ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທວຓ຺ຓນາ

໕໓. ອນ຺ຕານນ຺ຕສຫຈຣິໂຕ ວາໂທ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ ຍຖາ ‘‘ກຸນ຺ຕາ ປຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ, ອນ຺ຕານນ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ວາ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ, ໂສ ເອເຕສນ຺ຕິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນ຺ຕານນ຺ຕສຫຈຣິໂຕ, ຕນ຺ນິສ຺ສໂຍ ວາ, ອນ຺ຕານນ຺ເຕສຸ ວາ ປວຕ຺ໂຕ ວາໂທ ເອເຕສນ຺ຕິ ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທາ. ອິທານິ ‘‘ອນ຺ຕວາ ອຍໍ ໂລໂກ’’ຕິອາທິນາ ວກ຺ຂມານປາຐານຸຣູປໍ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ‘‘ອນ຺ຕໍ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອມຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ຠາໂວ ໂອສານເມຕ຺ຖາຕິ ຫິ ອນ຺ໂຕ, ມຣິຍາທາ, ຕປ຺ປຏິເສຘເນນ ອນນ຺ໂຕ. ອນ຺ໂຕ ຈ ອນນ຺ໂຕ ຈ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ ຈ ເນວນ຺ຕນານນ຺ໂຕ ຈ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທເສນ, ເອກເສເສນວາ ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑; ອຸທາ. ໑) ວິຍ. ຈຕຸຕ຺ຖປທຎ຺ເຫຕ຺ຖ ຕຕິຍປເທນ ສມານຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນ຺ຕານນ຺ຕປເທເນວ ຍຖາວຸຕ຺ຕນຍທ຺ວເຍນ ຈຕຸຘາ ອຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ກສ຺ສ ປນາຍໍ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕຕິ? ໂລກີຍຕິ ສໍສາຣນິສ຺ສຣຓຕ຺ຖິເກຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ ອວປສ຺ສີຍຕິ, ໂລກິຍນ຺ຕິ ວາ ເອຕ຺ຖ ເຕຫິ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎານິ, ຕພ຺ພິປາໂກ ຈາຕິ ‘‘ໂລໂກ’’ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ. ເຕນາຫ ປາຬິຍໍ ‘‘ອນ຺ຕານນ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂກ ປເນໂສ ອຕ຺ຕາຕິ? ຌານວິສຍຠູຕໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ, ອປຣິຍນ຺ຕໍ ວາ ວຑ຺ຒນວເສນ, ຕທນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຈ ຕຕ຺ຖ ໂລກສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຕໍ ‘ໂລໂກ’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໔-໖໐) ເກຈິ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຌານໍ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ຈ ອິຘ ອຕ຺ຕາ, ໂລໂກຕິ ຈ ຄຫິຕາ’’ຕິ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ນ ສເມຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ຍຸຕ຺ຕໍ ຕາວ ປຸຣິມານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວາທີນໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕໍ ອນ຺ຕຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຎ຺ຈ ອນ຺ຕານນ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ປນ ຕກ຺ກິກສ຺ສ ຕທຸຠຍປຏິເສຘນວເສນ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ ກຖໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕທຸຠຍປຏິເສຘນວເສນ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ ເອວ. ອນ຺ຕານນ຺ຕປຏິເສຘນວາໂທປິ ຫິ ໂສ ອນ຺ຕານນ຺ຕວິສໂຍເຍວ ຕມາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເອຕທຕ຺ຖເມວ ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອນ຺ຕໍ ວາ ອນ຺ຕນ຺ຕໍ ວາ ອນ຺ຕານນ຺ຕໍ ວາ ເນວນ຺ຕານານນ຺ຕໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕວາທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ຍຖາ ຕຕິຍວາເທ ເທສປເຠທວເສນ ເອກສ຺ເສວ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕວຕາ, ອນນ຺ຕວຕາ ຈ ສມ຺ຠວຕິ, ເອວເມຕ຺ຖ ຕກ຺ກີວາເທປິ ກາລປເຠທວເສນ ເອກສ຺ເສວ ຕທຸຠຍສມ຺ຠວໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິເສເຘນ ຕທຸຠຍຎ຺ເຎວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຈ ປຏິເສຘານໍ ປຣິຍຸທາສຕາ. ກຖໍ? ອນ຺ຕວນ຺ຕປຏິເສເຘນ ຫິ ອນນ຺ຕວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອນນ຺ຕວນ຺ຕປຏິເສເຘນ ຈ ອນ຺ຕວາ. ທ຺ວິປຏິເສໂຘ ຫິ ປກຕິຍຕ຺ຖຎາປໂກ. ອິຕິ ປຏິເສຘນວເສນ ອນ຺ຕານນ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຸຠຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ ຕພ຺ພິສຍສ຺ສ ປຈ຺ຉິມສ຺ສາປິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຠາໂວຕິ. ຍເທວໍ ໂສ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກວາທຠາວໂຕ ຕຕິຍວາທສມວໂຣເຘເຍວ ສິຍາຕິ? ນ, ກາລປເຠທສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເທສປເຠທວເສນ ຫິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິໂກ ຕຕິຍວາທີ ວິຍ ປຈ຺ຉິໂມປິ ຕກ຺ກິໂກ ກາລປເຠທວເສນ ອນ຺ຕານນ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ຍສ຺ມາ ອຍໍ ໂລກສຎ຺ຎິໂຕ ອຕ຺ຕາ ອນນ຺ໂຕ ກທາ ຈິ ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐຕິ ອຘິຄຕວິເສເສຫິ ມເຫສີຫິ ອນຸສຸຍ຺ຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເນວນ຺ຕວາ. ຍສ຺ມາ ປນາຍໍ ອນ຺ຕວາ ກທາຈິ, ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐຕິ ເຕຫິເຍວ ອນຸສຸຍ຺ຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນານນ຺ຕວາຕິ. ອຍໍ ຕກ຺ກິໂກ ອວຑ຺ຒິຕຠາວປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕານໍ ວຑ຺ຒິຕຠາວສ຺ສ ອຸຠຍຖາ ລພ຺ຠມານສ຺ສ ປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂກາຣິຕາຍ ອນຸສ຺ສວາທິມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິຕກາລວເສນ ‘‘ເນວນ຺ຕວາ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອວຑ຺ຒິຕກາລວເສນ ປນ ‘‘ນານນ຺ຕວາ’’ຕິ, ນ ປນ ອນ຺ຕຕານນ຺ຕຕານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕມຠາເວນ ຍຖາ ຕໍ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ’’ຕິ. ຍຖາ ຈານຸສ຺ສຸຕິກຕກ຺ກິໂນ, ເອວໍ ຊາຕິສ຺ສຣຕກ຺ກິອາທີນມ຺ປິ ວເສນ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ເກຈິ ປນ ຍທິ ປນາຍໍ ອຕ຺ຕາ ອນ຺ຕວາ, ເອວໍ ສຕິ ທູຣເທເສ ອຸປປຊ຺ຊນານຸສ຺ສຣຓາທິກິຈ຺ຈນິພ຺ພຕ຺ຕິ ນ ສິຍາ. ອຖ ອນນ຺ຕວາ, ເອວຎ຺ຈ ອິຘ ຐິຕສ຺ເສວ ເທວໂລກນິຣຍາທີສຸ ສຸຂທຸກ຺ຂານຸຠວນໍ ສິຍາ. ສເຈ ປນ ອນ຺ຕວາ ເຈວ ອນນ຺ຕວາ ຈ, ເອວມ຺ປິ ຕທຸຠຍໂທສສມາໂຍໂຄ ສິຍາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນ຺ຕວາ, ອນນ຺ຕວາ’’ຕິ ຈ ອພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ຕກ຺ກນວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖວາທປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ຍທິ ປເນສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນ຺ຕານນ຺ຕິໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວມາຫໍສຸ ‘ອນ຺ຕວາ ອຍໍ ໂລໂກ ປຣິວຏຸໂມ’ຕິ, ເຕສໍ ມຸສາ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໕໗) ຕສ຺ສ ປຸຣິມວາທຕ຺ຕຍປຏິກ຺ເຂໂປ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ປຸຣິມວາທຕ຺ຕຍສ຺ສ ເຕນ ຍຖາຘິປ຺ເປຕປ຺ປກາຣວິລກ຺ຂຓຠາວໂຕ. ເຕເນວ ຫິ ກາຣເຓນ ຕຖາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ປນ ຕສ຺ສ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕາຠາເວນ, ນ ຈ ປຣິຍນ຺ຕຣຫິຕທິຏ຺ຐິວາຈາຫິ ປຏິກ຺ເຂເປນ, ອວສ຺ສຎ຺ເຈຕໍ ເອວເມວ ຎາຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ເຫສ ອມຣາວິກ຺ເຂປປກ຺ຂຎ຺ເຎວ ຠເຊຍ຺ຍ ຈຕຸຕ຺ຖວາໂທ. ນ ຫິ ອນ຺ຕຕາອນນ຺ຕຕາຕທຸຠຍວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປກາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ຕກ຺ກີວາທີ ຈ ຍຸຕ຺ຕິມຄ຺ຄໂກເຍວ. ກາລເຠທວເສນ ຈ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ໂລເກ ຕທຸຠຍໍ ໂນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ຠວຕຸ ຕາວ ປຈ຺ຉິມວາທີທ຺ວຍສ຺ສ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕານນ຺ຕານໍ ວເສນ ອຸຠຍວິສຍຕ຺ຕາ ເຕສໍ ວາທສ຺ສ. ກຖໍ ປນ ປຸຣິມວາທີທ຺ວຍສ຺ສ ປຈ຺ເຈກໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ສິຍາ ເອເກກວິສຍຕ຺ຕາ ເຕສໍ ວາທສ຺ສາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕມານ-ສທ຺ທສ຺ສ ອວຍເວປິ ອຸປຈາຣວຸຕ຺ຕິໂຕ. ສມຸທິເຕສຸ ຫິ ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທີສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ອນ຺ຕານນ຺ຕິ ກ-ສທ຺ໂທ ຕຕ຺ຖ ນິຣຸຬ຺ຫຕາຍ ຕທວຍເວສຸປິ ປຈ຺ເຈກໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກວາທີສຸ ປວຕ຺ຕຕິ ຍຖາ ‘‘ອຣູປຊ຺ຌາເນສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂປຣິຍາໂຍ’’, ຍຖາ ຈ ‘‘ໂລເກ ສຕ຺ຕາສໂຍ’’ຕິ. ອຖ ວາ ອຠິນິເວສໂຕ ປຸຣິມກາເລ ປວຕ຺ຕວິຕກ຺ກວເສນ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ໂວຫາໂຣ ກໂຕ. ເຕສຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິການໍ ຕຖາຣູປເຈໂຕສມາຘິສມຘິຄມໂຕ ປຸພ຺ພກາເລ ‘‘ອນ຺ຕວາ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຸທາຫຸ ອນນ຺ຕວາ’’ຕິ ອຸຠຍາກາຣາວລມ຺ພິໂນ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ວເສນ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຠາໂວ ປຈ຺ຉາ ວິເສສລາເຠນ ເຕສຸ ອນ຺ຕານນ຺ຕວາເທສຸ ເອກສ຺ເສວ ວາທສ຺ສ ສງ຺ຄເຫ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ປຸຣິມສິທ຺ຘຣຸຬ຺ຫິຍາ ໂວຫາຣີຍຕິ ຍຖາ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣຓຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໓) ອຣຫຕິ ສຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ຈ ຠວນ຺ຕຣຄເຕປິ ມຓ຺ຑູກາທິໂວຫາໂຣຕິ.

໕໔-໖໐. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕວຑ຺ຒນາຍ ເຫຏ຺ຐາ, ອຸປຣິ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕຄຕາຄຕວເສນ ອນ຺ຕານນ຺ຕຠາໂວຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ຺ຕິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘມໂຘ ອວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຘິກາຣວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ຕກ຺ກຍຕີຕິ ຕກ຺ກີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໔) ສທ຺ທໂຕ, ‘‘ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຕກ຺ກີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໔) ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ສສ຺ສຕວາເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພານຸສາເຣນາຕິ ທສ຺ສນຠູເຕນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ອຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພສ຺ສ ອນ຺ຕວນ຺ຕາທິໂນ ອນຸສ຺ສຣເຓນ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອນຸສ຺ສຸຕິຕກ຺ກີສຸທ຺ຘຕກ຺ກີນມ຺ປິ ອິຘ ສງ຺ຄໂຫ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ທິຏ຺ຐຄ຺ຄຫເຓເນວ ‘‘ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວິຍ ສຸຕາທີນມ຺ປິ ຄຫິຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ອນ຺ຕວາ’’ຕິອາທິນາ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພທາຠາວປຣາມສນວເສເນວ ອິເມສໍ ວາທານໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ສຕ຺ເຕວ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໂຍ, ເສສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໙໗, ໙໘).