ອາສວກ຺ຂຍຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໔໘. ອິຘ ວິປສ຺ສນາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາສຸ ວິຍ ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ. ວິປສ຺ສນາປາທກນ຺ຕິ ຈ ວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານຠູຕໍ, ວິປສ຺ສນາ ຈ ນາເມສາ ຕິວິຘາ ວິປສ຺ສກປຸຄ຺ຄລເຠເທນ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ວິປສ຺ສນາ, ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ວິປສ຺ສນາ, ສາວການໍ ວິປສ຺ສນາ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ, ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈິນ຺ຕາມຍຎາຓສມ຺ພນ຺ຘິກາ ສຍມ຺ຠຸຎາຓຠູຕາ, ສາວການໍ ປນ ສຸຕມຍຎາຓສມ຺ພນ຺ຘິກາ ປໂຣປເທສສມ຺ຠູຕາ. ສາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອວເສສຣູປາຣູປຊ຺ຌານານໍ ອຎ຺ຎຕຣໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍາ’’ຕິອາທິນາ ອເນກຘາ, ອຣູປມຸຂວເສນ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖາເນ ວຸຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘາຕຸປຣິຄ຺ຄຫມຸຂານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຕຣມຸຂວເສນ ອເນກຘາ ຈ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໖໖໔) ນານານຍໂຕ ວິຠາວິຕາ, ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ປນ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຸເຂນ ປເຠທຄມນໂຕ ນານານຍໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສນ຺ນິສ຺ສຍສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕໍ ປຸພ຺ພຠາຄຎາຓຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕໍ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຣມຄມ຺ຠີຣໍ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຕຣໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ‘‘ມຫາວຊິຣຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍສ຺ສ ຈ ປວຕ຺ຕິວິຠາເຄນ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສປ຺ປເຠທສ຺ສ ປາທກຠາເວນ ສມາປຊ຺ຊິຍມານາ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສສງ຺ຂ຺ຍາ ເທວສິກໍ ສຕ຺ຖຸ ວຬຎ຺ຊນສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍໍ ພຸທ຺ຘານໍ ວິປສ຺ສນາຈາໂຣ ປຣມຕ຺ຖມຎ຺ຊຸສາຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ຏີ. ໑.໑໔໔) ອຸທ຺ເທສໂຕ ອາຈຣິເຍນ ທສ຺ສິໂຕ, ຕໂຕ ໂສ ອຕ຺ຖິເກຫິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປນ ສາວການໍ ວິປສ຺ສນາວ ອຘິປ຺ເປຕາ.

‘‘ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍາ’’ຕິ ອິທໍ ກິຣິຍາປໂຍຊນຠູເຕ ຕທຕ຺ເຖ ສມ຺ປທານວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ອສຕິປິ ປໂຍຊນວາຈເກ ປໂຍຊນວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຂຍຎາຓນິພ຺ພຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ເອວມີທິເສສຸ. ນິພ຺ພານໍ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ອິຘ ຂໂຍ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຂຍຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນໍ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຂເປຕິ ປາປຘມ຺ເມ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕີຕິ ຂໂຍ, ມຄ຺ໂຄ. ໂສ ປນ ປາປກ຺ຂໂຍ ອາສວກ຺ຂເຍນ ວິນາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຂເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕທຸກມາຕິກາ ໑໔໘) ເອຕ຺ຖ ຂຍຄ຺ຄຫເຓນ ອາສວກ຺ຂໂຍວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອາສວານໍ ຂໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ. ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓນ຺ຕິ ອາສວານມນຸປ຺ປາທຠູເຕ ອຣິຍຜເລ ຎາຓໍ. ຂີຍິໍສຸ ອາສວາ ເອຕ຺ຖາຕິ ຂໂຍ, ຜລໍ. ສມິຕປາປຕາຍ ສມໂຓ, ສມິຕປາປຕາ ຈ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອຣຫຕ຺ຕຜເລເນວາຕິ ອາຫ ‘‘ອາສວານໍ ຂຍາ ສມໂຓ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລ’’ນ຺ຕິ. ຂຍາຕິ ຈ ຂີຓຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂີຍນ຺ຕິ ອາສວາ ເອຕ຺ຖາຕິ ຂໂຍ, ນິພ຺ພານໍ. ‘‘ອາສວກ຺ຂຍາ’’ຕິ ປນ ສມາສວເສນ ທ຺ວິຠາວໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ອາສວານໍ ຂໂຍ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາເຣ ອາສວກ຺ຂຍປທຄ຺ຄຫຓໍ.

‘‘ປຣວຊ຺ຊານຸປສ຺ສິສ຺ສາ’’ຕິອາທິຄາຖາ ຘມ຺ມປເທ (ຘ. ປ. ໒໕໓). ຕຕ຺ຖ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິໂນຕິ ຄຣຫສຎ຺ຎິໂນ. ອຣາຕິ ທູຣາ. ‘‘ອຣາ ສິງ຺ຆາມິ ວາຣິຊ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໔; ຊາ. ໑.໖.໑໑໖) ວິຍ ຫິ ທູຣຕ຺ໂຖຍໍ ນິປາໂຕ. ‘‘ອາຣາ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ອຣາສທ຺ໂທ ວິຍ ອາຣາສທ຺ໂທປິ ທູຣຕ຺ເຖ ເອໂກ ນິປາໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕເທວ ຫິ ປທໍ ສທ຺ທສຕ຺ເຖ ອຸທາຫຏໍ. ກາມຎ຺ຈ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕາ ອາຣາ ທູຣໍ ຄໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໕໓) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ອາສວວຑ຺ຒິຍາ ສງ຺ຂາເຣ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິສງ຺ຂາຣໂຕ ສຸວິທູຣທູໂຣ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣາ ໂສ ອາສວກ຺ຂຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາສວກ຺ຂຍປທໍ ວິສງ຺ຂາຣາຘິວຈນມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ຂຍນໍ ຂໂຍ, ອາສວານໍ ຂຓນິໂຣໂຘ. ເສສໍ ຕສ຺ສ ປຣິຍາຍວຈນໍ. ຠງ຺ໂຄ ອາສວານໍ ຂໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ອິຘ ປນ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ມຄ຺ໂຄປິ ອວິນາຠາວໂຕ. ນ ຫິ ນິພ຺ພານມນາຣພ຺ຠ ມຄ຺ເຄເນວ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕີຕິ.

ຕນ຺ນິນ຺ນນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາສວານໍ ຂຍຎາເຓ ນິນ຺ນໍ. ເສສໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ປາຬິຍໍ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ອນວເສເສຕ຺ວາ ຈ ຕທາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນໍ. ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ອນວເສເສຕ຺ວາ ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິ. ສຣສລກ຺ຂຓປຏິເວຘວເສນ ປຊານນເມວ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສຣສລກ຺ຂຓປຏິເວເຘນາ’’ຕິ ອິມິນາ. ຣໂສຕິ ສຠາໂວ ຣສິຕພ຺ໂພ ຊານິຕພ຺ໂພຕິ ກຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ຣໂສ ສຣໂສ, ໂສ ເອວ ລກ຺ຂຓໍ, ຕສ຺ສ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສມ຺ໂມຫໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌນຎ຺ຈ ນາມ ຍຖາ ຕສ຺ມິໍ ຎາເຓ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຉາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ສຣູປາທິປຣິຈ຺ເຉເທ ສມ຺ໂມໂຫ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິເຍວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ສມຸເທຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕທຸຠຍນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ, ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ຈ. ຍໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາຕິ ຍໍ ນິພ຺ພານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ກາຣຓຠູຕໍ ອາຄມ຺ມ. ຐານນ຺ຕິ ຫິ ກາຣຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລໍ ຕທາຍຕ຺ຕຕາຍາຕິ ກຕ຺ວາ. ຕທຸຠຍໍ ປຕ຺ວາຕິ ຈ ຕທຸຠຍວໂຕ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕທຸຠຍສ຺ສ ປຕ຺ຕິ ວິຍ ວຸຕ຺ຕາ. ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ຫິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິ, ນ ຕທຸຠຍສ຺ສ. ອປິຈ ປຕ຺ວາຕິ ປາປຸຓນເຫຕຸ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ສມາປຊ຺ຊນໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສມານກຕ຺ຕຸເກ ວິຍ ຫິ ສມານກຕ຺ຕຸເກປິ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ເຫຕ຺ວຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິ ສທ຺ທສຕ຺ເຖສຸ ປາກຏາ. ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ປວຕ຺ຕຕິ ຕທຸຠຍເມເຕນາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ, ອປ຺ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ວາ ‘‘ນ ປວຕ຺ຕຕິ ຕທຸຠຍເມຕ຺ຖາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ, ອເນນ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕນາຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕິ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍສ຺ສ ປນ ຄຫຓໍ ຕໍນິພ຺ພຕ຺ຕກສ຺ສ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ຕສ຺ສາປິ ນິຣຸຊ຺ຌນທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິພ຺ພານປເທເຍວ ຕ-ສທ຺ໂທ ນິວຕ຺ຕຕີຕິ ອຍໍ-ສທ຺ໂທ ປຸນ ວຸຕ຺ໂຕ. ສພ຺ພນາມິກຎ຺ຫິ ປທໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ລິງ຺ຄສ຺ສ ຄາຫກໍ, ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສ຺ສ. ສມ຺ປາປກນ຺ຕິ ສຈ຺ຉິກຣຓວເສນ ສມ຺ມເທວ ປາປກໍ, ເອເຕນ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ຄມຍຕິ, ຄຈ຺ຉຕິ ວາ ເອຕາຍາຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ, ສາເຍວ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາ’’ຕິ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກິເລສວເສນາຕິ ອາສວສງ຺ຂາຕກິເລສວເສນ. ຕເທວ ອາສວປຣິຍາເຍນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນ ອາຫ, ຕສ຺ມາ ນ ເອຕ຺ຖ ປຸນຣຸຕ຺ຕິໂທໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຣິຍາຍເທສນາຠາໂວ ນາມ ຫິ ອາເວຓິໂກ ພຸທ຺ຘຘມ຺ໂມຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຈ ອາສວານໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາໂຍວ ອຕ຺ຖິ, ນ ເສສສຈ຺ຈປຣິຍາໂຍ, ອຖ ກສ຺ມາ ສຣູປໂຕ ທສ຺ສິຕສຈ຺ຈານິເຍວ ກິເລສວເສນ ປຣິຍາຍໂຕ ປຸນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕໍສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຕາ ປນ ເສສສຈ຺ຈານໍ ຕໍສມຸທຍາທິປຣິຍາໂຍປິ ລພ຺ຠຕີຕິ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາຍຠູຕອາສວສມ຺ພນ຺ຘານິ ຫິ ອາສວສມຸທຍາທີນີຕິ, ສຈ຺ຈານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍາ’’ຕິ ອາຣທ຺ຘຕ຺ຕາ ເຈຕ຺ຖ ອາສວານເມວ ຄຫຓໍ, ນ ເສສກິເລສານໍ ຕຖາ ອນາຣທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔໘; ມ. ນິ. ໑.໔໓໓; ໓.໑໙) ອາສວວິມຸຕ຺ຕສີເສເນວ ສພ຺ພກິເລສວິມຸຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ ມິສ຺ສກມຄ຺ໂຄວ ອິຘ ກຖິໂຕ ໂລກິຍວິປສ຺ສນາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ມິສ຺ສກຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ກເຖສີ’’ຕິ. ‘‘ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ຕໂຍປິ ປຣິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາຠິສມຍາ ວຸຕ຺ຕາ ຈຕຸສຈ຺ຈປຊານນາຍ ເອວ ຈຕຸກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິໂຕ, ປຫານາຠິສມໂຍ ປນ ປາຣິເສສໂຕ ‘‘ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຫິ ກິຈ຺ຈານິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຊານນາຍ ເອວ ສິທ຺ຘານິ. ຍຖາຫ ‘‘ຕໍ ໂຂ ປນິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຣິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ເມ ຠິກ຺ຂເວ ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໕; ປຏິ. ມ. ໒.໒໙). ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕໂກ ນໂຍ – ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕຕິ ຈ ເຫຕຸນິທ຺ເທໂສ, ‘‘ຊານນເຫຕຸ ປສ຺ສນເຫຕຸ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ ໂຍຊນາ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຊານນປສ຺ສນກິຣິຍານໍ, ວິມຸຈ຺ຈນກິຣິຍາຍ ຈ ສມານກາລຕາ, ຕຖາປິ ຘມ຺ມານໍ ສມານກາລິການມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ສຫຊາຕາທິໂກຏິຍາ ລພ຺ຠຕີຕິ, ເຫຕຸຄພ຺ຠວິເສສນຕາທສ຺ສນເມຕນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ຠວາສວຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຠວຣາຄສ຺ສ ວິຍ ຠວທິຏ຺ຐິຍາປິ ສມວໂຣໂຘຕິ ທິຏ຺ຐາສວສ຺ສາປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ອຘຸນາ ປນ ‘‘ທິຏ຺ຐາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ນ ໂປຣາໂຓ, ປຈ຺ຉາ ປມາທລິຂິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠຍເຠຣວສຸຕ຺ຕສໍວຓ຺ຓນາທີສຸ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໔) ອເນກາສຸປິ ຕເຖວ ສໍວຓ຺ຓິຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ປາຬິຍໍ ສຈ຺ຈປຏິເວໂຘ ອນິຍມິຕປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນິຍມິຕກາລວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາປິ ອຠິສມຍກາເລ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານກາລນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ໂສ ຈ ກາມໍ ກສ຺ສຈິ ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໂຕ ປຣໍ ຍາວຊ຺ຊຕນາ ອຕີຕກາລິໂກ ເອວ, ສພ຺ພປຐມໍ ປນສ຺ສ ອຕີຕກາລິກຕ຺ຕໍ ຜລກ຺ຂເຓນ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອິມິນາ ຜລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓນ຺ຕິ ຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ຕຖາ ເຈວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຕທວິນາຠາວໂຕ ເສສານິ ນິຣວເສສານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ, ເອກເທສານິ ວາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ສມ຺ຠວໂຕ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິອາທີຫິ ປເທຫິ ‘‘ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ປທປຣິໂຍສາເນຫິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ສ. ຠູມິນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ນນຸ ຈ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຜລເມວ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕາ ຠູມິ, ອຖ ກຖໍ ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຕສ຺ສ ຠູມິທສ຺ສນນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ໂສເຘຕຸໍ ‘‘ເຕນ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສາປິ ກມ຺ມສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຠາວໂຕ ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິ ປຊານາຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທີຫິ ‘‘ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຕສ຺ສ ຠູມິທສ຺ສນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ເຕນ ຎາເຓນາ’’ຕິ ຫິ ຍຖາຣຸຕໂຕ, ອວິນາຠາວໂຕ ຈ ຄຫິເຕນ ປຎ຺ຈວິເຘນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຕຸຊນານໍ ສຸວິຎ຺ຎາປນຕ຺ຖໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ວິຍ ໂຈທນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ ‘‘ກຕມາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ. ເຍນ ປນາຘິປ຺ປາເຍນ ໂຈທນາ ກຕາ, ຕທຘິປ຺ປາຍໍ ປກາເສຕ຺ວາ ປຣິຫາຣໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ນ ຕາວສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ນ ຕາວ…ເປ… ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ’’ຕິ ວກ຺ຂມານເມວ ຫິ ອຕ຺ຖໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອຍໍ ໂຈທນາ ສມຸຏ຺ຐາປິຕາ, ຕຕ຺ຖ ນ ຕາວສ຺ສ ອຕີຕາ ຊາຕິ ຂີຓາຕິ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕີຕາ ຊາຕິ, ນ ຕາວ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຂີຓາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພວ ຂີຓຕ຺ຕາ’’ຕິ, ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ປຸຣິມຕຣເມວ ນິຣຸຊ຺ຌນວເສນ ຂີຓຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ອນາຄຕາ ອສ຺ສ ຊາຕິ ຂີຓາ ມຄ຺ຄຠາວນາຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອນາຄເຕ ວາຍາມາຠາວໂຕ’’ຕິ, ອິທຎ຺ຈ ອນາຄຕຠາວສາມຎ຺ຎເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເລເສນ ໂຈທນາຘິປ຺ປາຍວິຠາວນຕ຺ຖໍ ວທຕິ, ນ ອນາຄຕວິເສສໍ ອນາຄເຕ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ເຂປນປໂຍຄາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຊ຺ຊມາເນເຍວ ຫິ ປໂຍໂຄ ສມ຺ຠວຕິ, ນ ອວິຊ຺ຊມາເນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນາຄຕວິເສໂສ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ສ ຈ ເຂປເນ ວາຍາໂມປິ ລພ຺ຠເຕວ. ເຕນາຫ ‘‘ຍາ ປນ ມຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອນາຄຕວິເສໂສຕິ ຈ ອຠາວິເຕ ມຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣໂຫ ອນນ຺ຕຣຊາຕິເຠໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ອສ຺ສ ຊາຕິ ຂີຓາ ມຄ຺ຄຠາວນາຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ’’ຕິ, ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ຫິ ຊາຕິ. ‘‘ຍາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ປນ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ກິເລສເຫຕຸວິນາສນມຸເຂນ ອນາຄຕຊາຕິຍາ ເອວ ຂີຓຠາໂວ ປກາສິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອກຈຕຸປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວສູຕິ ຠວຕ຺ຕຍຄ຺ຄຫຓໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນວເສສໂຕ ຊາຕິຍາ ຂີຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ປຸພ຺ພປທທ຺ວເຍເປຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລໂປ. ເອກຈຕຸປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປເຠທາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ຕໍ ໂສ’’ຕິອາທິ ‘‘ກຖຎ຺ຈ ນໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ ໂຈທນາຍ ໂສຘນາວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຊາຕິໍ. ໂສຕິ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ປຊານນາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓທສ຺ສນໍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣມ຺ປຣາຍ ຕຖາ ປຊານນາ ສິທ຺ຘາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕຣວິຠາວນຕ຺ຖເມວ ຫິ ‘‘ຊານນ຺ໂຕ ປຊານາຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານວຈນທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຊານນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ຊານນເຫຕຸ ວາ ປຊານາຕິ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນາມ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທສໂຕ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິວຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕໂຕ ນິຣວເສເສນ ວສິຕໍ ປຣິຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປນິທໍ ໂສ ອຕີຕກາລວເສນ ປຊານາຕີຕິ ອນຸໂຍເຄນາຫ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓເກນ ຫິ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓໂກປິ ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ທກ຺ຂິຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໙) ຕຖາ ເອວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ວສນ຺ຕິ ນາມາຕິ ວສນ຺ຕາ ເອວ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ວຸຕ຺ຖວາສາ. ຕສ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຖວາສຕ຺ຕາ. ນນຸ ຈ ‘‘ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ ປາຬິຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິເຍວ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຣິຎ຺ຎາປຫານສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາວເສນ ໂສຬສວິຘໍ ກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາປິຕ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສາຘາຣຓໂຕ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທີນມ຺ປິ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ປວຕ຺ຕິໂຕ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ຫິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ປວຕ຺ຕມານາຍ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທີນມ຺ປິ ເສສານໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍານຸຄຸຓາວ ປວຕ຺ຕິ, ອິຕຣສຈ຺ເຈສຸ ຈ ເນສໍ ປຫານາຠິສມຍາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິ ປາກຏາ ເອວາຕິ. ທຸກ຺ຂນິໂຣຘມຄ຺ເຄສຸ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຣິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາປິ ຍາວເທວ ສມຸທຍປຫານຕ຺ຖາຕິ ກຕ຺ວາ ຕທຕ຺ເຖເຍວ ຕາສໍ ປກ຺ຂິປເນນ ‘‘ກຕໍ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ເຕນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ທຸກ຺ຂມູລໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາປິ ຕເທວ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ວິຠາເວຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ກຕໍ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ອຕີຕນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາທໂຍ’’ຕິອາທິ. ອິເມ ປກາຣາ ອິຕ຺ຖໍ, ຕພ຺ຠາໂວ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖຠາວາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ, ອາຍ-ສທ຺ໂທ ຈ ສມ຺ປທານຕ຺ເຖ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ປນ ປກາຣາ ອຣິຍມຄ຺ຄພ຺ຍາປາຣຠູຕາ ປຣິຎ຺ຎາທໂຍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ໂສຬສກິຈ຺ຈຠາວາຍາ’’ຕິ. ເຕ ຫິ ມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ມຄ຺ຄານຸຠາເວນ ປາກຏາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ມຄ຺ເຄ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິເຕ ຕໍກິຈ຺ຈປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍປິ ສຸເຂນ ສິທ຺ຘິໂຕ. ເອວໍ ສາຘາຣຓໂຕ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຈຕຸກິຈ຺ຈວເສນ ໂສຬສກິຈ຺ຈຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ເຕສຸປິ ກິຈ຺ເຈສຸ ປຫານເມວ ປຘານໍ ຕທຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອິຕເຣສໍ ປຣິຎ຺ຎາທີນນ຺ຕິ ຕເທວ ວິເສສໂຕ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ກິເລສກ຺ຂຍຠາວາຍ ວາ’’ຕິ ອາຫ.

ອປິຈ ປຸຣິມນເຍນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣມ຺ປຣາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວິຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຘານຕ຺ຕາ ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວິຘິເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປ ອຍໍ ປກາໂຣ ອິຕ຺ຖໍ, ຕພ຺ຠາໂວ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ, ອາຍສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ປທານວຈນສ຺ສ ກາຣິຍຠູໂຕ ນິສ຺ສກ຺ກຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖຠາວໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ. ‘‘ອິມສ຺ມາ ເອວໍ ປກາຣາ’’ຕິ ປນ ວທນ຺ໂຕ ປກາໂຣ ນາມ ປກາຣວນ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ. ຍທິ ຫິ ໂສ ເຠໂທ ອສ຺ສ, ຕສ຺ເສວ ໂສ ປກາໂຣ ນ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ອິຕ຺ຖໍ-ສທ຺ໂທ ປກາຣວນ຺ຕວາຈໂກ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອເຠເທປິ ສຕິ ອວຍວາວຍວິຕາທິນາ ເຠທປຣິກປ຺ປນາວເສນ ສິຍາ ກິຎ຺ຈິ ເຠທມຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ມາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕສທ຺ໂທ ປກາຣວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຍມິຘ ຏີກາຍໍ, (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໒໔໘) ມຊ຺ຌິມາຄມຏີກາວິນຍຏີກາທີສຸ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໑.໑໔) ຈ ອາຄຕນໂຍ.

ສທ຺ທວິທູ ປນ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານຸສາເຣນ ເອວມິຈ຺ຉນ຺ຕິ – ອຍໍ ປກາໂຣ ອສ຺ສາຕິ ອິຕ຺ຖໍ, ປກາຣວນ຺ໂຕ. ວິຈິຕ຺ຣາ ຫິ ຕທ຺ຘິຕວຸຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ, ປກາໂຣ, ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕ຺ຖຠາວໂຕ ອິມສ຺ມາ ເອວໍ ປກາຣາ’’ຕິ ອາຫາຕິ. ປຐມວິກປ຺ເປປິ ຍຖາຣຫໍ ເອສ ນໂຍ. ອິທານິ ວຕ຺ຕມານຂນ຺ຘສນ຺ຕານາຕິ ສຣູປກຖນໍ. ອປຣນ຺ຕິ ອນາຄຕໍ. ‘‘ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທານິ ປາໂຐ, ‘‘ອິເມ ປນ ຈຣິມກຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ ປນ ມຊ຺ຌິມາຄມວິນຍຏີກາທີສຸ, (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໑.໑໔) ອິຘ ຈ ຏີກາຍໍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໒໔໘) ອຸລ຺ລິງ຺ຄິຕປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ຈຣິມກຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕາຕິ ເອກສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຠາເວນ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕຠາວກຖິຕາ. ປຣິຎ຺ຎາຕາຕິ ມຄ຺ເຄນ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຎາຕາ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ ອໂນກາສາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອເຕນ ຫິ ເຕສໍ ຂນ຺ຘານໍ ອປຣິຎ຺ຎາມູລາຠາເວນ ອປຕິຏ຺ຐາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປຣິຎ຺ຎາມູລິກາ ຫິ ປຕິຏ຺ຐາ, ຕທຠາວໂຕ ປນ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາຠາໂວ. ຍຖາຫ ‘‘ກພຬີກາເຣ ເຈ ຠິກ຺ຂເວ ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຣາໂຄ, ອຕ຺ຖິ ນນ຺ທີ, ອຕ຺ຖິ ຕຓ຺ຫາ, ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣຸຬ຺ຫ’’ນ຺ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໔; ກຖາ. ໒໙໖; ມຫານິ. ໗). ຕທຸປມໍ ວິຠາເວຕິ ‘‘ຉິນ຺ນມູລກາ ຣຸກ຺ຂາ ວິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ, ຍຖາ ຉິນ຺ນມູລກາ ຣຸກ຺ຂາ ມູລາຠາວໂຕ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ ອໂນກາສາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອວເມເຕປິ ອປຣິຎ຺ຎາມູລາຠາວໂຕຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນາ. ຈຣິມກຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນາຕິ ປຣິນິພ຺ພານຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນ. ອນຸປາທາໂນຕິ ອນິນ຺ຘໂນ. ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວນ຺ຕິ ເຍສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ຕຖາ ຕຖາ ປຣິກປ຺ປນາສິທ຺ຘາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕທຠາວໂຕ ຕສ຺ສາປິ ຘຣມານກປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ ຍຖາ ‘‘ປຎ຺ຎາສ ປຓ຺ຓາສາ’’ຕິ. ປຎ຺ຎາສ ປຓ຺ຓາເທໂສຕິ ຫິ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ວທນ຺ຕິ.

໒໔໙. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສໍຂິປຕິ ສງ຺ກຸຈິໂຕ ຠວຕີຕິ ສງ຺ເຂໂປ, ປພ຺ພຕມຕ຺ຖກໍ. ຕຎ຺ຫິ ປພ຺ພຕປາທໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ພຫຸລໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ສງ຺ກຸຈິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ’’ຕິ, ປພ຺ພຕສິຂເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕໂກ ນໂຍ – ສງ຺ຂິປີຍຕິ ປພ຺ພຕຠາເວນ ຄຓີຍຕີຕິ ສງ຺ເຂໂປ, ປພ຺ພຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ປເທໂສ, ຕສ຺ມິໍ ປພ຺ພຕປຣິຍາປນ຺ເນ ປເທເສຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ. ອນາວິໂລຕິ ອກາລຸສິໂຍ, ສາ ຈສ຺ສ ອນາວິລຕາ ກທ຺ທມາຠາເວນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິກ຺ກທ຺ທໂມ’’ຕິ. ສປຕິ ອປທາປິ ສມານາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສິປ຺ປິ, ຂຸທ຺ທກາ ສິປ຺ປິ ສິປ຺ປິໂຍ ກາ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ໂຍ ‘‘ມຸຕ຺ຕິໂກ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສວຕິ ປສວຕີຕິ ສມ຺ພຸໂກ, ຍໍ ‘‘ຊລສຸຕ຺ຕິ, ສງ຺ຂລິກາ’’ຕິ ຈ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ສມາຫາເຣ ເຍຠຸຍ຺ຍໂຕ ນປຸໍສກປໂຍໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກ’’ນ຺ຕິ. ເອວມີທິເສສຸ. ສກ຺ຂຣາຕິ ມຸຏ຺ຐິປ຺ປມາຓາ ປາສາຓາ. ກຖລານີຕິ ກປາລຂຓ຺ຑານິ. ສມູຫວາຈກສ຺ສ ຆຏາສທ຺ທສ຺ສ ອິຕ຺ຖິ ລິງ຺ຄສ຺ສາປິ ທິສ຺ສນໂຕ ‘‘ຄຸມ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຆຏາ’’ຕິ ອິມິນາ.

ກາມຎ຺ຈ ‘‘ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມ຺ປິ ສກ຺ຂຣກຖລມ຺ປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສກ຺ຂຣກຖລໍ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ, ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມຈ຺ຉຄຸມ຺ພານິ ຈຣນ຺ຕິປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິປິ, ຕຖາປິ ສຫຈຣຓນເຍນ ສພ຺ພາເນວ ຈຣນ຺ຕິ ວິຍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ສກ຺ຂຣກຖລໍ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວາ’’ຕິອາທິນາ ຍຖາສມ຺ຠວມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ຍຖາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ປນ ສຫຈຣຓນຍໍ. ປນ-ສທ຺ໂທ ອຣຸຈິສໍສູຈເນ, ຕຖາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາຕິ ພຫູນໍ ຄາວີນມນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຐິຕາສຸ ຄາວີສຸ ວິຊ຺ຊມານາສຸປິ. ຄາໂວຕິ ຄາວິໂຍ. ອິຕຣາປີຕິ ຐິຕາປິ ນິສິນ຺ນາປິ. ຈຣນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຫຈຣຓນເຍນ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕເມວາຕິອາທີສຸ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມຈ຺ຉຄຸມ຺ພານໍ ຈຣຓກິຣິຍາຍປິ ໂຍຄໂຕ ຐານກິຣິຍາຍ ອເນກນ຺ຕຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕເມວ ນ ກທາຈິປິ ຈຣນ຺ຕໍ ສກ຺ຂຣກຖລໍ ອຸປາທາຍ ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມ຺ປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕຸ ເຕສໍ ຐານກິຣິຍມຸປາທາຍ. ເຕສໍ ປນ ຈຣຓກິຣິຍມຸປາທາຍ ‘‘ຈຣນ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ ປິ-ສທ຺ທໂລໂປ ເຫຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຕຣມ຺ປິ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມຈ຺ຉຄຸມ຺ພໍ ປທວເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣຎ຺ຈ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ສິປ຺ປິຍສມ຺ພຸກມຈ຺ຉຄຸມ຺ພເມວ. ຈຣນ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເຕສໍ ຐານກິຣິຍມຸປາທາຍ ‘‘ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ ປິ-ສທ຺ທໂລໂປ, ເອວເມຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ສຫຈຣຓນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖເຣນ ປນ ຍຖາລາຠນໂຍປິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກິໍ ວາ ອິມາຍ ສຫຈຣິຍາຍ, ຍຖາລາຠຄ຺ຄຫຓໍ ປເນຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສກ຺ຂຣກຖລສ຺ສ ຫິ ວເສນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕນ຺ຕິ, ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກສ຺ສ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພສ຺ສ ຈ ວເສນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕມ຺ປີຕິ ເອວໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໒໔໙). ອລພ຺ຠມານສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຫໂຍຄີວເສນ ເທສນາມຕ຺ຕໍ ປຕິ ສຫຈຣຓນໂຍ, ສາຘາຣຓໂຕ ເທສິຕສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວວເສນ ວິເວຈນໍ ປຕິ ຍຖາລາຠນໂຍຕິ ອຸຠຍຖາປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ວທນ຺ຕິ – ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສກ຺ຂຣກຖລໍ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ, ອິຕຣານິ ຈຣນ຺ຕິປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິປີ’’ຕິ ອິມິນາ ຍຖາລາຠນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິເວຈິຕຕ຺ຕາ, ‘‘ຍຖາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ປນ ສຫຈຣຓນໂຍ ອລພ຺ຠມານສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຫໂຍຄີວເສນ ເທສນາມຕ຺ຕສ຺ສ ວິຠາວິຕຕ຺ຕາຕິ, ຕເທຕມ຺ປິ ອນຸປວຊ຺ຊເມວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ຕຖາ ທສ຺ສນສ຺ສາປິ ສມ຺ຠວໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ. ຕີເຣຕິ ອຸທກຣຫທສ຺ສ ຕີເຣ. ອຸທກຣຫໂທ ຈ ນາມ ກຕ຺ຖຈິ ສມຸທ຺ໂທປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຣຫໂທປິ ຕຕ຺ຖ ຄມ຺ຠີໂຣ, ສມຸທ຺ໂທ ສຣິໂຕທໂກ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໒໗໘). ກຕ຺ຖຈິ ຊລາສໂຍປິ ‘‘ຣຫໂທປິ ຕຕ຺ຖ ຘຣຓີ ນາມ, ຍໂຕ ເມຆາ ປວສ຺ສນ຺ຕິ, ວສ຺ສາ ຍໂຕ ປຕາຍນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ, (ທີ. ນິ. ໓.໒໘໑) ອິຘາປິ ຊລາສໂຍເຍວ. ໂສ ຫິ ອຸທກວເສນ ຣໂຫ ຈກ຺ຂຸຣຫາທິກໍ ທທາຕີຕິ ອຸທກຣຫໂທ ໂອ-ກາຣສ຺ສ ອ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ສທ຺ທວິທູ ປນ ‘‘ອຸທກໍ ຫຣຕີຕິ ອຸທກຣຫໂທ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິອາທິນາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານານ຺ຕຣໍ ທສ຺ສິຕວິປສ຺ສນາຎາຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ. ຕຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ມຫາຣາຊ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕີ’’ຕິອາທິນາ ເອຕ຺ຕເກນ, ເອຕປຣິມາຓວນ຺ເຕນ ວາ ວຈນກ຺ກເມນ. ວິປສ຺ສນາຎາຓນ຺ຕິ ຎາຓທສ຺ສນນາເມນ ທສ຺ສິຕໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ຈ ວິສຸໍ ຄຓນທສ຺ສເນນ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານານນ຺ຕຣໍ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາກາຣເຓສຸ ຕີສຸ ນເຍສຸ ຕຕິຍນຍສ຺ເສວ ຍຸຕ຺ຕຕຣຠາໂວປິ ທີປິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມໂນມຍຎາຓສ຺ສ ອິທ຺ຘິວິຘສມວໂຣຘິຕຠາເວ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໗໙ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ເຕປິ ອິຘ ປາຬິຍໍ ວິສຸໍ ເທສິຕຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ເອວ ຄຫຓໍ, ຕຖາ ເທສນາ ຈ ປາຏິເຍກ຺ກສນ຺ທິຏ຺ຐິກສາມຎ຺ຎຜລຕ຺ຖາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອນາຄຕໍສຎາຓຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓທ຺ວຍສ຺ສ ປາຬິຍໍ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸວເສນ ນິປ຺ຜນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕພ຺ພເສນ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕໍ ຕໍ ຎາຓທ຺ວຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຫິ ອນາຄຕໍສຎາຓໍ, ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວປິ ຎາຓານິ ປຣິຠຓ຺ຑານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓນ຺ຕິ ຈຸຕູປປາຕຎາຓນາເມນ ທສ຺ສິຕໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ.

ສພ຺ເພສໍ ປນ ທສນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ອາຣມ຺ມຓວິຠາຄສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖານາຄຕຎາຓານໍ ອາຣມ຺ມຓວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕສ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ທສນ຺ນໍ ຎາຓານໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓວິຠາເຄ, ເຕສຸ ວາ ທສສຸ ຎາເຓສຸ. ຠູມິເຠທໂຕ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕໍ, ກາລເຠທໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ສນ຺ຕານເຠທໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ສຕ຺ຕວິຘາຣມ຺ມຓໍ. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິຕິກຕ຺ຕເຍເນວ ຫິ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓວິຠາໂຄ, ນ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕິເກນ. ນິມ຺ມິຕຣູປາຍຕນມຕ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ຕນາ ນິມ຺ມິຕໍ ຣູປາຣມ຺ມຓເມວ, ອຕ຺ຕນາ ວາ ນິມ຺ມິເຕ ມໂນມເຍ ກາເຍ ວິຊ຺ຊມານໍ ຣູປາຍຕນເມວາຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ອຠິນິມ຺ມິຍມາເນ ມໂນມເຍ ກາເຍ ຣູປາຍຕນເມວາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຘາຍຕນາທີນມຠາວໂຕ. ນ ຫິ ຣູປກລາໂປ ຄນ຺ຘາຍຕນາທິວິຣຫິໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ສພ຺ພຖາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນເມວ ນິມ຺ມິຕຣູປໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣິຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ, ຍຖາກ຺ກມໍ ຠູມິກາລສນ຺ຕານເຠທໂຕ ຕິພ຺ພິຘາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພານວເສນ ເອກຘມ຺ມາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ສມານໍ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິຕິກວເສນ ຕິວິຘາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປ຺ປມາຓພຫິທ຺ຘານວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຣິຕ຺ຕຕິກວເສນ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓໍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວເສນ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ, ອຕີຕຕິກວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ອຸຕ຺ຕຣິຕຣສທ຺ໂທ, ປຓີຕຕຣສທ຺ໂທ ຈ ປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເສຏ຺ຐຕຣ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ. ຣຕນກູຏໍ ວິຍ ກູຏາຄາຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກູຏໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄຠູຕໍ ຠຄວໂຕ ເທສນາຍ ອຣຫຕ຺ຕປຣິໂຍສານຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນາ’’ຕິ. ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສີຕິ ຕິຕ຺ຖກຣມຕຫຣວິຠາວິນິໍ ນານາວິຘກຸຫນລປນາທິມິຈ຺ຉາຊີວວິທ຺ຘໍສິນິໍ ຕິວິຘສີລາລງ຺ກຕປຣມສລ຺ເລຂປຏິປຕ຺ຕິປຣິທີປິນິໍ ຌານາຠິຎ຺ຎາທິອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມວິຠູສິນິໍ ຈຸທ຺ທສວິຘມຫາສາມຎ຺ຎ຺ຜລປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ສາມຎ຺ຎຜລເທສນໍ ຣຕນາຄາຣໍ ວິຍ ຣຕນກູເຏນ ອຣຫຕ຺ຕກູເຏນ ນິຏ຺ຐາເປສິ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ, ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ເທສິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.