໑. ປຏິຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ

(໑) ວິຠງ຺ຄວາຣວຓ຺ຓນາ

໕໓. ຕິກປທານໍ ຕິກນ຺ຕຣປເທຫິ ວິສທິສຕາ ປາກຏາເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕິກປທນານຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ວິນາ’’ຕິ. ມູລາວສານວເສນາຕິ ‘‘ເອກມູເລກາວສານໍ ນວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕມູລາວສານວເສນ. ‘‘ນ ຕາເຍວ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາ ສທິສຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສທິສຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ນ ຕາເຍວາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຍາຕິ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ. ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສມາຫຣຓນ຺ຕິ ສພ຺ພາສໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ປຸຈ຺ຉານໍ ສມຸຈ຺ຈຍນໍ ອນວເສເສຕ຺ວາ ກຖນໍ. ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣຸທ຺ເທເສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອາທິໂຕ ຫິ ອນວເສສໂຕ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຉາ ຍຖາຣຫໍ ຕເທກເທສວຈນໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ປີຕິຕ຺ຕິເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ຫິ ລຠນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐວີເສ ປນ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠູເຕນາຕິ ເຕນ ເວທນາທິເຠເທນ ເອເກນ ຘມ຺ເມນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ເຕນ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ວາ ປຕ຺ເຕນ ປາປຸຓນ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຍທິປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຍາວ ນິໂຣຘຄມນາ’’ຕິອາທິວຈເນຫິ ຂຓຕ຺ຕຍສມງ຺ຄີ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສມງ຺ຄີເຍວ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ວາຣານໍ ອຸປ຺ປາທເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ເຕສຸ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ອິຘ ກຸສລວຈເນນ ຄຫິເຕ ຂນ຺ເຘ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ກຸສລສທ຺ເທນ ຄຫິເຕ ຂນ຺ເຘ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕູສຸປິ ກຸສລຂນ຺ເຘສຸ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສຫຊາຕາທິສາຘາຣຓປຈ຺ຈຍວເສນ ອວິເສສໂຕ ສພ຺ເພ ສພ຺ເພສໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອຍເມວ ອິມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ອິມສ຺ເສວ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈ ນິຍເມຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເອກສ຺ເສວ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ວິເສສນຠາເວນ ເວທນາທີນໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເວທນາຕ຺ຕິກາທີສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາຕິ ອິມິນາ ‘‘ເອເກກສ຺ສປິ ທຸກາທິເຠທານຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິມໍ ອນຸກຑ຺ຒຕິ.

ເອຕສ຺ມິນ຺ຕິ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວິປາກກິຣິຍາພ຺ຍາກຕຄ຺ຄຫເຓ. ‘‘ສພ຺ພສ຺ມິໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຕ຺ຖ ປນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ເຖວາ’’ຕິ. ເອວໍ ປຐເມ ວາກ຺ເຍ ອຕິພ຺ຍາປິຕໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ທຸຕິເຍ ອພ຺ຍາປິຕໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ ຕສ຺ສປິ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຣູເປນ ວິນາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຄ຺ຄຫເຓເນວ ອເຫຕຸກໍ ນິວຕ຺ຕິຕໍ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປນ຺ຕິ ຣູປຄ຺ຄຫເຓເນວ ອາຣຸປ຺ເປ ວິປາໂກປິ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ສທ຺ຘິໍ ນ ຄຫິໂຕ. ຕໍ ປເນຕໍ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘເມວ ອກຕ຺ວາ ສຣູປໂຕ ປາກຏຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິສນ຺ຘິປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕານິ ປເນຕ຺ຖ ສຕິປິ ຣູປສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທເນ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ນ ຄຫິຕານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສາຕິ ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຄ຺ຄຫິຕຕາປຕ຺ຕິໍ ນິວາເຣຕຸໍ, ກຖໍ? ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ, ກຕ຺ຖ? ‘‘ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສາມຎ຺ຎວຈເນ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວຎ຺ຫິສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂໍ ວຈນທ຺ວຍນ຺ຕິ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ປທທ຺ວຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາມຎ຺ເຎນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສາມຎ຺ຎວຈເນນ, ກຏຕ຺ຕາຣູປສາມຎ຺ເຎນ ວາ ຄຫິຕໍ.

ອຸປາທາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ວິນາ ‘‘ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເກວລໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ‘‘ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ’’ອິຈ຺ເຈວ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ທສ຺ສເນຕິ ‘‘ມຫາຠູເຕປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສເນ. ຂນ຺ຘປຈ຺ຈຍສຫິຕນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ວທຕິ. ອສຫິຕນ຺ຕິ ປນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ອສຎ຺ຎຠວສງ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ຣູປໍ. ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ຣູປໍ ຠູເຕປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປທເມຕໍ, ຠູຕານໍ ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຣຓກາຣຓມ຺ປິ ຫິ ກາຣຓນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຖາ ‘‘ໂຈເຣຫິ ຄາໂມ ທຑ຺ໂຒ’’ຕິ.

ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ປທຸທ຺ຘາໂຣ ກໂຕ, ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ປນ ປາໂຐຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ຕເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ເຫຕ຺ຖຕ຺ໂຖ – ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປາເຐ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ໂກ ປນ ໂສ ນໂຍຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຫາຠູເຕ…ເປ… ສນ຺ຘາຍາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ອຍໍ ນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອພ຺ຍາກເຕ ຂນ຺ເຘ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວຈເນນ ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໔. ຣູເປນ ວິນາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອເຕນ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ອຣູປມິສ຺ສກາວສານາ, ຕາປິ ອິຘ ນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ປເຄວ ຣູປາວສານາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໕໗. ຕາຍ ສມານລກ຺ຂຓາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປຏິສນ຺ຘິຕາຍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກປຏິສນ຺ຘິຍາ ສມານລກ຺ຂຓາ. ປຣິປຸຓ຺ຓຘມ຺ມານນ຺ຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິວິຠາຄານໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ.

ຈິຕ຺ຕກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈ. ປຸນ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນຄຫຓໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາເປກ຺ຂໍ. ນ ຫິ ຕໍ ປຸພ຺ເພ ພາຫິຣຄ຺ຄຫເຓນ ອຄ຺ຄຫິຕໍ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ປນ ອຄ຺ຄຫິຕເມວ, ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ກສ຺ມາ ປຸນຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອເຕຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕສຸ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ. ອາທິມ຺ຫີຕິ ພາຫິຣອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານອສຎ຺ຎສຕ຺ຕວເສນ ອາຄຕວາເຣຫິ ປຐມວາເຣ. ອວິເສສວຈນນ຺ຕິ ພາຫິຣາທິວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ, ອຣູປມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ເຫຕາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ ລຠນ຺ຕໍ ສຫ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ, ຕຕ຺ຖາຕິ ຈ ປທທ຺ວເຍນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປຐມວາຣເມວ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ຕໍສມານຄຕິກນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຄຕິກໍ. ອິຘາປີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສປິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ວິຍາຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ວິຍ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕໍສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ເອຕ຺ຖ ເອກໍເສນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຫິ…ເປ… ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ.

ອວິເສເສຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາວ ກສ຺ມາ ປນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ໂຍຊນາ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສູຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຫາຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກໂຕ. ວິສຸນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໂຕ ວິເສເສຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣຄ຺ຄຫຓາທີຫິ ວິຍາຕິ ຍຖາ ‘‘ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ພາຫິຣອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓຫິ ມຫາຠູຕານິ ວິເສສິຕານິ, ເອວໍ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທ຺ເທເສ ມຫາຠູຕານໍ ເກນຈິ ວິເສສເນນ ອວິເສສິຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຠາວກຏຕ຺ຕາຣູປຠາເວຫິ ວິເສເສຕ຺ວາວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ໂຍຊນາ.

ອິທານິ ອຎ຺ເຎນປິ ກາຣເຓນ ເຕສໍ ວິເສສິຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິທໍ ປຏ຺ຐາເນ ອາຄຕນິຍາເມນ ຣູປໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຕາທີສູ’’ຕິ. ຕທວິນາຠາວໂຕ ປນ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມານໍ ກາຣຓຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຍໂຕ ອິທ຺ຘິຈິຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍານິ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ນນຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຫາຣອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ໂສ ປນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ, ນ ຊນກຕ຺ເຕນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາຫາຣ…ເປ… ຊນກ’’ນ຺ຕິ. ກິໍ ປນ ເຕສໍ ຊນກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາຠູຕາເນວ…ເປ… ຊນການີ’’ຕິ. ຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ມຸນາ ຈ ວິນາ ອຠາເວ ຍຖາກ຺ກມໍ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານອຸປາທາຣູປານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປກຏຕ຺ຕາຣູປຠູຕາເນວາຕິ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານມຫາຠູຕນິພ຺ພຕ຺ຕາເນວ ມຫາຠູຕານໍ ເຕສໍ ອາສນ຺ນກາຣຓຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎານີຕິ ອຸຕຸອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານິ ອຸປາທາຣູປານິ ວທຕິ. ວິເສສນໍ ກຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ. ສມານຊາຕິເກນ ຣູເປນ ອຸຕຸນາ ອາຫາເຣນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາກຏວິເສສນາເນວາຕິ ອິທໍ ເຍຫິ ມຫາຠູເຕຫິ ຕານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ເຕສໍ ‘‘ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວິເສສິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ວິເສສນໍ ອຣຫນ຺ຕິ ນ ວິເສສິຕພ຺ພານິ ກາຣຓວິເສສເນເນວ ວິເສສສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕານິ ປນ ຈິຕ຺ຕຊກມ຺ມຊຣູປານິ.

ສວິເສເສນາຕິ ເຍນ ວິເສເສນ ວິເສສິຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ’’ຕິ, ອິຕຣໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ມູລກາຣຓຠາວໂຕ’’ຕິ, ກມ຺ມູປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕຣານີຕິ ອາຫາຣອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານານິປິ ອຸປາທາຣູປານິ. ມຫາຠູຕວິເສສເນເນວ ວິເສສິຕານີຕິ ‘‘ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ມຫາຠູຕວິເສສເນເນວ ຊນກປຈ຺ຈເຍນ ອາຫາເຣນ ອຸຕຸນາ ຈ ວິເສສິຕານິ. ອິຘາຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຈເນ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຸປາທາຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຕາວຈເນນ ຕໍນິສ຺ສຍານມ຺ປິ ຕພ຺ຠາໂວ ປກາສິໂຕຕິ. ອຎ຺ຎຕຣວິເສສນໍ ອຸຠຍວິເສສນໍ ໂຫຕິ ອຸຠເຍສໍ ອວິນິພ຺ໂຠເຄນ ປວຕ຺ຕນໂຕ.

໕໘. ປຸພ຺ເພຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ. ວິສຸໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນາຕິ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວິສຸໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິສຸໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ທສ຺ສິຕານີຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາໂວ ວິຍ ຂນ຺ຘານໍ ເອກໂຕປິ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ເຕເນວ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຸຈິໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫາ’’ຕິ. ໂຍ ປນຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖູຕິ ອິທໍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕານໍ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓຕາທສ຺ສນໍ, ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓຕາທສ຺ສນໍ, ນ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ເອວ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ອຍເມວ ນໂຍ, ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓສ຺ສ ສມານຕາ. ທສ຺ສິຕາຍ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐທ຺ວຍຜຣຓຕາຍ. ຂນ຺ຘວຕ຺ຖູນຎ຺ຈ ທສ຺ສິຕາເຍວາຕິ ຂນ຺ຘວຕ຺ຖູນຎ຺ຈ ເອກໂຕ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓຕາ ທສ຺ສິຕາເຍວ.

ເອວມາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອວມາທິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ນນຸ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີຫິ ວິຍາຕິ ສທິສູທາຫຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍໍ ‘‘ເອກໍ, ຕໂຍ, ທ຺ເວ ຈ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍຊາຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈຍຏ຺ໂຐ ຫິ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ໂຐ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠູຕາ ເອວ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອເຕນ ນ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓກສ຺ສ ເອກນ຺ຕິໂກ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອສ ນໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສູ’’ຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠູໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐໍ ຜຣຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣນປິ ອຸປກາຣກຕາມຕ຺ຕມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວາຣນ຺ຕເຣ ຈ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ອຸປຈເຍນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຍວາເຣ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸປຈ຺ຈຍາ, ຍຖາຣຫໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ລຠິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ. ເຕສນ຺ຕິ ມຫາຠູຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ. ປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕຕິ ອິທໍ ຂນ຺ຘານໍ ເຫຕຸສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ມຫາຠູເຕສຸ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາປິ ເຕ ເຕສໍ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ອາສງ຺ກນິຣາສງ຺ກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສທ຺ໂທ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ນິຣເປກ຺ໂຂຕິ ອຎ຺ຎນິຣເປກ຺ໂຂ. ນ ຫິ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ຘມ຺ມນ຺ຕຣາເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສທ຺ທສີເສເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຎ຺ຎຕຣາເປກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ຕນາ ສຫກາຣິກາຣຓຠູຕໍ, ອິຕຣໍ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອເປກ຺ຂຕີຕິ ອຎ຺ຎຕຣາເປກ຺ໂຂ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕຕເຣຕຣາເປກ຺ໂຂຕິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠທໍ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອິຕເຣຕຣໍ ມິຖຸ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອເປກ຺ຂຕີຕິ ອິຕເຣຕຣາເປກ຺ໂຂ. ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ຂນ຺ຘາ ມຫາຠູຕາ ອິຘ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຂນ຺ຘາ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ຂນ຺ຘາ ຈ ມຫາຠູຕາ ຈາຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ເອວໍ ສຕິ ‘‘ມຫາຠູຕາ ຂນ຺ຘານໍ ນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຍສ຺ສ ສຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕໂຕ ເຕນ ຕນ຺ນິສ຺ສິເຕນ ວາຕິ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຍໍ ອຕ຺ຕນາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ສຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ກຖໍ ເຕນ ຘມ຺ເມນ ຕນ຺ນິສ຺ສິເຕນ ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ເອວໍຠູຕໍ ຕໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣເຓນ ວິຠາເວຕິ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ອຸທາຫຣຓໍ, ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ‘‘ຕນ຺ນິສ຺ສິເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ. ຕສ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ກາຣຓຠາເວນ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕ. ນ ຫິ ມຫາຠູຕາ ຍໂຕ ຂນ຺ຘໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕທເປກ຺ຂຕ຺ຕາຕິ ອິຕເຣຕຣປຈ຺ຈຍຠາວາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ. ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາ ຈາຕິ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມເນວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ, ປຈ຺ຈຍວາເຣ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມນ ຂນ຺ເຘ ປຈ຺ຈຍາ ຈ. ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ຈ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມາ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທິໂຕ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ. ຕນ຺ນິສ຺ສິເຕນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນາຕິ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສິເຕນ ຂນ຺ເຘນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠູເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ກາຣເຓນ ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ວຸຕ຺ຕາ, ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ປນ ອຸຊຸກໍ ປວຕ຺ຕິຍໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໙. ສາ ນ ຄຫິຕາຕິ ຍາ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິອາທິນາ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ອິຘ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖຕິ ກຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ…ເປ… ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ເຍສໍ ປນ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘມຫາຠູຕນາມຣູປຈິຕ຺ຕເຈຕສິກມຫາຠູຕຣູປິຘມ຺ມານໍ ວເສນ ຉຘາ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ເຕສໍ ວເສນ ອິຘ ວິຠຕ຺ໂຕ ເອວ. ກຖໍ ຣູປິວເສນ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ ເຈ? ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸວເສນ ສຣູປໂຕ ທສ຺ສິໂຕ ເອວ. ອິຕເຣສມ຺ປິ ວເສນ ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ສິໂຕ. ຍຖາ ຫິ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທີສຸ ຣູປາຍຕນາທີນໍ ອສຕິປິ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣເຓ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ, ເອວມິຘາປິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິສ຺ສຍ…ເປ… ນ ຄຫິຕານີ’’ຕິ.

໖໐. ທ຺ວີສຸ ອຸປນິສ຺ສເຍສູຕິ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສເຍສຸ. ກຸສລາປິ ປນ ມຫຄ຺ຄຕາຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ອພ຺ຍາກເຕ ມຫຄ຺ຄເຕ ອາກຑ຺ຒຕິ ‘‘ກຸສລາປິ ມຫຄ຺ຄຕາ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ປເຄວ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ. ກທາຈິ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຍທາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໑. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ. ປຈ຺ຈຍໍ ອນິທ຺ທິສິຕ຺ວາຕິ ປຈ຺ຈຍໍ ຘມ຺ມໍ ສຣູປໂຕ ອນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ. ນ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສາທີສຸ ອໂລຠາທິກຸສລາທິສຣູປວິເສສໂຕ ເຫຕຸອາທິຘມ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ. ກຸສລາທີສູຕິ ອິທໍ ອໂລຠາທິວິເສສນໍ. ເຕນ ຍຖາ ອໂລຠາທີສຸ ອຍເມວ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ຕພ຺ພິເສເສສຸ ກຸສລາທີສູຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຘ ປນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ວຕ຺ຖຸນວຕ຺ຖຸຘມ຺ເມສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ, ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນ ຈ ຂນ຺ເຘ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕເມວ ຄຫິຕໍ, ນ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕມ຺ປິ ຫິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິປາກສ຺ສ. ນ ອຸທ຺ຘໂຏຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ‘‘ເນວວິປາກ…ເປ… ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອລາຠໂຕຕິ ຍທິ ລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ‘‘ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິປາກຕ຺ຕິເກ. ຕີຓີຕິ ‘‘ວິປາກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປາໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ, ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມໍ, ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ.

໖໓. ຕທຸປາທາຣູປານນ຺ຕິ ເຕ ມຫາຠູເຕ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕອຸປາທາຣູປານໍ. ວທຕີຕິ ເອກກ຺ຂຓິກນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ວທຕິ ອວິນິພ຺ໂຠຄວເສນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈເຍນ ວິເສສາຠາວໂຕ. ປວຕ຺ຕິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານນ຺ຕິ ວິເສສນໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ເອກກ຺ຂຓິກສ຺ສປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານ’’ນ຺ຕິ ທຸວິໂຘປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໖໔. ຍໍ ຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸ ຍໍ ຍໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ ‘‘ກຏຕ຺ຕາຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໙. ເກສຎ຺ຈີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸ ນິຍມໂຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສມານວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ສທິສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ກຸສລາກຸສລາ ຫິ ຂນ຺ຘາ ເອກຈ຺ເຈ ຈ ອພ຺ຍາກຕາ ຍສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ສຍໍ ຕໂຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸນາວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ເອກຈ຺ເຈ ປນ ອພ຺ຍາກຕາ ຍສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ສຍມ຺ປິ ຕໂຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ ຍຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເກສຎ຺ຈິ ຂນ຺ຘາ…ເປ… ນານາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາປີ’’ຕິ. ປຈ຺ຈຍໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຂນ຺ເຘ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ກໂຣຕິ, ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍກິຣິຍາກຣຓໂຕຕິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ. ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓໍ ນຕ຺ຖິ ສຫຊາຕຏ຺ໂຐ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ໂຐຕິ ກຕ຺ວາ. ‘‘ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວາຫ, ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ຂນ຺ເຘຕິ ປາກໂຏຍມຕ຺ໂຖຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກິໍ ປນ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຎາເຍນ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ວິຘິ ປຏິເສໂຘ ວາ ໂຫຕີຕິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ຕໍ ນິວາເຣຕຸໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນນ຺ຕຣຕ຺ຕາ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ.

໗໑-໗໒. ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເອຕໍ ‘‘ອິເມ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕຫິປິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເກນປີຕິ ກຸສລາທີສຸ ຈ ປເທສຸ ເອເກນປິ ປເທນ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວາ ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ວາກ຺ຍສງ຺ຂາເຕນ ເອເກນປິ ປເທນ. ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ. ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຉາຊາຕຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ປນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຕກາ ຫິ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອວສິຏ຺ຐາ. ເຍ ປນາຕິ ປທກາຣເກ ວທຕິ. ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ປາຬິຍໍ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ ອວິຕ຺ຖາຣິຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປາເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ ‘‘ສພ຺ພໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍເຍວ ຫິ ວຊ຺ເຊຕພ຺ໂພຕິ. ເອວໍ ວາທນ຺ຕເຣ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ປາຬິຍາ ອວິປຣີຕໍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາທິມ຺ຫິ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິຠງ຺ຄວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

(໒) ສງ຺ຂ຺ຍາວາຣວຓ຺ຓນາ

໗໓. ຍຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ວິເສໂສ ວິຠງ຺ເຄ ອຕ຺ຖີຕິ ອິທໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວິຠງ຺ຄໂຕ ວິເສສຠາວສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຍາທິໂສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ວິເສໂສ, ຕາທິໂສ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ. ຕຖາ ຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ປຏິສນ຺ຘິ ລພ຺ຠຕິ, ນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິເກ ວິຠງ຺ເຄຕິ ອິມິນາ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ອຸທ຺ຘຏໍ, ຕໍ ນິທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ວິຠງ຺ເຄ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ອຸທ຺ຘຏໍ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາຠາວໍ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕີຕິ.

໗໔. ເອຕສ຺ມິໍ ອນຸໂລເມຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ. ສຸທ຺ຘິກນເຍຕິ ປຐເມ ນເຍ. ທສ຺ສິຕຄຓນໂຕຕິ ‘‘ນວ, ຕີຓິ, ເອກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ທສ຺ສິຕຄຓນໂຕ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ນເຍສູຕິ ຕໂຕ ປຐມນຍໂຕ ປເຣສຸ ທຸຕິຍາທິນເຍສຸ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາຕິ ນວາທິເຠທໂຕ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ຄຓນາຍ. ອພຫຸຄຓເນນ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ພຫຸຄຓນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ, ເຕນ ອພຫຸຄຓເນນ. ສມານຄຓນຕາ ຈາຕິ ຈ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣໂກ. ເຕນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອນຸໂລເມ ໂຍ ວິເສໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ໂຊເຕຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸໂລເມເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ. ອນຸໂລເມເຍວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ນິວຕ຺ຕິຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຈ຺ຈນີເຍ…ເປ… ວກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໖-໗໙. ເຕ ປນ ເຕຣສມູລກາທິເກ ນເຍ ສາເສວນສວິປາເກສຸ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວາວີສຕິມູລເກສຸ ສາເສວນເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕວິປາການໍ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ວິໂຣຘາຠາເວ ສຕີຕິ ອິທໍ ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ປຣິກປ຺ປວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຈ຺ຉາຍ ທສ຺ສິຕນເຍນາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ເຕວີສຕິມູລກສ຺ສ. ນາມນ຺ຕິ ເຕວີສຕິມູລກນ຺ຕິ ນາມໍ. ທ຺ວາວີສຕິ…ເປ… ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອເຕນ ທ຺ວາວີສຕິມູລໂກວ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ນ ເຕວີສຕິມູລໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຎ຺ຎປທານີຕິ ເຫຕຸອຘິປຕິປທາທີນິ. ສຸທ຺ຘິກນໂຍຕິ ປຐມນໂຍ, ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເອກມູລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ທຸມູລກາທີສຸ ຕໍ ນ ໂຍຊີຍຕິ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ເອວ ຫິ ອຠິຘມ຺ມປາຬິ ປວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ…ເປ… ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຕີຓິເຍວ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ປາເຐ. ‘‘ວຕ຺ຕຸ ອຘິປ຺ປາຍານຸວິຘາຍີ ສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ອຘິປ຺ປາຍໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຄຓນໍ ນິວາເຣຕິ, ນ ອໂຘ ປຏິກ຺ຂິປຕີ’’ຕິ. ຄຓນາຍ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເຫຏ຺ຐາຄຓນໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ອຸປຣິຄຓນາ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕີສຸ ເອກສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄຘຕາຍ ຈ ‘ຕີຓິເຍວາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ວຈນນ຺ຕິ ‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ.

໘໐-໘໕. ອວິຄຕາ…ເປ… ວຸຕ຺ເຕປິ ວິປລ຺ລາສໂຍຊນໍ ອກຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີຕິ ສາ ວິປລ຺ລາສໂຍຊນໍ ອກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຍມານາ ຍທິປິ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ອາວິກຣຓວເສນ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ ຕາທິສສ຺ສ ລິງ຺ຄນສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຍຖາ ວິປລ຺ລາສໂຍຊນາຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປລ຺ລາສ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອວເມວ ອຘິປ຺ປາໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ເຍ…ເປ… ຕໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຍທິປິ ອວິຄຕານນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍຖາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ໂຍຊິໂຕ, ເອວເມວ ‘‘ເຕເນຕໍ ອາວິກໂຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອູນຕຣຄຓເນຫິ ສມານຄຓເນຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣາ ສມານາ ຈ ຄຓນາ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ຎາປນວເສນ ທສ຺ສິໂຕ, ເອວມິຘາປີຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ເຍນ ພຫຸຕຣຄຓເນນ ວາ ສມານຄຓເນນ ວາ ປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຕິກທຸກາທິເຠທໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ນ ເກວລມຕ຺ຖວິເສສາວິກຣຓຕ຺ຖເມເວຕ຺ຖ ຕຖາ ໂຍຊນາ ກຕາ, ອຖ ໂຂ ເທສນາກ຺ກໂມເຍວ ໂສຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຈ຺ຈນີຍາທີສຸປິ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມູລປທນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທິກໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ນເຍ ມູລຠູຕໍ ປທໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຈ຺ຈນີຍາທີສຸ. ເອຕໍ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ປາຬິ ເອວເມວ ປວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເອວ. ເຕນ ມູລປທໍ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ຐເປຕ຺ວາ ເທສນາ ຎາຍາຄຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິ ເອວໍ ລິງ຺ຄເນນ ອຕ຺ຖວິເສສາວິກຣຓໍ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ວິຎ຺ຎາເຕ ອຕ຺ເຖ ວຈເນນ ລິງ຺ເຄນ ຈ ປໂຍຊນໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໘໖-໘໗. ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ປນ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ວເສນ ໂຍຊນາ ສມ຺ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ປເນຕໍ ນ ນ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໙໓. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມປລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຫຊາຕາ ຈ ເຫຕຸອາທໂຍ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ສມຕ຺ເຖຕິ.

໙໔-໙໗. ໂສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ໂສ ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐຜຣຓໂກ ປຈ຺ຈໂຍ.

໙໙-໑໐໒. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ພາຫິຣຣູປອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາທໂຍ ຣູປໂກຏ຺ຐາສາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ. ເອວເມວ ປນາຕິ ອິມິນາ ຍຖາ ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວເມວ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິຫີນຕ຺ຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຈ຺ຈຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ.

໑໐໗-໑໓໐. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ປນ຺ນຣສມູລກາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ນເຍສຸ. ກາມໍ ສຸທ຺ຘິກນຍາທີສຸ ວິສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ, ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖໍ ປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອເກສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ເອເຕສຸ ນາຫາຣມູລກາທິນເຍສຸ. ຄຓນາເຍວ ນ ສຣູປທສ຺ສນນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິກນເຍ ວິຍ ຄຓນາຍ ເອວ ນ ສຣູປທສ຺ສນໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໓໑-໑໘໙. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ເຫຕຸ ອຘິປຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ສາຘາຣຓານນ຺ຕິ ເຍ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສາຘາຣຓາ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ເຕສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ. ອິຕເຣຫີຕິ ເຫຕຸອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍຫິ. ສາຘາຣຓາ ສຕ຺ເຕວາຕິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍວຊ຺ເຊ ສຕ຺ເຕວ. ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍປິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ເຫຕຸຣຫິເຕສຸ ອຘິປຕິໂນ ອຠາວາ. ໂສ ປນາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອສາຘາຣໂຓຕິ ກຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ ສາຘາຣຓານໍ ອລພ຺ຠມານານໍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສາຘາຣໂຓ. ເຍຫີຕິ ເຍຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ. ເອກນ຺ຕິກຕ຺ຕາຕິ ອວິນາຠາວໂຕ. ອຣູປຏ຺ຐານິກາຕິ ອຣູປປຈ຺ຈຍາ ອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ. ເຕນາຕິ ‘‘ເອກນ຺ຕິການໍ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ’’ຕິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕຫີຕິ ປຸເຣຊາຕາເສວນປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕສໍ ວເສນາຕິ ເຕສໍ ອູນຕຣຄຓນານໍ ເອກກາທີນໍ ວເສນ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ໂຍຊິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກາທິກສ຺ສ ພຫຸຄຓນສ຺ສ. ຄຓນາຕິ ອູນຕຣຄຓນາ. ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕສ຺ສປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິໂຕ ວາ ໂຫຕຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ໂຍຊິໂຕ ວາ, ອູນຕຣຄຓນາຍ ສມານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນຍິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ເອກນ຺ຕິກນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ສພ຺ເພສຸປີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ປຈ຺ຈເຍສຸ. ໂສ ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ອລພ຺ຠມານຠາເວນ ຄຫິໂຕ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫໍ ນ ລຠຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ ຈ ປຸເຣຊາຕາເສວນານໍ ອລພ຺ຠນໂຕຕິ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ນິທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ.

ອວເສສານໍ ລາຠມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວເສສານໍ ເອກຈ຺ຈານໍ ລາຠໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ສພ຺ເພສໍ ອວເສສານໍ ລາຠ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ປສງ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຍໍ ປສງ຺ໂຄ ເອວ ນຕ຺ຖິ. ປຸເຣຊາ…ເປ… ລພ຺ຠຕີຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ປຸເຣຊາໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸເຣຊາໂຕ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິທມ຺ປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອວເສສາ ສພ຺ເພປີຕິ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສາ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ຠາວທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ຕາທິໂສ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍມ຺ປິ ເກຈີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈີຕິ ປທກາເຣ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕ ຫິ ‘‘ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈວິຕ຺ວາ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ໂຫຕີຕິ ຎາເປຕຸໍ ‘ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ປຸເຣຊາເຕ’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ຕຖາ ເຫເກ ອສຎ຺ຎຠວານນ຺ຕຣສ຺ສ ວິຍ ອາຣຸປ຺ປານນ຺ຕຣສ຺ສ ກາມາວຈຣປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຸຣິມານຸປຏ຺ຐິຕາຣມ຺ມຓໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕມ຺ປິ ເຕສໍ ຣຸຈິມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິອາທິ. ຍຸຊ຺ຊມານກປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ວາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຍໍ ຍໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠວິຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ວິຈາຣິຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນວາຕິ ອາຣມ຺ມຓອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈຍາ. ຕມ຺ປິ ເຕສໍ ນວນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອນຸໂລມໂຕ ອລພ຺ຠມານຕໍ.

໑໙໑-໑໙໕. ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ຆຏິຕສ຺ສ ມູລສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕນ ໂຍຊິຕສ຺ສ ສຕ຺ຕມສ຺ສ ມູລສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພໍ ສທິສນ຺ຕິ ສພ຺ພປາຬິຄມນໍ ສທິສໍ.

ອິມສ຺ມິໍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ທ຺ເວ ຠຸມ຺ມນິທ຺ເທສາ. ເຕສຸ ປຐມສ຺ສ ວິສໂຍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອທສ຺ສິຕສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອເຕສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປິ-ສທ຺ເທນາຕິ ‘‘ອິເມສມ຺ປີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ. ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈເຍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕານິປິ ຈກ຺ຂາທີນິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຕິປຍໍ ນ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕານີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣປວຕ຺ຕິອສຎ຺ຎຠວປຣິຍາປນ຺ນານິ ກຏຕ຺ຕາຣູປາເນວ ວທຕິ, ນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຍ ເຫຕຸອຘິປຕິສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອເຕເຍວ ເຫຕຸອຘິປຕິອາທິເກ ຉ ປຈ຺ຈເຍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ເອເຕເຍວາຕິ ວຈເນນ ອຎ຺ເຎ ກຕິປເຍ ລຠນ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ…ເປ… ລຠຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍລາໂຠ ນ ຊນກວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ລພ຺ຠມານາ…ເປ… ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມວເສນາຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມວເສນ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ. ຍທິ ເອວນ຺ຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ຍໍ ຍໍ ນ ລຠຕິ, ຕໍ ຕໍ ຍທິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຠູຕຣູປານິເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປາທາຣູປານິ…ເປ… ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາລາຠວຈນໍ. ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍາລາຠນ຺ຕິ ອຣູປີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາລາຠໍ.

໑໙໖-໑໙໗. ພຫຸຄຓນມ຺ປິ ອູນຕຣຄຓເນນ ໂຍຊິຕໍ ອູນຕຣຄຓເມວ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍທິປິ ຕິກາທີສຸ ‘ເຫຕຸຍາ ປຎ຺ຈາ’ຕິ ອິທໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອນຸຕ຺ຕານໍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາຍ ຄມ຺ຠີຣໍ. ຍຖາ ຈ ຠູຕຣູປານິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸຣູປນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸປິ ປນ ລຠຕີ’’ຕິ. ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ເອກມູລກໍ ‘‘ທຸມູລກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ອິຘາປິ ທຸມູລກໍ ‘‘ຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໒໐໓-໒໓໓. ເຈຕນາມຕ຺ຕສງ຺ຄາຫເກຕິ ເຈຕນາມຕ຺ຕໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິເຕ ປຎ຺ເຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາ. ເອວໍປກາເຣຕິ ອິທໍ ‘‘ຕີຓີຕິອາທີສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາທິ-ສທ຺ໂທ ຫິ ປກາຣຕ຺ໂຖວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ ເຈຕນາມຕ຺ຕເມວ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏິຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໓໔-໒໔໒. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍກຣຓນ຺ຕິ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິ. ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວຄມນນ຺ຕິ ສຫຊາເຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມ ອາຍຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຄມນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ສຫຊາຕໍ ກໂຣຕີຕິ ສຫຊາໂຕ, ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ໂມ. ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕມາໂນ ສຫຊາຕສທ຺ໂທ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໍ ຕທາຍຕ຺ຕຠາວູປຄມນຎ຺ຈ ວທຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕສທ຺ເທນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກຣຓສ຺ສ ຄມນສ຺ສ ວາຕິ ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍກຣຓສ຺ສ ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວູປຄມນສ຺ສ ວາ. ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາຕໍ ຕໍສຫຠາວິຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກຸສລາທີນໍ ກມ຺ມຠາວໂຕ’’ຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫຠາວີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫຕ຺ຖຎ຺ເຫຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕາຍຕ຺ຕຠາວຄມນໍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍກມ຺ມຠາວໂຕຕິ ເຕສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍກຣຓຕທາຍຕ຺ຕຠາວຄມນານໍ ກມ຺ມຠາວໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫຊາຕສທ຺ທໂຍເຄ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຣຓຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເກຈິ. ນິສ຺ສຍວາເຣ ປນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສຍຕ຺ເຖນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ວທນ຺ເຕນ ອິຘາປິ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາຕຕ຺ເຖນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທາຫຣຓມ຺ປິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ຎາເປຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸປາທາຣູປໍ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕຣູປສ຺ສ ອນຸປາລກໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ສຫຊາຕລກ຺ຂເຓນ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖໍ ນ ຜຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ທີປິໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນິທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸທາຫຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອນວເສສໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາວຸຕ຺ໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖຜຣຓວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ຈ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປສ຺ສ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຐເປຕ຺ວາ ຉ ວຕ຺ຖູນິ ເສສຣູປານິ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຖຸວຊ຺ຊານິ ຣູປານິ ຈ ອຣູປານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ປຕິ-ສທ຺ໂທ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ ‘‘ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິອາທີສຸ, ອຍ-ສທ຺ໂທ ຄຕິໍ ທີເປຕິ ‘‘ເອຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອໂຍ’’ຕິ.

ຠູຕຸປາທາຣູປານິ ສຫ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຣູປານໍ ວິຍ ຠູຕຣູປານິ ນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ມຫາຠູເຕ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອຸປາທາຣູປໍເຍວ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ.

໒໕໕. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາເຕຕິ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍວຓ຺ຓນາຍໍ, ກມ຺ມອຸຕຸຊານນ຺ຕິ ກມ຺ມຊານໍ ອຸຕຸຊານຎ຺ຈ ວເສນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ວິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານຠູຕວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໗). ກມ຺ເມ ຈາຕິ ກມ຺ເມ ຊນກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ຄຫິເຕ. ເອກນ຺ຕາເນກນ຺ຕກມ຺ມຊານນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕນ ກມ຺ມຊານໍ ນ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອສຎ຺ຎຠເວ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊໍ ນາມ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອິຕຣໍ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປຎ຺ຈ ນ ເອກນ຺ຕກມ຺ມຊໍ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂສ ນາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ໂຍ ຍຖາທສ຺ສິໂຕ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອິຘ ນ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ, ອາຫ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ…ເປ… ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕໍ ປຫາຍາຕິ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປຫາຍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ຍຖາຄຫິຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອສຎ຺ຎ…ເປ… ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ເອວ ຄຫິຕສ຺ສ. ປຏິຈ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາຣານໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ອາຄຕນເຍນ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ, ປຈ຺ຈຍວາເຣ ອາຄຕນເຍນ ມຫາຠູເຕ ປຈ຺ຈຍາ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ນິວາເຣຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປາທາຣູປສງ຺ຂາຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປາທາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອວິເສເສຕ຺ວາ ອຸປາທາຣູປານໍ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພານໍ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ກຏຕ຺ຕາ…ເປ… ວິເສສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໘໖-໒໘໗. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຣູປສ຺ສາຕິ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອກຈ຺ຈຣູປຄ຺ຄຫເຓ ເອເສວ ນໂຍ. ຈກ຺ຂາທິຘມ຺ມວເສນາຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິຣູປຘມ຺ມວເສນ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທິໂກຏ຺ຐາສວເສນາຕິ ຈິຕ຺ຕຊາທິຣູປຘມ຺ມຠາຄວເສນ. ສພ຺ພໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ສຕິປິ ອິມສ຺ສ ນຍສ຺ສ ນເຫຕຸມູລກຕ຺ເຕ ໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄເຕສຸ ເອກນ຺ຕິ ຄຓນໍ ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ສພ຺ພສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ລພ຺ຠຕິ ຈຕຸສນ຺ຕຕິວເສນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ວຊ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວາ.

ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໙-໓໓໗. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍວາເຣ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຍຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ປຈ຺ຈຍວາເຣນ ນິຍເມຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕຠາວໍ ນິສ຺ສຍວາເຣນ ນິຍເມຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນິຍມນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐນິສ຺ສຍຏ຺ຐານໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຠທາຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນາມ ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໕໑-໓໖໘. ສາຕິ ສວຕ຺ຖຸກາ ປຏິສນ຺ຘິ. ອິຘາປີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສຏ຺ຐວາເຣປິ. ອຘິປຕິປຸເຣຊາຕາເສວເນສຸ ອນຸໂລມໂຕ ນກມ຺ມນວິປາກນຌານນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ນ ລພ຺ຠຕິ, ອຎ຺ເຎສຸ ສຫຊາຕາທີສຸ ອນຸໂລມໂຕ ເຫຕຸອາທີສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຈ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ຐິເຕສຸ ລພ຺ຠຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈເຍສູ’’ຕິ. ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ຘຏາ, ຕສ຺ມາ ຕາທິສສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ເສຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸວິຣຫິຕາ ປຏິສນ຺ຘິ ອນຸທ຺ຘຏາ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວິຣຫິຕມຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມິນາ ຠູຕກຖນໍ ອເຫຕຸກຄ຺ຄຫຓໍ ນ ພ຺ຍຠິຈາຣນິວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍວເສນາ’’ຕິ ຠວິຕພ຺ພໍ ເຫຕຸປຣິຍນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

໓໖໙-໓໙໑. ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຌານມຄ຺ຄາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ຍໍ ອິຘ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຘມ຺ໂມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄາ ຈາຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈເຍ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອິມິນາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ເຕນ ນເຍນ ເວທິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຈວາເຣ…ເປ… ນເຍນາ’’ຕິ. ເສເສສູຕິ ອເຫຕຸກໂມຫວຊ຺ຊາເຫຕຸເກສຸ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ…ເປ… ຌານປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ກິຎ຺ຈ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອນຸໂລເມນ ອນຸໂລມວເສນ ສຫ ໂຍຊນາ ນຕ຺ຖິ ເອເກກສ຺ເສວ ໂຍຊນາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໙໒-໔໐໐. ສທິສໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຍໍ ສທິສໍ, ຕໍ ສໍສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ ‘‘ສໍສຏ຺ຐາ ໂຍຊິຕາ ຫຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ອສໍສຏ຺ຐໍ ໂວກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຍໍ ນ ສໍສຏ຺ຐໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ໂວກິຓ຺ຓມ຺ປິ ວິມິສ຺ສຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ, ຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ນ ໂຫຕິ ‘‘ຍາ ສາ ວີມໍສາ…ເປ… ໂກສຊ຺ຊສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ. ເອວໍ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ສໍສຏ຺ຐປຣິຍາໂຍ ອສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ ຕທຸຠຍໍ ອິຕເຣຕຣໍ ນິຍເມຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວາຣທ຺ວຍເທສນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸຠຍໍ…ເປ… ນິຍາມກໍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ສໍສຏ຺ຐສທ຺ໂທ ຫິ ໂວກິຓ຺ຓຏ຺ໂຐ ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ໂທ ຈ ສທິສຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສໍສຏ຺ຐສທ຺ໂທ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ທາເປກ຺ໂຂ ສທິສຕ຺ຖໂຕ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອກຸປ຺ປາທາທິສຠາວເມວ ອຕ຺ຖໍ ໂພເຘຕິ, ເອວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ໂທປິ ສໍສຏ຺ຐສທ຺ທາເປກ຺ໂຂ ໂວກິຓ຺ຓຏ຺ຐໂຕ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂສ຺ສ ສທ຺ທທ຺ວຍສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິຍາມກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໐໑-໔໐໓. ເຕ ປຈ຺ຈເຍຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ. ປຏິປາຏິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍປຏິປາຏິຍາ ກຸສລາທິປທປຏິປາຏິຍາ ວາຕິ ອາສງ຺ກາຍໍ ອຸຠຍວເສນປິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຕາວ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາກ຺ກເມນາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເທສນາກ຺ກເມນ ຍາຍ ປຏິປາຏິຍາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປຈ຺ຈຍາ ອາຄຕາ, ຕທນຸຣູປໍ ເຕ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ ປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ປນາຍໍ ປທປຏິປາຏິ ຍສ຺ມາ ນ ກຸສລປທທສ຺ສນມຕ຺ເຕນ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ເອກເທເສນ ສກລໍ ນຍໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາຕິ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ເຕນ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ປເທນ. ສພ຺ໂພ ປເຠໂທຕິ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເຍ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິໂກ ຍຕ຺ຕໂກ ປເຠໂທ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠຕິ, ໂສ ສພ຺ໂພ ປເຠໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາທິປທປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸໍ.

໔໐໔. ຜລວິເສສໍ ອາກງ຺ຂນ຺ຕາ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິຍ ທາຍກໂຕປິ ຍຖາ ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ເອວໍ ທານໍ ເທນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຣຫນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂວທານສ຺ສ ສກທາຄາມິອາທີນໍ ອາເວຓິກຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ກາມໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກມ຺ປິ ໂວທານເມວ, ອເສກ຺ໂຂ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ນ ຕໍ ອິຘ ຄຫິຕໍ. ຕນ຺ຕິ ໂວທານໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຣຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸສທິສນ຺ຕິ ວາ ໂສຕາປນ຺ນາທິໂຄຕ຺ຣາຠິຠາວີຕິ ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠູມິໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ‘‘ເຕຠູມກກຸສລເມວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຍ ນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສນນ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ‘‘ກຸສລຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄລາມສນເທສນໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ອຎ຺ຎຖາ ຄຫິຕໍ ປຸນ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐໕. ຣາຄຣຫິຕສ຺ສ ວິຍ ໂສມນສ຺ສຣຫິຕສ຺ສ ຈ ຣາຄສ຺ສ ນ ອາຣມ຺ມເຓ ອສ຺ສາທນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສ຺ສາທນໍ…ເປ… ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ສຫສາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ອຸປ຺ປິລາວິຕສຠາວາຍ ປີຕິຍາ ອາຫິຕວິເສສາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຕໍ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປີຕິກິຈ຺ຈສຫິຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕກິຈ຺ຈວິເສສາຍ ປີຕິຍາ ອາຫິຕວິເສສາ ຕຓ຺ຫາ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ປຈ຺ຈຍວິເສສວິສິຏ຺ຐາ ທິຏ຺ຐິເຍວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ທິຏ຺ຐິເຍວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນາຕິ ‘‘ອຠິນນ຺ທຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ເອເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ. ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ປຈ຺ຉິມຕ຺ຖເມວ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປນ ອວິເສສໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາວເສນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຠິນນ຺ທນາ…ເປ… ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິທມິຘ ວຈນມໂນກາສໍ. ກສ຺ມາ? ທິຏ຺ຐິຣຫິເຕປິ ສນ຺ຕາເນ ອຠິນນ຺ທນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ນນ຺ທຕີຕິ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນວເສເນວ ວຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປຸຣິໂມ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີສຸ ປນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສູຕິ ທິຏ຺ຐິຣຫິຕານິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕານິ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕນາຕິ ‘‘ສຣາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕນ ໂສມນສ຺ເສນ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ, ຣາເຄນ ຈ ເຕສຸເຍວ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ, ຈຕູສຸປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສຸ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ, ຈຕູສຸປິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕິປິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ທິຏ຺ຐູປນິສ຺ສຍໂຕ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ສມ຺ຠວຕິ, ເອວໍ ຕຓ຺ຫູປນິສ຺ສຍໂຕ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອຠິນນ຺ທຕິ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ນ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາຍ ເອວ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

໔໐໖. ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ເຫຕ຺ຖ ກໂຕ’’ຕິ. ຕທາຣມ຺ມຓຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາ-ສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ຠາໂວ ນາມ, ໂສ ປນ ຕທາຣມ຺ມຓສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍໂຕ ອຎ຺ໂຎ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠາວວນ຺ຕໂຕ ວາ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອເຕນ ສກຕ຺ເຖ ອຍໍ ຕາ-ສທ຺ໂທຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຠາວຠູໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈຕ຺ເຖ ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕກວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍທິປິ ກາມາວຈຣວິປາການມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນວິປາການໍ ວິຍ ນ ເອກນ຺ເຕນ ອິມສ຺ສ ວິປາກຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖິຕໍ ກາມາວຈຣວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ພຫຸເຠທຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ເອວໍ ກິໍ ຕໍ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນ ທສ຺ສິຕເມວາຕິ ອາສງ຺ກາຍໍ ອາຫ ‘‘ຕທາຣມ຺ມເຓນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອນຸໂລມໂຕ ສມາປຊ຺ຊເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອາສນ຺ນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ວາ’’ຕິ ວຈນໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອນາສນ຺ນາປິ ສມາປຕ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ສກ຺ກາ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ຫິ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສຕີຕິ ຍທິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ເອວ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອພ຺ຍາກຕາຣມ຺ມຓຕາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ. ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ‘‘ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ປາຬິຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຕສ຺ສາປິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠາວໂຕ. ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ ‘‘ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານີຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນິ. ຍາຍ ກາຍຈີຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນໍ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ກຸສລານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕິຍາ.

໔໐໗-໔໐໙. ອາທີນວທສ຺ສເນນ ສຠາວໂຕ ຈ ອນິຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕວເສນ ຈ ໂທມນສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອາຆາຕວຕ຺ຖຸອາທິເຠເທນ ອກ຺ຂນ຺ຕິເຠທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໑໐. ສພ຺ພສ຺ສາຕິ ປກຣຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຄຍ຺ຫມາເນ ສພ຺ພສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອຕ຺ຖນ຺ຕຣວເສນ ປນ ຄຍ຺ຫມາເນ ສພ຺ພສ຺ສ ເຎຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອນນ຺ຕາປຣິເມຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ຎາຓປຏິຆາຕໂຕ.

໔໑໗. ໂວທານສງ຺ຂາຕໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ອປຸພ຺ພໂຕ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປຸພ຺ພໂຕ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ຠວງ຺ຄເມວາ’’ຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາລທ຺ຘສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ໂວທາປນໍ ປຄຸຓຠາວາປາທນໍ ອປຸພ຺ພໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີຕິ ກຸສລຠາເວນ ສມານຕ຺ຕາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕາຍ ອຠາວໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍເທຕ຺ຖ ວິເສສນໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ…ເປ… ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ປຏ຺ຐາເນ ປນ ‘‘ກຸສເລ ນິຣຸທ຺ເຘ ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ກິຣິຍານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວ’’ຕິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ຕາ ອຸໂຠປີຕິ ຍາ ‘‘ກຸສລວິປາກາເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຈາ’’ຕິ ທ຺ເວ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາ ອຸໂຠປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາ? ທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣຠວງ຺ຄານໍ ອຕ຺ຕໂນ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ສນ຺ຕີຣຓກາເລ ຈ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ທສນ຺ນໍ ວິປາການໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຕທາຣມ຺ມຓາທິກາເລ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓກາເລ ມໂນຘາຕຸກິຣິຍສ຺ສ ຠວງ຺ຄກາເລຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໔໒໓. ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ທຬ຺ຫໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ພລວໂຕ…ເປ… ວິປຈ຺ຈນໂຕຕິ ເອເຕນ ພລວຕາ ທຸພ຺ພລຕາ ຈ ອປ຺ປມາຓໍ, ກໂຕກາສຕາ ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກໂຕກາສຕາ ຈ ອວເສສປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ວິປາກາຠິມຸຂຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ຈ ພລວໍ ທຸພ຺ພລໍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກຊນກມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ສຕິ ຫິ ກມ຺ມອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍານໍ ອວິນາຠາເວ ວິປາກຕ຺ຕິເກ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຄຫິເຕ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຈ ອຸປນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຈ຺ຈຍທ຺ວຍສ຺ສ ປນ ລພ຺ຠມານຕປ຺ປຣາຍ ເທສນາຍ ອຸປນິສ຺ສເຍ ຄຫິເຕປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພເຍວາຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ລພ຺ຠມານສ຺ສ ຫິ ອຸທ຺ຘຣຓໍ ຎາຍາຄຕໍ, ຕຖາ ອຸປນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ ອຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອເນກເຠທຕ຺ຕາ, ວິປາກໍ ຊເນນ຺ຕໍ ກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕໍ ໂອມານນ຺ຕິ ປຣສນ຺ຕາເນ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕໍ ອວມານໍ. ເຕສູຕິ ໂຍ ອເນນ ປຸພ຺ເພ ຫໂຕ, ຕສ຺ສ ຎາຕິມິຕ຺ເຕສຸ. ມາຕຸຆາຕນຕ຺ຖໍ ປວຕ຺ຕິຕຕາຍ ປຸຣິມເຈຕນາຍ ມາຕຸຆາຕກມ຺ເມນ ສທິສຕາ, ຍຖາ ຈ ອາຓຕ຺ຕິຍໍ ປຫາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອສ ນໂຍ ທ຺ວີຫິ ປກາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖາປີ’’ຕິ.

ວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ທານາທິວເສນ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທິວເສນ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມ, ນ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕີ’’ຕິ. ເອເຕສນ຺ຕິ ກາຍິກສຸຂທຸກ຺ຂານໍ. ເອກໂຕປີຕິ ອິທໍ ຍທິປິ ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈຍສມາໂຍໂຄ ປນ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒໕. ປຸຣິມວາເຣສຸ ວິຍາຕິ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ປຸຣິເມສຸ ວິຍ. ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວາເຣ. ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເຫຕຸອາທິນາ ເຕນ ເຕນ ປຈ຺ຈເຍນ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ. ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວ ປຸຣິເມສຸ ຉສຸ ວາເຣສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ, ອິຘ ປນ ‘‘ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຄຫິໂຕ. ເຕນາຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ. ອິຘາຕິ ປຎ຺ຫາວາເຣ.

໔໒໗. ປຕິຏ຺ຐາຠູຕສ຺ສາຕິ ນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ. ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ. ທຸກມູລກທຸກາວສານາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ທຸກມູລກທຸກາວສານາ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຫາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຈ຺ຈຍວາເຣ. ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕປ຺ປເຠທາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ. ຍໂຕ ຕໂຕ ວາຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມນິຍມໍ ອກຕ຺ວາ ຍໂຕ ຕໂຕ ວາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕວເສນ ອຸຠຍປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ອຸຠຍສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນ ອຘິປ຺ເປໂຕ ອຸປ຺ປາທປຘານຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາ ເທສນາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິສ຺ສຍາທິຠູຕາຕິ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕຠູຕາ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸສໂລ ຈ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ

໔໓໙. ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ຍາກຕມູລເກ. ຍທິ ເອວນ຺ຕິ ຍທິ ກຸສລາກຸສລມູເລຫິ ອລພ຺ຠມານມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ. ຄຓນມຕ຺ຕສາມຎ຺ຎໂຕ, ນ ປຈ຺ຈຍສາມຎ຺ຎໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໔໐. ນິທສ຺ສນວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິສຠາຄຕ຺ຕາ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ວິສຠາຄາຕິ ວິເສສເນນ ໂຍ ຕຕ຺ຖ ສຠາຄຠາໂວ, ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕຖາ ຠາວາຠາວໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາກາເຣ ສຕິ ຠາວໂຕ, ເຫຕຸຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຕິ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທີນນ຺ຕິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານໍ. ວິສຠາຄຕາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ. ກຸສລາທິເຫຕູນນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລກິຣິຍາພ຺ຍາກຕເຫຕູນໍ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕ ເຫຕຸຠາເວນ ອຸປກາຣກຕ຺ເຕ. ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕຕິ ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ວິປາການໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍຕາ ອຕ຺ຖິ. ວິປາກເຫຕູນໍ ອິຕຣເຫຕູຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຕ຺ຖິ ສຠາຄຕາຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຕຸວຊ຺ຊານ’’ນ຺ຕິ. ວິປາການໍ ວິສຠາຄຕາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຫິ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານໍ ວິປາເກຫິ ສຠາຄຕາ ອຕ຺ຖິ ຣາສນ຺ຕຣຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸຠຍປຈ຺ຈຍສຫິເຕຕິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈຍສຫິເຕ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ວິປາກມ຺ຫີຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕມາເນ ວິປາກຘມ຺ເມ. ວິປາກປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວາຠາວໂຕຕິ ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ວິປາໂກ ວິປາກສ຺ສ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈຍານໍ ວິສຠາຄຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣເຓນ ສມຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕ, ອຸຠຍປຈ຺ຈຍຍຸຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຕູນນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາໂວ’’ຕິ ອິມິນາປິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເຫຕູນຎ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສຫິເຕ ຣາສິມ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວິຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາໂວປິ ອຕ຺ຖີຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸວຊ຺ຊານໍ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ນ ສຠາຄຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ສຠາຄຠາວໂຕ. ເອວມິຘາປີຕິ ຍຖາ ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ນຕ຺ຖິ ວິສຠາຄຕາ, ເອວມິຘາປິ ເຫຕຸວິປາກປຈ຺ຈເຍສຸ ນຕ຺ຖິ ວິສຠາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍປີຕິ ຍ຺ວາຍໍ ນໂຍ ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ ວິສຠາຄຕາຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອສ ນໂຍ ເຫຕຸສຫິເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາປິ ຫິ ‘‘ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍສຫິເຕ ຣາສິມ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ເອວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ, ປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຕີໂຕປິ ອນາຄໂຕປິ ກາລວິນິມຸຕ຺ໂຕປິ ໂຫຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ຕຖາຠາວາຠາວວເສນ ສຠາຄຕາຍ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ນານາກ຺ຂຓິການໍ ກຸສລາທີນໍ ເຫຕູນໍ ວິປາການຎ຺ຈ ວເສນ ວິສຠາຄຕາ ຕສ຺ເສວ ເຫຕຸສ຺ສ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິນາ.

ອຄ຺ຄຫິຕວິເສສໂຕ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວິເສໂສ ນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ກຸສລາ ວີມໍສາຘິປຕີຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໑-໔໔໓. ‘‘ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເຫຕາຘິປຕິທຸເກຫິ ທສ຺ສິຕານິ ຍານິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ເຕສຸ ເຫຕຸສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ປວິຏ຺ເຐ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ລຠຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສເຈ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ຕາເນວ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ, ເຕຫິ ປນ ອິຕຣານິ ນາມ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວປິ ສິຍຸໍ. ນ ຫິ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕີຕິ ປຸຣິມປາໂຐ’’ຕິອາທິ. ອິຕຣານິ ທ຺ເວຕິ ວາ ອຎ຺ຎານິ ທ຺ເວ, ຍານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍວເສນ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປເວເສ ປນ ຕໂຕ ອຎ຺ຎານິ ອຎ຺ຎຖາຠູຕານິ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ຍານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ທ຺ເວ ລຠຕີຕິ ປຐນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕສູຕິ ອູນຕຣຄຓນາເຫຕູສຸ ວິປາກອຎ຺ຎມຎ຺ຎາທີສຸ.

ອນາມຏ຺ຐວິປາການີຕິ ອຄ຺ຄຫິຕວິປາກປຈ຺ຈຍານິ, ຆຏນໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຍໍ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ. ນ ວິປາກເຫຕຸຣຫິຕານິ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສາມຎ຺ຎໂຕ ນວນ຺ນມ຺ປິ ເຫຕູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ, ‘‘ວິປາກເຫຕຸປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຈ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈມຆຏນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈສຸ ຆຏເນສຸ. ເຕນ ວິປາເກນ ສຫ, ສມໍ ວາ ອຸຏ຺ຐານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ.

ເອວມ຺ປີຕິ ‘‘ເອເຕສຸ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ເອເຕສຸ ປນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕນເຍນປີ’’ຕິ. ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ໂຍ ໂຍ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈໂຍ ມູລຠາເວນ ຐິໂຕ ປເຣສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈຍຠູຕານໍ ເຫຕຸອາທິຘມ຺ມານໍ. ນິຣວເສສອູນອູນຕຣອູນຕມລາຠກ຺ກເມນາຕິ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຍສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຍຖາຣຫໍ ນິຣວເສສາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຍສຸ ອູນາ ອູນຕຣາ ອູນຕມາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕນ ກເມນ ຆຏນາວຈນໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາປິ ຍຖາກ຺ກມໍ ນິຣວເສສາທິກ຺ກເມເນວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຣວເສສລາເຠ ຈ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ເຫຕຸມູລກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔໔໕. ປຎ຺ຈເມ ເອກນ຺ຕິ ສນິສ຺ສຍໂຕ ອພ຺ຍາກຕມູລໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸວເສນ ສນິສ຺ສຍໍ ວກ຺ຂຕີ’’ຕິ. ນ ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຆຏນໍ ລພ຺ຠມານສ຺ສປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ ຆຏນໍ ນ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓວເສເນວາ’’ຕິ ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

໔໔໖. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕາ ເອໂກ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມິນາ ສຕິປິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມເຠເທ ປຈ຺ຈຍຠາວເຠໂທ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຕຖາ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອິມິນາປິ. ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍເປຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ປາໂຐ. ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ປນ ນ ເກວລໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທວ, ອຖ ໂຂ ປຈ຺ຈຍຠາວເຠໂທປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ…ເປ… ອຠາວໂຕ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ນິສ຺ສຍຠາໂວ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທີນນ຺ຕິ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທີນໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕຠາເວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ປເນວນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ສຫຊາໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠິນ຺ນສຠາວາຕິ ສມາເນປິ ອຘິປຕິສທ຺ທວຈນີຍຠາເວ ປຈ຺ຈຍຠາວວິສິຏ຺ເຐນ ສຠາເວນ ຠິນ຺ນສຠາວາ, ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ວິຍ ສຠາວມຕ຺ເຕນ. ເຕເນວາຕິ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ ເອວ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕວເສນ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຕທຸຠຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ເຄ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໗-໔໕໒. ສາຘາຣຓວເສນາຕິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວສາມຎ຺ເຎນ. ຕຖາ ເຈວ ຉ ຆຏນານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອຘິປຕີ’’ຕິອາທິນາ. ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາຕິ ວີຣິຍວີມໍສານໍ ວເສນ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ, ເອໂກເຍວ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິວເສນ. ສມຄ຺ຄການິ ປຸພ຺ເພ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ ອຘິປຕິປຏິປາຏິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຐມຎ຺ຫິ ວີຣິຍາຘິປຕິ ປຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕີຕິ. ເຕສໍ ອາຫາຣມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕານິ ສມຄ຺ຄການິ. ສທິສຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ປຣໂຕ ‘‘ເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕຆຏເນຫິ ສທິສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໕໗-໔໖໐. ທຸມູລກນ຺ຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕມູລກໍ. ຕໍ ກຸສລມູລເກສຸ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຈທນາຍໍ ອາຫ ‘‘ອພ຺ຍາກຕສຫິຕສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອນຸໂລມຄຓເນ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕສູຕິ ‘‘ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລເກສູ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສຫຊາຕາທິມູລເກສຸ. ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລກວຊ຺ເຊສູຕິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລການິ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ອາຫາເຣນ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ຆຏນານິ ນ ໂຍຊິຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຈ ນິສ຺ສຍາທິວຊ຺ເຊສຸ ສຫຊາຕາທີສຸ ຆຏນານິ ນ ໂຍຊິຕານີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສູຕິ ເຫຕຸກມ຺ມຌານມຄ຺ເຄສຸ ອາຫາເຣ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈ ຕໍຕໍຆຏນວເສນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ໂຍຊິຍມາເນສຸ. ເຕນາຕິ ເຫຕຸອາທິອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ລພ຺ຠນໂຕ. ເຕຫິ ຆຏນານີຕິ ເຫຕຸອາທີຫິ ໂຍຊິຍມານານິ ຆຏນານິ. ຣູປມິສ຺ສກຕ຺ຕາຠາເວນາຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕສທິສຕາຍ ກາຣຓວຈນໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລການິ ນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານິ ເຕຫິ ວຊ຺ຊິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິອວິຄເຕຫິ ປນາ’’ຕິອາທິ. ນິສ຺ສຍາທີຫິ ໂຍຊິຍມານານິ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປມິສ຺ສການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລເກສຸ ອາຫາເຣນ, ນິສ຺ສຍາທິມູລເກສຸ ຈ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ໂຍຊນາ ກຕາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອຘິປຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກສູ’’ຕິອາທິ.

໔໗໓-໔໗໗. ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຂນ຺ຘ-ສທ຺ໂທ ອຣູເປສ຺ເວວ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ປວຕ຺ເຕ ວິຍ ຂນ຺ຘາເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ. ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິມິນາ ‘‘ເອກກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາກຏຕຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ນນູ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ອຸທາຫຣເຓນ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍຖາຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຈ. ກມ຺ມສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ປາກໂຏເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານນ຺ຕິ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວານໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິກ຺ເຂປໂຕຕິ ອິມິນາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕິອາກາຣສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ເອກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມ ອຍຸຊ຺ຊມານຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາທສ຺ສິຕສ຺ສ ນິທສ຺ສິຕພ຺ເພນ ອສມານຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ…ເປ… ຍຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ກມ຺ມໍ ປນາຕິອາທິນາ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣສ຺ສ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອກຊ຺ຌໍ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິເມວ ວິຠາເວຕິ. ຍໂຕ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ເຂປກາ ວຸຕ຺ຕາ, ກສ຺ມາ ປນ ຕໍເຍວ ວຕ຺ຖຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ຈ, ນ ຕໍເຍວ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ຈ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ? ນ ໂຈເທຕພ຺ພເມຕໍ, ຘມ຺ມສຠາໂວ ເອໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອສ ຈ ສຠາໂວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານານນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຍມານໍ ‘‘ຍາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ວິປຣິຓາເມຕພ຺ພໍ. ຍຖາຕິອາທິນາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣຓທສ຺ສເນນ ວິຠາເວຕິ.

໔໗໘-໔໘໓. ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ອນາມຏ຺ຐາຘິປຕິຠາວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນາຕິ ຫາເປຕພ຺ພສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ.

໔໘໔-໔໙໕. ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍທິປິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂາທີນິ ຈ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍສມານຄຕິກາຕິ ວີຣິເຍນ ສມານຄຕິກາ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຕາຍ.

໕໑໑-໕໑໔. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ‘‘ທສເມ ກຸສລາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປນ ‘ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວຕ຺ຖຸ ຈ ຂນ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນາຕິ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ, ນ ອນວເສສໂຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ຂນ຺ຘາ ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາຕິ ອິທມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວາ’’ຕິ. ນ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພານີຕິ ເຕສມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ໂຍເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ.

໕໑໕-໕໑໘. ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ຈາ’’ຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ນ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນ ສຫຊາຕາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ປນ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣປຈ຺ຈຍາວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ຫິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອາຫາຣຄ຺ຄຫເຓນ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣວ ຄຫິໂຕ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ, ເສສາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຫຊາຕາທີສ຺ເວວ ອນ຺ໂຕຄຘານິ ກຕານິ. ຍານິ ຕທນ຺ໂຕຄຘານິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ‘ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຍຖາຣຫໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ, ອາຣມ຺ມຓໍ ປຸເຣຊາຕເມວ, ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສ຺ສ ປນ ກທາຈິ ສຫຊາຕມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ສຫຊາຕຄ຺ຄຫເຓນ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠູໂຕວ ຄຍ຺ຫຕິ, ໂສ ຈ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ໂຕວາຕິ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ໂສ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍທິ ສຫຊາໂຕປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ຕຖາ ນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ? ເອກກລາປປຣິຍາປນ຺ນສ຺ສ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິນ຺ນກລາປປຣິຍາປນ຺ນໂຕ ສງ຺ກຣໂມຈນຕ຺ຖໍ. ອປິຈ ອປ຺ປຈຸຣຠາວໂຕ ອປາກຏຠາວໂຕ ຈ ຕໍ ນ ຄຫິຕໍ. ຕໂຕຕິ ນວມໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ທສມໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ເອກາທສເມ ອຘິປຕິ ອຕ຺ຖີຕິ. ຕຖາ ຈຸທ຺ທສເມຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາ-ສທ຺ເທນ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູນິປິ ຄຫິຕານີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຕເທວາຕິ ອາຣມ຺ມຓເມວ.

໕໑໙. ສຫຊາຕານິ ວິຍາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິຕານິ ວິຍ ຆຏນານິ. ສຫຊາເຕນາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ. ຕານີຕິ ‘‘ປກິຓ຺ຓກຆຏນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຆຏນານິ. ຍານິ ຫິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ນ ໂຍຊິຕານິ, ຕາເນຕ຺ຖ ປກິຓ຺ຓກຆຏນານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ປຸເຣຊາຕ…ເປ… ວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ໂຍຊນາ – ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ອາຫາຣສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎວເສນ, ເຕສໍເຍວ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ຈ ສຫຊາເຕນ ອສາມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ເອວ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານມ຺ປິ ເຕນ ອສາມຎ຺ຎໍ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສາມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ. ເອວໍ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ອສມານຕາວເສນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ຆຏນານິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານິ. ຍຖາ ປນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເຕເນວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາສງ຺ຂາເຕນ ມິຖູນໍ ສມານຠາເວນ ອຎ຺ເຎຫິ ອສໍກິຓ຺ຓາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາປີຕິ ເຕສໍ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາມຎ຺ຎສ຺ສ ອສາມຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ວເສນ ຕານິ ຆຏນານິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານີຕິ ປກິຓ຺ຓການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສຫຊາຕານມ຺ປິ ຆຏນານໍ ປກິຓ຺ຓກຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍ ສຫຊາຕຕາຍ ເອວ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓຠາວສິທ຺ຘິໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ປກິຓ຺ຓການິ ນາມາ’’ຕິ.

ຕານີຕິ ປກິຓ຺ຓກຆຏນານິ. ກຸສລວິປາກາຕິ ກຸສລາ ຈ ວິປາກາ ຈ, ເຍ ອຠິນ຺ນລກ຺ຂຓາ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລສຠາວາ ວິປາກສຠາວາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍສຠາວຎ຺ຈ ເອກໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອິທໍ…ເປ… ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ນນຸ ຈ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິວເສນປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ? ເຕສໍ ກິຣິຍສຠາວຕາປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເຈຕສິກທຸກ຺ຂໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອກຸສລເມວາ’’ຕິ. ວິປາກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຌານງ຺ຄຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອກຸສລວິປາກກິຣິຍາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ຕປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓກິຣິຍາມໂນຘາຕູສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອກຸສລວິປາກກິຣິຍາວ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ອກຸສລວິປາກາຕິ ເອວມຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິຍາ ຈ ວເສນ ຍຖາ ຌາເນສຸ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎສໍ ວເສນ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກາຕິ ເອວມຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ລພ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອກຸສລສ຺ສ…ເປ… ລພ຺ເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວິປາໂກ ວິປາກາພ຺ຍາກຕມິຈ຺ເຈວ ຄຍ຺ຫຕິ, ນ ອກຸສລາທິປເທຫິ ວິເສເສຕ຺ວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກຸສລວິປາກາ…ເປ… ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໕໒໗. ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາໂຣ ອຎ຺ຎຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ເຎນ ປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອາຫ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນາຫິ ສຫຊາຕາທິສງ຺ຄຫວເສນ ອຄ຺ຄຫິຕານໍ ຄຫເຓນ. ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອາຄຕາ ອາຣມ຺ມຓາທໂຍ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສູຕິ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ. ຕີຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓສຫຊາຕອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍຫິ. ທ຺ວີຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍຫິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ເຫຕຸອາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ. ຕໂຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍໂຕ. ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຍ ປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຕ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ປກຕູປນິສ຺ສຍສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ. ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕສ຺ສ ວເສນ ປຸເຣຊາຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ເຈຕນາຍາຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕາຍ ເຈຕນາຍ. ອຣູປາຫາຣາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕສຫຊາຕຠາວາ ເອວ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຣູປາຫາໂຣ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ວເສນ ອາຫາໂຣ’’ຕິ. ສຫຊາຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ຈ ອິທໍ ອຣູປາຫາຣນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກພຬີກາຣາຫາຣວິເສສນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ຕາທິສສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ຣູປາຫາໂຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນາປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ສຫຊາຕານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຸເຣຊາຕານໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາຊາຕານຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຕາທິສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເຍສຎ຺ຫິ ໂຍ ຊນໂກ, ນ ເຕຫິ ຕສ຺ສ ສຫຊາຕຕາ ອຕ຺ຖິ, ນາປິ ປຸເຣຊາຕຕາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ຣູປຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ, ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕາທິວິຘຸໂຣ ເອວ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕເນວ ຫິ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິຍ ຣູປາຫາໂຣ ວິສຸໍ ຄຫິໂຕ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ຣູປາຫາໂຣ…ເປ… ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຫຊາຕໂຕ ປຸເຣຊາຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປາຫາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິຕສງ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ຣູປາຫາຣສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ວເສນ ອິຘ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓ…ເປ… ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕທຎ຺ຎາຠາວາຕິ ຕໂຕ ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອິຘາຘິປ຺ເປຕກມ຺ມາທິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກຸສເລ ອຠາວາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວເສນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິກປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຫິ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ເຕ ຕໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ສິຍາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປຸຣິເມຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ສງ຺ຄຫິຕວິວຊ຺ຊນາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິວຊ຺ຊນາຠາວໂຕ, ວິວຊ຺ຊເນ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປນິສ຺ສຍໂຕ ອຎ຺ຎາຣມ຺ມຓາຠາວໂຕຕິ ອປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ໂຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍວ ໂຫຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ອາຣມ຺ມເຓ ຄຫິເຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ ພລວາຣມ຺ມຓຠາວໂຕ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ຄຫິເຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຏນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ປນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ປຸເຣຊາຕກາຍໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ອຣູປາຫາຣານໍ. ເຕ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕອຣູປຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸເຣຊາຕານໍ ປນ ວຕ຺ຖູນໍ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ປຈ຺ຉາຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍານນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ. ເສສໍ ອາຫາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ເອເຕ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫາປິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ສຫຊາຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ. ຉຫິ ເຠເທຫີຕິ ວິສຸໍ ຄຫິເຕຫິ ສຫຊາຕາທີຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຍຖາຣຫໍ ເອກຊ຺ຌໍ ຄຫິຕເຠເທນ ຈາຕິ ຉຫິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍເຠເທຫິ. ເອເກກໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓໍ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຉຫິ ເຠເທຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣເຠທໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ສປຣສນ຺ຕານິການຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ປຸເຣຊາຕຠູຕານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕສຎ຺ຫິ ປຸເຣຊາເຕ ສງ຺ຄໂຫ. ຕເທກເທສສ຺ສາຕິ ອາຣມ຺ມເຓກເທສສ຺ສ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍາທີນໍ. ອຸປນິສ຺ສຍາທີສູຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ. ຕໍ ປນ ປຸເຣຊາຕຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍສງ຺ຄເຫ. ຍຖາວຸຕ຺ຕນໂຍ ເຈຕ຺ຖ ເອກນ຺ເຕນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວ-ສທ຺ໂທ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຖາ ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ເອກສຠາວໂຕວ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອາຄມນໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ເຕນາຕິ ‘‘ເອໂກວາ’’ຕິ ອວຘາຣເຓນ ອຄ຺ຄຫິເຕນ. ເຕສູຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນາຕິ ‘‘ເອໂກ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕອຸກ຺ກໍສວເສນ. ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເຕ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ໂສຬສາທິເຠເທນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ປເຠທປຣິຫານີສູຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທີຫິ ສງ຺ຄຫິຕປຈ຺ຈຍປ຺ປເຠເທ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປ ປຎ຺ຫາປຣິຫານິຍຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ອິມິນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຍາ ຄຫິຕາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີຍສາຘາຣຓລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ເຫຕຸສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ. ປຣິຫານີຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ.

໕໒໘. ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທີຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສງ຺ຄາຫກຠູເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາທໂຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ວາ ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈຍາ. ອຎ຺ເຎສໍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວເຍວາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໍ ອປເນຕ຺ວາ ອາຫ. ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ກຸສລສ຺ເສວ, ອຖ ໂຂ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປີຕິ ກຸສລໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ.

໕໓໐. ເຕນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ. ສຸທ຺ຘານນ຺ຕິ ເກວລານໍ ວຕ຺ຖຸນາ ວິນາ ຈ ຄຫິຕານໍ ກຸສລກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ຍທິປິ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕຏ຺ໂຐ ນຕ຺ຖິ, ນິສ຺ສຍາທິຠາໂວ ປນ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຖຸນາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຫຊາຕາທີຫິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານໍ ຕໍສງ຺ຄໂຫ ສຸກໂຣຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານໍ ສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕູສຸ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ກມ຺ມໍ ປນ ສຫຊາຕູປນິສ຺ສເຍຫິ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຕາປິ ອຕ຺ຖີຕິ ສຣູປໂຕ ຄຫິຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຕີສຸ ປຈ຺ຈເຍສູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ມິສ຺ສກາມິສ຺ສກສ຺ສາຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕາທິຠາເວຫິ ມິສ຺ສກສ຺ສ ຕຖາ ອມິສ຺ສກສ຺ສ ຈ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິຠາຄສງ຺ຄາຫການໍ ສຫຊາຕາທີນໍ ຄຫເຓນ. ສພ຺ພປຈ຺ຈຍານໍ…ເປ… ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາເຣ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕປິ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄໂຫ ອິຘ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິໂຕເຍວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ນິສ຺ສໂຍ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ? ສຫຊາຕນິສ຺ສໂຍ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສໂຍຕິ ຫິ ສກ຺ກາ ວິຠຊິຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ? ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຠຊິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ມິສ຺ສກາມິສ຺ສກຠາວໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນິສ຺ສໂຍ ຕາວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິເສສິຕພ຺ໂພ ‘‘ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອວິເສເສນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ໂສ ວິຍາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ, ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ ວາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສສາຠາເວນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວິຍ ປເຠທສພ຺ຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຖາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ວກ຺ຂຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມານໍ ມຄ຺ຄຜລຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ເຕສໍເຍວ ປຸເຣຊາຕຈຕຸສນ຺ຕຕິຣູປວເສນ ປຈ຺ຉາຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວກ຺ຂຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ.

ເຫຕຸອາທີນໍ ສຫຊາຕນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ເຫຕຸອາທໂຍ ຕພ຺ພິເສສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ເຫຕຸອາທີຫິ ວິເສເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ໂສຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ວິຣຸທ຺ຘປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕສ຺ສ ສຫຊາຕາທິຠາເວນ ວິຣຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລວິຣຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ

໕໓໒. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍຕິ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ວທຕິ. ເຕ ຈ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓສຠາວາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິຫາຍຕິເຍວາ’’ຕິ. ປນ຺ນຣສສູຕິ ທຸຕິເຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ. ເອກາທສນ຺ນໍ ວເສນາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕຕາວິສິຏ຺ຐາ ອຘິປຕິນິສ຺ສຍກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຕ຺ຖິອວິຄຕເຫຕຸຌານມຄ຺ຄາ ຈາຕິ ອິເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ວເສນ. ສຫຊາເຕ ອນ຺ໂຕຄຘາ ເຫຕຸອາທໂຍ. ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ. ອນນ຺ໂຕຄຘາ ສຫຊາເຕ, ເກ ປນ ເຕຕິ ອາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທໂຍ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓາທິອາກາເຣນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມາທິອາກາເຣນ.

ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ. ອິເມ ວາຣາຕິ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕວາຣາ. ເອເຕ ນິສ຺ສຍາທໂຍຕິ ສຫຊາຕຕາວິສິຏ຺ເຐ ນິສ຺ສຍາທິເກ ວທຕິ, ນ ອິຕເຣ. ເຕນາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ…ເປ… ປຏິກ຺ເຂເປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ນິສ຺ສຍາທິຠູຕຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເອເຕນ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘນິສ຺ສຍາທິຠາໂວເຍວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຄຫິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິສ຺ສຍາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເຫຕຸອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ສຫຊາຕາທີຫິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອິທໍ ສາມຎ຺ຎວຈນມ຺ປິ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍລາຠີນໍເຍວ ຄຫຓໍ ສິຍາຕິ ອາສງ຺ກໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸທາຍຠູໂຕຕິ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາຍຠູໂຕ. ເອກເທສຠູເຕຫີຕິ ຕສ຺ເສວ ເອກເທສຠູເຕຫິ. ‘‘ກຸສໂລ ປນາ’’ຕິອາທິ ‘‘ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ…ເປ… ປຣິຫາຍຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ສມາຘານວຈນໍ.

ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘກເທໂສວ ໂຫນ຺ຕິ ຣູປາຫາຣຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ, ‘‘ເອກນ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ‘‘ເຕ’’ຕິ ປຈ຺ຈາມຏ຺ຐາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕຕິ ເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ’’ຕິ.

໕໓໓. ປຈ຺ຈນີຍຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນນຸ ປຈ຺ຈຍຄຓນເມວ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ສຈິ ອາສງ຺ກາ ສິຍາຕິ ຕໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈນີຍວາຣຄຓນາ ຫິ ທສ຺ສິຕາ’’ຕິ. ພລວກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ອິຕຣໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ວິປາກສ຺ສປິ ປນ…ເປ… ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໓໔. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານີຕິ ອິທໍ ນ ຄຓນາເປກ຺ຂໍ, ອຖ ໂຂ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາເປກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານີ’’ຕິ. ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິໂຕປິ ເຫຕຸ ນຍານໍ ມູລຠາເວເນວ ຐິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຕຸມູລເກ’’ຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ນເຫຕຸມູລກ’’ມິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໓໘. ມູລໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສຕ຺ຕມູລກໍ ອຏ຺ຐມູລກໍ ນວມູລກຎ຺ຈ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ທ຺ວີສູຕິ ‘‘ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ປຸຣິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕິເຍຕິ ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ. ເຕສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍຕິ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣານໍ ວເສນ ເຕສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍ.

໕໔໕. ເອຕໍ ທ຺ວຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ອຣູປໍ ອຣູປສ຺ສ, ເອວໍ ຣູປມ຺ປິ ຣູປສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ. ຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ອຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸຂນ຺ເຘ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ປນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈາຕິ ເຕສໍ ເອກນ຺ຕິໂກ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ສຫຊາຕ…ເປ… ໂຫຕິເຍວາ’’ຕິ. ສຫຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາຕິ ສຫຊາຕອຣູປາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ.

໕໔໖. ເອກມູລເກກາວສານາ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ຍຖາຣຫວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ຍຖາຣຫໍ ປຏິກ຺ເຂປາປຏິກ຺ເຂປວເສນປິ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິເມສູຕິ ນາຣມ຺ມຓາທີສຸ. ນວາຕິ ເອກມູລກາວສານາ ນວ. ທ຺ເວເຍວາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ທ຺ເວເຍວ.

ປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໕໕໐. ອິເມເຫວາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມຫິ ເອວ ສມານາ ໂຫນ຺ຕິ ກຸສລາທິຕາສາມຎ຺ເຎນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ປນ ນ ອນຸຣູປາ’’ຕິ. ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ສຕິປິ ອຸທ຺ເທສໂຕ ສາມຎ຺ເຎ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສິຍາ ວິຠງ຺ເຄ ວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາໂຍຄໍ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈາ’’ຕິ.

໕໕໑. ເຫຕຸນາມນ຺ຕິ ເຫຕຸ ຈ ຕໍ ນາມຎ຺ຈາຕິ ເຫຕຸນາມໍ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຕເມວ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໕໒. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຘິປຕີນນ຺ຕິ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີນໍ ວເສນ, ຕໍ ‘‘ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສຫຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ອຘິປຕິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍສຸ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຄຓນຸທ຺ຘາຣສ຺ສ ສຸກຣຕໍ ອຸປາຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸໂລເມ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖໓໑. ປຣິຫາປນຄຓນາຍາຕິ ປຣິຫາເປຕພ຺ພຄຓນາຍ ສມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ເອກນ຺ຕິກໍ ອູນຕມຠາວສ຺ສປິ ສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນເຫຕຸນາຣມ຺ມຓທຸກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິຍມາເນນ ອູນຕຣຄຓເນນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຣິຫີນາປີຕິ ໂຍຊນາ. ສທ຺ຘິໍ ປຣິຫີນາປີຕິ ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ‘‘ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ກຣຓວຈນໍ. ເອຕນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓໍ.

ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອນຸໂລມໂຕ ອຏ຺ຐານໍ ອຕິຏ຺ຐນໍ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອນຸໂລມໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ເຫຕຸອາທີນໍ. ອິຕເຣສູຕິ ຍາທິສາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຘິປຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມານິ ທ຺ເວຕິ ‘‘ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລາອພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມານິ ຈ ທ຺ເວ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.