໒. ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາຕວິຠາວນາ

໕໓. ເຍນ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາເຕນ ອສ຺ສາທາທໂຍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ໂສ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ‘‘ກຕໂມ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຈໂຍ ຫາຣສມ຺ປາໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາຕາທີສຸ ໂສຬສສຸ ຫາຣສມ຺ປາເຕສຸ ກຕໂມ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ ນາມາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິເມສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວິຈຍິຕພ຺ໂພ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ ນາມາຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ວິຠຊິຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –

‘‘ເອວໍ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍສ຺ມາ ເທສນາຫາຣປທຕ຺ຖວິຈໂຍ ວິຈຍຫາໂຣ, ຕສ຺ມາ ເທສນາຫາເຣ ວິປລ຺ລາສເຫຕຸຠາເວນ ນິທ຺ຘາຣິຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ກຸສລາທິວິຠາຄປວິຈຍມຸເຂນ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ທຸວິຘາ’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໓) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ‘‘ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາເຕນ ສໍວຓ຺ຓິເຕ ອກຸສລຘມ຺ເມ ‘‘ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕາ ສພ຺ພຕຓ຺ຫາ. ກຸສລາປີຕິ ຈຕຸຠູມເກ ກຸສເລ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາປິ. ອກຸສລາປີຕິ ອກຸສລຘມ຺ເມ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາປີຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕີຕິ ວິຈຍິຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ຏີກາຍໍ – ‘‘ກຸສລຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາຕິ ກຸສລຘມ຺ເມ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຕໍ, ອິຘ ‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານມ຺ປິ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ’’ຕິ.

‘‘ກຸສລາ ຕຓ຺ຫາ ກິໍຄາມິນີ, ອກຸສລາ ຕຓ຺ຫາ ກິໍ ຄາມິນີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອກຸສລາ ສໍສາຣຄາມິນີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ກຕໂມ ກຸສລາກຸສລຕຓ຺ຫານໍ ວິເສໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອກຸສລາ ສໍສາຣຄາມິນີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕຓ຺ຫາ ນາມ ສໍສາຣຄາມິນີ ໂຫຕຸ, ກຖໍ ອປຈຍຄາມິນີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປຫານຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຫານສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕາ ຕຓ຺ຫາ ປຫານຕຓ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ປຫາຕພ຺ພຕຓ຺ຫໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ປຫານໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ, ເຕນ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ເພນ ປຫາເນນ ອປຈຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ ຕຓ຺ຫາເຍວ ກຸສລາກຸສລາຕິ ທຸພ຺ພິຘາ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ໂຎປິ ກຸສລາກຸສລາຕິ ທຸພ຺ພິໂຘ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ມາໂນປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຕໂມ ມາໂນ ກຸສໂລ, ກຕໂມ ມາໂນ ອກຸສໂລ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຍໍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ປຊຫຕິ, ອຍໍ ມາໂນ ກຸສໂລ. ໂຍ ປນ ມາໂນ ທຸກ຺ຂໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ, ອຍໍ ມາໂນ ອກຸສໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ມານໍ…ເປ… ກຸສໂລຕິ ຍໍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປຫານໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ເຕນ ປຫາເນນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫໍ ມານໍ ປຊຫຕິ, ອຍໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠູໂຕ ມາໂນ ຜລູປຈາເຣນ ກຸສໂລ. ໂຍ ປນ…ເປ… ອກຸສໂລຕິ ໂຍ ປນ ມາໂນ ປຣຫິໍສນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ, ອຍໍ ມາໂນ ອກຸສໂລຕິ ວິຈຍິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ສໍສາຣາປຈຍຄາມິນີສຸ ຕາສຸ ຕຓ຺ຫາສຸ ກຕມາ ອປຈຍຄາມິນີ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ກຸສລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ສໍສາຣາປຈຍຄາມິນີສຸ ຕຓ຺ຫາຠູຕາສຸ ກຸສລາກຸສລາສຸ. ອຍໍ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຣິຍາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ຕໍ ອາຍຕນໍ ຍໍ ອຣິຍຜລຘມ຺ມໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ອາຍຕນໍ ອຣິຍຜລຘມ຺ມໍ ອຫໍ ກຸທາສ຺ສຸ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິຫຣິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອຣິຍຜເລ ປິຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປິຫາປຈ຺ຈຍາ ຍໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ໂທມນສ຺ສໍ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ອຣິຍຜເລ ປິຫາສງ຺ຂາຕາ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ ອນວຊ຺ຊາ ອນວຊ຺ຊອຣິຍຜລຘມ຺ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ວິຈຍິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຖໍ ປວຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຄວິຣາຄາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາ ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ປຕ຺ຕພ຺ພາ. ຕທາຣມ຺ມຓາ ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ ອນວຊ຺ຊາ, ຍາ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ ປຕ຺ຕພ຺ພາ, ຕທາຣມ຺ມຓາ ຕໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ ອນວຊ຺ຊາຕິ ວິຈຍິຕພ຺ພາ. ຕາຍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ຠຄວຕາ –

‘‘ຕສ຺ມາ ຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປໂຄຈໂຣ;

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ, ຎຕ຺ວານ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ພາ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ ຊເຫ’’ຕິ. (ອຸທາ. ໓໒; ເນຕ຺ຕິ. ໓໑, ໖໕, ໗໘) –

ຄາຖາຍໍ ‘‘ສພ຺ພາ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ ຊເຫ’’ຕິ ປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຍ ປວິຈໂຍ ກາຕພ຺ໂພ, ກຕໂມ ໂສ ປວິຈໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕສ຺ສາ ໂກ ປວິຈໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂກ ປວິຈໂຍຕິ ເຈ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ‘‘ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ ປວິຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ໂສ ປວິຈໂຍ ກຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ກຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປວິຈໂຍ ກຕ຺ຖ ກສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ປາຣມິຕາຍ ອຸກ຺ກໍສຄຕາຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຠາວນາຍ ໂສ ປວິຈໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

‘‘ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ປາຣມິຕາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ຈຕຸຕ຺ເຖ ຫິ ຌາເນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ໂສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອນງ຺ຄຓໍ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ ມຸທຸ ກມ຺ມນິຍໍ ຐິຕໍ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວຍຕິ, ໂສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ອຏ຺ຐວິຘໍ ວິຊ຺ຊາຈຣຓໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ກຕມໍ ອຏ຺ຐວິຘໍ? ຉ ອຠິຎ຺ຎາ, ທ຺ເວ ຈ ວິເສເສ ວາ ອຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທ຺ຘິວິຘາທໂຍ ປຎ຺ຈ, ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ ເຈວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ຈາຕິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ. ມໂນມຍິທ຺ຘິ ເຈວ ວິປສ຺ສນາຎາຓຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ຈ ວິເສສາ ໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ກຸໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘໍ…ເປ… ກຸໂຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຍໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຍໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິຠາວໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ຕໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິຠາວໂຕ ປຣິໂຍທາຕໍ ໂຫຕິ. ສຸຂາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຆາເຕນ ຍໂຕ ວີຕຣາຄາທິອນງ຺ຄຓຠາວໂຕ ອນງ຺ຄຓໍ, ຕໂຕ ວີຕຣາຄາທິອນງ຺ຄຓຠາວໂຕ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ. ຍໂຕ ສຸຠາວິຕຠາວໂຕ ມຸທຸ, ຕໂຕ ສຸຠາວິຕຠາວໂຕ ກມ຺ມນິຍໍ. ຍໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘາທີສຸ ຐິຕຠາວໂຕ ຐິຕໍ, ຕໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘາທີສຸ ຐິຕຠາວໂຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິປິ ໂຍຊນາ ຍຸຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໓) ຍຸຄຬໂຕ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ສທ຺ຘາວີຣິຍສຕິສມາຘິປຎ຺ຎາໂອຠາເສຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຠາວໂຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ. ສທ຺ຘາຍ ຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ເຂ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ນ ອິຎ຺ຊຕິ ນ ຈລຕິ, ວີຣິເຍນ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ເຂ ໂກສຊ຺ເຊ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ສຕິຍາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ເຂ ປມາເທ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ສມາຘິນາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ເຂ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ຂາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ໂອຠາສຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກິເລສນ຺ຘກາເຣ ນ ອິຎ຺ຊຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານຎ຺ຈ ມໂນມຍິທ຺ຘິວິປສ຺ສນາຎາຓານຎ຺ຈ ອຘິຄມູປາໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິປຣິຈໂຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພເຍວາຕິ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໓) ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິຠາເວນາ’’ຕິອາທິນາ ວາ ‘‘ອປໂຣ ນໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ອມ຺ເຫຫິ ນ ວຸຕ຺ໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓານໍ ອຠາເວນ ອນງ຺ຄຓໍ, ເຍສໍ ອຠິຊ຺ຌາທິອຸປກ຺ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ, ຍາຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອຠາເວນ ຐິຕໍ, ອິຎ຺ຊນາຍ ອຠາເວນ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ, ເຕ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓາທໂຍ ກຕມາຍ ປກ຺ຂາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓາທີສຸ ອງ຺ຄຓາ ຈ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓາ ຈ ອຸປກ຺ກິເລສາ ອຠິຊ຺ຌາທິອຸປກ຺ກິເລສາ ຈ ສນ຺ຕິ, ຕທຸຠຍໍ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓອຠິຊ຺ຌາທິອຸປກ຺ກິເລສທ຺ວຍໍ ຕຓ຺ຫາປກ຺ໂຂ ຣາຄາທິອງ຺ຄຓານໍ ຕຓ຺ຫາສຠາວຕ຺ຕາ, ອຠິຊ຺ຌາທິອຸປກ຺ກິເລສານຎ຺ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຸໂລມຕ຺ຕາ. ຍາ ອິຎ຺ຊນາ ຜນ຺ທນາ ຍາ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐິຕິ ອນວຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ອິຎ຺ຊນາ ອຏ຺ຐິຕິ ທິຏ຺ຐິປກ຺ໂຂ ອິຎ຺ຊນາຍ ຈ ອຏ຺ຐິຕິຍາ ຈ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສເຫຕຸຠາວໂຕຕິ ປວິຈໂຍ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ກິໍ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາເຍວ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານຎ຺ຈ ມໂນມຍິທ຺ຘິວິປສ຺ສນາຎາຓານຎ຺ຈ ອຘິຄມູປາໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠິໂນ, ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອິຕິ ຈຕ຺ຕາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠິໂນ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ຠວຕິ, ຕສ຺ມາປິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ອຘິຄມູປາໂຍ ໂຫຕິ, ໂສ ຈ ອຘິຄມູປາຍຠາໂວ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວສ຺ເສວ ຠເວຍ຺ຍ, ກຖໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມຕ຺ຕລາຠິໂນ ຈິຓ຺ຓວສີຠາໂວ ສິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ໂສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠີ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນເຍວ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍປິ ເອວໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ມາ ຈິຓ຺ຓວສີຠາໂວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ອຸປຣິມໍ ສມາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໓) ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ໂສ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠີ ໂຍຄາວຈໂຣ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຸປຣິມໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຕໂຕ ສນ຺ຕຕຣໂຕ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸປຣິມໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິ ກໂຣໂຕ ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠິໂນ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາປຘານາ ສມາປຕ຺ຕິ ໂອຬາຣິກາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຓ຺ຐຫຕິ, ປຏິຆສຎ຺ຎາ ຈ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາ ອນຠິຣຕິ ຫຸຕ຺ວາ ສຓ຺ຐຫຕິ, ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ມນສິ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂຍຄາວຈໂຣ ສພ຺ພໂສ ນິຣວເສສໂຕ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘‘ອາກາສໍ ອນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ມນສິ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຣູປສຎ຺ຎາ ຣູປາວຈຣສຎ຺ຎາ ປຎ຺ຈວິຘອຠິຎ຺ຎາຠິນີຫາໂຣ ໂຫຕິ. ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ໂວກາໂຣ ອກຸສໂລ ປວຕ຺ຕຕິ. ເອວໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນ ອາທີນວທສ຺ສີ ຫຸຕ຺ວາ ຕາ ຣູປສຎ຺ຎານານຕ຺ຕສຎ຺ຎາໂຍ ອາຣມ຺ມເຓ ສມຕິກ຺ກມຕິ, ອສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ປຏິຆສຎ຺ຎາ ຈ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສມຕິກ຺ກເມນ ສມາຫິຕສ຺ສ, ສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິນາ ອຣູປາວຈຣສມາຘິນາ ສມາຫິຕສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ໂອຠາໂສ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາໂນຠາໂສ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ຣູປານໍ ກສິຓຣູປານໍ ຌານຈກ຺ຂຸນາ ທສ຺ສນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣຘາຍຕີຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ເຍນ ສມາຘິນາ ສມາຫິຕສ຺ສ, ສມາຫິຕສ຺ສ ໂອຠາໂສ ຈ ຣູປານໍ ທສ຺ສນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ໂສ ສມາຘິ ກິຕ຺ຕເກຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ກຖໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ສມາຘີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ສມາຘີຕິ ເຍນ ຣູປາຣູປາວຈຣສມາຘິນາ ສມາຫິໂຕ, ໂສ ທຸວິໂຘປິ ສມາຘິ ອນຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທວີຣິຍາຣມ຺ເຠຫິ ຕີຫິ ອຸປກາຣກງ຺ເຄຫິ ຈ ປສ຺ສທ຺ຘິສຕີຫິ ທ຺ວີຫິ ປຣິກ຺ຂາຣງ຺ເຄຫິ ຈ ອວິກ຺ຂິຕ຺ເຕນ ເອເກນ ສຠາວງ຺ເຄນ ຈ ຉຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ໂພ. ‘‘ກຖໍ ກຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄຕໍ ເມ ມານສໍ ສພ຺ພໂລເກ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຕສຸ ຉສຸ ອງ຺ເຄສຸ ກິຕ຺ຕໂກ ສມໂຖ, ກິຕ຺ຕກາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເອຕ຺ຕໂກ ສມໂຖ, ເອຕ຺ຕກາ ວິປສ຺ສນາຕິ ວິຠຊິຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໔. ‘‘ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ສມຖວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕາ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາ ສມາຘິມຸເຂນ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ‘‘ຕາຍ ປຏິປທາຍ ລຠິຕພ຺ໂພ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ກິຕ຺ຕເກນ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ສມຖວິປສ຺ສນາປຏິປທາຍ ລຠິຕພ຺ໂພ, ໂສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ຎາຓທສ຺ສເນນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍ ປຎ຺ຈວິຘຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຍໍ ສມາຘີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ອປ຺ປິຕປ຺ປິຕກ຺ຂເຓ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ ໂຫຕິ, ອິຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສ ອຣຫໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ. ອຍໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ອາຍຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອາຍຕິໍ ສຸຂວິປາໂກ ໂຫຕິ, ອິຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ຠວຕິ. ອຍໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ກິເລສອຣີຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິໂຍ, ກາມາມິສວຏ຺ຏາມິສໂລກາມິສານໍ ອຠາວໂຕ ນິຣາມິໂສ ຈ ໂຫຕິ, ອິຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ຠວຕິ. ອຍໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ອກາປຸຣິເສຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວກພຸທ຺ເຘຫິ ເສວິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອກາປຸຣິສເສວິໂຕ ໂຫຕິ, ອິຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ຠວຕິ. ອຍໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ອງ຺ຄສນ຺ຕກິເລສທຣຖສນ຺ຕຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ທິວສມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຕິຕ຺ຕິກຣຓໂຕ ປຓີໂຕ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘກິເລເສນ ອຣຫຕາ ປຸຄ຺ຄເລນ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິລທ຺ໂຘ ຈ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສມາຘິສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກທິຠາເວນ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ ຈ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປໂຍເຄນ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ, ນີວຣຓາທິປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ, ອຎ຺ເຎ ກິເລເສ ວາເຣຕ຺ວາ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜລຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ ໂຫຕິ, ອິຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສ ອຣຫໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕີຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ຎາຓທສ຺ສເນນ ໂສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ວິຈຍິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂາທີສຸ ສມາຘີສຸ ກິຕ຺ຕໂກ ສມໂຖ, ກິຕ຺ຕກາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ສມາຘິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມໂຖ, ວິປສ຺ສນາຕິ ຈ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມຖວິປສ຺ສນາວ ອຘິປ຺ເປຕາ, ນ ປຸພ຺ພຠາຄສມຖວິປສ຺ສນາຕິ. ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຈຣິເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິ ກິຕ຺ຕເກນ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາຘິ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ປກາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ກຕເມນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ປີຕິຜຣຓຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມທຸຕິຍຊ຺ຌາເນສຸ ປຎ຺ຎາ ປີຕິຜຣຓຕາ ໂຫຕິ. ປຐມທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌາເນສຸ ປຎ຺ຎາ ສຸຂຜຣຓຕາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ເຈໂຕປຣິຍປຎ຺ຎາ ເຈໂຕຜຣຓຕາ ໂຫຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຎ຺ຎາ ອາໂລກຜຣຓຕາ ໂຫຕິ. ຌານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານປຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ປຎ຺ຎາປກາເຣນ ວິຈຍິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ເຕສຸ ປຎ຺ຈວິເຘສຸ ປກາເຣສຸ ກິຕ຺ຕໂກ ສມໂຖ, ກິຕ຺ຕກາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ປີຕິຜຣໂຓ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໕. ສມ຺ປໂຍຄວເສນ ສມາຘິ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຖໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ທສ ກສິຓາຍຕນານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມຫິ ທສຫິ ອາຣມ຺ມເຓຫິ ກສິເຓຫິປິ ສມາຘິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ເຕສຸ ທສສຸ ກິຕ຺ຕໂກ ສມໂຖ, ກິຕ຺ຕກາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສິຓນ຺ຕິ ຈ ກສິຓມຓ຺ຑລມ຺ປິ ປຣິກມ຺ມມ຺ປິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ຕສ຺ມິໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຊ຺ຌານມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິຘ ປນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຊ຺ຌານເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

‘‘ກິໍ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ສມາຘິເຍວ ສມຖວິປສ຺ສນາຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ໂຎປິ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຕິປຏ຺ຐານາທິປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາເຠເທນ ອເນກເຠທຠິນ຺ໂນ ນິຣວເສໂສ ອຣິຍມຄ຺ໂຄປິ ວິຈຍິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ສພ຺ໂພ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ມຍາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ສພ຺ໂພ ນິຣວເສໂສ ສຕິປຏ຺ຐານາທິປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາເຠເທນ ອເນກເຠທຠິນ຺ໂນ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ເຍນ ເຍນ ອນຠິຊ຺ຌາທິອາກາເຣນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂຕາທິອາກາເຣນ ສມາຘິ ມຍາ ວຸຕ຺ໂຕ, ເຕນ ເຕນ ອນຠິຊ຺ຌາທິອາກາເຣນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂຕາທິອາກາເຣນ ໂຍ ໂຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ສມເຖນ ໂຍເຊຕຸໍ ສມ຺ຠວຕິ, ໂສ ໂສ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ສມເຖນ ວິຈຍິຕ຺ວາ ໂຍຊຍິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ໂຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ວິປສ຺ສນາຍ ໂຍເຊຕຸໍ ສມ຺ຠວຕິ, ໂສ ໂສ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ວິປສ຺ສນາຍ ໂຍຊຍິຕ຺ວາ ໂຍຊຍິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

‘‘ເຍຫິ ສມຖາຘິຏ຺ຐາເນຫິ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມຫິ ໂຍຊຍິຕພ຺ໂພ, ເຕ ສມຖາຘິຏ຺ຐານາ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມາ ກຕເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທຸກ຺ຂຕາຍ ອນຕ຺ຕຕາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ສມຖາຘິຏ຺ຐານາ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມາ ‘‘ອນິຈ຺ຈຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ທຸກ຺ຂຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອນຕ຺ຕຕາຍ ປຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ ຕີຫິ ອນຸປສ຺ສນາຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ຄຓ຺ຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິຈ຺ຈຕາທິນາ ສຫຈຣຓໂຕ ອນຸປສ຺ສນາປຎ຺ຎາປິ ‘‘ອນິຈ຺ຈຕາ ທຸກ຺ຂຕາ ອນຕ຺ຕຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ໂຍ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຖາຘິຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍມາໂນ ໂຫຕິ, ໂສ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ກິໍ ຠາວຍຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍມາໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມຖວິປສ຺ສນາທີນິ ຠາວຍມາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣາຄຈຣິໂຕ ໂທສຈຣິໂຕ ໂມຫຈຣິໂຕຕິ ຕິວິໂຘ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຕເມນ ກຕເມນ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂນ ນິຍ຺ຍາຕິ, ກຕມາຍໍ ກຕມາຍໍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ປຊຫນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ປວາເຫນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ນິທ຺ຘຸນນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ວເມນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ໂຕ, ກຕມໍ ກຕມໍ ວິຊເຏນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຄຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອິທານິ ເຍສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຍຕ຺ຖ ສິກ຺ຂນ຺ຕານໍ ວິເສສໂຕ ນິຍ຺ຍານມຸຂານິ, ເຍສຎ຺ຈ ກິເລສານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕານິ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຣາຄຈຣິໂຕ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໕) ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

‘‘ກສ຺ມາ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຠາວຍນ຺ໂຕ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂມຸຂ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂສຸ. ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ປຎ຺ຎາປຘານຕ຺ຕາ. ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ສມາຘິປຘານຕ຺ຕາ. ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ສີລປຘານຕ຺ຕາ. ອິຕິ ຕີຫິ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂຫິ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຠາວຍນ຺ໂຕ ໂສ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍຕິເຍວາຕິ ປຎ຺ຎາປຘານາທິຠາໂວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໕) ວຸຕ຺ໂຕ. ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍນ຺ໂຕ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາວຍຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ຠາວຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຣິຍອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄຠາໂວ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຊານິໂຕ, ‘‘ກຖໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂຍ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ສ ໂຍຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຠວງ຺ຄານິ ກຕມໍ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂຍ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາໂຍ ຈ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສ ອງ຺ຄານິ ຠາວນໍ ວຑ຺ຒນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສີລຎ຺ຈ ສມາຘິ ຈ ທ຺ເວ ປທານິ ທ຺ເວ ປາທາ ຠວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ຠາວນໍ ວຑ຺ຒນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠາວິຕກາໂຍຕິ ຠາວິໂຕ ກາໂຍ ກາຍອາຠິສມາຈາຣິໂກ, ກາຍສໍວໂຣ ວາ ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ຠາວິຕກາໂຍ. ເສເສສຸປິ ເອສ ນໂຍ. ກາເຍ ກາຍອາຠິສມາຈາຣິເກ, ກາຍສໍວເຣ ວາ ຠາວິຍມາເນ ສຕິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ກາຍສມາຈາຣສີລຕ຺ຕາ. ສີເລ ວາຈາສໍວຣອາຊີວສໍວຣວເສນ ປວຕ຺ເຕ ສີເລ ຠາວິຍມາເນ ສຕິ ສມ຺ມາວາຈາ ຈ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ວາຈາທິສໍວຣສີລຕ຺ຕາ. ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສໍວຣວເສນ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ເຕ ຠາວິຍມາເນ ສຕິ ສມ຺ມາສຕິ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສໍວຣສີລຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຎາຍ ຠາວິຍມານາຍ ສຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມານຕ຺ຕາ, ອຸປກາຣກຕ຺ຕາ ຈ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປນ ຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສງ຺ກປ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ວຑ຺ຒຕີຕິ.

‘‘ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຈ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ກາຍວເສເນວ ວິຠຕ຺ຕາ ວິເຈຕພ຺ພາ ກິໍ, ອຸທາຫຸ ຈິຕ຺ຕວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ ວິເຈຕພ຺ພາ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍສຸຈຣິຕເຈຕນາຠູໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ຕໍສຫິໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສິຍາ ກາຍິໂກ, ວິຣຕິຠູໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ຕໍສຫິໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສິຍາ ເຈຕສິໂກ, ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ກາຍິກເຈຕສິກຠູເຕສຸ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສມ຺ມາວາຍາເມສຸ ໂຍ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສມ຺ມາວາຍາໂມ ກາຍສງ຺ຄໂຫ, ໂສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສມ຺ມາວາຍາໂມ ກາເຍ ກາຍອາຠິສມາຈາຣິເກ, ກາຍສໍວເຣ ວາ ຠາວິເຕ ສຕິ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສມ຺ມາວາຍາໂມ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ, ໂສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສມ຺ມາວາຍາໂມ ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສໍວເຣ ຠາວິເຕ ສຕິ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍນ຺ໂຕ ໂສ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ກິຕ຺ຕກໍ ອຘິຄມໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວິຈຍິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈວິຘໍ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຂິປ຺ປາຘິຄໂມ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໕) ວິຠຕ຺ໂຕ. ‘‘ເກນ ກຕໂມ ອຘິຄໂມ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສມເຖນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໖. ‘‘ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ເວເນຍ຺ຍານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິມຸເຂນ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິໂຕ ວິຠຕ຺ໂຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ເທສກສ຺ສ ທສພລສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ທສ ພລານິ ກຖໍ ວິຈຍິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເທສຍຕິ, ໂສ ທສພລສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ –

‘‘ອິຕິ ມຫາເຖໂຣ ‘ຕສ຺ມາ ຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’ຕິ ຄາຖາຍ ວເສນ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິມຸເຂນ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາຕໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ, ເທສນາກຸສລຕາຍ ອເນເກຫິ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສຫິ ຕສ຺ສາ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາຍ ຠາວນາວິເສສານໍ ຠາວນານິສໍສານຎ຺ຈ ວິຠຊນວເສນ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ວິຈຍຫາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ອິທານິ ທສນ຺ນໍ ຕຖາຄຕພລານມ຺ປິ ວເສນ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເທສຍຕີ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ –

ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍນ຺ເຕສຸ ສາສິຕພ຺ພສາສເກສຸ. ທສພລສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຍ ເທສໂກ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິອາທິຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂອວາເທນ ສາວເກ ນ ວິສໍວາທຍຕິ, ຕສ຺ສ ເທສກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ທສ ພລານິ ວິຈຍິຕພ຺ພານີຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເທເສຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ຕິວິຘ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຸ ທສສຸ ຕຖາຄຕພເລສຸ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ປຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ນາມ, ‘‘ຕໍ ພລໍ ກຖໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ ຕຖາ ໂອວທິໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໖) ວຸຕ຺ໂຕ, ປາຬິວເສນປິ ປາກໂຏ. ‘‘ເອຕໍ ຐານໍ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຊານນໍ ອຏ຺ຐານຎາຓໍ ນາມ, ‘‘ເອຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຊານນໍ ຐານຎາຓໍ ນາມາຕິ ຐານາຏ຺ຐານານໍ ຊານນຎາຓໍ ປຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. (໑)

໕໗. ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ປຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ ວິຠຕ຺ຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາຓໍ ທຸຕິຍຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ຐານາຏ຺ຐານຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຍໍ ປຏິປທາ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ຄາມິນີ, ອຍໍ ປຏິປທາ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ຄາມິນີ’’ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຊານນຎາຓໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາຓໍ ນາມາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາຓໍ ທຸຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. (໒)

໕໙. ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາຓໍ ທຸຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາຓໍ ຕຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຍໍ ຘາຕຸ ຈ ອຍໍ ຘາຕຸ ຈ ອເນກຘາຕຸ ນາມ, ອຍໍ ຘາຕຸ ຈ ອຍໍ ຘາຕຸ ຈ ນານາຘາຕຸ ນາມາ’’ຕິ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕູນໍ ຊານນຎາຓໍ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາຓໍ ນາມາຕິ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາຓໍ ຕຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໓)

໖໐. ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາຓໍ ຕຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ ວິຠຕ຺ຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸກສ຺ສ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ເອວໍ ອຘິມຸຕ຺ຕາ, ອິເມ ສຕ຺ຕາ ເອວໍ ອຘິມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນານໍ ຊານນຎາຓໍ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຎາຓໍ ນາມາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໔)

ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ວິປາກເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ປຎ຺ຈມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ເຕ ຍຖາຘິມຸຕ຺ຕາ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍ ອຘິມຸຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກຓ຺ຫໍ, ອິມສ຺ສ ກຓ຺ຫກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ. ອິທໍ ກມ຺ມໍ ສຸກ຺ກໍ, ອິມສ຺ສ ສຸກ຺ກກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ ເອວມາທີຫິ ວິປາການໍ ນານຕ຺ຕຊານນຎາຓໍ ວິປາກເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ນາມາຕິ ວິປາກເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ປຎ຺ຈມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໖໒. ວິປາກເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ປຎ຺ຈມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕໍ, ‘‘ກຖໍ ຌານານໍ ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານຎາຓໍ ຉຏ຺ຐໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ຕຖາ ສມາທິນ຺ນານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍ ສມາທິນ຺ນານໍ ກມ຺ມານໍ ຌານານໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ສມາຘີນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ, ອິທໍ ໂວທານໍ, ອິທໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ສໍກິລິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂວທາຍຕິ, ເອວໍ ວຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ຌານານໍ ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານານໍ ອນາວຣຓຎາຓໍ ຌານານໍ ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານຎາຓໍ ນາມາຕິ ຌານານໍ ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານຎາຓໍ ຉຏ຺ຐໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໕)

໖໓. ຌານານໍ ສໍກິເລສຎາຓໍ ຉຏ຺ຐໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ, ‘‘ກຖໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ສຕ຺ຕມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ຕສ຺ເສວ ສມາຘິສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ເອວໍ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານີ’’ຕິ ຊານເນນ ສຫ ‘‘ອຍໍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຍໍ ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຍໍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລານໍ ອມຸທຸມຊ຺ຌາຘິມຕ຺ຕຕາຊານນຎາຓໍອມຸທຸມຊ຺ຌາຘິມຕ຺ຕຕາຊານນຎາຓໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ນາມາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາຎາຓໍ ສຕ຺ຕມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໖)

໖໔. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓໍ ສຕ຺ຕມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ, ‘‘ກຖໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ອຏ຺ຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພໍ, ກຖໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ນວມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອເນກວິຫິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອກໍ ຊາຕິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຊາຕິວເສນ ວາ ‘‘ເອວໍນາໂມ’’ຕິອາທິນາ ນາມໂຄຕ຺ຕວຓ຺ຓາຫາຣສຸຂທຸກ຺ຂປຏິສໍເວທນາຍ ປຣິຍນ຺ຕວເສນ ວາ ສາກາຣສ຺ສ ສອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອເນກວິຫິຕປຸພ຺ເພນິວາສສ຺ສ ຕໍຕໍຠວສ຺ສ ອເສສໂຕ ຊານນຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ນາມາຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ອຏ຺ຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໗)

ຈວມານອຸປປຊ຺ຊມານຫີນປຓີຕສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓສຸຄຕທຸຄ຺ຄຕຍຖາກມ຺ມູປຄານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອເສສໂຕ ຈຸຕູປປາຕານໍ ຊານນຎາຓໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ນາມາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ນວມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ. (໘-໙)

ປຸພ຺ເພນິວາສາທິອຏ຺ຐມນວມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ອາຈຣິເຍນ ວິຈຍິຕໍ ວິຠຕ຺ຕໍ, ‘‘ກຖໍ ສພ຺ພາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ທສມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂພຘິມູເລ ສໍກິເລສມາຣນິຫນໍ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອິທໍ ກິເລສມາຣນິຫນໍ ຎາຓໍ ສພ຺ພາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ນາມາຕິ ສພ຺ພາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ທສມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ວິຈຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ປາຬິໂຕ ຈ ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ຈ ຍຕິໂປຕານມ຺ປິ ປາກໂຏ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ ນ ທສ຺ສິໂຕ.(໑໐)

‘‘ເອຕ຺ຕໂກວ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວິຈໂຍ ຫາຣສມ຺ປາໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍ ເຍ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທສຕ຺ຖາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເຕ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທສຕ຺ຖາ ເຍນ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູເຕນ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາເຕນ ວິຈຍິຕພ຺ພາ, ໂສ ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສຠູໂຕ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.

ອິຕິ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາເຕ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປນ…ເປ… ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.