໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໙. ສງ຺ຂາຣານໍ ປຸຄ຺ຄລານຎ຺ຈ ໂອກາສຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາຍ, ສງ຺ຂາຣານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕາຍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຌານສ຺ສ ໂອກາສຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ຠູມິ ປນ ຍທຄ຺ເຄນ ປຸຄ຺ຄລານໍ ໂອກາໂສ, ຕທຄ຺ເຄນ ສງ຺ຂາຣານມ຺ປິ ໂອກາໂສ. ‘‘ທຸຕິເຍ ຌາເນ ຕຕິເຍ ຌາເນ’’ຕິອາທິນາ ຌານໍ, ‘‘ກາມາວຈເຣ ຣູປາວຈເຣ’’ຕິອາທິນາ ຠູມິ ຈ ວິສຸໍ ໂອກາສຠາເວນ ຄຫິຕາ. ອິຕີຕິ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ, ຍສ຺ມາ ຌານມ຺ປິ ໂອກາສຠາເວນ ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ຈ ໂອກາສວເສນ ປຸຄ຺ຄລຄ຺ຄຫເຓຕິ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ຈ ຍທາ ປຸຄ຺ຄໂລກາສສງ຺ຂາຣາທີນໍ ໂອກາສຠາເວນ ຄຍ຺ຫຕິ, ຕທາ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂອກາສານໍ ວເສນ ຄຍ຺ຫນໍ ໂຫຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຍຎ຺ຈ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ຌານໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠູມິຌານສງ຺ຂາຕານໍ ໂອກາສານໍ ວເສນ ຍຖາຣຫໍ ກາຍສງ຺ຂາຣາທີນໍ ຄຫຓໍ ກຖນໍ ໂຫຕີຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອຕເທວ, ຕສ຺ມາ. ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌາໂນກາສວເສນາຕິ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານສງ຺ຂາຕໂອກາສວເສນ ຄຫິຕາ. ກຖໍ? ‘‘ວິນາ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ’’ຕິ ເອວໍ ຄຫິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ. ເກນ? ເຕເນວ ວິຕກ຺ກວິຈາຣຣຫິຕອສ຺ສາສປສ຺ສາສຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓນາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຐມໂກຏ຺ຐາເສ ຌາໂນກາສວເສນ ປຸຄ຺ຄລທສ຺ສນໍ ກຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸນ…ເປ… ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ຠູມິໂອກາສວເສນ ປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທ຺ວິປ຺ປກາຣານນ຺ຕິ ຌານຠູມິໂອກາສເຠເທນ ທຸວິຘານໍ. ເຕສນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນານໍ ກາມາວຈຣານ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພຄເຫຕພ຺ພສາຘາຣຓວຈນໍ, ຕສ຺ສ ຈ ອວຈ຺ເຉທກໍ ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ’’ຕິ ອິທນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິເສສ…ເປ… ຂເຓ’’ຕິ. ເຕນ ວິເສສເນນ. ກາມາວຈຣານມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ນ ເກວລໍ ຣູປາຣູປາວຈເຣສຸ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ນານໍ, ອຖ ໂຂ ກາມາວຈຣານມ຺ປີຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ກີທິສານໍ ກາມາວຈຣານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄພ຺ຠຄຕາທີນ’’ນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຸທກນິມຸຄ຺ຄວິສຎ຺ຎິຠູຕາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ນ ມຕຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປນ຺ນນິໂຣຘສມາປນ຺ນາ. ເຕ ຫິ ອກາມາວຈຣຕາຍ ວິຍ ຣູປາຣູປຠວສມງ຺ຄິໂນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາວ ນິວຕ຺ຕິຕາ. ເອກນ຺ຕິກຕ຺ຕາຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາຠາວສ຺ສ ເອກນ຺ຕິກຕ຺ຕາ. ນິທສ຺ສິຕາຕິ ຣູປາຣູປາວຈຣາ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ຕພ຺ພິຣຫິຕານໍ ອຎ຺ເຎສໍ ອຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຐມຊ຺ຌາໂນກາສາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສວິຣຫວິສິຏ຺ຐາຕິ ໂຍຊນາ. ປຐມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານສມງ຺ຄີນໍ ຣູປາຣູປາວຈຣານໍ ຄຫຓໍ, ທຸຕິຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄພ຺ຠຄຕາທີນໍ. ອິມິນາ ນເຍນາຕິ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ສງ຺ຂາຣານໍ ປຸຄ຺ຄລານຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ຌາໂນກາສຠູມິໂອກາສວເສນ ປຸຄ຺ຄລວິຠາຄນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິມິນາ ນເຍນ ອຸປາເຍນ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ.

໒໑. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ເຖ ສຕີຕິ ຍ຺ວາຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠູມິຍາ ຌານໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖປິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠູມິຍາ ຌານໍ ວິເສສິຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ຈ ອນິຏ຺ຐໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ’’ຕິອາທິມາຫ. ກິໍ ປນ ຕໍ ອນິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠູມີນໍ ໂອກາສຠາວສ຺ເສວ ອຄ຺ຄຫິຕຕາປຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຫິ ຌານໍ ຄຍ຺ຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠູມິຍາ ວິເສສິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ສຕິ ຌາໂນກາໂສວ ຄຫິໂຕ ສິຍາ, ນ ຠູມິໂອກາໂສ ຄຸຓຠູຕຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ຣູປາວຈເຣ ອຣູປາວຈເຣ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປາຣູປຠູມິຍາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ວິເສສິຍມາເນ ຕເທກເທໂສວ ໂອກາສວເສນ ຄຫິໂຕ ສິຍາ, ນ ສພ຺ພໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສ຺ສ ໂອກາສວເສນ ອຄ຺ຄຫິຕຕາປຕ຺ຕິໂຕ ຈາ’’ຕິ. ຌານຠູໂມກາສານນ຺ຕິ ຌາໂນກາສຠູມິໂອກາສານໍ.

ນນຸ ຈ ຌານຠູມິໂອກາເສ ອສງ຺ກຣໂຕ ໂຍຊິຍມາເນ ນ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ປຐມຊ຺ຌາໂນກາເສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ຈ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ກາມາວຈໂຣກາເສຕິ ໂຈທນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ຕສ຺ສ ປຣິຫາຣໍ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ຍທິປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຐມຊ຺ຌາໂນກາເສ ກາມາວຈໂຣກາເສ ຈ. ຕໍທ຺ວຍຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ກາຍວຈີສງ຺ຂາຣທ຺ວຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ໂອກາສທ຺ວຍສ຺ສ ອສງ຺ກຣໂຕ ຄຫເຓ ອຍຎ຺ຈ ຄຸໂຓ ລທ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິສຸໍ…ເປ… ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄມຕ຺ຕວເສນາຕິ ວິຕກ຺ກາທິຌານງ຺ຄມຕ຺ຕວເສນ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ວິຕກ຺ກຣຫິໂຕປິ ວິຈາໂຣ ວຈີສງ຺ຂາໂຣເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຕກ຺ກ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ມຸທ຺ຘຠູຕໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານມາຫ. ຕຎ຺ຫິ ສກລກ຺ໂຂຠກຣຘມ຺ມວິຄເມນ ວິຕກ຺ເກກງ຺ຄປ຺ປຫາຍິກໂຕ ສາຕິສຍຕ຺ຕາ ‘‘ມຸທ຺ຘຠູຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ວິຍາຕິ ອິທໍ ວິສທິສຸທາຫຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໓໗. ອາວຊ຺ຊນໂຕ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ສມານຄຕິກຕ຺ຕາ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຐມໂຕ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣໂຕ’’ຕິອາທິ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອາທິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາເສ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອາທິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຕຖາ ‘‘ວຈີສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອາທິທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສງ຺ຂາຣຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.