໗. ອນຸສຍຍມກໍ

ປຣິຈ຺ເຉທປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ, ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ, ກມ຺ມສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ. ໂລໂຠ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍາ’’ຕິ ຈ ເອວມາທິນາ ກຸສລມູລກຸສລາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍທີປເກນ ມູລຍມເກນາ’’ຕິ. ‘‘ໂສ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປໍ, ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈໍ, ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ຈ ອາທິນາ ພຫຸລຂນ຺ຘາທິມຸເຂນ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທໂຍ ວິຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂນ຺ຘາທີສຸ ຕີຣຓພາຫຸລ຺ລໂຕ’’ຕິ. ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ ປຣໍ ປຫານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸສຍປຫານນ຺ຕາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ’’ຕິ. ຍທິປິ ອນຸສເຍຫິ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ວາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ອນຸສຍາຠາເວ ປນ ຕທາຣມ຺ໂຠ ເອວ ນຕ຺ຖີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸສເຍຫິ ປຫານປຣິຎ຺ຎໍ ວິຠາເວຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອນຸສຍຠາເວນ ລພ຺ຠມານານນ຺ຕິ ອນຸສຍຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານານໍ, ອນຸສຍສຠາວານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕີຫາກາເຣຫີຕິ ປຣິຈ຺ເຉທາທີຫິ ຕີຫິ ປກາເຣຫິ. ອນຸສເຍສຸ ຄຓນສຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໂຕ ອໂພຘິເຕສຸ ປຸຄ຺ຄໂລກາສາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍມານາ ຕພ຺ພິສຍາ ເທສນາ ນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສຸ ຕຖາ…ເປ… ທຸຣວໂພຘຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ປຸຣິເມສູຕິ ປທຸທ຺ຘາໂຣ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ວິຘິ ປຏິເສໂຘ ວາຕິ ກຕ຺ວາ ສານຸສຍວາຣາທິອເປກ຺ໂຂ, ນ ອນຸສຍວາຣາທິອເປກ຺ໂຂ ອນຸສຍວາເຣ ປາຬິວວຕ຺ຖານສ຺ສ ປເຄວ ກຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອເຕສຸ ສານຸສຍວາຣາທີສຸ ປຸຣິເມສູຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ສານຸສຍວາຣາທີສຸ ຫິ ຕີສຸ ປຸຣິເມສຸ ໂອກາສວາເຣ ຍໂຕ ຕໂຕຕິ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ, ນ ອນຸສຍວາຣາທີສຸ. ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໂຕຕິ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໓໐໒) ປາຬິອາຄຕປທສ຺ສ, ‘‘ກາມຘາຕຸໍ ວາ ປນ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ຍມກຠາເວນ ອຏ຺ຐກຖາອາທິຄຕປທສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໂຕ. ກຖມຍໍ ຍມກເທສນາ ສິຍາ ທຸຕິຍສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ນາຍໍ ຍມກເທສນາ, ອຖ ກສ຺ມາ ອິຘາຄຕາຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣິມວາເຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸສຍຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນຸສຍຏ຺ຐານຕາຍ ປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນໍ. ເອວມ຺ປິ ກຖມິທໍ ອນຸສຍຍມກໍ ຍມກເທສນາສພ຺ຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຍມກເທສນາ…ເປ… ນາມໍ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖວເສນາຕິ ປຏິໂລມຕ຺ຖວເສນ. ປຐມປເທນ ຫິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິປຣິວຕ຺ຕນວເສນປິ ຍມກເທສນາ ໂຫຕິ ‘‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຍມ. ໑.ຂນ຺ຘຍມກ.໒), ຕຕ຺ຖ ປນ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ອິຘ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ຕຖາ ເທສນາ ກຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໂຕ ປນ ນ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ລພ຺ຠມານຕາວເສນາຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ລພ຺ຠມານຕາວເສນ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫຕໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ອິມິນາ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອນຸສຍາ ອນາຄຕາຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ ຍໂຕ ເຕ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ນ ຈ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ຍໍສຠາວາ ປນ ຘມ຺ມາ ອນາຄຕາ ອນຸສຍາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍສຠາວາ ເອວ ເຕ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ວຸຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ອທ຺ຘາເຠເທນ ສຠາວເຠໂທ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອນຸສຍານໍ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວາ ປຣິຍາຍໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຍມ. ອຏ຺ຐ. ອນຸສຍຍມກ ໑) ‘‘ອຕີໂຕປິ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍປກາຣາຕິ ອນຸສຍປ຺ປກາຣາ, ກາຣຓລາເຠ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫາອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ເອວໍປກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ຄຫິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕາຍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນຠາວທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຕາ’’ຕິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຕິອາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິນ຺ນານາກຣໂຓຕິ ນິພ຺ພິເສໂສ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນານຸສຍານໍ ນິນ຺ນານາກຣຓຕ຺ຕາ ເອວ ຫິ ‘‘ເອຕ຺ເຖສາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອຕ຺ຖ ນິວິສມານາ ນິວິສຕີ’’ຕິ ວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໒໐໓) ອາຄຕໍ. ອນຸສຍນຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ນິວິສນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

ອິທານິ ເຍນ ປຣິຍາເຍນ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອນຸສຍໂວຫາໂຣ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອນາຄຕມ຺ປິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ປນ…ເປ… ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອເຕນ ຠູຕປຸພ຺ພຄຕິຍາ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫຕາ ນາມ ກິເລສານໍ ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ຈ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ ປກາຣນ຺ຕເຣນປິ ເຕສໍ ປຣິຍາຍໂຕວ ອນຸສຍຠາວໍ ປກາເສຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ມຄ຺ຄສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕາທິສານນ຺ຕິ ເຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອສຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາ, ຕາທິສານໍ. ຘມ຺ໂມ ເອວ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຘມ຺ມາກາໂຣຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ຘມ຺ມາກາຣາ ອນິຈ຺ຈຕາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍທິ ປນ ເຕ ອຸປ຺ປາທາທິສມງ຺ຄິໂນ ສິຍຸໍ, ຘມ຺ມາ ເອວ ສິຍຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປຫີນາກາໂຣ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຖາມຄມນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປ຺ປຫີນຏ຺ຐມຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຈທໂກ ໂຈເທຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕານຸສຍ…ເປ… ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ’’ຕິ. ນ ຫິ ຖາມຄມເນ ຄຫິເຕ ໂຈທນາຍ ໂອກາໂສ ອຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ນາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ. ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ, ນ ເກວລມຏ຺ຐກຖາຍເມວ ປາຐຄໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ເອວເມວ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຖາມຄໂຕ…ເປ… ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ກິໍ ປນ ຕໍ ຖາມຄມນນ຺ຕິ ປຣາສງ຺ກໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ‘‘ຖາມຄຕນ຺ຕິ ຈ…ເປ… ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣໂຓຕິ ກິເລສວຕ຺ຖຸອາທີນໍ ກິເລສຕາທິສຠາໂວ ວິຍ ກາມຣາຄາທິໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອລພ຺ຠມາໂນ ເຕສໍເຍວ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວ, ຍໂຕ ເຕ ຠວພີຊໍ ຠວມູລນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ຖາມຄມນໍ ເຕສໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣໂຓ ສຠາໂວ, ຕສ຺ມາ ອນຸສຍນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຖາມຄໂຕຕິ ອນຸສຍສມງ຺ຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ.

‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໓) ອນຸສຍວາເຣ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໓໐໐) ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອນຸສຍນາກາໂຣ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ຄຫິໂຕຕິ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາໂຣ ອນຸສຍວາເຣນ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ວິຈາຣໍ ອາຣຠຕິ ‘‘ອນຸສຍອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາຣານໍ ສມານຄຕິກຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ສິຍາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ອປ຺ປຫີນາກາຣທີປກໍ ສິຍາ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ຍຖາ ‘‘ອິມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມສ຺ສ ອນິໂຣຘາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖປິ ຎາຍຕິ, ເອວໍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖໂຕ ‘‘ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຫີນາກາຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຠາວສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານສຠາວຕ຺ຕາຕິ ໂຈທນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຈນສ຺ສ ອວຸຕ຺ຕຕາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ເຈ’’ຕິ ອາຫ. ວຈນຕ຺ຖວິເສເສນ ຕໍທ຺ວຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເອເຕນ ຘມ຺ມນານຕ຺ຕາຠາເວປິ ປທຕ຺ຖນານຕ຺ເຖນ ວາຣນ຺ຕຣເທສນາ ໂຫຕິ ຍຖາ ສຫຊາຕສໍສຏ຺ຐວາເຣສູຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາຕິອາທິ ຕເມວ ວຈນຕ຺ຖວິເສສໍ ວິຠາເວຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຍຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຍຄ຺ຄໍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສຠາຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໂຕ ອນຸສຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອກນ຺ເຕນ ເຈຕເທວ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໓໐໐). ‘‘ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ອນຸສຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກ ວຸຕ຺ເຕ ສທາ ວິຊ຺ຊມານາ ນຸ ໂຂ ເຕ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານຸສຍນຏ຺ເຐນ ‘‘ອນຸສຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕໍນິເສຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫຠາເວນ ຖາມຄຕຕາ ອນຸສຍຏ຺ໂຐຕິ ຍໍ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຍຄວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສມ຺ມເທວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖມາຫ ‘‘ອນຸສຍສທ຺ທສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ. ເຕນ ວາຣທ຺ວຍເທສນຸປ຺ປາທິກາ ອນຸສຍສທ຺ທຕ຺ຖນິທ຺ຘາຣຓາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ ອິມິນາ ຕນ຺ຕິປ຺ປມາເຓນາຕິ ອິທມ຺ປິ ‘‘ອຠິຘມ຺ເມ ຕາວາ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕໍ ຕິວິຘເມວ ຕນ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍາຫາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕນ຺ຕິຕ຺ຕເຍນປິ ຫິ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ທີປິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ປຣິຈ຺ເຉທປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາຣວຓ຺ຓນາ

໒. ເອວໍ ສຕີຕິ ເວທນານໍ ວິເສສິຕພ຺ພຠາເວ ກາມຘາຕຸຍາ ຈ ວິເສສນຠາເວ ສຕິ. ກາມາຘາຕຸຍາ ອນຸສຍນຏ຺ຐານຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອປ຺ປຘານຠາວໂຕ, ປຘານາປ຺ປຘາເນສຸ ປຘາເນ ກິຈ຺ຈທສ຺ສນໂຕ, ວິເສສນຠາເວນ ຈຣິຕພ຺ພຕາຍ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຫຕຸ ໂກ ໂທໂສຕິ ກທາຈິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ອາສງ຺ກມາໂນ ອາຫ ‘‘ທ຺ວີສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ທ຺ວີສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ, ຕຖາ ‘‘ຕີສຸ ຘາຕູສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຘາຕຸອາທິເຠເທນ ຕິວິຘໍ ອນຸສຍຏ຺ຐານໍ, ຕຕ຺ຖ ຈ ຣູປາຣູປຘາຕູນໍ ຠວຣາຄສ຺ສ ອນຸສຍຏ຺ຐານຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ກາມຘາຕຸຍາ ກາມຣາຄສ຺ສ ອນຸສຍຏ຺ຐານຕາ ເອກນ຺ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ. ຕີສຸ ຘາຕູສຸ ຕີສຸ ເວທນາສູຕິ ຈ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ, ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສູຕິ ຈ ອາຘາເຣ.

ທ຺ວີສ຺ເວວາຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸໂຂເປກ຺ຂາສຸ ເອວ. ສພ຺ພາສຸ ທ຺ວີສູຕິ ຍາສຸ ກາສຸຈິ ທ຺ວີສຸ. ເຕນາຕິ ‘‘ກາມຣາໂຄ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຈນສາມຕ຺ຖິຍລທ຺ເຘນ ວິເສສນິຈ຺ຉເຍເນວ. ຠວຣາຄານຸສຍຏ຺ຐານໍ ຣູປາຣູປຘາຕຸໂຍ ຕທນຸຣູປາ ຈ ເວທນາ. ນ ຫິ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ກາມຣາຄານຸສໂຍວ ອນຸເສຕີຕິ ອວຘາຣຓໍ ອິຈ຺ຉິຕໍ, ທ຺ວີສຸ ເອວ ປນ ເວທນາສູຕິ ອິຈ຺ຉິຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ທ຺ວີສ຺ເວວ ອນຸເສຕິ, ນ ຕີສູ’’ຕິ. ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອນຸສຍານໍ, ກິໍ ຕໍ ອປຣິຍາປນ຺ນໍ ສກ຺ກາເຍ? ສພ຺ໂພ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຘມ຺ໂມ. ຈ-ສທ຺ເທນ ປຏິຆານຸສຍຏ຺ຐານໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖາ ຈາ’’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎາຕິ ກາມຣາຄານຸສຍຏ຺ຐານຠູຕາ ທ຺ເວ ເວທນາ.

ອຎ຺ເຎສຸ ທ຺ວີຫິ ເວທນາຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ. ປິຍຣູປສາຕຣູເປສູຕິ ປິຍາຍິຕພ຺ພມຘຸຣສຠາເວສຸ. ວິເສສນຎ຺ເຈຕໍ ຣູປາທີນໍ ສພ຺ພທ຺ວາຣສພ຺ພປຸຣິເສສຸ ອິຏ຺ຐຠາວສ຺ສ ອນິຍຕຕາຍ ກຕໍ. ສາຕສນ຺ຕສຸຂຄິທ຺ຘິຍາຕິ ສາຕສຸເຂ ສນ຺ຕສຸເຂ ຈ ຄິຊ຺ຌນາກາເຣນ ອຠິກງ຺ຂນາກາເຣນ. ຕຕ຺ຖ ສາຕສຸຂໍ ກາຍິກໍ, ສນ຺ຕສຸຂໍ ເຈຕສິກໍ. ສາຕສຸຂໍ ວາ ກາຍິກສຸຂໍ, ສນ຺ຕສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ. ຕຖາ ຈາຫຸ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ ປນ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ, ສຸຂມິຈ຺ເຈວ ຠາສິຕາ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໖໔໔; ມຫານິ. ອຏ຺ຐ. ໒໗). ປຣິຕ຺ຕໍ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ສຸຂໍ ສາຕສຸຂໍ, ອໂນຬາຣິກໍ ສນ຺ຕສຸຂໍ. ປຣິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ເວທນາຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ. ໂສຕິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ. ເວທນາສຸ ອນຸຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເສຕີຕິ ເວທນາເປກ຺ໂຂ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ຍຖາ ປຸຕ຺ຕາເປກ຺ຂາຍ ຘາຕິຍາ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນປ຺ປວຕ຺ຕິ, ສຍນສງ຺ຂາຕາ ປວຕ຺ຕິ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິກາມນເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຂມິຈ຺ເຈວ ອຠິລປຕີ’’ຕິ. ຍຖາ ຕສ຺ສ, ເອວໍ ປຏິຆານຸສຍາທີນມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມນ ຍຖາສກໍ ກິຈ຺ຈກຣຓເມວ ທຸກ຺ຂເວທນາທີສຸ ອນຸສຍນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ປຏິຆານຸສໂຍ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸສຍນວຈເນນາຕິ ຕີສຸ ເວທນາສຸ ຍຖາຣຫໍ ອນຸສຍນວຈເນນ. ອິຏ຺ຐາທິຠາເວນ ຄຫິເຕສູຕິ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ອາຣມ຺ມຓປກຕິຍາ ວເສນ ອິຏ຺ຐາທິຠາເວນ ຄຫິເຕສຸ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາຍ ວເສນ ອນິຏ຺ຐາທີສຸ ອິຏ຺ຐາທິຠາເວນ ຄຫິເຕສູຕິ ໂຍຊນາ. ນ ຫິ ອິຏ຺ຐາທິຠາເວນ ຄຫຓໍ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາທີສຸ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອນຸສຍເນ. ກາມສ຺ສາທາທິວຕ຺ຖຸຠູຕານໍ ກາມຠວາທີນນ຺ຕິ ກາມສ຺ສາທຠວສ຺ສາທວຕ຺ຖຸຠູຕານໍ ກາມຣູປາຣູປຠວານໍ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເວທນາຕ຺ຕຍຘາຕຸຕ຺ຕເຍສຸ. ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມໍ. ທຸກ຺ຂປຏິຆາໂຕ ທຸກ຺ເຂ ອນຠິຣຕິ. ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ອນິຏ຺ຐຣູປາທີສຸ ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ. ມຫຄ຺ຄຕາ ອຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘາ ຣູປາຣູປຠວາ, ອນຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘາ ຣູປາຣູປາວຈຣຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມສຸ ຠວຣາໂຄອິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕີ’’ຕິ. ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍອວິຊ຺ຊານຸສຍາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຘາຕຸຕ຺ຕຍເວທນາຕ຺ຕຍວິນິມຸຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸວຸຕ຺ຕເມຕໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານປຸຈ຺ຉາຍໍ ‘‘ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ’’ອິຈ຺ເຈວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ກາມຣາໂຄ ປນ ຍຕ຺ຖ ນານຸເສຕິ, ຕໍ ທຸກ຺ຂເວທນາຣູປາຣູປຘາຕຸວິນິມຸຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນນຸ ຈາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຕທນຸສຍນຏ຺ຐານໂຕຕິ ຕສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໂຕ. ອຎ຺ຎາ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕໂທມນສ຺ເສ ວິຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາສຸ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕີຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ນານຸເສຕີ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂຫນ຺ຕູຕິ ຕາສໍ ເວທນານໍ ອຕ຺ຖິຕໍ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອວຈນສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ປນ…ເປ… ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕທນຸສຍນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສຕິປິ ກາມຣາຄານຸສຍນຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍາທີນໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐາເນ ຕໍ ປນ ຘາຕຸຕ຺ຕຍເວທນາຕ຺ຕຍວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ ເວທນາທ຺ວຍຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ. ຕໍ ເວທນາທ຺ວຍໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ‘‘ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄາທໂຍ ນານຸເສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ ນານຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິວຈນວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ອວິຠາຄໂຕ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄາທໂຍ ອນຸເສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ອວິຠາຄໂຕວ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ. ອວິຠາຄໂຕ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິຆສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິເສເສນ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອວິເສເສນາຕິ ເຄຫສ຺ສິຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕນ຺ຕິ ວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ. ສມຸທາຍວເສນ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອວຍວານໍ ສມູຫວເສນ ທຸກ຺ຂນ຺ຕ຺ເວວ ຄເຫຕ຺ວາ. ‘‘ອວິເສເສນ ສມຸທາຍວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ຕຖາ-ສທ຺ເທນ ອນຸກຑ຺ຒຕິ ‘‘ທ຺ວີສຸ ເວທນາສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເຄຫສ຺ສິຕາທິວິຠາຄສ຺ສ ອນິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ.

ຍທິ ເອວໍ ‘‘ປຏິຆໍ ເຕນ ປຊຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕປທໍ ກຖນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂທມນສ຺ເສ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ວາ ປຏິເຆ. ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕໍ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິອາທິນາ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖມິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ນ ນີຕຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ ອຸທາຫຏໍ, ຕຖາ ອິຘ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຆຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐານຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ເອວມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປາຐານໍ ກຖມວິໂຣໂຘຕິ ອາຫ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາ ເຫສາ, ສາ ປນ ປຣິຍາຍເທສນາຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ເອວ. ຣາຄານຸສໂຍຕິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍໂຕ ‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຕນໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນ ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ມາ ອນຸສຍນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຕໍ ປຐມຊ຺ຌານຎ຺ຈ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫິ ໂລກິຍາ…ເປ… ນານຸເສຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວຕ຺ຖຸຠາວໂຕຕິ ສຠາເວເນວ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອນຸສຍຍມເກ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕນ ນເຍນ. ຕໍປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕຕິ ເຕສໍ ປຏິຆາທີນໍ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ. ນ ເກວລໍ ມຄ຺ຄສພ຺ຠາວໂຕ, ອຖ ໂຂ ພລວວິປສ຺ສນາສພ຺ຠາວໂຕປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕໍສມຸຄ຺ຆາ…ເປ… ຠາວໂຕ ຈາ’’ຕິ.

ອິທານິ ຍເທຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອນຸສຍນຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພຘມ຺ມວເສນ ວາ ສິຍາ ຄຫຓວິເສເສນ ວາຕິ ທ຺ເວ ວິກປ຺ປາ, ເຕສຸ ປຐມໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ ອນຸສຍນຏ຺ຐາເນ ສຕີ’’ຕິ. ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓ ອນຸສຍານໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຄຍ຺ຫມາເນ ຍມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍທິ ສິຍາຕິ ຍທິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ສິຍາ. ເອຕສ຺ສປີຕິ ທິຏ຺ຐານຸສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂລຠສ຺ສປິ ‘‘ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ກາມຣາຄສ຺ສ ຐານໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ປນາຕິອາທິ ທຸຕິຍວິກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ຕໍນິນ຺ນຕາຍາຕິ ອສຕິປິ ອາຣມ຺ມຓກຣເຓ ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄາທໂຍ ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ນິນ຺ນາ, ຕໍ ເຕສໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເສຕີ’’ຕິ. ອຖ ປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຖາຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸທາຫຣຓວເສນ ນິຣູປນໍ. ທຸກ຺ເຂ ປຏິຫຎ຺ຎນວເສເນວ ປວຕ຺ຕຕິ, ນາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທຸກ຺ຂເມວ ຕສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິນ຺ນຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂເມວ ຕສ຺ສ ປຏິຆສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນາລມ຺ພິຕໍ ຣູປາທິ ສຸຂເວທນາ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ອຎ຺ຎາຣມ຺ມຓສ຺ສປິ ປຏິຆສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ທຸກ຺ຂນິນ຺ນຕາຍ ທຸກ຺ຂເມວ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ. ທຸກ຺ຂາທີສຸ…ເປ… ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ທຸກ຺ເຂນ ສຸຂໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຈ ອາທິນາ ກາຍກິລມນທຸກ຺ເຂ ທານານຸຠາວາທິເກ ຈ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ທິຏ຺ຐານຸສເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎາຣມ຺ມໂຓປິ ໂລໂຠ ‘‘ເອວໍ ສຸຂໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ສຸຂາຠິສງ຺ຄວເສເນວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສຸຂຸເປກ຺ຂາເຠທໍ ສາຕສນ຺ຕສຸຂທ຺ວຍເມວ ອສ຺ສ ໂລຠສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຬິຍໍ, ນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂາທິ, ຕສ຺ມາ ຠວຣາຄ…ເປ… ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຈາຕິອາທິ ທຸຕິຍວິກປ຺ປໍເຍວ ອຸປພ຺ຣູຫນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຣາຄສ຺ສ ສຸຂຊ຺ຌາສຍຕາ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕນ຺ນິນ຺ນຠາເວນ ວາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິສມຊ຺ຌາສຍຕາ ວິຍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເຕສໍ ຣາຄປຏິຆານໍ ນານານຸສຍຏ຺ຐານຕາ ໂຫຕິ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ອສຕິປິ ຄເຫຕພ຺ພເຠເທ ຄຫຓວິເສເສນ ອນຸສຍນຏ຺ຐານສ຺ສ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວ. ‘‘ຍຕ຺ຖ…ເປ… ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ວິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ຄເຫຕພ຺ພເຠເທນ ຫິ ຣາຄປຏິຆານໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານເຠເທ ຄຍ຺ຫມາເນ ວິປາກມຕ຺ເຕ ຐາຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ນປິ ສພ຺ເພສໍ ປຸຣິສທ຺ວາຣານໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນິຍຕນ຺ຕິ. ຍທິປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂລຠສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກາມຣາຄານຸສຍຕາ ສມ຺ຠວຕິ, ຍຖາ ປນ ສຸຂຸເປກ຺ຂາສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ໂທມນສ຺ເສນ ສຫ ປວຕ຺ໂຕ ໂທໂສ ທຸພ຺ພລຠາເວນ ປຏິຆານຸສໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂລໂຠປິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາໂຣ ປຏິເສຘນຕ຺ໂຖ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ໂຖ, ອິຕຣຕ຺ຖ ປນ ສມ຺ຠໂວ ເອວ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍໍ ປເນຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ຫິ ໂທມນສ຺ສສ຺ສ ປຏິຆານຸສຍຠາວາສງ຺ກາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ນ-ກາຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖຕາຠາວທສ຺ສນມຸເຂນ ອຠາວຕ຺ຖຕໍ ສມຕ຺ເຖຕິ.

ເທສນາ ສໍກິຓ຺ຓາ ວິຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເທສນາສງ຺ກຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠວຣາຄສ຺ສປິ…ເປ… ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ກາມຣາຄສ຺ສ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕີ’’ຕິ, ເອວໍ ຍທິ ‘‘ຠວຣາໂຄ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ຠວຣາຄສ຺ສປິ…ເປ… ຠເວຍ຺ຍ. ຕໂຕ ຈ ກາມຣາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຠວຣາຄສ຺ສ ເທສນາ ສໍກິຓ຺ຓາ ຠເວຍ຺ຍ, ກາມຣາຄໂຕ ຈ ຠວຣາຄສ຺ສ ວິເສໂສ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ສຫຊາຕານຸສຍວເສນ ນ ສກ຺ກາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓ…ເປ… ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓວິເສເສນາຕິ ຣູປາຣູປຘາຕຸສງ຺ຂາຕອາຣມ຺ມຓວິເສເສນ. ວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ກາມຣາຄໂຕ ຠວຣາຄສ຺ສ ວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ເທສນາ ກຕາຕິ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວິສເຍ ຠຸມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເທສນາ ກຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຫຊາຕເວທນາວິເສສາຠາວໂຕ’’ຕິ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.