ມຫາວາໂຣ

໑. ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓. ປວຕ຺ຕາວິຣາມວເສນາຕິ ອນຸສຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອວິຣາມວເສນ, ອວິຈ຺ເຉທວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖໍ ປນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອນຸສຍານໍ ປວຕ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ເຄເນວ…ເປ… ປຸພ຺ເພ’’ຕິ.

໒໐. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການຎ຺ຈ ຐານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ອາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ’’ຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ປກຕິຍາ ສຠາເວນ. ສຠາວສິທ຺ຘາ ຫິ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ກາມຣາຄສ຺ສ ອນນຸສຍນຏ຺ຐານຕາ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ປກຕິຍາ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ກາມຣາຄາທີນໍ ອນນຸສຍນຏ຺ຐານຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຫາເນນາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຸສຍສ຺ສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນນ. ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ອນາຄາມິອຣຫນ຺ຕານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາເຣ. ປຸຣິມນເຍຕິ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານ’’ນ຺ຕິອາທິເກ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນເຍ. ໂອກາສນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ອິຘ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຈ຺ຉິມນເຍຕິ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານ’’ນ຺ຕິອາທິເກ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນເຍ. ອໂນກາສຕາ ອນນຸສຍນຏ຺ຐານຕາ.

ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໖-໑໓໑. ‘‘ສານຸສໂຍ, ປຊຫຕິ, ປຣິຊານາຕີ’’ຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ກາມຣາເຄນ ສານຸສໂຍ, ກາມຣາຄໍ ປຊຫຕິ, ກາມຣາຄໍ ປຣິຊານາຕີ’’ຕິອາທີສຸ ອນຸສຍສມງ຺ຄິຠາເວນ ປຫານປຣິຎ຺ຎາກິຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸຠາເວນ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ຘມ຺ໂມ. ຠວວິເສເສນ ວາຕິ ເກວເລນ ຠວວິເສເສນ ວາ. ອິຕເຣສູຕິ ປຏິຆານຸສຍາທີສຸ. ຠວານຸສຍວິເສເສນ ວາຕິ ກາມຠວາທິຠວວິສິຏ຺ຐານຸສຍວິເສເສນ ວາ. ສານຸສຍຕານິຣນຸສຍຕາທິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປຫານາປຫານປຣິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ນນຸ ຈ ຠວວິເສເສ ເກສຎ຺ຈິ ອນຸສຍານໍ ອປ຺ປຫານນ຺ຕິ? ນ ຕໍ ອນຸສຍກຕໍ, ອຖ ໂຂ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລໂຕ ອໂນກາສຕາຍ ຈາຕິ ນາຍໍ ວິໂຣໂຘ. ທ຺ວີສຸ ເວທນາສູຕິ ສຸຂອຸເປກ຺ຂາສຸ ເວທນາສຸ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ນິຣນຸສໂຍຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິທມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ…ເປ… ອນຸສຍານ’’ນ຺ຕິ. ຍທິປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸສຍໂນກາໂສ ອໂນກາໂສ, ຕສ຺ສ ປນ ສານຸສຍຕາທິເຫຕຸ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸສຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ນິຣນຸສຍຕາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອປ຺ປຫານາປຣິຎ຺ຎາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣິຊານນໍ ສມຕິກ຺ກມນນ຺ຕິ ປຣິຎ຺ຎາວາເຣປິ ‘‘ອປາທາເນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອນຸສຍນຏ຺ຐານໂຕຕິ ອນຸສຍນຏ຺ຐານເຫຕຸ. ‘‘ອນນຸສຍນຏ຺ຐານໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິມິຕ຺ຕາປາທານຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສານຸສຍວາເຣ ນິມິຕ຺ຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ປຊຫນປຣິຎ຺ຎາວາເຣສຸ ອປາທານຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ຕໂຕ ມານານຸສຍໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ປາຬິປທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ນ ປຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຕໂຕ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ນປ຺ປຊຫຕີ’’ຕິ. ເອວມາທີສູຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປຣິຎ຺ຎາວາຣມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຠຸມ຺ມນິທ຺ເທເສເນວ ເຫຕຸອຕ຺ເຖເນວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນນາຕິ ‘‘ຍໂຕ ວາ ປນ ມານານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ, ຕໂຕ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ’’ຕິອາທິນາ ສຣູປໂຕ ອນຸສຍນຏ຺ຐານານິ ທສ຺ສິຕານິ. ຕທຕ຺ເຖຕິ ຕໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານທສ຺ສນໍ ອຕ຺ໂຖ ເອຕສ຺ສາຕິ ຕທຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມິໍ ຕທຕ຺ເຖ. ‘‘ອນຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ເອເຕນ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ. ປມາທລິຂິຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນ-ສທ຺ເທນ ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ເນ ວຸຈ຺ຈມາເນ. ຍຖາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຍຄທີປກຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວມິຘາປິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣເຫ ວຸຈ຺ຈມາເນ ນ ໂກຈິ ວິໂຣໂຘ. ຍໍ ປນ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ນ ຫິ ອປຣິຍາປນ຺ນານໍ ອນຸສຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐານຕາ’’ຕິ, ໂສປິ ນ ໂທໂສ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຫິ ອນຸສຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາ, ຕເທວ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕເຖວ ທິສ຺ສຕີຕິ ຕໍ ປມາທລິຂິຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍໂຕ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໂຕ ກາມຄາຣານຸສເຍນ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕນ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐາເນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ກຕໍ ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ. ຕຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐານໂຕ ອນຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສາ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທີເປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ອາປນ຺ເນນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ເຕນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິຈ຺ຉິຕາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນສຠາວຕາ ຈ ປກາສິຕາ ໂຫຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ອປເນຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ຍໂຕ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ນິຣນຸສໂຍ, ໂສ ຕໂຕ ມານານຸສເຍນ ນິຣນຸສໂຍ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ຍໂຕ ຕໂຕ’’ຕິ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ນິສ຺ສກ຺ກວເສເນວ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ…ເປ… ນ ນ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຠຸມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ສທ຺ທວິທູ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍໂຕ ສພ຺ເພສໍ ປາທກໍ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິຘ ປນ ນິສ຺ສກ຺ກວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໓໒-໑໙໗. ອປ຺ປຊຫນສພ຺ຠາວາຕິ ອປ຺ປຫານສ຺ສ, ອປ຺ປຫີຍມານສ຺ສ ວາ ສພ຺ຠາວາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ໂຍ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕິ, ນ ໂສ ມານານຸສຍໍ ນິຣວເສສໂຕ ປຊຫຕິ, ໂຍ ຈ ມານານຸສຍໍ ນິຣວເສສໂຕ ປຊຫຕິ, ນ ໂສ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕິ ປເຄວ ປຫີນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂຍ ວາ ປນ ມານານຸສຍໍ ປຊຫຕິ, ໂສ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕີຕິ? ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍທິ ເອວໍ ປຐມປຸຈ຺ຉາຍໍ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຫານກຣຓມຕ຺ຕເມວາຕິ ປຫານກິຣິຍາສມ຺ຠວມຕ຺ຕເມວ, ນ ນິຣວເສສປ຺ປຫານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕ ຐເປຕ຺ວາຕິ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາທີນໍ ນິຣວເສສປຊຫນເກ ອຏ຺ຐມກາທິເກ ຐເປຕ຺ວາ. ອວເສສາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຸສຍສ຺ສ ນິຣວເສສປ຺ປຊຫນເກຫິ ອວສິຏ຺ຐາ. ເຕສຸ ເຍສໍ ເອກຈ຺ເຈ ອນຸສຍາ ປຫີນາ, ເຕປິ ອປ຺ປຊຫນສພ຺ຠາເວເນວ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນ ຈ ຍຖາວິຊ຺ຊມາເນນາຕິ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານປ຺ປກາເຣນ ປຫາເນນ ວຊ຺ຊິຕາ ຣຫິຕາ ເອວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ.

ເກສຎ຺ຈີຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສກທາຄາມີນໍ. ປຸນ ເກສຎ຺ຈີຕິ ອນາຄາມິອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມງ຺ຄິອຣຫນ຺ຕານໍ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ກາມຣາຄວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍທ຺ວຍໍ. ເສສານນ຺ຕິ ‘‘ເສສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລານໍ. ເຕສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນຸສຍານໍ. ອຸຠຍາປ຺ປຊຫນສ຺ສາຕິ ກາມຣາຄວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາປ຺ປຊຫນສ຺ສ. ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ເຍສໍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ປຫີໂນ, ເຕສໍ ຕສ຺ສ ປຫີນຕາ, ເຍສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸຠຍປ຺ປຫີນໍ, ເຕສໍ ຕທປ຺ປຊຫນສ຺ສ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕສໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ‘ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ປນ ນ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຍນ ກາຣຓວຈເນນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສາປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ເກວລໍ ປນ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຄຫິຕຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາມຣາຄານຸສຍຎ຺ຈ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’’ຕິ, ເອວມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉິຕສ຺ສ ສໍສຍຕ຺ຖສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ‘‘ເສສປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ສ ອນຸສຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’’ຕິ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກາຣຓໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ກາຣຓຠາວສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ‘‘ອຸຠຍາປ຺ປຊຫນສ຺ສ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ກາມຣາຄານຸສຍໍ…ເປ… ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ປຫີນາປ຺ປຫີນວເສນ ກາຣຓໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຫີນານໍເຍວ ປນ ວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສໍສຍຕ຺ຖສງ຺ຄຫິເຕຕິ ສໍສຍຕ຺ເຖນ ປເທນ ສງ຺ຄຫິເຕ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານປທສງ຺ຄຫິຕໍ ປນ ປຫີຍມານຕ຺ຕາ ‘‘ນປ຺ປຊຫຕີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ.

ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໖໔-໒໗໔. ຜລຏ຺ຐວເສເນວ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ, ນ ມຄ຺ຄຏ຺ຐວເສນ, ກຸໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນ. ກສ຺ມາ? ຜລກ຺ຂເຓ ຫິ ອນຸສຍາ ປຫີນາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນໍ ອຄ຺ຄຫິຕຕໍ ທີເປຕີ’’ຕິ. ປຏິໂລເມ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນປິ ເທສນາ ຄຫິຕາ ‘‘ຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ອປ຺ປຫີໂນ, ຕສ຺ສ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ອປ຺ປຫີໂນຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ. ອນຸສຍຈ຺ຈນ຺ຕປຏິປກ຺ເຂກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິການນ຺ຕິ ອນຸສຍານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິການໍ. ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອນຸສຍານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຏິປກ຺ຂຕາຄ຺ຄຫເຓນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນ ຫິ ເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຏິປກ຺ຂສມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຣໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫາ ໂຫນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິຕາຄ຺ຄຫເຓນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕາປາທິຕຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນ ຫິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເຕ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕໍ ອາປາທິຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ອາປາທີຍນ຺ຕີຕິ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕາຄ຺ຄຫເຓນ ສນ຺ຕານພ຺ຍາປາຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ໂກຈີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເຕຕິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ. ນ ເກວລໍ ປຫີນວາເຣເຍວ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ເຎສຸປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸສຍ…ເປ… ຄຫິຕາ’’ຕິ ອາຫ.

໒໗໕-໒໙໖. ຍຕ຺ຖ ອນຸສໂຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣໂຫ, ຕຕ຺ເຖວສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕາປາທນນ຺ຕິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂອກາເສ ເອວ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາທິໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປໍ, ເອຕ຺ເຖສາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອຕ຺ຖ ນິວິສມານາ ນິວິສຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໓) ວຕ຺ວາ ປຸນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປໍ, ເອຕ຺ເຖສາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີຍມານາ ປຫີຍຕິ, ເອຕ຺ຖ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໔). ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕໂທກາສຕ຺ຕເມວ ກາມຘາຕຸອາທິໂອກາສຕ຺ຕເມວ ອນຸສຍານໍ ທີເປນ຺ຕິ ປຫີນາປ຺ປຫີນວຈນານິ, ຕສ຺ມາ. ອໂນກາເສ ຕທຸຠຍາວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຍສ຺ມາ ກາມຣາຄປຏິຆານຸສຍານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ໂສ ເອວ ປຫາໂນກາໂສຕິ ສ຺ວາຍໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອໂນກາໂສ, ຕສ຺ມິໍ ອໂນກາເສ ຕທຸຠຍສ຺ສ ປຫານາປ຺ປຫານສ຺ສ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ກາມຣາຄານຸສໂຍກາເສ ຫິ ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ໂສ ‘‘ຕຕ຺ຖ ປຫີໂນ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ອຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ປນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຫີໂນ’’ຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ອໂນກາເສ ຕທຸຠຍາວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມາໂນກາເສຕິ ເຕນ ກາມຣາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ສມາໂນກາເສ. ‘‘ສາຘາຣຓຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກາມຘາຕຸຍໍ ສຸຂຸເປກ຺ຂາສຸ ປຫີໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ສມານກາເລ ປຫີໂນ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄວຊ຺ຌຕ຺ຕາ ກາມຣາຄມານານຸສຍານໍ.

ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຘາຕຸວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໒-໓໔໐. ອປ຺ປຫີນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຠາວາ ອິຘ ອນຸຄມນສຍນານີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ມິໍ …ເປ… ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ອິຘາປິ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປຣາມສຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຣຓລາເຠ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫຕໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ (ຍມ. ມູລຏີ. ອນຸສຍຍມກ ໑). ຉ ປຏິເສຘວຈນານີຕິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ຈຸຕູປປາຕວິສິຏ຺ຐານໍ ປຏິເສຘນວເສນ ວຸຕ຺ຕວຈນານິ, ຕໂຕ ເອວ ຘາຕຸວິເສສນິທ຺ຘາຣຓານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ປຏິເສໂຘຕິ ຫິ ອິຘ ສຕ຺ຕາປຏິເສໂຘ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ເຖ ປນ ນ-ກາເຣ ນາຍໍ ໂທໂສ. ອິມໍ ນາມ ຘາຕຸໍ. ຕໍມູລິກາສູຕິ ປຏິເສຘມູລິກາສຸ. ເອວຎ຺ຫີຕິ ‘‘ນ ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ປຐມໂຍຊນາຍ ສຕິ. ນກາມຘາຕຸອາທີສຸ ອຸປປຕ຺ຕິກິຕ຺ຕເນເນວ ນກາມຘາຕຸອາທິຄ຺ຄຫເຓນປິ ຘາຕຸວິເສສສ຺ເສວ ຄຫິຕຕາຍ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ກາມຘາຕຸ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ. ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ວິຠຊິຕພ຺ພາ. ວິຠາໂຄ ປເນຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ອິຈ຺ຉິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ວິຘາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຸຈ຺ຉາ ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຈ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ຍຖາ ອວຸຕ຺ເຕ ຠງ຺ຄາຠາວສ຺ສ ອວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ‘‘ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຕຍິທໍ ‘‘ກຕິ ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ’’ຕິ ເອຕທເປກ຺ຂນ຺ຕິ ຕທປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸຈ຺ຉາເປກ຺ຂຎ຺ຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ.

ຘາຕຸວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸສຍຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຈິຕ຺ຕຍມກໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໖໒. ສຣາຄາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ຍາວ ‘‘ຍສ຺ສ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາໂຣ, ຕາວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກຸສລາທີຕິ ປນ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຍສ຺ສ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ຍາວ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວາໂຣ, ຕາວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ສຣາຄາທິກຸສລາທີຫີຕິ ສຣາຄາທີຫິ ອວິມຸຕ຺ຕນ຺ເຕຫິ, ກຸສລາທີຫິ ອຣຓນ຺ເຕຫິ ປເທຫິ ມິສ຺ສກາ ວາຣາ. ສຸທ຺ຘິກາຕິ ເກວລາ ຍຖາວຸຕ຺ຕສຣາຄາທີຫິ ກຸສລາທີຫິ ຈ ອມິສ຺ສກາ. ຕໂຍ ຕໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວເສນ ຕໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລວາຣາຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂສຬສວິເຘ ສຣາຄາທິມິສ຺ສກຈິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ເອວ ເອກຊ຺ຌໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລວາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຘມ຺ມປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາຣາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ຘມ຺ເມ ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ເມ ຈ ອນາມສິຕ຺ວາ ໂສຬສສຸປິ ຐາເນສຸ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປຸຄ຺ຄເລ ເອວ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລວາຣາ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສໍສຄ຺ຄວເສນາຕິ ສໍສຊ຺ຊນວເສນ ເທສນາຍ ວິມິສ຺ສນວເສນ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕກາລາ ຈ ກຖໍ ສໍສຊ຺ຊີຍນ຺ຕິ. ເສສານມ຺ປິ ວາຣານນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທຸປ຺ປນ຺ນວາຣາທີນໍ. ຕໍຕໍນາມຕາຕິ ຍຖາ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອຸປ຺ປາທອຸປ຺ປນ຺ນຠາວາມສນໂຕ ອຸປ຺ປາທອຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣຕິ ນາມໍ ປາຬິໂຕ ເອວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ເສສວາຣານມ຺ປີຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍຕໍນາມຕາ ປາຬິອນຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໓. ຕຖາຣູປສ຺ເສວາຕິ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິໂນ ເອວ. ຕຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕກ຺ຂຓໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍປກາຣ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠງ຺ຄກ຺ຂຓສມງ຺ຄິເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌມານາກາຣສ຺ສ ‘‘ເອວໍປກາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

໖໕-໘໒. ທ຺ວຍເມຕນ຺ຕິ ຍໍ ‘‘ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓາປຄເມນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ນາມ, ຕເທວ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ອນຕີຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕໍ ອຸຠຍມ຺ປິ. ເອວໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ປກາຣນ຺ຕເຣນ ປນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ປຐມປກ຺ຂໍ ວິຠາເວຕິ. ວິຠຊິຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ‘‘ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ໂນ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ເຈວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈາ’’ຕິ ວິຠຊິຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວິຠຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຈິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸຠຍສ຺ສປິ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ເຍນ ປກາເຣນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ ເຫໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓສມງ຺ຄິຠາວໂຕ. ຕໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍທິ ອເນກຈິຕ຺ຕວເສນາຍໍ ຍມກເທສນາ ປວຕ຺ຕາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຫິ…ເປ… ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ນິຍໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ໂນ ຈ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ປຏິເສໂຘ ນ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕາທິສນ຺ຕິ ຕຖາຣູປໍ, ຍທວຕ຺ໂຖ ອຸປ຺ປນ຺ນອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຕາທິປຣິຍາເຍຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ຕທວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໓-໑໑໓. ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລວາຣຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານ’’ນ຺ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລວາຣສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລວາຣຕ຺ຕາ. ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ…ເປ… ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິຕຣຖາ ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ອຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ ສິຍາ. ນ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ຄຫິໂຕ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຠາວໂຕ. ເຕ ຈ ປນ ສພ຺ເພ ປຸຄ຺ຄລາ. ນິຣຸຊ຺ຌມານກ຺ຂຓາຕີຕຈິຕ຺ຕາຕິ ນິຣຸຊ຺ຌມານກ຺ຂຓາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕຈິຕ຺ຕາ. ຕຖາ ທຸຕິຍຕຕິຍາຕິ ຍຖາ ປຐມປຎ຺ໂຫ ອນວເສສປຸຄ຺ຄລວິສຍຕ຺ຕາ ປຏິວຈເນນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ຕຖາ ຕໂຕ ເອວ ທຸຕິຍຕຕິຍປຎ຺ຫາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພາ ສິຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປນ ປຎ຺ໂຫ ເອວໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລວເສເນວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຕຖາ ອວຈເນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈິຕ຺ຕວເສນ ປຸຄ຺ຄລວວຕ຺ຖານໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓາຕີຕຈິຕ຺ໂຕ, ‘‘ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນ ອຕີຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓາຕີຕຈິຕ຺ໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ປຸຣິມສ຺ສາຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ນິຏ຺ຐານປທສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ. ‘‘ໂນ ຈ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຠງ຺ຄກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມາທິໂກ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄຕິ ທຸຕິຍປຎ຺ຫາທີສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍຕໍຂຓວີຕິກ຺ກມາວີຕິກ຺ກມທສ຺ສນວເສນາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓສ຺ສ ຈ ຍຖາຣຫໍ ວີຕິກ຺ກມສ຺ສ ອວີຕິກ຺ກມສ຺ສ ຈ ທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄຕິ ໂຍຊນາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລວາເຣ. ປຸຄ຺ຄລວິສິຏ຺ຐໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍທິປິ ປຸຄ຺ຄລປ຺ປຘານາ ປຸຈ຺ຉາ ປຸຄ຺ຄລວາຣຕ຺ຕາ. ອຖາປິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຘານາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວິເສສນຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິເສສິຕຕ຺ຕາ. ອຸຠຍຖາປິ ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ອນວເສສປຸຄ຺ຄລວິສຍຕ຺ຕາ. ຕຖາ ປນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ນິໂຣຘກ຺ຂຓ…ເປ… ທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ນ ນິຣຸຊ຺ຌມານ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປີຕິ ນິຣຸຊ຺ຌມານໍ ຂຓໍ ນິໂຣຘກ຺ຂຓໍ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ກິໍ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໔-໑໑໖. ສຣາຄປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ສຣາຄຈິຕ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຣາຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕສຸ ຍໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ. ໂສ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນາຄາມີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນິໂຣຘາສມງ຺ຄິຕາຍ. ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ອິທານິ ນິໂຣຘໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ. ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາ ປນ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ອິຕເຣສນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສຣາຄປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິໍ ວີຕຣາຄຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສານໍ ອິຕຣເສກ຺ຂານຎ຺ເຈວ ປຸຖຸຊ຺ຊນານຎ຺ຈ.

ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈິຕ຺ຕຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ຘມ຺ມຍມກໍ