ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໘໖-໘໗. ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ປນ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ວເສນ ໂຍຊນາ ສມ຺ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ປເນຕໍ ນ ນ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໙໓. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມປລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຫຊາຕາ ຈ ເຫຕຸອາທໂຍ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ສມຕ຺ເຖຕິ.

໙໔-໙໗. ໂສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ໂສ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓໂກ ປຈ຺ຈໂຍ.

໙໙-໑໐໒. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ພາຫິຣຣູປອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາທໂຍ ຣູປໂກຏ຺ຐາສາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ. ເອວເມວ ປນາຕິ ອິມິນາ ຍຖາ ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວເມວ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິຫີນຕ຺ຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຈ຺ຈຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ.

໑໐໗-໑໓໐. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ປນ຺ນຣສມູລກາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ນເຍສຸ. ກາມໍ ສຸທ຺ຘິກນຍາທີສຸ ວິສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ, ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖໍ ປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອເກສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ເອເຕສຸ ນາຫາຣມູລກາທິນເຍສຸ. ຄຓນາເຍວ ນ ສຣູປທສ຺ສນນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິກນເຍ ວິຍ ຄຓນາຍ ເອວ ນ ສຣູປທສ຺ສນໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໓໑-໑໘໙. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ເຫຕຸ ອຘິປຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ສາຘາຣຓານນ຺ຕິ ເຍ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສາຘາຣຓາ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ເຕສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ. ອິຕເຣຫີຕິ ເຫຕຸອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍຫິ. ສາຘາຣຓາ ສຕ຺ເຕວາຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍວຊ຺ເຊ ສຕ຺ເຕວ. ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍປິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ເຫຕຸຣຫິເຕສຸ ອຘິປຕິໂນ ອຠາວາ. ໂສ ປນາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອສາຘາຣໂຓຕິ ກຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ ສາຘາຣຓານໍ ອລພ຺ຠມານານໍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສາຘາຣໂຓ. ເຍຫີຕິ ເຍຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ. ເອກນ຺ຕິກຕ຺ຕາຕິ ອວິນາຠາວໂຕ. ອຣູປຏ຺ຐານິກາຕິ ອຣູປປຈ຺ຈຍາ ອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ. ເຕນາຕິ ‘‘ເອກນ຺ຕິການໍ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ’’ຕິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕຫີຕິ ປຸເຣຊາຕາເສວນປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕສໍ ວເສນາຕິ ເຕສໍ ອູນຕຣຄຓນານໍ ເອກກາທີນໍ ວເສນ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ໂຍຊິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກາທິກສ຺ສ ພຫຸຄຓນສ຺ສ. ຄຓນາຕິ ອູນຕຣຄຓນາ. ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕສ຺ສປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິໂຕ ວາ ໂຫຕຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ໂຍຊິໂຕ ວາ, ອູນຕຣຄຓນາຍ ສມານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນຍິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ເອກນ຺ຕິກນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ສພ຺ເພສຸປີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ປຈ຺ຈເຍສຸ. ໂສ ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ອລພ຺ຠມານຠາເວນ ຄຫິໂຕ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫໍ ນ ລຠຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ ຈ ປຸເຣຊາຕາເສວນານໍ ອລພ຺ຠນໂຕຕິ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ນິທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ.

ອວເສສານໍ ລາຠມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວເສສານໍ ເອກຈ຺ຈານໍ ລາຠໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ສພ຺ເພສໍ ອວເສສານໍ ລາຠ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ປສງ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຍໍ ປສງ຺ໂຄ ເອວ ນຕ຺ຖິ. ປຸເຣຊາ…ເປ… ລພ຺ຠຕີຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ປຸເຣຊາໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸເຣຊາໂຕ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິທມ຺ປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອວເສສາ ສພ຺ເພປີຕິ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສາ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ຠາວທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ຕາທິໂສ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍມ຺ປິ ເກຈີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈີຕິ ປທກາເຣ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕ ຫິ ‘‘ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈວິຕ຺ວາ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ໂຫຕີຕິ ຎາເປຕຸໍ ‘ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ປຸເຣຊາເຕ’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ຕຖາ ເຫເກ ອສຎ຺ຎຠວານນ຺ຕຣສ຺ສ ວິຍ ອາຣຸປ຺ປານນ຺ຕຣສ຺ສ ກາມາວຈຣປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຸຣິມານຸປຏ຺ຐິຕາຣມ຺ມຓໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕມ຺ປິ ເຕສໍ ຣຸຈິມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິອາທິ. ຍຸຊ຺ຊມານກປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ວາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຍໍ ຍໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠວິຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ວິຈາຣິຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນວາຕິ ອາຣມ຺ມຓອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈຍາ. ຕມ຺ປິ ເຕສໍ ນວນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອນຸໂລມໂຕ ອລພ຺ຠມານຕໍ.

໑໙໑-໑໙໕. ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ຆຏິຕສ຺ສ ມູລສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕນ ໂຍຊິຕສ຺ສ ສຕ຺ຕມສ຺ສ ມູລສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພໍ ສທິສນ຺ຕິ ສພ຺ພປາຬິຄມນໍ ສທິສໍ.

ອິມສ຺ມິໍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ທ຺ເວ ຠຸມ຺ມນິທ຺ເທສາ. ເຕສຸ ປຐມສ຺ສ ວິສໂຍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອທສ຺ສິຕສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອເຕສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປິ-ສທ຺ເທນາຕິ ‘‘ອິເມສມ຺ປີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ. ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈເຍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕານິປິ ຈກ຺ຂາທີນິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຕິປຍໍ ນ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕານີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣປວຕ຺ຕິອສຎ຺ຎຠວປຣິຍາປນ຺ນານິ ກຏຕ຺ຕາຣູປາເນວ ວທຕິ, ນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຍ ເຫຕຸອຘິປຕິສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອເຕເຍວ ເຫຕຸອຘິປຕິອາທິເກ ຉ ປຈ຺ຈເຍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ເອເຕເຍວາຕິ ວຈເນນ ອຎ຺ເຎ ກຕິປເຍ ລຠນ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ…ເປ… ລຠຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍລາໂຠ ນ ຊນກວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ລພ຺ຠມານາ…ເປ… ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມວເສນາຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມວເສນ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ. ຍທິ ເອວນ຺ຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ຍໍ ຍໍ ນ ລຠຕິ, ຕໍ ຕໍ ຍທິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຠູຕຣູປານິເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປາທາຣູປານິ…ເປ… ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາລາຠວຈນໍ. ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍາລາຠນ຺ຕິ ອຣູປີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາລາຠໍ.

໑໙໖-໑໙໗. ພຫຸຄຓນມ຺ປິ ອູນຕຣຄຓເນນ ໂຍຊິຕໍ ອູນຕຣຄຓເມວ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍທິປິ ຕິກາທີສຸ ‘ເຫຕຸຍາ ປຎ຺ຈາ’ຕິ ອິທໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອນຸຕ຺ຕານໍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາຍ ຄມ຺ຠີຣໍ. ຍຖາ ຈ ຠູຕຣູປານິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸຣູປນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸປິ ປນ ລຠຕີ’’ຕິ. ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ເອກມູລກໍ ‘‘ທຸມູລກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ອິຘາປິ ທຸມູລກໍ ‘‘ຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໒໐໓-໒໓໓. ເຈຕນາມຕ຺ຕສງ຺ຄາຫເກຕິ ເຈຕນາມຕ຺ຕໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິເຕ ປຎ຺ເຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາ. ເອວໍປກາເຣຕິ ອິທໍ ‘‘ຕີຓີຕິອາທີສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາທິ-ສທ຺ໂທ ຫິ ປກາຣຕ຺ໂຖວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ ເຈຕນາມຕ຺ຕເມວ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏິຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໓໔-໒໔໒. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍກຣຓນ຺ຕິ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິ. ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວຄມນນ຺ຕິ ສຫຊາເຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມ ອາຍຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຄມນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ສຫຊາຕໍ ກໂຣຕີຕິ ສຫຊາໂຕ, ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ໂມ. ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕມາໂນ ສຫຊາຕສທ຺ໂທ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໍ ຕທາຍຕ຺ຕຠາວູປຄມນຎ຺ຈ ວທຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕສທ຺ເທນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກຣຓສ຺ສ ຄມນສ຺ສ ວາຕິ ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍກຣຓສ຺ສ ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວູປຄມນສ຺ສ ວາ. ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາຕໍ ຕໍສຫຠາວິຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກຸສລາທີນໍ ກມ຺ມຠາວໂຕ’’ຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫຠາວີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫຕ຺ຖຎ຺ເຫຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວຄມນໍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍກມ຺ມຠາວໂຕຕິ ເຕສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍກຣຓຕທາຍຕ຺ຕຠາວຄມນານໍ ກມ຺ມຠາວໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫຊາຕສທ຺ທໂຍເຄ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຣຓຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເກຈິ. ນິສ຺ສຍວາເຣ ປນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສຍຕ຺ເຖນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ວທນ຺ເຕນ ອິຘາປິ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາຕຕ຺ເຖນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທາຫຣຓມ຺ປິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ຎາເປຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸປາທາຣູປໍ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕຣູປສ຺ສ ອນຸປາລກໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ສຫຊາຕລກ຺ຂເຓນ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖໍ ນ ຜຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ທີປິໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນິທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸທາຫຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອນວເສສໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາວຸຕ຺ໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖຜຣຓວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ຈ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປສ຺ສ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຐເປຕ຺ວາ ຉ ວຕ຺ຖູນິ ເສສຣູປານິ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຖຸວຊ຺ຊານິ ຣູປານິ ຈ ອຣູປານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ປຕິ-ສທ຺ໂທ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ ‘‘ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິອາທີສຸ, ອຍ-ສທ຺ໂທ ຄຕິໍ ທີເປຕິ ‘‘ເອຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອໂຍ’’ຕິ.

ຠູຕຸປາທາຣູປານິ ສຫ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຣູປານໍ ວິຍ ຠູຕຣູປານິ ນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ມຫາຠູເຕ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອຸປາທາຣູປໍເຍວ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ.

໒໕໕. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາເຕຕິ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍວຓ຺ຓນາຍໍ, ກມ຺ມອຸຕຸຊານນ຺ຕິ ກມ຺ມຊານໍ ອຸຕຸຊານຎ຺ຈ ວເສນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ວິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານຠູຕວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໗). ກມ຺ເມ ຈາຕິ ກມ຺ເມ ຊນກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ຄຫິເຕ. ເອກນ຺ຕາເນກນ຺ຕກມ຺ມຊານນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕນ ກມ຺ມຊານໍ ນ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອສຎ຺ຎຠເວ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊໍ ນາມ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອິຕຣໍ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປຎ຺ຈ ນ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊໍ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂສ ນາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ໂຍ ຍຖາທສ຺ສິໂຕ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອິຘ ນ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ, ອາຫ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ…ເປ… ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕໍ ປຫາຍາຕິ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປຫາຍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ຍຖາຄຫິຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອສຎ຺ຎ…ເປ… ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ເອວ ຄຫິຕສ຺ສ. ປຏິຈ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາຣານໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ອາຄຕນເຍນ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ, ປຈ຺ຈຍວາເຣ ອາຄຕນເຍນ ມຫາຠູເຕ ປຈ຺ຈຍາ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ນິວາເຣຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປາທາຣູປສງ຺ຂາຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປາທາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອວິເສເສຕ຺ວາ ອຸປາທາຣູປານໍ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພານໍ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ກຏຕ຺ຕາ…ເປ… ວິເສສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໘໖-໒໘໗. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຣູປສ຺ສາຕິ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອກຈ຺ຈຣູປຄ຺ຄຫເຓ ເອເສວ ນໂຍ. ຈກ຺ຂາທິຘມ຺ມວເສນາຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິຣູປຘມ຺ມວເສນ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທິໂກຏ຺ຐາສວເສນາຕິ ຈິຕ຺ຕຊາທິຣູປຘມ຺ມຠາຄວເສນ. ສພ຺ພໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ສຕິປິ ອິມສ຺ສ ນຍສ຺ສ ນເຫຕຸມູລກຕ຺ເຕ ໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄເຕສຸ ເອກນ຺ຕິ ຄຓນໍ ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ສພ຺ພສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ລພ຺ຠຕິ ຈຕຸສນ຺ຕຕິວເສນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ວຊ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວາ.

ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໙-໓໓໗. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍວາເຣ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຍຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ປຈ຺ຈຍວາເຣນ ນິຍເມຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕຠາວໍ ນິສ຺ສຍວາເຣນ ນິຍເມຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນິຍມນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐນິສ຺ສຍຏ຺ຐານໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຠທາຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນາມ ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໕໑-໓໖໘. ສາຕິ ສວຕ຺ຖຸກາ ປຏິສນ຺ຘິ. ອິຘາປີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສຏ຺ຐວາເຣປິ. ອຘິປຕິປຸເຣຊາຕາເສວເນສຸ ອນຸໂລມໂຕ ນກມ຺ມນວິປາກນຌານນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ນ ລພ຺ຠຕິ, ອຎ຺ເຎສຸ ສຫຊາຕາທີສຸ ອນຸໂລມໂຕ ເຫຕຸອາທີສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຈ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ຐິເຕສຸ ລພ຺ຠຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈເຍສູ’’ຕິ. ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ຘຏາ, ຕສ຺ມາ ຕາທິສສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ເສຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸວິຣຫິຕາ ປຏິສນ຺ຘິ ອນຸທ຺ຘຏາ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວິຣຫິຕມຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມິນາ ຠູຕກຖນໍ ອເຫຕຸກຄ຺ຄຫຓໍ ນ ພ຺ຍຠິຈາຣນິວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍວເສນາ’’ຕິ ຠວິຕພ຺ພໍ ເຫຕຸປຣິຍນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

໓໖໙-໓໙໑. ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຌານມຄ຺ຄາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ຍໍ ອິຘ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຘມ຺ໂມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄາ ຈາຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈເຍ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອິມິນາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ເຕນ ນເຍນ ເວທິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຈວາເຣ…ເປ… ນເຍນາ’’ຕິ. ເສເສສູຕິ ອເຫຕຸກໂມຫວຊ຺ຊາເຫຕຸເກສຸ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ…ເປ… ຌານປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ກິຎ຺ຈ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອນຸໂລເມນ ອນຸໂລມວເສນ ສຫ ໂຍຊນາ ນຕ຺ຖິ ເອເກກສ຺ເສວ ໂຍຊນາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໙໒-໔໐໐. ສທິສໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຍໍ ສທິສໍ, ຕໍ ສໍສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ ‘‘ສໍສຏ຺ຐາ ໂຍຊິຕາ ຫຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ອສໍສຏ຺ຐໍ ໂວກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຍໍ ນ ສໍສຏ຺ຐໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ໂວກິຓ຺ຓມ຺ປິ ວິມິສ຺ສຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ, ຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ນ ໂຫຕິ ‘‘ຍາ ສາ ວີມໍສາ…ເປ… ໂກສຊ຺ຊສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ. ເອວໍ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ສໍສຏ຺ຐປຣິຍາໂຍ ອສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ ຕທຸຠຍໍ ອິຕເຣຕຣໍ ນິຍເມຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວາຣທ຺ວຍເທສນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸຠຍໍ…ເປ… ນິຍາມກໍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ສໍສຏ຺ຐສທ຺ໂທ ຫິ ໂວກິຓ຺ຓຏ຺ໂຐ ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ໂທ ຈ ສທິສຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສໍສຏ຺ຐສທ຺ໂທ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ທາເປກ຺ໂຂ ສທິສຕ຺ຖໂຕ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອກຸປ຺ປາທາທິສຠາວເມວ ອຕ຺ຖໍ ໂພເຘຕິ, ເອວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ໂທປິ ສໍສຏ຺ຐສທ຺ທາເປກ຺ໂຂ ໂວກິຓ຺ຓຏ຺ຐໂຕ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂສ຺ສ ສທ຺ທທ຺ວຍສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິຍາມກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໐໑-໔໐໓. ເຕ ປຈ຺ຈເຍຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ. ປຏິປາຏິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍປຏິປາຏິຍາ ກຸສລາທິປທປຏິປາຏິຍາ ວາຕິ ອາສງ຺ກາຍໍ ອຸຠຍວເສນປິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຕາວ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາກ຺ກເມນາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເທສນາກ຺ກເມນ ຍາຍ ປຏິປາຏິຍາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປຈ຺ຈຍາ ອາຄຕາ, ຕທນຸຣູປໍ ເຕ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ ປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ປນາຍໍ ປທປຏິປາຏິ ຍສ຺ມາ ນ ກຸສລປທທສ຺ສນມຕ຺ເຕນ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ເອກເທເສນ ສກລໍ ນຍໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາຕິ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ເຕນ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ປເທນ. ສພ຺ໂພ ປເຠໂທຕິ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເຍ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິໂກ ຍຕ຺ຕໂກ ປເຠໂທ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠຕິ, ໂສ ສພ຺ໂພ ປເຠໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາທິປທປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸໍ.

໔໐໔. ຜລວິເສສໍ ອາກງ຺ຂນ຺ຕາ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິຍ ທາຍກໂຕປິ ຍຖາ ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ເອວໍ ທານໍ ເທນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຣຫນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂວທານສ຺ສ ສກທາຄາມິອາທີນໍ ອາເວຓິກຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ກາມໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກມ຺ປິ ໂວທານເມວ, ອເສກ຺ໂຂ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ນ ຕໍ ອິຘ ຄຫິຕໍ. ຕນ຺ຕິ ໂວທານໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຣຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸສທິສນ຺ຕິ ວາ ໂສຕາປນ຺ນາທິໂຄຕ຺ຣາຠິຠາວີຕິ ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠູມິໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ‘‘ເຕຠູມກກຸສລເມວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຍ ນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສນນ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ‘‘ກຸສລຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄລາມສນເທສນໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ອຎ຺ຎຖາ ຄຫິຕໍ ປຸນ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐໕. ຣາຄຣຫິຕສ຺ສ ວິຍ ໂສມນສ຺ສຣຫິຕສ຺ສ ຈ ຣາຄສ຺ສ ນ ອາຣມ຺ມເຓ ອສ຺ສາທນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສ຺ສາທນໍ…ເປ… ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ສຫສາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ອຸປ຺ປິລາວິຕສຠາວາຍ ປີຕິຍາ ອາຫິຕວິເສສາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຕໍ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປີຕິກິຈ຺ຈສຫິຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕກິຈ຺ຈວິເສສາຍ ປີຕິຍາ ອາຫິຕວິເສສາ ຕຓ຺ຫາ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ປຈ຺ຈຍວິເສສວິສິຏ຺ຐາ ທິຏ຺ຐິເຍວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ທິຏ຺ຐິເຍວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນາຕິ ‘‘ອຠິນນ຺ທຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ເອເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ. ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ປຈ຺ຉິມຕ຺ຖເມວ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປນ ອວິເສສໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາວເສນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຠິນນ຺ທນາ…ເປ… ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິທມິຘ ວຈນມໂນກາສໍ. ກສ຺ມາ? ທິຏ຺ຐິຣຫິເຕປິ ສນ຺ຕາເນ ອຠິນນ຺ທນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ນນ຺ທຕີຕິ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນວເສເນວ ວຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປຸຣິໂມ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີສຸ ປນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສູຕິ ທິຏ຺ຐິຣຫິຕານິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕານິ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕນາຕິ ‘‘ສຣາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕນ ໂສມນສ຺ເສນ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ, ຣາເຄນ ຈ ເຕສຸເຍວ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ, ຈຕູສຸປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສຸ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ, ຈຕູສຸປິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕິປິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ທິຏ຺ຐູປນິສ຺ສຍໂຕ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ສມ຺ຠວຕິ, ເອວໍ ຕຓ຺ຫູປນິສ຺ສຍໂຕ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອຠິນນ຺ທຕິ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ນ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາຍ ເອວ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

໔໐໖. ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ເຫຕ຺ຖ ກໂຕ’’ຕິ. ຕທາຣມ຺ມຓຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາ-ສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ຠາໂວ ນາມ, ໂສ ປນ ຕທາຣມ຺ມຓສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍໂຕ ອຎ຺ໂຎ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠາວວນ຺ຕໂຕ ວາ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອເຕນ ສກຕ຺ເຖ ອຍໍ ຕາ-ສທ຺ໂທຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຠາວຠູໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈຕ຺ເຖ ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕກວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍທິປິ ກາມາວຈຣວິປາການມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນວິປາການໍ ວິຍ ນ ເອກນ຺ເຕນ ອິມສ຺ສ ວິປາກຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖິຕໍ ກາມາວຈຣວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ພຫຸເຠທຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ເອວໍ ກິໍ ຕໍ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນ ທສ຺ສິຕເມວາຕິ ອາສງ຺ກາຍໍ ອາຫ ‘‘ຕທາຣມ຺ມເຓນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອນຸໂລມໂຕ ສມາປຊ຺ຊເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອາສນ຺ນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ວາ’’ຕິ ວຈນໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອນາສນ຺ນາປິ ສມາປຕ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ສກ຺ກາ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ຫິ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສຕີຕິ ຍທິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ເອວ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອພ຺ຍາກຕາຣມ຺ມຓຕາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ. ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ‘‘ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ປາຬິຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຕສ຺ສາປິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠາວໂຕ. ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ ‘‘ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານີຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນິ. ຍາຍ ກາຍຈີຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນໍ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ກຸສລານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕິຍາ.

໔໐໗-໔໐໙. ອາທີນວທສ຺ສເນນ ສຠາວໂຕ ຈ ອນິຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕວເສນ ຈ ໂທມນສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອາຆາຕວຕ຺ຖຸອາທິເຠເທນ ອກ຺ຂນ຺ຕິເຠທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໑໐. ສພ຺ພສ຺ສາຕິ ປກຣຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຄຍ຺ຫມາເນ ສພ຺ພສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອຕ຺ຖນ຺ຕຣວເສນ ປນ ຄຍ຺ຫມາເນ ສພ຺ພສ຺ສ ເຎຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອນນ຺ຕາປຣິເມຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ຎາຓປຏິຆາຕໂຕ.

໔໑໗. ໂວທານສງ຺ຂາຕໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ອປຸພ຺ພໂຕ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປຸພ຺ພໂຕ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ຠວງ຺ຄເມວາ’’ຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາລທ຺ຘສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ໂວທາປນໍ ປຄຸຓຠາວາປາທນໍ ອປຸພ຺ພໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີຕິ ກຸສລຠາເວນ ສມານຕ຺ຕາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕາຍ ອຠາວໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍເທຕ຺ຖ ວິເສສນໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ…ເປ… ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ປຏ຺ຐາເນ ປນ ‘‘ກຸສເລ ນິຣຸທ຺ເຘ ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ກິຣິຍານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວ’’ຕິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ຕາ ອຸໂຠປີຕິ ຍາ ‘‘ກຸສລວິປາກາເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຈາ’’ຕິ ທ຺ເວ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາ ອຸໂຠປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາ? ທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣຠວງ຺ຄານໍ ອຕ຺ຕໂນ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ສນ຺ຕີຣຓກາເລ ຈ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ທສນ຺ນໍ ວິປາການໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຕທາຣມ຺ມຓາທິກາເລ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓກາເລ ມໂນຘາຕຸກິຣິຍສ຺ສ ຠວງ຺ຄກາເລຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໔໒໓. ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ທຬ຺ຫໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ພລວໂຕ…ເປ… ວິປຈ຺ຈນໂຕຕິ ເອເຕນ ພລວຕາ ທຸພ຺ພລຕາ ຈ ອປ຺ປມາຓໍ, ກໂຕກາສຕາ ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກໂຕກາສຕາ ຈ ອວເສສປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ວິປາກາຠິມຸຂຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ຈ ພລວໍ ທຸພ຺ພລໍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກຊນກມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ສຕິ ຫິ ກມ຺ມອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍານໍ ອວິນາຠາເວ ວິປາກຕ຺ຕິເກ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຄຫິເຕ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຈ ອຸປນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຈ຺ຈຍທ຺ວຍສ຺ສ ປນ ລພ຺ຠມານຕປ຺ປຣາຍ ເທສນາຍ ອຸປນິສ຺ສເຍ ຄຫິເຕປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພເຍວາຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ລພ຺ຠມານສ຺ສ ຫິ ອຸທ຺ຘຣຓໍ ຎາຍາຄຕໍ, ຕຖາ ອຸປນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ ອຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອເນກເຠທຕ຺ຕາ, ວິປາກໍ ຊເນນ຺ຕໍ ກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕໍ ໂອມານນ຺ຕິ ປຣສນ຺ຕາເນ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕໍ ອວມານໍ. ເຕສູຕິ ໂຍ ອເນນ ປຸພ຺ເພ ຫໂຕ, ຕສ຺ສ ຎາຕິມິຕ຺ເຕສຸ. ມາຕຸຆາຕນຕ຺ຖໍ ປວຕ຺ຕິຕຕາຍ ປຸຣິມເຈຕນາຍ ມາຕຸຆາຕກມ຺ເມນ ສທິສຕາ, ຍຖາ ຈ ອາຓຕ຺ຕິຍໍ ປຫາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອສ ນໂຍ ທ຺ວີຫິ ປກາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖາປີ’’ຕິ.

ວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ທານາທິວເສນ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທິວເສນ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມ, ນ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕີ’’ຕິ. ເອເຕສນ຺ຕິ ກາຍິກສຸຂທຸກ຺ຂານໍ. ເອກໂຕປີຕິ ອິທໍ ຍທິປິ ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈຍສມາໂຍໂຄ ປນ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒໕. ປຸຣິມວາເຣສຸ ວິຍາຕິ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ປຸຣິເມສຸ ວິຍ. ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວາເຣ. ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເຫຕຸອາທິນາ ເຕນ ເຕນ ປຈ຺ຈເຍນ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ. ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວ ປຸຣິເມສຸ ຉສຸ ວາເຣສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ, ອິຘ ປນ ‘‘ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຄຫິໂຕ. ເຕນາຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ. ອິຘາຕິ ປຎ຺ຫາວາເຣ.

໔໒໗. ປຕິຏ຺ຐາຠູຕສ຺ສາຕິ ນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ. ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ. ທຸກມູລກທຸກາວສານາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ທຸກມູລກທຸກາວສານາ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຫາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຈ຺ຈຍວາເຣ. ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕປ຺ປເຠທາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ. ຍໂຕ ຕໂຕ ວາຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມນິຍມໍ ອກຕ຺ວາ ຍໂຕ ຕໂຕ ວາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕວເສນ ອຸຠຍປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ອຸຠຍສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນ ອຘິປ຺ເປໂຕ ອຸປ຺ປາທປຘານຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາ ເທສນາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິສ຺ສຍາທິຠູຕາຕິ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕຠູຕາ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸສໂລ ຈ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ

໔໓໙. ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ຍາກຕມູລເກ. ຍທິ ເອວນ຺ຕິ ຍທິ ກຸສລາກຸສລມູເລຫິ ອລພ຺ຠມານມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ. ຄຓນມຕ຺ຕສາມຎ຺ຎໂຕ, ນ ປຈ຺ຈຍສາມຎ຺ຎໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໔໐. ນິທສ຺ສນວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິສຠາຄຕ຺ຕາ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ວິສຠາຄາຕິ ວິເສສເນນ ໂຍ ຕຕ຺ຖ ສຠາຄຠາໂວ, ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕຖາ ຠາວາຠາວໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາກາເຣ ສຕິ ຠາວໂຕ, ເຫຕຸຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຕິ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທີນນ຺ຕິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານໍ. ວິສຠາຄຕາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ. ກຸສລາທິເຫຕູນນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລກິຣິຍາພ຺ຍາກຕເຫຕູນໍ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕ ເຫຕຸຠາເວນ ອຸປກາຣກຕ຺ເຕ. ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕຕິ ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ວິປາການໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍຕາ ອຕ຺ຖິ. ວິປາກເຫຕູນໍ ອິຕຣເຫຕູຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຕ຺ຖິ ສຠາຄຕາຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຕຸວຊ຺ຊານ’’ນ຺ຕິ. ວິປາການໍ ວິສຠາຄຕາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຫິ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານໍ ວິປາເກຫິ ສຠາຄຕາ ອຕ຺ຖິ ຣາສນ຺ຕຣຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸຠຍປຈ຺ຈຍສຫິເຕຕິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈຍສຫິເຕ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ວິປາກມ຺ຫີຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕມາເນ ວິປາກຘມ຺ເມ. ວິປາກປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວາຠາວໂຕຕິ ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ວິປາໂກ ວິປາກສ຺ສ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈຍານໍ ວິສຠາຄຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣເຓນ ສມຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕ, ອຸຠຍປຈ຺ຈຍຍຸຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຕູນນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາໂວ’’ຕິ ອິມິນາປິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເຫຕູນຎ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສຫິເຕ ຣາສິມ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວິຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາໂວປິ ອຕ຺ຖີຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸວຊ຺ຊານໍ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ນ ສຠາຄຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ສຠາຄຠາວໂຕ. ເອວມິຘາປີຕິ ຍຖາ ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ນຕ຺ຖິ ວິສຠາຄຕາ, ເອວມິຘາປິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈເຍສຸ ນຕ຺ຖິ ວິສຠາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍປີຕິ ຍ຺ວາຍໍ ນໂຍ ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ ວິສຠາຄຕາຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອສ ນໂຍ ເຫຕຸສຫິເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາປິ ຫິ ‘‘ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕ ຣາສິມ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ເອວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ, ປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຕີໂຕປິ ອນາຄໂຕປິ ກາລວິນິມຸຕ຺ໂຕປິ ໂຫຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ຕຖາຠາວາຠາວວເສນ ສຠາຄຕາຍ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ນານາກ຺ຂຓິການໍ ກຸສລາທີນໍ ເຫຕູນໍ ວິປາການຎ຺ຈ ວເສນ ວິສຠາຄຕາ ຕສ຺ເສວ ເຫຕຸສ຺ສ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິນາ.

ອຄ຺ຄຫິຕວິເສສໂຕ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວິເສໂສ ນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ກຸສລາ ວີມໍສາຘິປຕີຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໑-໔໔໓. ‘‘ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເຫຕາຘິປຕິທຸເກຫິ ທສ຺ສິຕານິ ຍານິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ເຕສຸ ເຫຕຸສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ປວິຏ຺ເຐ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ລຠຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສເຈ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ຕາເນວ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ, ເຕຫິ ປນ ອິຕຣານິ ນາມ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວປິ ສິຍຸໍ. ນ ຫິ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕີຕິ ປຸຣິມປາໂຐ’’ຕິອາທິ. ອິຕຣານິ ທ຺ເວຕິ ວາ ອຎ຺ຎານິ ທ຺ເວ, ຍານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍວເສນ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປເວເສ ປນ ຕໂຕ ອຎ຺ຎານິ ອຎ຺ຎຖາຠູຕານິ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ຍານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ທ຺ເວ ລຠຕີຕິ ປຐນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕສູຕິ ອູນຕຣຄຓນາເຫຕູສຸ ວິປາກອຎ຺ຎມຎ຺ຎາທີສຸ.

ອນາມຏ຺ຐວິປາການີຕິ ອຄ຺ຄຫິຕວິປາກປຈ຺ຈຍານິ, ຆຏນໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຍໍ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ. ນ ວິປາກເຫຕຸຣຫິຕານິ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສາມຎ຺ຎໂຕ ນວນ຺ນມ຺ປິ ເຫຕູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ, ‘‘ວິປາກເຫຕຸປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຈ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈມຆຏນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈສຸ ຆຏເນສຸ. ເຕນ ວິປາເກນ ສຫ, ສມໍ ວາ ອຸຏ຺ຐານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ.

ເອວມ຺ປີຕິ ‘‘ເອເຕສຸ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ເອເຕສຸ ປນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕນເຍນປີ’’ຕິ. ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ໂຍ ໂຍ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈໂຍ ມູລຠາເວນ ຐິໂຕ ປເຣສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈຍຠູຕານໍ ເຫຕຸອາທິຘມ຺ມານໍ. ນິຣວເສສອູນອູນຕຣອູນຕມລາຠກ຺ກເມນາຕິ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຍສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຍຖາຣຫໍ ນິຣວເສສາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຍສຸ ອູນາ ອູນຕຣາ ອູນຕມາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕນ ກເມນ ຆຏນາວຈນໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາປິ ຍຖາກ຺ກມໍ ນິຣວເສສາທິກ຺ກເມເນວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຣວເສສລາເຠ ຈ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ເຫຕຸມູລກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔໔໕. ປຎ຺ຈເມ ເອກນ຺ຕິ ສນິສ຺ສຍໂຕ ອພ຺ຍາກຕມູລໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸວເສນ ສນິສ຺ສຍໍ ວກ຺ຂຕີ’’ຕິ. ນ ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຆຏນໍ ລພ຺ຠມານສ຺ສປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ ຆຏນໍ ນ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓວເສເນວາ’’ຕິ ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

໔໔໖. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕາ ເອໂກ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມິນາ ສຕິປິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມເຠເທ ປຈ຺ຈຍຠາວເຠໂທ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຕຖາ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອິມິນາປິ. ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍເປຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ປາໂຐ. ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ປນ ນ ເກວລໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທວ, ອຖ ໂຂ ປຈ຺ຈຍຠາວເຠໂທປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ…ເປ… ອຠາວໂຕ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ນິສ຺ສຍຠາໂວ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທີນນ຺ຕິ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທີນໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕຠາເວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ປເນວນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ສຫຊາໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠິນ຺ນສຠາວາຕິ ສມາເນປິ ອຘິປຕິສທ຺ທວຈນີຍຠາເວ ປຈ຺ຈຍຠາວວິສິຏ຺ເຐນ ສຠາເວນ ຠິນ຺ນສຠາວາ, ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ວິຍ ສຠາວມຕ຺ເຕນ. ເຕເນວາຕິ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ ເອວ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕວເສນ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຕທຸຠຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ເຄ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໗-໔໕໒. ສາຘາຣຓວເສນາຕິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວສາມຎ຺ເຎນ. ຕຖາ ເຈວ ຉ ຆຏນານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອຘິປຕີ’’ຕິອາທິນາ. ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາຕິ ວີຣິຍວີມໍສານໍ ວເສນ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ, ເອໂກເຍວ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິວເສນ. ສມຄ຺ຄການິ ປຸພ຺ເພ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ ອຘິປຕິປຏິປາຏິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຐມຎ຺ຫິ ວີຣິຍາຘິປຕິ ປຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕີຕິ. ເຕສໍ ອາຫາຣມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕານິ ສມຄ຺ຄການິ. ສທິສຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ປຣໂຕ ‘‘ເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕຆຏເນຫິ ສທິສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໕໗-໔໖໐. ທຸມູລກນ຺ຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕມູລກໍ. ຕໍ ກຸສລມູລເກສຸ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຈທນາຍໍ ອາຫ ‘‘ອພ຺ຍາກຕສຫິຕສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອນຸໂລມຄຓເນ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕສູຕິ ‘‘ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລເກສູ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສຫຊາຕາທິມູລເກສຸ. ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລກວຊ຺ເຊສູຕິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລການິ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ອາຫາເຣນ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ຆຏນານິ ນ ໂຍຊິຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຈ ນິສ຺ສຍາທິວຊ຺ເຊສຸ ສຫຊາຕາທີສຸ ຆຏນານິ ນ ໂຍຊິຕານີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສູຕິ ເຫຕຸກມ຺ມຌານມຄ຺ເຄສຸ ອາຫາເຣ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈ ຕໍຕໍຆຏນວເສນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ໂຍຊິຍມາເນສຸ. ເຕນາຕິ ເຫຕຸອາທິອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ລພ຺ຠນໂຕ. ເຕຫິ ຆຏນານີຕິ ເຫຕຸອາທີຫິ ໂຍຊິຍມານານິ ຆຏນານິ. ຣູປມິສ຺ສກຕ຺ຕາຠາເວນາຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕສທິສຕາຍ ກາຣຓວຈນໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລການິ ນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານິ ເຕຫິ ວຊ຺ຊິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິອວິຄເຕຫິ ປນາ’’ຕິອາທິ. ນິສ຺ສຍາທີຫິ ໂຍຊິຍມານານິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປມິສ຺ສການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລເກສຸ ອາຫາເຣນ, ນິສ຺ສຍາທິມູລເກສຸ ຈ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ໂຍຊນາ ກຕາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອຘິປຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກສູ’’ຕິອາທິ.

໔໗໓-໔໗໗. ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຂນ຺ຘ-ສທ຺ໂທ ອຣູເປສ຺ເວວ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ປວຕ຺ເຕ ວິຍ ຂນ຺ຘາເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ. ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິມິນາ ‘‘ເອກກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາກຏຕຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ນນູ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ອຸທາຫຣເຓນ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍຖາຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຈ. ກມ຺ມສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ປາກໂຏເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານນ຺ຕິ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວານໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິກ຺ເຂປໂຕຕິ ອິມິນາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕິອາກາຣສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ເອກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມ ອຍຸຊ຺ຊມານຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາທສ຺ສິຕສ຺ສ ນິທສ຺ສິຕພ຺ເພນ ອສມານຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ…ເປ… ຍຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ກມ຺ມໍ ປນາຕິອາທິນາ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣສ຺ສ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອກຊ຺ຌໍ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິເມວ ວິຠາເວຕິ. ຍໂຕ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ເຂປກາ ວຸຕ຺ຕາ, ກສ຺ມາ ປນ ຕໍເຍວ ວຕ຺ຖຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ຈ, ນ ຕໍເຍວ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ຈ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ? ນ ໂຈເທຕພ຺ພເມຕໍ, ຘມ຺ມສຠາໂວ ເອໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອສ ຈ ສຠາໂວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານານນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຍມານໍ ‘‘ຍາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ວິປຣິຓາເມຕພ຺ພໍ. ຍຖາຕິອາທິນາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣຓທສ຺ສເນນ ວິຠາເວຕິ.

໔໗໘-໔໘໓. ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ອນາມຏ຺ຐາຘິປຕິຠາວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນາຕິ ຫາເປຕພ຺ພສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ.

໔໘໔-໔໙໕. ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍທິປິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂາທີນິ ຈ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍສມານຄຕິກາຕິ ວີຣິເຍນ ສມານຄຕິກາ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຕາຍ.

໕໑໑-໕໑໔. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ‘‘ທສເມ ກຸສລາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປນ ‘ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວຕ຺ຖຸ ຈ ຂນ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນາຕິ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ, ນ ອນວເສສໂຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ຂນ຺ຘາ ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາຕິ ອິທມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວາ’’ຕິ. ນ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພານີຕິ ເຕສມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ໂຍເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ.

໕໑໕-໕໑໘. ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ຈາ’’ຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ນ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນ ສຫຊາຕາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ປນ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣປຈ຺ຈຍາວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ຫິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອາຫາຣຄ຺ຄຫເຓນ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣວ ຄຫິໂຕ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ, ເສສາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຫຊາຕາທີສ຺ເວວ ອນ຺ໂຕຄຘານິ ກຕານິ. ຍານິ ຕທນ຺ໂຕຄຘານິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ‘ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຍຖາຣຫໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ, ອາຣມ຺ມຓໍ ປຸເຣຊາຕເມວ, ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສ຺ສ ປນ ກທາຈິ ສຫຊາຕມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ສຫຊາຕຄ຺ຄຫເຓນ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠູໂຕວ ຄຍ຺ຫຕິ, ໂສ ຈ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ໂຕວາຕິ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ໂສ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍທິ ສຫຊາໂຕປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ຕຖາ ນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ? ເອກກລາປປຣິຍາປນ຺ນສ຺ສ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິນ຺ນກລາປປຣິຍາປນ຺ນໂຕ ສງ຺ກຣໂມຈນຕ຺ຖໍ. ອປິຈ ອປ຺ປຈຸຣຠາວໂຕ ອປາກຏຠາວໂຕ ຈ ຕໍ ນ ຄຫິຕໍ. ຕໂຕຕິ ນວມໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ທສມໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ເອກາທສເມ ອຘິປຕິ ອຕ຺ຖີຕິ. ຕຖາ ຈຸທ຺ທສເມຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາ-ສທ຺ເທນ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູນິປິ ຄຫິຕານີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຕເທວາຕິ ອາຣມ຺ມຓເມວ.

໕໑໙. ສຫຊາຕານິ ວິຍາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິຕານິ ວິຍ ຆຏນານິ. ສຫຊາເຕນາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ. ຕານີຕິ ‘‘ປກິຓ຺ຓກຆຏນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຆຏນານິ. ຍານິ ຫິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ນ ໂຍຊິຕານິ, ຕາເນຕ຺ຖ ປກິຓ຺ຓກຆຏນານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ປຸເຣຊາຕ…ເປ… ວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ໂຍຊນາ – ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ອາຫາຣສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎວເສນ, ເຕສໍເຍວ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ຈ ສຫຊາເຕນ ອສາມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ເອວ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານມ຺ປິ ເຕນ ອສາມຎ຺ຎໍ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສາມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ. ເອວໍ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ອສມານຕາວເສນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ຆຏນານິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານິ. ຍຖາ ປນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເຕເນວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາສງ຺ຂາເຕນ ມິຖູນໍ ສມານຠາເວນ ອຎ຺ເຎຫິ ອສໍກິຓ຺ຓາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາປີຕິ ເຕສໍ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາມຎ຺ຎສ຺ສ ອສາມຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ວເສນ ຕານິ ຆຏນານິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານີຕິ ປກິຓ຺ຓການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສຫຊາຕານມ຺ປິ ຆຏນານໍ ປກິຓ຺ຓກຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍ ສຫຊາຕຕາຍ ເອວ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓຠາວສິທ຺ຘິໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ປກິຓ຺ຓການິ ນາມາ’’ຕິ.

ຕານີຕິ ປກິຓ຺ຓກຆຏນານິ. ກຸສລວິປາກາຕິ ກຸສລາ ຈ ວິປາກາ ຈ, ເຍ ອຠິນ຺ນລກ຺ຂຓາ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລສຠາວາ ວິປາກສຠາວາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍສຠາວຎ຺ຈ ເອກໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອິທໍ…ເປ… ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ນນຸ ຈ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິວເສນປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ? ເຕສໍ ກິຣິຍສຠາວຕາປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເຈຕສິກທຸກ຺ຂໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອກຸສລເມວາ’’ຕິ. ວິປາກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຌານງ຺ຄຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອກຸສລວິປາກກິຣິຍາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ຕປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓກິຣິຍາມໂນຘາຕູສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອກຸສລວິປາກກິຣິຍາວ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ອກຸສລວິປາກາຕິ ເອວມຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິຍາ ຈ ວເສນ ຍຖາ ຌາເນສຸ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎສໍ ວເສນ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກາຕິ ເອວມຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ລພ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອກຸສລສ຺ສ…ເປ… ລພ຺ເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວິປາໂກ ວິປາກາພ຺ຍາກຕມິຈ຺ເຈວ ຄຍ຺ຫຕິ, ນ ອກຸສລາທິປເທຫິ ວິເສເສຕ຺ວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກຸສລວິປາກາ…ເປ… ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໕໒໗. ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາໂຣ ອຎ຺ຎຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ເຎນ ປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອາຫ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນາຫິ ສຫຊາຕາທິສງ຺ຄຫວເສນ ອຄ຺ຄຫິຕານໍ ຄຫເຓນ. ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອາຄຕາ ອາຣມ຺ມຓາທໂຍ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສູຕິ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ. ຕີຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓສຫຊາຕອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍຫິ. ທ຺ວີຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍຫິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ເຫຕຸອາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ. ຕໂຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍໂຕ. ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຍ ປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຕ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ປກຕູປນິສ຺ສຍສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ. ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕສ຺ສ ວເສນ ປຸເຣຊາຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ເຈຕນາຍາຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕາຍ ເຈຕນາຍ. ອຣູປາຫາຣາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕສຫຊາຕຠາວາ ເອວ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຣູປາຫາໂຣ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ວເສນ ອາຫາໂຣ’’ຕິ. ສຫຊາຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ຈ ອິທໍ ອຣູປາຫາຣນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກພຬີກາຣາຫາຣວິເສສນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ຕາທິສສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ຣູປາຫາໂຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນາປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ສຫຊາຕານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕານໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາຊາຕານຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຕາທິສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເຍສຎ຺ຫິ ໂຍ ຊນໂກ, ນ ເຕຫິ ຕສ຺ສ ສຫຊາຕຕາ ອຕ຺ຖິ, ນາປິ ປຸເຣຊາຕຕາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ຣູປຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ, ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕາທິວິຘຸໂຣ ເອວ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕເນວ ຫິ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິຍ ຣູປາຫາໂຣ ວິສຸໍ ຄຫິໂຕ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ຣູປາຫາໂຣ…ເປ… ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຫຊາຕໂຕ ປຸເຣຊາຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປາຫາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິຕສງ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ຣູປາຫາຣສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ວເສນ ອິຘ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓ…ເປ… ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕທຎ຺ຎາຠາວາຕິ ຕໂຕ ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອິຘາຘິປ຺ເປຕກມ຺ມາທິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກຸສເລ ອຠາວາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວເສນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິກປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຫິ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ເຕ ຕໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ສິຍາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປຸຣິເມຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ສງ຺ຄຫິຕວິວຊ຺ຊນາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິວຊ຺ຊນາຠາວໂຕ, ວິວຊ຺ຊເນ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປນິສ຺ສຍໂຕ ອຎ຺ຎາຣມ຺ມຓາຠາວໂຕຕິ ອປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ໂຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍວ ໂຫຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ອາຣມ຺ມເຓ ຄຫິເຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ ພລວາຣມ຺ມຓຠາວໂຕ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ຄຫິເຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຏນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ປນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ປຸເຣຊາຕກາຍໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ອຣູປາຫາຣານໍ. ເຕ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕອຣູປຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸເຣຊາຕານໍ ປນ ວຕ຺ຖູນໍ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ປຈ຺ຉາຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍານນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ. ເສສໍ ອາຫາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ເອເຕ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫາປິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ສຫຊາຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ. ຉຫິ ເຠເທຫີຕິ ວິສຸໍ ຄຫິເຕຫິ ສຫຊາຕາທີຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຍຖາຣຫໍ ເອກຊ຺ຌໍ ຄຫິຕເຠເທນ ຈາຕິ ຉຫິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍເຠເທຫິ. ເອເກກໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓໍ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຉຫິ ເຠເທຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣເຠທໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ສປຣສນ຺ຕານິການຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ປຸເຣຊາຕຠູຕານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕສຎ຺ຫິ ປຸເຣຊາເຕ ສງ຺ຄໂຫ. ຕເທກເທສສ຺ສາຕິ ອາຣມ຺ມເຓກເທສສ຺ສ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍາທີນໍ. ອຸປນິສ຺ສຍາທີສູຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ. ຕໍ ປນ ປຸເຣຊາຕຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍສງ຺ຄເຫ. ຍຖາວຸຕ຺ຕນໂຍ ເຈຕ຺ຖ ເອກນ຺ເຕນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວ-ສທ຺ໂທ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຖາ ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ເອກສຠາວໂຕວ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອາຄມນໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ເຕນາຕິ ‘‘ເອໂກວາ’’ຕິ ອວຘາຣເຓນ ອຄ຺ຄຫິເຕນ. ເຕສູຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນາຕິ ‘‘ເອໂກ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕອຸກ຺ກໍສວເສນ. ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ໂສຬສາທິເຠເທນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ປເຠທປຣິຫານີສູຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທີຫິ ສງ຺ຄຫິຕປຈ຺ຈຍປ຺ປເຠເທ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປ ປຎ຺ຫາປຣິຫານິຍຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ອິມິນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຍາ ຄຫິຕາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີຍສາຘາຣຓລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ເຫຕຸສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ. ປຣິຫານີຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ.

໕໒໘. ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທີຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສງ຺ຄາຫກຠູເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາທໂຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ວາ ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈຍາ. ອຎ຺ເຎສໍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວເຍວາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໍ ອປເນຕ຺ວາ ອາຫ. ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ກຸສລສ຺ເສວ, ອຖ ໂຂ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປີຕິ ກຸສລໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ.

໕໓໐. ເຕນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ. ສຸທ຺ຘານນ຺ຕິ ເກວລານໍ ວຕ຺ຖຸນາ ວິນາ ຈ ຄຫິຕານໍ ກຸສລກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ຍທິປິ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕຏ຺ໂຐ ນຕ຺ຖິ, ນິສ຺ສຍາທິຠາໂວ ປນ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຖຸນາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຫຊາຕາທີຫິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານໍ ຕໍສງ຺ຄໂຫ ສຸກໂຣຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານໍ ສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕູສຸ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ກມ຺ມໍ ປນ ສຫຊາຕູປນິສ຺ສເຍຫິ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຕາປິ ອຕ຺ຖີຕິ ສຣູປໂຕ ຄຫິຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຕີສຸ ປຈ຺ຈເຍສູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ມິສ຺ສກາມິສ຺ສກສ຺ສາຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕາທິຠາເວຫິ ມິສ຺ສກສ຺ສ ຕຖາ ອມິສ຺ສກສ຺ສ ຈ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິຠາຄສງ຺ຄາຫການໍ ສຫຊາຕາທີນໍ ຄຫເຓນ. ສພ຺ພປຈ຺ຈຍານໍ…ເປ… ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາເຣ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕປິ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄໂຫ ອິຘ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິໂຕເຍວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ນິສ຺ສໂຍ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ? ສຫຊາຕນິສ຺ສໂຍ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສໂຍຕິ ຫິ ສກ຺ກາ ວິຠຊິຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ? ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຠຊິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ມິສ຺ສກາມິສ຺ສກຠາວໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນິສ຺ສໂຍ ຕາວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິເສສິຕພ຺ໂພ ‘‘ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອວິເສເສນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ໂສ ວິຍາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ, ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ ວາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສສາຠາເວນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວິຍ ປເຠທສພ຺ຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຖາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ວກ຺ຂຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມານໍ ມຄ຺ຄຜລຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ເຕສໍເຍວ ປຸເຣຊາຕຈຕຸສນ຺ຕຕິຣູປວເສນ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວກ຺ຂຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ.

ເຫຕຸອາທີນໍ ສຫຊາຕນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ເຫຕຸອາທໂຍ ຕພ຺ພິເສສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ເຫຕຸອາທີຫິ ວິເສເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ໂສຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ວິຣຸທ຺ຘປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕສ຺ສ ສຫຊາຕາທິຠາເວນ ວິຣຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລວິຣຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ

໕໓໒. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍຕິ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ວທຕິ. ເຕ ຈ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓສຠາວາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິຫາຍຕິເຍວາ’’ຕິ. ປນ຺ນຣສສູຕິ ທຸຕິເຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ. ເອກາທສນ຺ນໍ ວເສນາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕຕາວິສິຏ຺ຐາ ອຘິປຕິນິສ຺ສຍກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຕ຺ຖິອວິຄຕເຫຕຸຌານມຄ຺ຄາ ຈາຕິ ອິເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ວເສນ. ສຫຊາເຕ ອນ຺ໂຕຄຘາ ເຫຕຸອາທໂຍ. ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ. ອນນ຺ໂຕຄຘາ ສຫຊາເຕ, ເກ ປນ ເຕຕິ ອາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທໂຍ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓາທິອາກາເຣນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມາທິອາກາເຣນ.

ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ. ອິເມ ວາຣາຕິ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕວາຣາ. ເອເຕ ນິສ຺ສຍາທໂຍຕິ ສຫຊາຕຕາວິສິຏ຺ເຐ ນິສ຺ສຍາທິເກ ວທຕິ, ນ ອິຕເຣ. ເຕນາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ…ເປ… ປຏິກ຺ເຂເປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ນິສ຺ສຍາທິຠູຕຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເອເຕນ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘນິສ຺ສຍາທິຠາໂວເຍວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຄຫິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິສ຺ສຍາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເຫຕຸອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ສຫຊາຕາທີຫິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອິທໍ ສາມຎ຺ຎວຈນມ຺ປິ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍລາຠີນໍເຍວ ຄຫຓໍ ສິຍາຕິ ອາສງ຺ກໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸທາຍຠູໂຕຕິ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາຍຠູໂຕ. ເອກເທສຠູເຕຫີຕິ ຕສ຺ເສວ ເອກເທສຠູເຕຫິ. ‘‘ກຸສໂລ ປນາ’’ຕິອາທິ ‘‘ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ…ເປ… ປຣິຫາຍຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ສມາຘານວຈນໍ.

ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘກເທໂສວ ໂຫນ຺ຕິ ຣູປາຫາຣຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ, ‘‘ເອກນ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ‘‘ເຕ’’ຕິ ປຈ຺ຈາມຏ຺ຐາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕຕິ ເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ’’ຕິ.

໕໓໓. ປຈ຺ຈນີຍຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນນຸ ປຈ຺ຈຍຄຓນເມວ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ສຈິ ອາສງ຺ກາ ສິຍາຕິ ຕໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈນີຍວາຣຄຓນາ ຫິ ທສ຺ສິຕາ’’ຕິ. ພລວກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ອິຕຣໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ວິປາກສ຺ສປິ ປນ…ເປ… ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໓໔. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານີຕິ ອິທໍ ນ ຄຓນາເປກ຺ຂໍ, ອຖ ໂຂ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາເປກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານີ’’ຕິ. ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິໂຕປິ ເຫຕຸ ນຍານໍ ມູລຠາເວເນວ ຐິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຕຸມູລເກ’’ຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ນເຫຕຸມູລກ’’ມິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໓໘. ມູລໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສຕ຺ຕມູລກໍ ອຏ຺ຐມູລກໍ ນວມູລກຎ຺ຈ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ທ຺ວີສູຕິ ‘‘ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ປຸຣິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕິເຍຕິ ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ. ເຕສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍຕິ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣານໍ ວເສນ ເຕສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍ.

໕໔໕. ເອຕໍ ທ຺ວຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ອຣູປໍ ອຣູປສ຺ສ, ເອວໍ ຣູປມ຺ປິ ຣູປສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ. ຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ອຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸຂນ຺ເຘ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ປນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈາຕິ ເຕສໍ ເອກນ຺ຕິໂກ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ສຫຊາຕ…ເປ… ໂຫຕິເຍວາ’’ຕິ. ສຫຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາຕິ ສຫຊາຕອຣູປາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ.

໕໔໖. ເອກມູລເກກາວສານາ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ຍຖາຣຫວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ຍຖາຣຫໍ ປຏິກ຺ເຂປາປຏິກ຺ເຂປວເສນປິ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິເມສູຕິ ນາຣມ຺ມຓາທີສຸ. ນວາຕິ ເອກມູລກາວສານາ ນວ. ທ຺ເວເຍວາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ທ຺ເວເຍວ.

ປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໕໕໐. ອິເມເຫວາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມຫິ ເອວ ສມານາ ໂຫນ຺ຕິ ກຸສລາທິຕາສາມຎ຺ເຎນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ປນ ນ ອນຸຣູປາ’’ຕິ. ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ສຕິປິ ອຸທ຺ເທສໂຕ ສາມຎ຺ເຎ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສິຍາ ວິຠງ຺ເຄ ວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາໂຍຄໍ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈາ’’ຕິ.

໕໕໑. ເຫຕຸນາມນ຺ຕິ ເຫຕຸ ຈ ຕໍ ນາມຎ຺ຈາຕິ ເຫຕຸນາມໍ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຕເມວ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໕໒. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຘິປຕີນນ຺ຕິ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີນໍ ວເສນ, ຕໍ ‘‘ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສຫຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ອຘິປຕິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍສຸ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຄຓນຸທ຺ຘາຣສ຺ສ ສຸກຣຕໍ ອຸປາຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸໂລເມ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖໓໑. ປຣິຫາປນຄຓນາຍາຕິ ປຣິຫາເປຕພ຺ພຄຓນາຍ ສມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ເອກນ຺ຕິກໍ ອູນຕມຠາວສ຺ສປິ ສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນເຫຕຸນາຣມ຺ມຓທຸກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິຍມາເນນ ອູນຕຣຄຓເນນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຣິຫີນາປີຕິ ໂຍຊນາ. ສທ຺ຘິໍ ປຣິຫີນາປີຕິ ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ‘‘ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ກຣຓວຈນໍ. ເອຕນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓໍ.

ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອນຸໂລມໂຕ ອຏ຺ຐານໍ ອຕິຏ຺ຐນໍ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອນຸໂລມໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ. ອິຕເຣສູຕິ ຍາທິສາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຘິປຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມານິ ທ຺ເວຕິ ‘‘ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລາອພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມານິ ຈ ທ຺ເວ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖໓໖. ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫີຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ. ວາຣສາມຎ຺ຎເມວ ວທຕິ, ນ ອຕ຺ຖສາມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖາ ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕາເນວາຕິ ຈາຕິ ‘‘ກມ຺ເມ ຕີຓີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕາເນວາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວຈເນປິ ຕຖາ ວາຣສາມຎ຺ຎເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໔. ເອເກກເມວາຕິ ເອເກກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ.

໖໕໐. ສກຏ຺ຐາເນຕິ ອຕ຺ຕນາ ຐິຕຏ຺ຐາເນ. ຕໂຕ ປເຣຕຣາຕິ ຕໂຕ ອຄ຺ຄຫິຕປຈ຺ຈຍໂຕ ປເຣຕຣາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ. ນາຫາເຣ…ເປ… ລາໂຠ ໂຫຕີຕິ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ, ອນຸໂລມໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຈ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍຖາ ປຎ຺ໂຫ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສູຕິ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ. ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນານິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພຠາເວນ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຸສລຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເວທນາຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑. ເວທນາຕ຺ຕິເກ ປຏິຈ຺ຈາທິນິຍມນ຺ຕິ ຕິກປທສມ຺ພນ຺ຘວເສນ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕຏ຺ຐາທິນິຍມນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ ເວທນາຣູປນິພ຺ພານານິ. ກສ຺ມາ? ຕິກມຸຕ຺ຕກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວຈນໍ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ເວທນໍ ຣູປໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕິກຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເວທນາຕ຺ຕິກຘມ຺ມານໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ. ຍຖານຸຣູປໂຕຕິ ເວທນາທີສຸ ໂຍ ຍສ຺ສ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ, ຕທນຸຣູປໂຕ. ອາຣມ຺ມຓາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາທິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໑໐. ກຸສລຕ຺ຕິເກປິ ປຣິຫີນນ຺ຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈນີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປາຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ອນາທິຠູຕສ຺ສປິ ສຫຊາຕສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ຐປເນ ກາຣຓວຈນໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນາຕິ ‘‘ສຫຊາຕາທໂຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ. ຍຖາຣຫໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ເພ ອຣູປຘມ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ສພ຺ພາຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄາຫການໍ ອາຣມ຺ມຓາທີນ’’ນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາທິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕນາຕິ ‘‘ສພ຺ພາຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄາຫກາ ປນາ’’ຕິອາທິວຈເນນ. ສພ຺ພຏ຺ຐານິການໍ…ເປ… ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ ສຫຊາຕທສ຺ສເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກເທສປຣິຫານິທສ຺ສເນເນວ ຫິ ສມຸທາຍປຣິຫານິ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີຕິ. ສຫຊາຕາທໂຍຕິ ວາ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ສຫຊາຕມູລກາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ຠວນ຺ຕາ ນ ສຫຊາຕໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຫຊາຕນິພນ຺ຘນາ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ໂສ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ກສ຺ມາ ປນ ນ ປຣິຫາຍຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ປຣິຫານິຍໍ ອປຣິຫານິຍຎ຺ຈ. ສຫຊາຕນິພນ຺ຘເນຫີຕິ ສຫຊາຕຘມ຺ມນິມິຕ຺ເຕຫິ ປຈ຺ຈຍຠາເວຫິ ອິຘ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມເຫຕຸໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ເຖວາຕິ ປຣິຫານິຍໍເຍວ. ສາ ຫິ ອິຘ ອຘິກຕາ. ສຫຊາຕນິພນ຺ຘນານເມວ ປຣິຫານີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກິໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ເນສໍ ປຣິຫານີ’’ຕິ ອາສງ຺ກາຍ ອາຫ ‘‘ສຫຊາຕ…ເປ… ທສ຺ສິຕເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໑໗. ນຍທສ຺ສນເມວ ກໂຣຕີຕິ ຍຖາ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠາ, ເອວໍ ນວິປາກປຈ຺ຈຍາຕິປິ ລພ຺ຠາ. ອເຫຕຸກໂມຫໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນວິປາກປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ລພ຺ຠາ, ນ ‘‘ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຈ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມສາມຎ຺ຎທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໒໕-໓໗. ຍຖາ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ, ເອວໍ ຄເຓຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປາຬິຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຕຸມູລການໍ…ເປ… ນຄຓນສາມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ນ ຫິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຄຓນາຫິ ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຕາ ສມານາ. ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ໂຍຊິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກ’’ນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຐມໍ ວຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພມ຺ປິ ປຸເຣຊາຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕຖາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ອິທເມວ ປທໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

໓໙. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິ ເຕນ ໂທມນສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ. ໂທມນສ຺ສສີເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ. ສທ຺ຘາປຎ຺ຈເກສູຕິ ສທ຺ຘາສີລສຸຕຈາຄປຎ຺ຎາສຸ. ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວເສເສສູຕິ ຣາຄາທີສຸ. ປາຬິຄຕິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ປາຬິ ປວຕ຺ຕາ’’ຕິ ປາຬິຍາ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຣາຄາທີຫິ ອຸປນິສ຺ສຍຠູເຕຫິ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ຕໍ ປາຬິຄຕິໍ ຕິກນ຺ຕຣປາຬິຍາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກຸສລຕ຺ຕິເກປິຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຘາປີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ເວທນາຕ຺ຕິເກປິ.

໖໒. ອນຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອເຠທໍ. ສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ຘມ຺ໂມ ສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ນ ອິຕເຣສໍ. ເອສ ນໂຍ ເສສປເທສຸ ເສເສສຸ ຈ ‘‘ຕີຓີ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພານິ ຕີຓິ ສຸທ຺ຘານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປທານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ຍຸຕ຺ຕເມຕໍ, ປຸເຣຊາຕາ ປນ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຖມິທໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປຸເຣຊາຕາ’’ຕິອາທິ, ປຸເຣຊາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣິມຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິຕາ ຫິ ຣູປຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈາຍໍ ນໂຍ ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸເຣຊາຕຕ຺ຕາຠາວໂຕ’’ຕິ. ຕຖາ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຕາຠາວໂຕຕິ ຍຖາ ອິມສ຺ມິໍ ຕິເກ ກສ຺ສຈິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຸເຣຊາຕຕ຺ຕາຠາວໂຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຕາຠາວໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ເກສຸຈິ ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປຐມຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ປຈ຺ຉາ ເກຈິ ອຣູປຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຍໂຕ ເຕ ເຕສໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຠເວຍ຺ຍຸໍ.

໘໓-໘໗. ອວເສເສສຸ ອຏ຺ຐສູຕິ ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ເອກມູລເກກາວສານາ ເຍ ນວ ນວ ວາຣາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມກໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເສເສສຸ ອຏ຺ຐສຸ. ຕີສ຺ເວວາຕິ ສຸທ຺ເຘສຸ ຕີສ຺ເວວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ.

ເວທນາຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ວິປາກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑-໒໓. ໂສເຍວາຕິ ອກຕສມາເສຫິ ປເທຫິ ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສເຍວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

໒໔-໕໒. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ວຈນໍ, ຕໍ ວາ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ. ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຍຖາ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕຖາ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ຕທຸຠຍໍ ວິນາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ນ ເອວໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ. ຕຎ຺ຫິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຕໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕເທວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍທິປິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຄຫິຕໍ, ວຈນນ຺ຕເຣນ ປນ ຄຫິຕເມວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕເຍວ. ນາຫາຣປຈ຺ຈເຍຕິ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ. ຕມ຺ປີຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ. ຐິຕິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ອາຫາໂຣ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ’’ຕິ.

ວິປາກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໕໑. ອຘິປຕິຘມ຺ໂມເຍວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸ ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາຕິ ສຍໍ ອຘິປຕິຠູຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ນນຸ ອຘິປຕິຘມ຺ໂມປິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອວິຣຫິຕາ…ເປ… ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ອວິຣຫິຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີສູຕິ ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕ ຫິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປິ-ສທ຺ເທນ ໂກ ປນ ວາໂທ ວິຣຫິຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອເນກນ຺ຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີສູຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໗໒. ອນຸປາລນຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນາຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິຍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ອນຸປາລນວເສນ ໂອຊາ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຊກາຍສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຊນກວເສນາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ເຖ ສຕີຕິ ກມ຺ມຊກລາເປ ໂອຊາ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຊກາຍສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ລພ຺ຠມາເນ. ອາຫາຣນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍຖາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ‘‘ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕອາຫາຣສ຺ສປິ ວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມິໍ ກລາເປ ກມ຺ມຊາ ໂອຊາ ກທາຈິ ຕສ຺ເສວ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິໂຕ. ຍທິ ກມ຺ມຊາ ໂອຊາ ເອກໍສໂຕ ສກລາປຣູປູປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສເນວ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຖາ ສຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິໂຣໂຘ ສິຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍທິ ຈ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ວຈນໍ. ອນຊ຺ໂຌຫຏາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຍ, ປຈ຺ຈໂຍ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມໍເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ສສນ຺ຕານຄຕາຍ ອຸປາທິນ຺ໂນຊາຍາ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ປຎ຺ໂຫ, ນ ເກວລໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕອາຫາໂຣເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ນ ຈ ອຸທ຺ຘໂຏ. ຕສ຺ມາຕິ ເອຕສ຺ສ ‘‘ວາໂທ ພລວຕໂຣ’’ຕິ ເອເຕນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ອາຫາໂຣ ນ ອຸທ຺ຘໂຏຕິ ອາຫ ‘‘ອຊ຺ໂຌຫຏສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍປຎ຺ໂຫຕິ ທຸກມູລເກ ທຸຕິຍປຎ຺ໂຫຕິ ໂຍຊນາ. ທຸຕິຍປຎ຺ໂຫ ຈ ນ ອຸທ຺ຘໂຏຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ອຊ຺ໂຌຫຏສ຺ສ…ເປ… ອຠາວໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອິຕຣສ຺ສາຕິ ອນຊ຺ໂຌຫຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫຏເມວ ນ ອນຊ຺ໂຌຫຏໍ, ຍຖາວຸຕ຺ໂຕຊນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ພລວຕໂຣ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ພລວຕຣຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ກຕິປຍາໂລເປ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕ຺ວາ ວສິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຫຏມຕ຺ຕາຫິ ມຓ຺ຑູກາທີຫິ ອຊ຺ໂຌຫາຣກສ຺ສ ສຣີເຣ ວິເສສາຘານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິຘ ວຸຕ຺ເຕຫີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ເຕຫິ. ເອກມູລກທຸກຕິກາວສານປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນຫີຕິ ເອກປທມູລເກຫິ ທຸກາວສາເນຫິ ຕິກາວສາເນຫິ ຈ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນຫິ. ເຕ ປນ ‘‘ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິເກ. ທຸຕິຍທຸກາວສາເນ ວິຍາຕິ ທຸຕິຍທຸກາວສາເນ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ວິຍ, ‘‘ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ຕຕິຍປທມູລເກສຸ ທຸກຕິກາວສານປຎ຺ເຫສຸປິ ລພ຺ຠເຕວ. ຍທິ ປນ ເຕ ປຎ຺ຫາ ກຸສລຕ຺ຕິເກປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ນ ອຸທ຺ຘຏາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂາວໂພຘນຕ຺ຖໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕວເສເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ສຫຊາຕວເສເນວາຕິ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວເສເນວ. ເອກມູລກທຸກາວສານາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ເອວໍປກາຣາ ປຎ຺ຫາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອຸທ຺ຘຏາ. ອິຘ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິເກ. ເອເຕຫິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນຫິ. ເອໂກ ຘມ຺ໂມຕິ ເອໂກ ເວທນາທິໂກ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມ. ອເນເກຫີຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາທີຫິ ອເນເກຫິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສເສຫິ. ອເນເກສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອເນເກສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ. ເອໂກ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ລພ຺ຠມານໍ ວິເສສໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອໂກ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອໂກຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສເສສຸ ເອໂກ. ເອກສ຺ສາຕິ ຕາທິສສ຺ເສວ ເອກສ຺ສ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອເກເນວາຕິ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍເນວ ຍຖາ ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸ. ຕຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕສ຺ສ ນາມສ຺ສ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍເນວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ປຸເຣຊາຕາທິນາ. ເອໂກ ສຫຊາຕອຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອເນເກສໍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ເອເກນ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ, ອເນເກຫິ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ປຸເຣຊາຕານໍ ເຕສມຸຏ຺ຐານິກຣູປານໍ. ອເນໂກ ປຸເຣຊາຕວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ເຈວ ສຫຊາຕອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ ເອກສ຺ສ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຸເຣຊາຕສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍຫິ. ອເນໂກ ອຣູປຘມ຺ໂມ ອເນເກສໍ ສຫຊາຕອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕຣູປຘມ຺ມານຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍຫິ. ອເນໂກ ວາ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປກາໂຣ ອເນເກສໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຍຖາຣຫໍ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອສມານຕ຺ເຕປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ, ສມານຕ຺ເຕ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ສມານຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ. ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາເຕເນວ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມນ ສເຫວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ວຕ຺ຖຸນາ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕາ ເອວ ກຸສລາທິຘມ຺ມາ ສຫຊາຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເຕ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍປິ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາເຕນ ຈາ’’ຕິ. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ອເຠເທ ເອວ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ນ ເຠເທ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຎ຺ຎຘມ຺ມຕ຺ເຕນ…ເປ… ນານາຘມ຺ມຕ຺ເຕ’’ຕິ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ນານາຘມ຺ມຕ຺ເຕ ອຠາວໍ ປາຬິຍາ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ຍທິ ສິຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ເອກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ລພ຺ຠມາໂນ ເອໂກ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ວິໂຣຘໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ເອກຘມ຺ມວເສນ ສຫ ອລາຠໂຕ ເອວ. ເອກຘມ຺ມວເສນາຕິ ເອກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ນານາຘມ຺ມານໍ ວິຣຸທ຺ຘສຠາວຕ຺ຕາ’’ຕິ. ວິຣຸທ຺ຘສຠາວຕາ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ອິຘ ປນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາທິຠາວໂຕຕິ. ອຎ຺ຎຖາຕິ ເຕສໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ລາເຠ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິກ຺ເຂເປປີຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕປິ. ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ລາຠໂຕຕິ ‘‘ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ຈ ຘມ຺ມາ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ລາຠໂຕ. ພາວີສາຕິ ເອກມູລກາວສານາ ນວ, ເອກມູລກທຸກາວສານາ ປຎ຺ຈ, ເອກມູລກຕິກາວສານເມກໍ, ທຸກມູລເກກາວສານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ທຸກມູລກາວສານາ ທ຺ເວ, ທຸກມູລກຕິກາວສານເມກນ຺ຕິ ເອວໍ ພາວີສຕິ. ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາເຕນ ສເຫວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕມ຺ປິ ເຕນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸເຣຊາຕໍ ສຫຊາເຕເນວ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາເຕເນວ ສຫາຕິ ສຫຊາເຕນ ສເຫວ. ອຏ຺ຐານປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ອຍໍ ເອວ-ສທ຺ໂທ, ສຫຊາເຕນ ນ ວິນາ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕເຣສຸ ປນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມສຸ ນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ ເຕຫິ ສຫາປິ ວິນາປິ ຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ອິຕເຣຫີ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ ຕໍສຫິຕປຸເຣຊາຕເມວາຕິ ຍໍ ‘‘ປຸເຣຊາຕໍ ສຫຊາເຕເນວ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕຎ຺ເຈວ ຕໍສຫິຕາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕເມວ ຈ, ນ ເກວລໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ອິຕຣ’’ນ຺ຕິ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາຐນ຺ຕເຣນ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ກຸສລຕ຺ຕິເກ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປຸເຣຊາຕໍ ຕໍສຫຊາເຕນ ວິນາປິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ສິຍາ, ‘‘ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຕ຺ຖິຍາ ປຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ‘‘ປຸເຣຊາຕໍ ສຫຊາເຕນ ສເຫວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ພາວີສາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສນິທສ຺ສນຕ຺ຕິເກ. ອຕ຺ຖິວິຠງ຺ເຄຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິຠຊເນ. ຕິກມູລເກກາວສານນ຺ຕິ ‘‘ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິໂຆ ຈ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິໂຆ ຈ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ຘມ຺ມາ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ຕິກມູລໂກ ເອກາວສາໂນ ປຎ຺ໂຫ ອຸທ຺ຘໂຏ. ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາເຣຕິ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາເຣ. ຕຖາ ຈ ໂສ ປຎ຺ໂຫ ອຸທ຺ຘໂຏ. ຕຍິທໍ ກຖໍ, ຍທິ ປຸເຣຊາຕໍ ສຫຊາເຕເນວ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ໂຈທນາຍໍ ອາຫ ‘‘ຕໍ ວຕ຺ຖຸສຫິຕສ຺ສ…ເປ… ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍທິປິ ຕຕ຺ຖ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆຄ຺ຄຫເຓນ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາປິ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆຄ຺ຄຫຓໂຕ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ຄຫິຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສຫິຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕສ຺ສ ສຫຊາເຕນ ສເຫວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍເຫວ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ປຸເຣຊາເຕນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນຎ຺ຎຘມ຺ມຕ຺ເຕຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕ. ສຫຊາເຕນ ສຫ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖາປິ ປຏິໂຍຄິປຸເຣຊາຕໍເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສເສສຸ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕນາ ທສ຺ສິຕໍ ວິຈາຣໍ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ນິຄມນວເສນ ປຈ຺ຈາມສຕິ.

ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໒໒. ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິເກ ສຕ຺ຕສຸ ມູລເກສູຕິ ‘‘ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕານິ ຕີຓິ ເອກການິ, ຕີຓິ ທຸການິ, ເອກໍ ຕິກນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກມູລການິ ຍານິ ສຕ຺ຕມູລການິ, ເຕສຸ. ຍຖາກ຺ກມນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕານຸກ຺ກເມນ. ສຕ຺ຕາຕິ ປຐເມ ເອກເກ ສຕ຺ຕ. ປຎ຺ຈາຕິ ທຸຕິເຍ ປຎ຺ຈ. ຕານິມານິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອິຘ ປນ ປວຕ຺ຕິວເສເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕີຓີຕິອາທີສຸ ຕຕິເຍ ຕີຓິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ເອກໍ, ປຎ຺ຈເມ ຕີຓິ, ຉຏ຺ເຐປິ ຕີຓິ, ສຕ຺ຕເມ ເອກໍ. ຕານິ ປນ ຍຖາກ຺ກມໍ ຕຕິຍປທໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຕິຍປທທຸຕິຍປທຕທຸຠຍວເສນ, ປຐມປທຕຕິຍປທານິ ປຏິຈ຺ຈ ຕຕິຍປທວເສນ, ປຐມປທທຸຕິຍປທານິ ປຏິຈ຺ຈ ປຐມປທຕຕິຍປທຕທຸຠຍວເສນ, ທຸຕິຍປທຕຕິຍປທານິ ປຏິຈ຺ຈ ປຐມປທຕຕິຍປທຕທຸຠຍວເສນ, ປຐມທຸຕິຍຕຕິຍປທານິ ປຏິຈ຺ຈ ຕຕິຍປທວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ອຏ຺ຐວີສາຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຄຓນໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ທຸຕິຍຕຕິຍມູລເກສຸ ເອກໍ ເອກນ຺ຕິ ທຸຕິຍມູລເກ ເອກໍ, ຕຕິຍມູລເກ ເອກນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ອາເສວເນຕິ ຍຖາ ປຸເຣຊາເຕ ເອກາທສ, ຕຖາ ອາເສວເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎານີຕິ ອຘິປຕິອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຸເຣຊາຕາເສວນໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຄຓນານິ. ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓສທິສານີຕິ ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍສຸ ຄຓນາສທິສານິ.

໓໑. ອວິເສເສນາຕິ ‘‘ວິປາກ’’ນ຺ຕິ ວິເສສນໍ ອກຕ຺ວາ ນ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຕເຣສນ຺ຕິ ໂລກິຍວິປາການໍ. ເຕ ວິສຸໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂລກິຍວິປາກາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕສາມຎ຺ຎໂຕ ວິສຸໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ເຕ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ອຘິປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຣາສິ ປຸຣິມໂກຏ຺ຐາໂສ.

໓໘. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ອວິຕກ຺ກ…ເປ… ສຫ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອາຄຕປາຬິປທໍ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມູລໍ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອວິຕກ຺ກ…ເປ… ໂຍເຊນ຺ເຕນາຕິ ອວິຕກ຺ເກຫິ ອວິຕກ຺ກປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕອວິຕກ຺ກອວິຈາຣປເທຫິ ສຫ ມູລປທໍ, ອາເສວນມູລກເມວ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ໂຍເຊນ຺ເຕນ ນປຸເຣຊາຕສທິສໍ ນາເສວເນ ປາຬິຄມນໍ ກາຕພ຺ພໍ, ປຐິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ວິປາເກນ ສຫ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນາ’’ຕິ ທິສ຺ສຕິ, ວິປາເກນ ວິເສສນຠູເຕນ ສຫ ໂຍເຊນ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ວິປາກໍ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເອກມູລເກ ປາຬິຍໍ ໂຍຊິຕເມວາຕິ ‘‘ທຸມູລເກສຸ ປຐເມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໙. ມູລປທເມວ ອວສານຠາເວນາຕິ ‘‘ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ສວິຕກ຺ກສວິຈາໂຣ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ ມູລປທເມວ ອວສານຠາເວນ ໂຍຊິຕໍ. ສຕ຺ຕ ໂມຫາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ ອິທໍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ຫິ ອເຫຕຸກໂມໂຫ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸເມວ ອາຄໂຕ. ອິຘ ປນ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ ຈຕູສຸປິ ມູລເກສຸ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຕ຺ຕ ໂມຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸປນິສ຺ສເຍນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍເນວ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພສ຺ສປິ ຣູປາຣູປາວຈຣກມ຺ມສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຍໂຕ ຕໍ ‘‘ຄຣູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣສ຺ສ ປນ ກມ຺ມສ຺ສ ພລວຠາເວ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ເອວ ວິຠາເວຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິກປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ຫິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ.

ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.