຕິ ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ອຕ຺ຖສນ຺ຘິພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘິເທສນາສນ຺ຘິນິທ຺ເທສສນ຺ຘີສຸ ຍາ ສນ຺ຘິ ‘‘ນິທ຺ເທສສນ຺ຘີ’’ຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ສາ ນິທ຺ເທສໂຕ ກຕມາຕິ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິສຫຊາຕວເສນ ວາ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ວາ ນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຍສໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານນ຺ຕິ ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ປຸຄ຺ຄລາ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ ອິມາຍ ເທສນາຍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ຍທິ ເທສນາ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາ, ເອວໍ ສຕິ ນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສສຸ ເທສິຕນ຺ຕິ ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕຊານນຕ຺ຖາຍ ເທສິຕາ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທສາ. ອນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຍສໍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ, ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ ອິມາຍ ເທສນາຍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາຍ ປນ ອນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຍຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສສຸ ເທສິຕນ຺ຕິ ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ, ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕຊານນຕ຺ຖາຍ ເທສິຕາ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທສາ.

‘‘ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ເກນ ນິທ຺ເທເສນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ, ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ເກນ ນິທ຺ເທເສນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ອກຸສລປກ຺ເຂນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກຸສລປກ຺ເຂນ ນິທ຺ເທເສນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ. ກຸສລປກ຺ເຂນາຕິອາທີສຸປິ ເອສ ນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ອກຸສລປກ຺ຂສາມຎ຺ຎກຸສລປກ຺ຂສາມຎ຺ເຎຫິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອກຸສລວິເສສກຸສລວິເສເສຫິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕາ ສໍກິເລເສນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ນິທ຺ເທສສນ຺ຘີຕິ ອກຸສລປກ຺ຂາທິກສ຺ສ ປຸຣິມນິທ຺ເທສສ຺ສ ສໍກິເລສາທິເກນ ປຈ຺ຉິເມນ ນິທ຺ເທເສນ ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕວເສນ ອຍໍ ສໍສນ຺ທນາ ຈ ນິທ຺ເທສສນ຺ຘິ ນາມ. ກຸສລປກ຺ຂາທິກສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ໂວທານາທິເກນ ປຈ຺ຉິເມນ ນິທ຺ເທເສນ ອນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕວເສນ ອຍໍ ສໍສນ຺ທນາ ຈ ນິທ຺ເທສສນ຺ຘິ ນາມາຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣສ຺ສ ເນຣຸຕ຺ຕມຘິປ຺ປາຍນິທານປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິປ຺ປເຠເທນ ເຈວ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘິນິທ຺ເທສສນ຺ຘິເທສນາສນ຺ຘິປ຺ປເຠເທນ ຈ ວິຠຊິຕພ຺ພຠາໂວ ເກນ ອມ຺ເຫຫິ ຊານິຕພ຺ໂພ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຕນ ຕຖາ ວິຠຊິຕພ຺ພຠາເວນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ‘‘ເນຣຸຕ຺ຕມຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິອາທິກໍ (ເນຕ຺ຕິ. ໔ ຫາຣສງ຺ເຂປ) ຍໍ ວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ວຈເນນ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣສ຺ສ ຕຖາ ວິຠຊິຕພ຺ພຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາໂຣ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ອຎ຺ໂຎ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສໍ ຍສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ ໂຍ ໂຍ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ໂສ ໂສ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາໂຣ ຈ ຍຖາລາຠວເສນ ໂຍຊິໂຕ, ຕສ຺ສໍ ຕສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ ໂສ ໂສ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາໂຣ ຕຖາ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຊິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອິຕິ ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣວິຠງ຺ເຄ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຏີການຸສາເຣນ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.