ນຍສມຸຏ຺ຐານວິຠາວນາ

໗໙. ເຍນ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູເຕນ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາຕາທິນາ ຫາຣສມ຺ປາເຕນ ເອກສຸຕ຺ຕປ຺ປເທສຕ຺ຖາ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູໂຕ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາຕາທິຫາຣສມ຺ປາໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ‘‘ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –‘‘ເອວໍ ນານາສຸຕ຺ຕວເສນ, ເອກສຸຕ຺ຕວເສນ ຈ ຫາຣວິຈາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ນຍວິຈາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໙) ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນໂຍ’’ຕິອາທິໍ ອນາຣຠິຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິອາຣມ຺ຠເນ ກາຣຓໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຫາຣາທີສຸ ໂຍ ອຕ຺ຖນໂຍ ສໍວຓ຺ຓນານເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ຠູມິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ສໍວຓ຺ຓນານຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຕຖາປິ ອຕ຺ຖນຍສໍວຓ຺ຓນານຍານໍ ວິເສສສ຺ສ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ປຸນ ກຖຍິສ຺ສາມ. ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາຫິ ສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ເຈວ ສມຖວິປສ຺ສນາຫິ ໂວທານປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ໂຏ ນໂຍ ນາມ. ຕີຫິ ອກຸສລມູເລຫິ ໂລຠາທີຫິ ສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ເຈວ ຕີຫິ ກຸສລມູເລຫິ ອໂລຠາທີຫິ ໂວທານປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ຕິປຸກ຺ຂໂລ ນໂຍ ນາມ. ຈຕູຫິ ສຸຠສຎ຺ຎາທີຫິ ວິປລ຺ລາເສຫິ ສກລສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ເຈວ ຈຕູຫິ ອສຸຠສຎ຺ຎາທີຫິ ອວິປລ຺ລາເສຫິ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ວາ ໂວທານປກ຺ຂສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ສີຫວິກ຺ກີຬິໂຕ ນໂຍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ ນຍາ ສໍວຓ຺ຓນານຍາ ນາມ. ເຕສໍ ສໍວຓ຺ຓນານຍານໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

ນຍາ ປນ ນານາສຸຕ຺ຕໂຕ ນິທ຺ຘາຣິເຕຫິ ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາທີຫິ ມູລປເທຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາຍ ນຍໂຕ ອນຸພຸຊ຺ຌິຍມາໂນ ທຸກ຺ຂາທິອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ນຍຕິ ສມ຺ປາເປຕີຕິ ‘‘ນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອຕ຺ຖນໂຍ ນາມ. ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກຕມໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ມາ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາຍ ນຍຄ຺ຄາຫໂຕ ນີຍຕິ ອນຸປຸຈ຺ຉີຍຕີຕິ ນໂຍ, ໂກ ໂສ? ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖຠູໂຕ ທຸກ຺ຂາທິໂກ ອຕ຺ໂຖ. ນຍຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ປາເປຕີຕິ ວາ ນໂຍ, ທຸກ຺ຂາທິໂກ ອຕ຺ໂຖວ. ເຕນາຫ – ‘‘ອນຸພຸຊ຺ຌິຍມາໂນ ທຸກ຺ຂາທິອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ນຍຕິ ສມ຺ປາເປຕີຕິ ນໂຍ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໙). ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ນຍາ ເອເຕນາຕິ ສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິໍ ຕໍ? ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາທິກາຣຓໍ, ຕໍທີປນາ ສໍວຓ຺ຓນາ ຈ. ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາທິນາ ຫິ ທຸກ຺ຂາທິອຕ຺ຖນຍາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາທີຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາ ສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກິໍ ປນ ຕໍ? ຕໍຕໍມູລປເທຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໙). ເອວໍ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ສຕິ ສໍວຓ຺ຓນານຍາປິ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍານໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມິໍ ນຍສມຸຏ຺ຐາເນ.

‘‘ກຕມໍ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຐມໍ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານຠູຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ອສຸກສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ໂກຏິຍາ ອຠາວໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາສຸ ກຕມາ ນີວຣຓໍ, ກຕມາ ສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ນີວຣຓໍ ຕຓ຺ຫາ ສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາສຸ. ອາທີນວປຏິຈ຺ຉາທິກຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊາ ນີວຣຓໍ. ຠເວສຸ ສໍໂຍຊນໂຕ ຕຓ຺ຫາ ສໍໂຍຊນໍ. ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓາ ສຕ຺ຕາ ກຖໍ ວິຈຣນ຺ຕິ, ກຖໍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນາ ສຕ຺ຕາ ກຖໍ ວິຈຣນ຺ຕິ ກຖໍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓາ ສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິຊ຺ຊານີວຣຓເມເຕສມຕ຺ຖີຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓາ. ອວິຊ຺ຊາຍ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ປວຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອຠິນິວິສວຕ຺ຖູສຸ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ປວຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊາປກ຺ເຂນ ວິປລ຺ລາເສນ ນິຈ຺ຈາທິອຠິນິເວສວຕ຺ຖຸຠູເຕ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓ ວິຈຣນ຺ຕິ ວິວິຘາ ຈຣນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ນິຈ຺ຈາທິອຠິນິວິສນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ ‘‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນເມເຕສນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນາ. ຕຓ຺ຫາຍ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ປວຕ຺ຕາ, ຕຓ຺ຫາຍ ວາ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ ວຕ຺ຖຸກາເມ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ປວຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາປກ຺ເຂນ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິເຕນ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວິຈຣນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາ ກໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາ ກໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາ ອິໂຕ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປພ຺ພຊິຕາ ໂຫນ຺ຕາປິ ‘‘ສຸເຂນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຸຂໍ ນຕ຺ຖິ, ທຸກ຺ເຂນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຸຂໍ ປນ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕາ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ປຎ຺ຈາຕປາທິປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາ ອິໂຕ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປພ຺ພຊິຕາ ໂຫນ຺ຕາປິ ‘‘ກາເມ ປຏິເສວນ຺ຕາ ໂລກໍ ວຑ຺ຒາເປນ຺ຕາ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕາ ກາເມສຸ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ກສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ຕຖາວິຘໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ຕຖາວິຘໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກິໍ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິເຕສຸ. ຍໍ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ກາຣຓໍ ກິນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິໂຕ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ເຍສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ນຕ຺ຖິ, ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປກາສນາ ກຸໂຕ ຈ ອຕ຺ຖິ, ສມຖວິປສ຺ສນາໂກສລ຺ລໍ ວາ ອຸປສມສຸຂປ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ກຸໂຕ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ອນຠິຎ຺ຎາ ວິປຣີຕເຈຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເອວໍ ອາຫໍສຸ ‘‘ສຸເຂນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຸຂໍ ນຕ຺ຖິ, ທຸກ຺ເຂນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຸຂໍ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕ ເອວໍສຎ຺ຎີ ເອວໍທິຏ຺ຐີ ທຸກ຺ເຂນ ສຸຂໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອິໂຕ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ເຍສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ນຕ຺ຖິ, ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປກາສນາ ກຸໂຕ ຈ ອຕ຺ຖິ, ສມຖວິປສ຺ສນາໂກສລ຺ລໍ ວາ ອຸປສມສຸຂປ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ກຸໂຕ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ອນຠິຎ຺ຎາ ວິປຣີຕເຈຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ໂຍ ກາເມ ປຏິເສວຕິ, ໂສ ໂລກໍ ວຑ຺ຒຍຕິ, ໂຍ ໂລກໍ ວຑ຺ຒຍຕິ, ໂສ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕີ’’ຕິ. ເຕ ເອວໍສຎ຺ຎີ ເອວໍທິຏ຺ຐີ ກາເມສຸ ສຸຂສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ຈ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

‘‘ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕາ ກິໍ ວຑ຺ຒຍນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕ ຕທຠິຎ຺ຎາ ສນ຺ຕາ ໂຣຄເມວ ວຑ຺ຒຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕຖາ ວຑ຺ຒຍນ຺ຕາ ໂຣຄາທີນໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ຒຍນ຺ຕິ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕ ໂຣຄາຠິຕຸນ຺ນາ ຄຓ຺ຑປຏິປີຬິຕາ ສລ຺ລານຸວິທ຺ຘາ ນິຣຍຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເປຕາສຸເຣສຸ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊານິ ກໂຣນ຺ຕາ ອຸຄ຺ຆາຕນິຄ຺ຆາຕໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕາ ໂຣຄຄຓ຺ຑສລ຺ລເຠສຊ຺ຊໍ ນ ວິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ໂຖ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໙) ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ກຕເມ ສໍກິເລສໂວທານາ, ກຕເມ ໂຣຄາທໂຍ, ກຕມໍ ເຠສຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ສໍກິເລສໂວທານໂຣຄເຠສຊ຺ຊາທີສຸ. ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ ຈ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍໂຄ ຈ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕິ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ໂວທານໍ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ ຈ ໂຣໂຄ ໂຫຕິ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ໂຣຄນິຄ຺ຆາຕກເຠສຊ຺ຊໍ…ເປ... ສມຖວິປສ຺ສນາ ສລ຺ລຸທ຺ຘາຣຓເຠສຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຕໂມ ກຕມໍ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສໍກິເລໂສ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ສໍກິເລສາທີສຸ ສໍກິເລໂສ ເອກເທສວເສນ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຕທຠິສງ຺ໂຄຕິ ຕສ຺ມິໍ ສໍກິເລເສ ອຠິສງ຺ໂຄ ວິຍ ປວຕ຺ໂຕ ໂລກິຍຘມ຺ໂມ ນິຣວເສສວເສນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຕສ຺ມິໍ ທຸກ຺ເຂ ອຠິສງ຺ໂຄ ວິຍ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ສມຖວິປສ຺ສນາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ‘‘ເຕສຸ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ກຕມໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ກຕໂມ ປຫາຕພ຺ໂພ, ກຕໂມ ຠາເວຕພ຺ໂພ, ກຕໂມ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໐. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄາທິວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ‘‘ກຖໍ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ສກ຺ກາຍທສ຺ສເນ ປວຕ຺ຕິເຠທວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ສກ຺ກາຍທສ຺ສເນ ກຕໂມ ປວຕ຺ຕິເຠໂທ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິເມສໍ ສກ຺ກາຍທສ຺ສເນ ອຍໍ ປວຕ຺ຕິເຠໂທຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອິທານິ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິທສ຺ສເນ ປວຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິເຕສຸ. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ, ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ປນ ຣູປໍ ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຣູປວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ອຕ຺ຕນິຍາຠິນິເວສສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ. ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ເອເກກໍ ນິສ຺ສາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘຕ຺ຕາ ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ອຍໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ‘‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ສກ຺ກາຍທສ຺ສເນ ປວຕ຺ຕິເຠໂທ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ກຕໂມ ປຏິປກ຺ໂຂ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕສ຺ສາ ປຏິປກ຺ໂຂ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປຊຫນວເສນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປຏິປກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອນ຺ວາຍິກາ ອນຸຄຸຓຠາເວນ ປວຕ຺ຕນກາ ຘມ຺ມາ ຈ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປຊຫນວເສນ ປຏິປກ຺ຂາ ຠວນ຺ຕິ. ‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາຍິກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາຍິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິໂກ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຕສ຺ສາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ປຫາຍກຕ຺ຕາ. ‘‘ເຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາທໂຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘໂຕ ກິຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຕໂມ ຂນ຺ໂຘ ສມໂຖ, ກຕໂມ ຂນ຺ໂຘ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ສມໂຖ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສກ຺ກາຍາທີສຸ ກຕໂມ ກຕມໍ ສຈ຺ຈໍ, ກຕໂມ ກຕມໍ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກາໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຕປ຺ປຏິປກ຺ຂວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ກຖໍ ອນ຺ຕທ຺ວຍມຊ຺ຌິມປຏິປທາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິເຕສຸ ເຍ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ‘‘ຣູປາທໂຍ ຈ ອຕ຺ຕາ, ຣູປາທີນຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອຕ຺ຕາ ວິນສ຺ສຕິ, ອຕ຺ຕາ ປຣໍ ມຣຓາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຠິນິວິສນໂຕ ‘‘ອຸຈ຺ເຉທວາທິໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ຣູປໍ ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຣູປວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ‘‘ຣູປາທີຫິ ອຕ຺ຕາ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕາ ນິຈ຺ໂຈ ສສ຺ສໂຕ’’ຕິ ອຠິນິວິສນໂຕ ‘‘ສສ຺ສຕວາທິໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ອຸຈ຺ເຉທວາທີສສ຺ສຕວາທີປຸຄ຺ຄເລສຸ ປວຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ເຉທວາທສສ຺ສຕວາທາ ອຸໂຠ ອນ຺ຕາ ອນ຺ຕທ຺ວຍປຏິປທາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ອນ຺ຕທ຺ວຍປຏິປທາ ສໍສາຣປວຕ຺ຕນສ຺ສ ເຫຕຸຠາວໂຕ ສໍສາຣປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ອນ຺ຕທ຺ວຍສ຺ສ ປຏິປຊ຺ຊນສ຺ສ ປຊຫນວເສນ ມຊ຺ຌິມປຏິປທາສງ຺ຂາໂຕວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ປຏິປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ປຫາຍກຕ຺ຕາ. ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ສໍສາຣນິວຕ຺ຕນສ຺ສ ເຫຕຸຠາວໂຕ ສໍສາຣນິວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສໍສາຣປວຕ຺ຕິສໍສາຣນິວຕ຺ຕີສຸ ປວຕ຺ຕິ ສໍສາຣປວຕ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ຕທຠິສງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ທຸກ຺ເຂ ອຠິສງ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາ ສມຸທໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕສ຺ສ ກິຕ຺ຕໂກ ປເຠໂທ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິຕ຺ຕໂກ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕອຣິຍມຄ຺ເຄສຸ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕທສ຺ສນໍ ສມາສໂຕ ສງ຺ເຂປໂຕ ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ. ອຸຈ຺ເຉໂທ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈວິໂຘ, ສສ຺ສຕທສ຺ສນໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປນ຺ນຣສວິຘນ຺ຕິ ວີສຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ກຕມານິ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສ຺ສຕວາທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມຣາວິກ຺ເຂປວາທາ, ທ຺ເວ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນວາທາ, ໂສຬສ ສຎ຺ຎີວາທາ, ອຏ຺ຐ ອສຎ຺ຎີວາທາ, ອຏ຺ຐ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີວາທາ, ສຕ຺ຕ ອຸຈ຺ເຉທວາທາ, ປຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທາຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໑.໓໐ ອາທໂຍ) ອາຄຕານິ. ເຕສໍ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕທສ຺ສນານໍ ເຕຈຕ຺ຕາລີສໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ປຏິປກ຺ໂຂ ມຄ຺ໂຄ. ກຕເມ ເຕຈຕ຺ຕາລີສໍ? ‘‘ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ’’ຕິ ຕິສ຺ໂສ ສຎ຺ຎາ ຈ ‘‘ປຫານສຎ຺ຎາ ວິຣາຄສຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສຎ຺ຎາ’’ຕິ ຕິສ຺ໂສ ສຎ຺ຎາ ຈາຕິ ຉ ສຎ຺ຎາ ຈ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານີ’’ຕິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ປຏິປກ຺ໂຂ ມຄ຺ໂຄ ນາມ.

‘‘ສມຖວເສນ ກຕໂມ ປຏິປກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ຂາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ຂາ ປາກຏາ. ທສ ກສິຓາຍຕນານິ ສມຖວເສນ ປຏິປກ຺ໂຂ ມຄ຺ໂຄ ນາມ. ‘‘ກຕມໍ ຎາຓໍ ກຕມສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປທາລນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຈຣິເຕ ປວຕ຺ຕານິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ໂມໂຫ. ຕຓ຺ຫາຈຣິເຕ ປວຕ຺ຕານິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ຊາລໍ. ອນາທິວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂມໂຫ. ອນິຘນວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຊາລໍ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕເຊຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓຎ຺ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຈຎາຓວຊິຣໍ ນາມ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ຎາຓປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ໂມໂຫ ຈ ຊາລຎ຺ຈ ໂມຫຊາລໍ. ປທາເລຕີຕິ ປທາລນໍ, ກຕ຺ຕຣິ ຍຸປຈ຺ຈໂຍ, ໂມຫຊາລສ຺ສ ປທາລນນ຺ຕິ ໂມຫຊາລປທາລນໍ. ປທາລນຎ຺ຫິ ທຸວິຘໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປທາລນໍ ສມຸຈ຺ເຉທປທາລນນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປທາລນໍ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມຸຈ຺ເຉທປທາລນໍ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂມຫຊາເລ ອວິຊ຺ຊາ ໂມໂຫ, ຠວຕຓ຺ຫາ ຊາລໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາຣໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ໂມເຫຕີຕິ ໂມໂຫ. ປຐມໍ ຊາລໍ ຊຏໍ ລາຍິຕ຺ວາ ຊຏາວເສນ ລາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຊາລໍ, ອຕ຺ຕນິ ຊາຕໍ ມຈ຺ຉສກຸຓາທິກໍ ລາຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ລາເປຕິ ຄຓ຺ຫາເປຕີຕິ ວາ ຊາລໍ, ຊາລໍ ວິຍາຕິ ຊາລໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ເນສຸ ຣູປາທີສຸ, ສກອຕ຺ຕຠາວາທີສຸ ຈ ສໍສິພ຺ພນວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຊາລໍ ຠວຕຓ຺ຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໘໐). ‘‘ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາຫິ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄາທີນໍ ກິເລສປກ຺ຂານໍ ນິທ຺ຘາຣຓໍ ກຕໍ ກຖໍ ເກນ ສທ຺ທຫິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ຈາ’ຕິ’’ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໑. ‘‘ອິໂຕ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ປຏິປທາທໂຍ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ສາສເນ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິຕານໍ ປຏິປທາທໂຍ ກຖໍ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສໍກິເລສປກ຺ຂາ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ອາຈຣິເຍນ ທສ຺ສິຕາ, ໂວທານປກ຺ຂສຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ກຖໍ ທສ຺ສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ອສ຺ມິໍ ສາສເນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕຓ຺ຫາຈຣິເຕສຸ. ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສລ຺ເລຂານຸສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິ ຠວຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສລ຺ເລເຂ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ, ຕສ຺ມາ ສລ຺ເລເຂ ຕິພ຺ພຄາຣວຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສິກ຺ຂານຸສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິ ຠວຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ, ຕສ຺ມາ ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣວຕ຺ຕາ. ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠວຕິ. ກສ຺ມາ? ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິວິສເຍ ປຎ຺ຎາສທິສປວຕ຺ຕນໂຕ. ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ຠວຕິ. ກສ຺ມາ? ຕຓ຺ຫາວເສນ ມິຈ຺ຉາຘິໂມກ຺ຂຕ຺ຕາ. ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ນິຍ຺ຍາຕິ, ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ, ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ນິຍ຺ຍາຕິ ສຸເຂນ ກິເລເສຫິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ນິຍ຺ຍາຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ, ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ນິຍ຺ຍາຕິ ທຸກ຺ເຂນ ກິເລເສຫິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ.

‘‘ຕຖາ ກສ຺ມາ ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກິໍ ກາຣຓໍ ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ເຍນ ກາຣເຓນ ນິຍ຺ຍາຕິ, ຕໍ ກາຣຓໍ ກິນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ກາມາ ສຸເຂນ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ຫິ ຍສ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກາມານໍ ສຸເຂນ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ນິຍ຺ຍາຕິ. ໂສ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ກາເມຫິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມຫິ ວິເວຈິຍມາໂນ ທຸກ຺ເຂນ ປຏິນິສ຺ສຣຕິ, ທນ຺ຘຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ອາຊານາຕິ. ໂຍ ປນ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາທິໂຕ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ກາເມຫິ ກິເລສກາມວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ອນຕ຺ຖິໂກ ຠວຕິ. ໂສ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ຕໂຕ ເຕຫິ ກາເມຫິ ວິເວຈິຍມາໂນ ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ສຸເຂນ ປຏິນິສ຺ສຣຕິ, ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອາຊານາຕິ.

‘‘ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍາຕິ, ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ເອເກກາຍ ປຏິປທາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທຸກ຺ຂາປິ ປຏິປທາ ທຸວິຘາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ຈ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ, ສຸຂາປິ ປຏິປທາ ທຸວິຘາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ຈ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍ ສຕິ ເອໂກວ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວີຫິ ປຏິປທາຫິ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສຕ຺ຕາປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາປິ ທຸວິຘາ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍາປິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາປິ, ທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ສຕ຺ຕາປິ ທຸວິຘາ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍາປິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາປີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເຍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຠວນ຺ຕິ, ເຕ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ທນ຺ຘຎ຺ຈ ປຏິນິສ຺ສຣນ຺ຕິ, ທນ຺ຘຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອາຊານນ຺ຕິ. ເຍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຠວນ຺ຕິ, ເຕ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕາ ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ປຏິນິສ຺ສຣນ຺ຕິ, ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອາຊານນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເກກສ຺ເສວ ເອເກກາ ປຏິປທາ ຍຸຕ຺ຕາວາຕິ. ‘‘ອິມາຫິ ປຏິປທາຫິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິເຍວ, ນ ນິຍ຺ຍິໍສຸ ນິຍ຺ຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວຕ຺ຕມານວິຠຕ຺ຕິຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕປິ ອິມາຫິ ຈຕູຫິ ປຏິປທາຫິ ນິຍ຺ຍິໍສຸ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ, ອນາຄເຕປິ ນິຍ຺ຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ ຍຖາ ‘‘ປພ຺ພໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ. ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ຈຕຸກ຺ກມຄ຺ຄໍ ປຏິປທໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອພຸຘຊນເສວິຕາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ຠູມີຕິ ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊານໍ ວເສນ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທ຺ວິທິສາ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາປິ ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ວເສນ ໂວທານປກ຺ເຂ ທ຺ວິທິສາ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາປິ ທສ຺ສິຕາ. ອຍໍ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ຠູມິ ສມຸຏ຺ຐານຠາວໂຕຕິ. ‘‘ຕຖາວິຘາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນາຍ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານຠູມິຠາໂວ ເກນ ສທ຺ທຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໒. ‘‘ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານຠູຕາ ຠູມິ ທສ຺ສິຕາ, ຕສ຺ສ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ກຕ຺ຖ ກຕມາ ທິສາ ກິຕ຺ຕເກນ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫິ-ສທ຺ໂທ ປກ຺ຂນ຺ຕຣຕ຺ໂຖ. ເຍ ທິສາຠູຕາ ອາຫາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ ເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ‘‘ກຸສລາກຸສລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ທິສາຠູຕາ ອາຫາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ ທຸວິເຘນ ‘‘ອິເມ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສໍກິເລສຘມ຺ມາ, ອິເມ ກຸສລາ ໂວທານຘມ຺ມາ’’ຕິ ທຸວິເຘນ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພາ ອາໂລຈິຕພ຺ພາ. ‘‘ກຕເມນ ທຸວິເຘນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂລກວຏ຺ຏານຸສາຣີ ຈ ໂລກວິວຏ຺ຏານຸສາຣີ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຕມໍ ວຏ຺ຏໍ, ກຕມໍ ວິວຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ວຏ຺ຏໍ ນາມ ສໍສາໂຣ, ວິວຏ຺ຏໍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສໍສາຣສ຺ສ ກຕໂມ ເຫຕູ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ກມ຺ມກິເລສາ ເຫຕຸ ສໍສາຣສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຕມໍ ກມ຺ມໍ ນາມ, ເຈຕນາເຍວ ກມ຺ມໍ ນາມ ກິໍ, ອຸທາຫຸ ເຈຕສິກຎ຺ຈ ຜລທານສມຕ຺ຖາສມຕ຺ຖມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ກມ຺ມກິເລເສສຸ. ‘‘ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຖໍ ເກນ ປກາເຣນ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ຍຖາ ເຍນ ອຸປຈເຍນ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ຜລທານສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຸປຈເຍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ເຕ ກິເລສາ ກຕເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ຈຕູຫິ ວິປລ຺ລາເສຫິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ. ‘‘ເຕ ກິເລສາ ກຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ທສວຕ຺ຖຸເກ ກິເລສປຸຎ຺ເຊ ເຕ ກິເລສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

‘‘ກຕມານິ ທສ ວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປລ຺ລາສາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຍຄາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄນ຺ຖາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອຆາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສລ຺ລາ, ຈຕສ຺ໂສ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄຕິຄມນານີຕິ ທສ ວຕ຺ຖູນີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ ຈຕຸນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈວເສນ ເອກຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິເລສານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ວຕ຺ຖຸກາໂມປິ ກິເລໂສປິ ກິເລສວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ ປຸຣິມານໍ ປຸຣິມານໍ ກິເລສານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກິເລສານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ.

‘‘ກຕໂມ ກຕໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຐເມ ອາຫາເຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາລມ຺ພິຕພ຺ເພ ປຐເມ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ປຐໂມ ‘‘ຣູປໍ ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ອາລມ຺ພິຕພ຺ເພ ທຸຕິເຍ ຜສ຺ສາຫາເຣ ທຸຕິໂຍ ‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ ສຸຂາ’’ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ປວຕ຺ຕຕິ. ອາລມ຺ພິຕພ຺ເພ ຕຕິເຍ ຈິຕ຺ຕາຫາເຣ ຕຕິໂຍ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ປວຕ຺ຕຕິ, ອາລມ຺ພິຕພ຺ເພ ຈຕຸຕ຺ເຖ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາເຣ ‘‘ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ອາລມ຺ພິຕພ຺ເພ ປຐເມ ‘‘ຣູປໍ ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ປຐມໍ ກາມຸປາທານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ເສເສສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ນຍານຸສາເຣນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໓. ‘‘ເຕສຸ ອາຫາຣາທີສຸ ກຕໂມ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ອາຫາຣາທີສຸ, ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິເຕສຸ ວາ. ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ຣູປເວທນາສຸ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ໂຍ ຈ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ, ໂຍ ຈ ຜສ຺ສາຫາໂຣ ປວຕ຺ຕຕິ, ອິເມ ກພຬີກາຣາຫາຣຜສ຺ສາຫາຣາ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ຠວນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ຘມ຺ມຈິຕ຺ເຕສຸ ພລວອຕ຺ຕນິຈ຺ຈາຠິນິເວສສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ໂຍ ຈ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ, ໂຍ ຈ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ປວຕ຺ຕຕິ, ອິເມ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ອສຸເຠ ສຸຠ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ປຸຣິມານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາປຘານຕ຺ຕາ ເຈວ ຕຓ຺ຫາສຠາວຕ຺ຕາ ຈ, ປຈ຺ຉິມານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐິປຘານຕ຺ຕາ ເຈວ ທິຏ຺ຐິສຠາວຕ຺ຕາ ຈາຕິ.

໘໔. ‘‘ກຕມສ຺ມິໍ ປຐມາທິເກ ອາຫາເຣ ກຕໂມ ປຐມາທິໂກ ວິປລ຺ລາໂສ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກພຬີກາເຣ ອາຫາເຣ’’ຕິອາທິນາ ນາມວເສນ ນິຍເມຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກຕມສ຺ມິໍ ວິປລ຺ລາເສ ຐິໂຕ ກຕມໍ ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຐເມ ວິປລ຺ລາເສ ຐິໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐເມ ວິປລ຺ລາເສ ຐິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາເມ ເຍນ ອຸປາທາເນນ ອຸປາທິຍຕິ, ອິທໍ ອຸປາທານໍ ‘‘ກາມຸປາທານໍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສເສສຸ ອິມິນາ ນເຍນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

‘‘ເຍນ ກາມຸປາທາເນນ ກາເມຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສໍຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ກາມຸປາທານຘມ຺ໂມ ‘ກາມໂຍໂຄ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເສສານໍ ໂຍຊນຕ຺ຖາທໂຍ ປາຬິໂຕ, ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ຈ ປາກຏາ.

໘໕. ‘‘ອາຫາຣາທີສຸ ກຕເມ ກຕມາ ທິສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທີສຸ ທສສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ປຐໂມ ປຐໂມ ກພຬີກາຣາຫາຣາທິໂກ ປຐມາ ທິສາ, ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ຜສ຺ສາຫາຣາທິໂກ ທຸຕິຍາ ທິສາ, ຕຕິໂຍ ຕຕິໂຍ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາທິໂກ ຕຕິຍາ ທິສາ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣາທິໂກ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທິສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ຕາສຸ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ເຕສຸ ກພຬີກາຣາຫາຣາທີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຕມສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິເມ ອາຫາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາຕິ ວິຠຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ…ເປ… ອິເມ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ອຸທຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘‘ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ອາຫາໂຣຕິອາທິ ອາຫາຣາທີສຸ ເຍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໘໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ທສນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກເທສຠູຕານໍ ທສນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ໂຖຕິ ສຠາວຘມ຺ໂມ. ສທ຺ທຕ຺ໂຖ ຫິ ອສມາໂນຕິ. ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ຈ ສທ຺ທຕ຺ຖສ຺ສ ນານຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ກພຬີກາຣາຫາຣາທີສຸ ກຕເມ ອາຫາຣາທໂຍ ກຕເມນ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂນ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຫານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ກພຬີກາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິຕີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ. ສພ຺ເພຕິ ສພ຺ເພ ອາຫາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ ໂລກວຏ຺ຏານຸສາຣິໂນ ຠວນ຺ຕິ. ເຕຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ອາຫາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ໂລກາຕິ ໂລກໂຕ ວຏ຺ຏໂຕ. ຕີຫິ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂຫິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີຫິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ.

໘໖. ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທິສາຠູຕາ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທໂຍ ທສ ຈຕຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ໂວທານປກ຺ເຂ ກຕເມ ທິສາຠູຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ໂວທານປກ຺ເຂ ທິສາຠູເຕ ຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫາຣາຕິ ທິພ຺ພວິຫາຣາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ອຣິຍວິຫາຣາ ອາເນຎ຺ຊວິຫາຣາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫາຣາ. ເຕສຸ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ ທິພ຺ພວິຫາຣາ, ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ, ຈຕສ຺ໂສ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອຣິຍວິຫາຣາ, ຈຕສ຺ໂສ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອາເນຎ຺ຊວິຫາຣາຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາຕິ ມານປຫານໍ ອາລຍສມຸຄ຺ຆາໂຕ ອວິຊ຺ຊາປຫານໍ ຠວູປສໂມຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມາ. ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິຏ຺ຐານານີຕິ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐານໍ ຈາຄາຘິຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຘິຏ຺ຐານໍ ອຸປສມາຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິຏ຺ຐານານິ. ຈຕສ຺ໂສ ສມາຘິຠາວນາຕິ ຉນ຺ທສມາຘິຠາວນາ ວີຣິຍສມາຘິຠາວນາ ຈິຕ຺ຕສມາຘິຠາວນາ ວີມໍສາສມາຘິຠາວນາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ສມາຘິຠາວນາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຂຠາຄິຍາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ຕໂປ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຂຠາຄິຍາ. ອວເສສາ ປາກຏາ.

‘‘ຈຕູສຸ ຈຕູສຸ ປຏິປທາທີສຸ ກຕໂມ ປຏິປທາທິໂກ ປຐໂມ ສຕິປຏ຺ຐານາທິໂກ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຐມາ ປຏິປທາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຏິປທາທໂຍ ປຎ຺ຎາປທຏ຺ຐານາທິກາ, ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ ປນ ສຕິປທຏ຺ຐານາທິກາ, ຕສ຺ມາ ‘ປຐມາ ປຏິປທາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານ’ນ຺ຕິອາທິໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຐມາ ປຏິປທາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ປູເຣຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປູຣກປູເຣຕພ຺ພຠາວໂຕ ຕຖາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ‘‘ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ກຕເມ ປຏິປທາທໂຍ ກຕເມ ສຕິປຏ຺ຐານາທິເກ ປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຐມາ ປຏິປທາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ປູເຣຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໗. ‘‘ເຕສຸ ທສສຸ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີສຸ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຕມາ ທິສາ, ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຕມາ ທິສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ປຐມາ ປຏິປທາ, ປຐໂມ ສຕິປຏ຺ຐາໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທສສຸ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີສຸ. ອິມາ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ປຐມາ ປຏິປທາທໂຍ ທິສາ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສຸ ຈຕູສຸ ທິສາຠູເຕສຸ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີສຸ ກຕໂມ ທິສາຠູໂຕ ອຕ຺ໂຖ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ປຐມາ ປຏິປທາ…ເປ… ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ອຸທຕ຺ຕສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເຕສຸ ທສສຸ ປຏິປທາທິຈຕຸກ຺ເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ກຕມໍ ກຕມໍ ວິໂມກ຺ຂມຸຂ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຈ ປຏິປທາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ໂຖ ປນ ຏີກາຍໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ ປາກໂຏ. ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທິສາຠູຕາ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທໂຍ ທສ ຈຕຸກ຺ກາ ສມຕິກ຺ກມິຕພ຺ພປຫາຕພ຺ພຠາເວນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ໂວທານປກ຺ເຂ ປນ ທິສາຠູຕາ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທໂຍ ທສ ຈຕຸກ຺ກາ ສມຕິກ຺ກມປຫາຍກຠາເວນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ.

‘‘ເຕສໍ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ສມຕິກ຺ກມນປຫານສງ຺ຂາຕໍ ຍໍ ວິກ຺ກີຬິຕຎ຺ຈ ເຕສໍ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ຠາວນາສງ຺ຂາຕໍ ຍໍ ວິກ຺ກີຬິຕຎ຺ຈ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາສງ຺ຂາຕໍ ຍໍ ວິກ຺ກີຬິຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຕິວິຘໍ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ກຕເມສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ຠວຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ວິກ຺ກີຬິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣຫິ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂຫິ ເຍ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວກາ ວິມຸຈ຺ຈິໍສຸ, ເຕສຸ ພຸທ຺ຘສ຺ເສວ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ຠວຕິ ກິໍ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ເສວ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ຠວຕິ ກິໍ, ສາວກສ຺ເສວ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ຠວຕິ ກິໍ, ອຸທາຫຸ ສພ຺ເພສໍ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວການໍ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ຠວຕິ ກິ’’ນ຺ຕິ ວິຈາຣຓາຍ ສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ເຕສໍ ວິກ຺ກີຬິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣຫິ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂຫິ ເຍ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວກາ ມຸຈ຺ຈິໍສຸ, ເຕສໍ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວການໍ ວິກ຺ກີຬິຕໍ. ຍໍ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ສປຣສນ຺ຕາເນ ສມຕິກ຺ກມນປຫານຎ຺ຈ ຍາ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ສປຣສນ຺ຕາເນ ຠາວນາສມ຺ປາທນາ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາສມ຺ປາທນາ ຈ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ສພ຺ພໍ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ນາມ ຠວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ສພ຺ເພສໍ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ສພ຺ເພ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທໂຍ ທສ ຈຕຸກ຺ກາ ປຏິປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ ກິໍ, ອຸທາຫຸ ຍຖາກ຺ກມໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ຈຕຸກ຺ກາ ປຏິປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ ກິ’’ນ຺ຕິ ວິຈາຣຓາຍ ສມ຺ຠວໂຕ ຍຖາກ຺ກມໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ຈຕຸກ຺ກາ ປຏິປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ ປຫາຕພ຺ພປຫາຍກຠາເວນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ເຕສໍ ປຏິປກ຺ໂຂ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘‘ອິທານິ ອາຫາຣາທີນໍ ປຏິປທາທີຫິ ເຍນ ສມຕິກ຺ກມນໍ, ຕໍ ເນສໍ ປຏິປກ຺ຂຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ເຕສໍ ປຏິປກ຺ໂຂ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໘໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຍ ອາຫາຣາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຫາຣານໍ ໂວທານປກ຺ເຂ ຍາ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ຕາ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ ປຏິປກ຺ໂຂ ອາຫາຣານໍ ປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ປຏິປທານໍ ປນ ປຫາຍກຕ຺ຕາ. ສຕິປິ ອາຫາຣານໍ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພຠາເວ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອາຫາຣປຏິພທ຺ຘຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານວເສນ ປຫາຕພ຺ພຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວມາທິໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ສີຫາຕິ ສີຫສທິສາ ພຸທ຺ຘາ ຈ ສີຫສທິສາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ສີຫສທິສາ ສາວກາ ຈາຕິ ສີຫສທິສາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ສາວກາ ປນ ອຫຕຣາຄໂທສໂມຫາປິ ສນ຺ຕິ, ເຕປິ ‘‘ສີຫາ’’ຕິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຕໍ ນິວຕ຺ຕາປນຕ຺ຖໍ ‘‘ຫຕຣາຄໂທສໂມຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫນິຕພ຺ພາຕິ ຫຕາ, ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ ໂມໂຫ ຈ ຣາຄໂທສໂມຫາ, ຫຕາ ຣາຄໂທສໂມຫາ ເອເຕຫິ ສາວເກຫີຕິ ຫຕຣາຄໂທສໂມຫາ, ສາວກາຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ ສາວການໍເຍວ ພ຺ຍຠິຈາຣສມ຺ຠວໂຕຕິ. ເຕສໍ ສີຫານໍ ພຸທ຺ຘານໍ, ເຕສໍ ສີຫານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ, ເຕສໍ ສີຫານໍ ສາວການໍ ຠາວນາ ໂວທານປກ຺ເຂ ຠາວິຕພ຺ພານໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ຠາວນາ ວຑ຺ຒນາ ຈ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ໂວທານປກ຺ເຂເຍວ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພານໍ ຜລນິພ຺ພານານໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຈ, ພ຺ຍນ຺ຕີກິຣິຍາ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ປຫາຕພ຺ພານໍ ປຫານສງ຺ຂາຕາ ພ຺ຍນ຺ຕີກິຣິຍາ ຈ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ນາມ ຠວຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ຕນໍ ຠາວນາ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຈ. ວິປຣິຍາສານຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາສານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ປຫານວເສນ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໍ, ອນຸປ຺ປາທນຎ຺ຈ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິກ຺ກີຬິຕໍ ນາມາຕິ ຄຫິຕໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ສທ຺ຘມ຺ມໂຄຈໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ໂວທານປກ຺ຂສ຺ສ ໂຄຈໂຣ ປວຕ຺ຕນເຫຕູຕິ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ວິປຣິຍາສາ ວິປລ຺ລາສາ ກິເລສໂຄຈໂຣ ສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ໂຄຈໂຣ ປວຕ຺ຕິເຫຕູຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາຕິອາທິນາ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຸປກ຺ກິເລສວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ອາຈຣິເຍນ ກຕາ, ‘ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’ຕິອາທິນາ ຈ ໂວທານປກ຺ເຂ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ອາຈຣິເຍນ ກຕາ, ສາ ອຍໍ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕມສ຺ສ ນຍສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ຠູມີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕສ຺ສ ນຍສ຺ສ ຠູມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຍນ຺ຕິ ຍາ ອຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕາ, ສາ ອຍໍ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕສ຺ສ ນຍສ຺ສ ຠູມິ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ນຍສມຸຏ຺ຐານໂກສລ຺ເລຫິ ປຸຄ຺ຄເລຫິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ.

‘‘ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ນິທ຺ຘາຣິຕາຍ ນຍສ຺ສ ຠູມິຠາໂວ ກສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ນິທ຺ຘາຣຓາຍ ນຍຠູມິຠາເວນ ‘‘ໂຍ ເນຕິ…ເປ… ກຸສລາຕິ ຈາ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ອາຈຣິໂຍ ອາຫ, ເຕນ ວຈເນນ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.

ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍຠູມິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠາວິຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຕມາ ຕິປຸກ຺ຂລນຍຠູມີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕິປຸກ຺ຂລນຍຠູມິໍ ວິຠາເວຕຸກາໂມ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອວໍ ສຕິ ‘‘ອຍໍ ສໍກິເລໂສ, ຕີຓິ ອກຸສລມູລານີ’’ຕິອາທິວຈນເມວ ອາຈຣິເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕິປຸກ຺ຂລນຍຠູມິຠາວນາ ປນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິປຸຄ຺ຄລຕ຺ຕຍວເສນ ປວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິປຸຄ຺ຄລຕ຺ຕຍໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມປິ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍາຕິ, ອຍໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ’’ຕິອາທິວຈນເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິປຸຄ຺ຄລຕ຺ຕຍໍ ປນ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍໂຕ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສ຺ສ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນໂຕ ນິກ຺ຂມນໂຕ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍຠູມິວິຠາວນາຍໍ ປຏິປທາວິຠາຄໂຕ ວິຠາວິຕປຸຄ຺ຄລຈຕຸກ຺ກໂຕ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ, ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍຠູມິວິຠາວນາຍໍ ປຏິປທາວິຠາຄໂຕ ວິຠາວິຕໍ ປຸຄ຺ຄລຈຕຸກ຺ກໍ ປຐມໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂຍ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ໂກ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍຠູມິວິຠາວນາຍໍ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ເກ. ເຍຕິ ເຍ ທນ຺ຘອຸທຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕປຸຄ຺ຄລາ ຍຖາກ຺ກມໍ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ, ອິຕິ ນິຍ຺ຍກາ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ຈ ນິທ຺ຘາຣິຕາ. ‘‘ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ສໍກິເລໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ…ເປ… ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄຕິຄມນານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ອິຕິ ອຍໍ ທສວິໂຘ ອາຫາຣຈຕຸກ຺ກາທິຈຕຸກ຺ໂກ ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ, ‘‘ກຕມໍ ໂວທານ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິທໍ ໂວທານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມາຓາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ອິຕິ ອິທໍ ທສວິຘໍ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກາທິຈຕຸກ຺ກຠູຕໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານໍ ໂຫຕິ.

໘໘. ‘‘ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ, ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ, ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ເນຍ຺ໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ‘ຕຕ຺ຖ ເຍ’ຕິອາທິນາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ກສ຺ມາ ປນ ປຸນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ’ຕິອາທິນາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ’’ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ? ປຸພ຺ເພ ສໍກິເລສໂວທານໍ ສາມິຠາເວນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ປຈ຺ຉາ ປນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທີນໍ ອວຍວານໍ ສມູຫຠາເວນ ນິທ຺ຘາຣິຕາຕິ ວິເສສຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຍ…ເປ… ອິເມ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍຊນຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ໂຍຕິ ອຸທຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ. ອຍນ຺ຕິ ອຍໍ ນິຍໂຕ ອຸທຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ. ປຸນ ໂຍຕິ ອຸທຕ຺ໂຕວ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ຈ ມນ຺ໂທ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ຈ. ສາຘາຣຓາຍາຕິ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ.

‘‘ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທໂຍ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ເຕສຸ ຕີສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ກຕມໍ ກຕມໍ ຠຄວາ ອຸປທິສຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ປຏິປທາເຠເທນ ປຸຄ຺ຄລເຠໂທ ອາຈຣິເຍນ ວິຠາວິໂຕ, ກຖໍ ເທສນາເຠເທນ ປຸຄ຺ຄລເຠໂທ ວິຠາວິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເທສນາເຠເທນປິ ປຸຄ຺ຄລເຠທໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທີສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ‘‘ສມຖເທສນາວິປສ຺ສນາເທສນາເຠເທເນວ ປຸຄ຺ຄລເຠໂທ ວິຠາວິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ມຸທຸຘມ຺ມເທສນາຕິກ຺ຂຘມ຺ມເທສນາເຠເທນປິ ປຸຄ຺ຄລເຠທໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອວເມວ ອນຸສນ຺ຘ຺ຍຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ.

ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປຏິປທາເຠເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວິສຸໍ ຈ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາ ຈ ປຏິປທາເຠເທນ ເຈວ ເທສນາເຠເທນ ຈ ຕໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ’’ຕິອາທິໍ ປຸນ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິຕິ ໂຂ ຈຕ຺ຕາຣິ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ຕີຓີຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສນິທ຺ເທໂສ, ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕໂຍ’’ຕິ ປນ ປກຕິລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ ກາຕພ຺ໂພວ.

‘‘ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ສໍກິເລໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ສໍກິເລໂສຕິ ‘‘ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ…ເປ… ສີລວິປຕ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕີ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕານໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຕິ ອຍໍ ສມູໂຫ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕິ. ‘‘ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ, ກຖໍ ໂວທານໍ ນິທ຺ຘາຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິທໍ ໂວທານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ໂວທານນ຺ຕິ ‘‘ຕີຓິ ກຸສລມູລານິ…ເປ… ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອນິມິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕານໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ສມູຫຠູຕໍ ອິຕິ ອິທໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ໂວທານໍ ໂຫຕິ.

‘‘ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕີຕິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠາວິຕາ, ຕໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ກິຕ຺ຕກາ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ‘‘ອິຕິ ໂຂ ຈຕ຺ຕາຣິ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ຠວນ຺ຕິ, ຕີຓິ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ຈ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ຕໂຍ ຠວນ຺ຕິ. ຕີຓິ ຕໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ຈ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ຈາຕິ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ສໍກິເລໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ສໍກິເລໂສຕິ ‘‘ຕຓ຺ຫາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ຈ…ເປ… ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ຈ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ຈາ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕານໍ ອກຸສລຘມ຺ມານໍ ອິຕິ ອຍໍ ສມູໂຫ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕິ.

‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ, ກຖໍ ໂວທານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິທໍ ໂວທານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ໂວທານນ຺ຕິ ‘‘ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈ…ເປ… ສອຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕຸ, ອນຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕູ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕານໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ສມູຫຠູຕໍ ອິຕິ ອິທໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ໂວທານໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕີຓິ ອກຸສລມູລານີ’’ຕິອາທິນາ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ອກຸສລມູລຕິກາທີນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ຕິການໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລສວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕາ, ‘‘ຕີຓິ ກຸສລມູລານີ’’ຕິອາທິນາ ໂວທານປກ຺ເຂ ກຸສລມູລຕິກາທີນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ຕິການໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕາ, ອຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣນິທ຺ຘາຣຓາ ຕິປຸກ຺ຂລສ຺ສ ຈ ນຍສ຺ສ, ອງ຺ກຸສສ຺ສ ຈ ນຍສ຺ສ ຠູມິ ສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ຕິເຫຕຸ ນາມາຕິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ຕຓ຺ຫາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາທຸກາທີນໍ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ທຸການໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕາ, ‘‘ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ໂວທານປກ຺ເຂ ສມຖວິປສ຺ສນາທຸກາທີນໍ ເອກູນວີສຕິທຸການໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານວິຠາວນາມຸເຂນ ຍາ ນິທ຺ຘາຣຓາ ກຕາ, ອຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏສ຺ສ ນຍສ຺ສ ຠູມີຕິປິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານວເສນ ຫິ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍໂຕ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ, ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍໂຕ ຈ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານວເສນ ປນ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍໂຕ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ, ຕິປຸກ຺ຂລນຍໂຕ ຈ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອນ຺ເຕ ‘ຕຓ຺ຫາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ຈາ’ຕິອາທິນາ ສມຖສ຺ສ ນຍສ຺ສ ຠູມິ ທສ຺ສິຕາ. ເຕເນວ ຫິ ‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ຠວນ຺ຕິ, ຕີຓິ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໘໘).

‘‘ກສ຺ມາ ປນ ອຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ນິທ຺ຘາຣຓາຍ ຕິປຸກ຺ຂລສ຺ສ ຈ ນຍສ຺ສ, ອງ຺ກຸສສ຺ສ ຈ ນຍສ຺ສ ຠູມິຠາໂວ ວິຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ‘‘ເຕນາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິທ຺ຘາຣຓາຍ ຠູມິຠາເວນ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ໂຍ ອກຸສເລ…ເປ… ທິສາໂລຈເນນາຕິ ຈາ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ອາຫ, ເຕນ ວຈເນນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ນິທ຺ຘາຣຓາຍ ຕິປຸກ຺ຂລ…ເປ… ຍສ຺ສ ຠູມິຠາໂວ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຸຕ຺ຕໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍນ ເຍນ ນຍສມຸຏ຺ຐາເນນ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ວາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ໂວທານປກ຺ເຂ ວາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ຕໍ ຕໍ ນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ນຍກ຺ກເມນ ປນ ສງ຺ເຂປໂຕ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມິ – ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ປຸຄ຺ຄລາ ຕິໂກຏ຺ຐາສາ ຠວນ຺ຕິ, ຈຕຸທິສາ, ຉທິສາ, ອຏ຺ຐທິສາຕິ ທິສາປິ ຕິໂກຏ຺ຐາສາ ຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ, ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕິ. ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄໂລ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄໂລ, ເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄໂລຕິ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນາ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຕຓ຺ຫາຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ທິຏ຺ຐິຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ຠວນ຺ຕິ. ຈຕຸທິສາຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ທິສາ, ໂວທານປກ຺ເຂ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ທິສາຕິ ຈຕຸທິສາ ຠວນ຺ຕິ. ຉທິສາຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ຕິສ຺ໂສ ຕິສ຺ໂສ ທິສາ, ໂວທານປກ຺ເຂ ຕິສ຺ໂສ ຕິສ຺ໂສ ທິສາຕິ ຉທິສາ ຠວນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐທິສາຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ຈຕສ຺ໂສ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ, ໂວທານປກ຺ເຂ ຈຕສ຺ໂສ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາຕິ ອຏ຺ຐທິສາ ຠວນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ, ຈຕຸທິສາ ຈ ນິສ຺ສາຍ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕໂຍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄເລ ຈ ຉທິສາ ຈ ນິສ຺ສາຍ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາທິເຠເທນ ຠິນ຺ເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍຕຓ຺ຫາຈຣິຕຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຕຓ຺ຫາຈຣິຕມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍທິຏ຺ຐິຈຣິຕຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍທິຏ຺ຐິຈຣິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ຈ ອຏ຺ຐທິສາ ຈ ນິສ຺ສາຍ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ເອເກກສ຺ມິໍ ນຍສມຸຏ຺ຐາເນ ວິຠຊິເຕ ທິສາໂລຈນອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານານິປິ ວິຠຊິຕານິ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕີ’’ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ? ‘‘ຕຓ຺ຫາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ຈ ອຫິຣິກຎ຺ຈ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ອສ຺ສຕິ ຈ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ຈ ໂກສຊ຺ຊຎ຺ຈ ໂທວຈສ຺ສຎ຺ຈ ອຫໍກາໂຣ ຈ ມມໍກາໂຣ ຈ ອສ຺ສທ຺ຘາ ຈ ປມາໂທ ຈ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນຎ຺ຈ ອສໍວໂຣ ຈ ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຈ ນີວຣຓຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນຎ຺ຈ ໂກໂຘ ຈ ອຸປນາໂຫ ຈ ມກ຺ໂຂ ຈ ປຬາໂສ ຈ ອິສ຺ສາ ຈ ມຈ຺ເຉຣຎ຺ຈ ມາຍາ ຈ ສາເຐຍ຺ຍຎ຺ຈ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ຈ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ຈາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໘) ທຸກທຸກວເສນ ເທສິໂຕ ອຍໍ ທິສາຠູໂຕ ອກຸສລຘມ຺ມສມູໂຫ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕີຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ສໍກິເລສສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ທຸກທຸກວເສນ ເທສິເຕສຸ ທິສາຠູເຕສຸ ອກຸສລຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ປຐມາ ທິສາ ນາມ, ອຍໍ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສມຸທຍສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມສຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ, ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ, ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມວິເສສສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ.

‘‘ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈ, ຫິຣີ ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ, ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ຈ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ຈ, ໂສວຈສ຺ສຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຎາຓຎ຺ຈ ອນ຺ວເຍ ຎາຓຎ຺ຈ, ຂເຍ ຎາຓຎ຺ຈ ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓຎ຺ຈ, ສທ຺ຘາ ຈ ອປ຺ປມາໂທ ຈ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນຎ຺ຈ ສໍວໂຣ ຈ, ອນຠິຊ຺ຌາ ຈ ອພ຺ຍາປາໂທ ຈ, ຣາຄວິຣາຄາ ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ຈ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ, ອຠິສມໂຍ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ ຈ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິ ຈ ອກ຺ໂກໂຘ ຈ, ອນຸປນາໂຫ ຈ ອມກ຺ໂຂ ຈ, ອປຬາໂສ ຈ ອິສ຺ສາປຫານຎ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍປ຺ປຫານຎ຺ຈ ວິຊ຺ຊາ ຈ, ວິມຸຕ຺ຕິ ຈ ສງ຺ຂຕາຣມ຺ມໂຓ ຈ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອສງ຺ຂຕາຣມ຺ມໂຓ ຈ ວິໂມກ຺ໂຂ, ສອຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕຸ, ອນຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕູ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໘) ຕິກທຸກວເສນ ເທສິຕໍ ອິທໍ ທິສາຠູຕໍ ກຸສລສມູຫຘມ຺ມຊາຕໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານໍ ໂຫຕີຕິ ໂວທານປກ຺ເຂ ໂວທານສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ທຸກທຸກວເສນ ວາ ເທສິເຕສຸ ທິສາຠູເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂວທານປກ຺ເຂ ປຐມາ ທິສາ ນາມ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ກຸສລຘມ຺ໂມ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂວທານປກ຺ເຂ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນິໂຣຘສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ, ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ, ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມວິເສສສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ.

‘‘ກຖໍ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕີ’’ຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ‘‘ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ, ໂທໂສ ອກຸສລມູລໍ, ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ. ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ – ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ຕໂຍ ອກຸສລວິຕກ຺ກາ – ກາມວິຕກ຺ໂກ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ຕິສ຺ໂສ ອກຸສລສຎ຺ຎາ – ກາມສຎ຺ຎາ, ພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ, ວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ. ຕິສ຺ໂສ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ – ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສຸຂສຎ຺ຎາ, ອຕ຺ຕສຎ຺ຎາ. ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ຕິສ຺ໂສ ທຸກ຺ຂຕາ – ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາ, ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕາ, ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕາ. ຕໂຍ ອຄ຺ຄີ – ຣາຄຄ຺ຄິ, ໂທສຄ຺ຄິ, ໂມຫຄ຺ຄິ. ຕໂຍ ສລ຺ລາ – ຣາຄສລ຺ໂລ, ໂທສສລ຺ໂລ, ໂມຫສລ຺ໂລ. ຕິສ຺ໂສ ຊຏາ – ຣາຄຊຏາ, ໂທສຊຏາ, ໂມຫຊຏາ. ຕິສ຺ໂສ ອກຸສລູປປຣິກ຺ຂາ – ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ຕິສ຺ໂສ ວິປຕ຺ຕິໂຍ – ສີລວິປຕ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໘) ຕິກວເສນ ເທສິໂຕ ອຍໍ ທິສາຠູໂຕ ອກຸສລຘມ຺ມສມູໂຫ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສ ໂຫຕີຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ສໍກິເລສສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ທ຺ວາທສສຸ ຕິກຕິກວເສນ ເທສິເຕສຸ ທິສາຠູເຕສຸ ອກຸສລຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ປຐມາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຕຕິໂຍ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ເນຍ຺ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ຕຕິຍາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສມຸທຍສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມສຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມວິເສສສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ.

‘‘ຕີຓິ ກຸສລມູລານິ – ອໂລໂຠ ກຸສລມູລໍ, ອໂທໂສ ກຸສລມູລໍ, ອໂມໂຫ ກຸສລມູລໍ. ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ – ກາຍສຸຈຣິຕໍ, ວຈີສຸຈຣິຕໍ, ມໂນສຸຈຣິຕໍ. ຕໂຍ ກຸສລວິຕກ຺ກາ – ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ, ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ, ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ຕໂຍ ສມາຘີ – ສວິຕກ຺ໂກ ສວິຈາໂຣ ສມາຘິ, ອວິຕກ຺ໂກ ວິຈາຣມຕ຺ໂຕ ສມາຘິ, ອວິຕກ຺ໂກ ອວິຈາໂຣ ສມາຘິ. ຕິສ຺ໂສ ກຸສລສຎ຺ຎາ – ເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາ, ອພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ, ອວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ. ຕິສ຺ໂສ ອວິປຣີຕສຎ຺ຎາ – ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ. ຕິສ຺ໂສ ກຸສລູປປຣິກ຺ຂາ – ກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ຕີຓິ ໂສເຈຍ຺ຍານິ – ກາຍໂສເຈຍ຺ຍໍ, ວຈີໂສເຈຍ຺ຍໍ, ມໂນໂສເຈຍ຺ຍໍ. ຕິສ຺ໂສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ – ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສມາຘິສມ຺ປຕ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິ. ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ – ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ – ສຸຎ຺ຎຕໍ, ອນິມິຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໘) ຕິກຕິກວເສນ ເທສິຕໍ ອິທໍ ທິສາຠູຕໍ ກຸສລສມູຫຘມ຺ມຊາຕໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານໍ ໂຫຕີຕິ ໂວທານປກ຺ເຂ ໂວທານສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວາທສສຸ ຕິກຕິກວເສນ ເທສິເຕສຸ ທິສາຠູເຕສຸ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂວທານປກ຺ເຂ ປຐມາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂວທານປກ຺ເຂ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຕຕິໂຍ ກຸສລຘມ຺ໂມ ເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂວທານປກ຺ເຂ ຕຕິຍາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທິສາຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນິໂຣຘສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມສຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ຕິປຸກ຺ຂລນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ.

‘‘ກຖໍ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປລ຺ລາສາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຍຄາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄນ຺ຖາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອຆາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສລ຺ລາ, ຈຕສ຺ໂສ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄຕິຄມນານີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໗) ຈຕຸກ຺ກຈຕຸກ຺ກວເສນ ເທສິໂຕ ອຍໍ ທິສາຠູໂຕ ຈຕຸກ຺ໂກ ຈຕຸກ຺ໂກ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ຈ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ຈ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສໍກິເລໂສຕິ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ສໍກິເລສສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ຈຕຸກ຺ກຈຕຸກ຺ກວເສນ ເທສິເຕສຸ ທສສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຐມາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຕຕິໂຍ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອກຸສລຘມ຺ໂມ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທິສາຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ, ສມຸທຍສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ, ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມສຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ.

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິຏ຺ຐານານິ, ຈຕສ຺ໂສ ສມາຘິຠາວນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຂຠາຄິຍາ ຘມ຺ມາ, ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມາຓາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໖) ຈຕຸກ຺ກຈຕຸກ຺ກວເສນ ເທສິຕໍ ອິທໍ ທິສາຠູຕໍ ກຸສລສມູຫຘມ຺ມຊາຕໍ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ຈ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ສ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂວທານໍ ໂຫຕີຕິ ໂວທານປກ຺ເຂ ໂວທານສາມຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສຸ ຈຕຸກ຺ກຈຕຸກ຺ກວເສນ ເທສິເຕສຸ ທສສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ກຕໂມ ກຕໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ກຕມສ຺ສ ກຕມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທິສາ’’ຕິ ມນສາວ ທິສາຘມ຺ມຠາເວນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ອຍໍ ປຐໂມ ປຐໂມ ກຸສລຘມ຺ໂມ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຐມາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ທຸຕິໂຍ ກຸສລຘມ຺ໂມ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທຸຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຕຕິໂຍ ກຸສລຘມ຺ໂມ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຕິຍາ ທິສາ ນາມ. ອຍໍ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ກຸສລຘມ຺ໂມ ສຸຂາຍ ປຏິປທາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາຍ ນິຍ຺ຍກສ຺ສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທິສາ ນາມາ’’ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທິສາຠາເວນ ໂຍເຊຕ຺ວາ, ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນິໂຣຘສຈ຺ຈານິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ, ວິຠຊິຕພ຺ພຘມ຺ມສຠາໂວ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ທສ຺ສິຕາ. ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ທິສາໂລຈນນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕິ. ຕຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິສາວິເສສສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນຍນຎ຺ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນຍຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ຈ ອງ຺ກຸສນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕີຕິ ນຍກ຺ກເມນ ສງ຺ເຂປໂຕ ນຍສມຸຏ຺ຐານໍ ຠວຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອິຕິ ນຍສມຸຏ຺ຐາເນ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຏີການຸສາເຣນ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.