໖. ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໔໒. ຉຏ຺ເຐ ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ທາຣຸອາທິນາ. ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນປ຺ປມາຓາໂຍຕິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນທາຣຸອາທິປ຺ປມາຓາໂຍ. ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ປຸຣິສໍ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຣສນ຺ຕກຠາວໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ທາສໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ສາທິຍນ຺ຕສ຺ສປິ ທຸກ຺ກຏເມວ ‘‘ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວຈນໂຕ. ຎາຕກປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ປນ ທາສໍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ສາທິຍນວເສນ ທຸກ຺ກຏໍ. ສກກມ຺ມໍ ນ ຍາຈິຕພ຺ພາຕິ ປາຓາຕິປາຕສິກ຺ຂາປທຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິຍເມຕ຺ວາປິ ນ ຍາຈິຕພ຺ພາຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອຎ຺ຎຖາ ຄາຫສ຺ສປິ ສມ຺ຠວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ປນ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ສພ຺ພກປ຺ປິຍຠາວທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ກປ຺ປິຍຠາວທີປນຕ຺ຖໍ. ມູລໍ ເທຖາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຍສ຺ມາ ມູລໍ ທສ຺ສາມາຕິ ເຕຫິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ມູລນ຺ຕິ ຠຓິຕໍ ສາມຎ຺ຎວຈນໂຕ ອກປ຺ປິຍວຈນໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ມູລໍ ເທຖາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖກນ຺ຕິ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ. ອກປ຺ປິຍກຫາປຓາທິ ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ອກປ຺ປິຍກຫາປຓາທິໍ ອສາທິຍນ຺ເຕນ ກປ຺ປິຍໂວຫາຣໂຕ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາປິ ສາຣຸປ຺ປໍ ນ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຈ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖີຕິ ວິເຫເຐຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີຕິ ອກປ຺ປິຍກຫາປຓາທິທານໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕເຖວ ປາເຈຕ຺ວາຕິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມວເສເນວ ປາເຈຕ຺ວາ. ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກປິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ຍທຕ຺ຖາຍ ປວິຏ຺ໂຐ, ຕໍ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫຕ຺ຕາ.

ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕໍ, ອາປຕ຺ຕິ ປນ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພານີຕິ ສາຂາຍ ລຄ຺ຄຣຊສ຺ມິໍ ປຕ຺ເຕ ປຕິເຕປິ ສາຂໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຂາທິຕຸກາມຕາຍປິ ສຕິ ສຸຂປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນທິໍ ວາ…ເປ… ອາຫຣາ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຄຫໂຕ…ເປ… ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕອຸທກຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອລຊ຺ຊີຫິ…ເປ… ນ ກາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄາຘິກາຣຕ຺ຕາ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ພາຫິຣປຣິໂຠເຄສຸ ປນ ອລຊ຺ຊີຫິປິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ໂຄຓໍ ປນ…ເປ… ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຫຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ສາທິຍເນປິ ທຸກ຺ກຏເມວ ‘‘ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຎາຕກປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕປິ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຣກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ໂຈຣາ ນ ຫຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ. ຊຄ຺ຄິຕ຺ວາຕິ ຕິຓທານາທີຫິ ຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ. ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ໂຄເຓ ສາທິຍນສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສກຏໍ ເທຖາຕິ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີຕິ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ສກຏໍ ເທຖາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕາວກາລິກໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຕາວກາລິກໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວລ຺ລິອາທີສຸ ຈ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ເອເສວ ນໂຍຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຄຣຸຠຓ຺ຑປ຺ປໂຫນເກສຸເຍວ ຈ ວລ຺ລິອາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເວຬຸມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊຕິຓມຕ຺ຕິການໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ວຕ຺ຖຸວເສນ ອປ຺ປໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຄ຺ຆວເສນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຣິຕາລຫິງ຺ຄຸລກາທິ, ຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ອປ຺ປໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ສາຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຣາມສຕິ. ສາ ຈ ອິຘ ປຣິກຖາທິນາ ເຍນ ເກນຈິ ອຘິປ຺ປາຍວິຎ຺ຎາປນໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ເພນ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ, ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ‘‘ປຣິກຖາທິວເສນປິ ວິຎ຺ຎາປນໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ທີເປຕິ. ປຣິກໂຖຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມມ຺ປິ ຫິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທານິ ເສນາສນປຈ຺ຈເຍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຣິກຖາທີຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາຫຣ ເທຫີຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ປຣິກໂຖຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິກຖາ ນາມ ປຣິຍາເຍນ ກຖນໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນໍ ສມ຺ພາຘນ຺ຕິອາທິວຈນໍ. ໂອຠາໂສ ນາມ ອຸຊຸກເມວ ອກເຖຕ຺ວາ ຍຖາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ວິຠູໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ໂອຠາສນໍ, ອຸປາສກາ, ຕຸມ຺ເຫ ກຸຫິໍ ວສຖາຕິ? ປາສາເທ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ປນ, ອຸປາສກາ, ປາສາໂທ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິອາທິວຈນໍ. ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ ປຈ຺ຈເຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຍຖາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ, ເສນາສນຕ຺ຖໍ ຠູມິປຣິກມ຺ມາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກໂຣສິ, ໂກ ກາຣາເປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ໂກຈີ’’ຕິອາທິວຈນໍ.

ອິທານິ ຄິລານປຈ຺ຈເຍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິກໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄິລານປຈ຺ຈເຍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປນ ເຠສຊ຺ຊໍ ໂຣເຄ ວູປສນ຺ເຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ຕຕ຺ຖ ວິນຍຘຣາ ‘‘ຠຄວຕາ ໂຣຄສີເສນ ປຣິໂຠຄສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ອໂຣຄກາເລປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ປນ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ, ອາຊີວໍ ປນ ໂກເປຕິ, ຕສ຺ມາ ສລ຺ເລຂປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສລ຺ເລຂໍ ໂກເປຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໓໔໔. ມຓິ ກຓ຺ເຐ ອສ຺ສາຕິ ມຓິກຓ຺ໂຐ, ມຓິນາ ອຸປລກ຺ຂິໂຕ ວາ ກຓ຺ໂຐ ອສ຺ສາຕິ ມຓິກຓ຺ໂຐຕິ ມຊ຺ຌປທໂລປີສມາໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເທວວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເທວຕ຺ຕຠາວໍ. ປສນ຺ນາກາຣນ຺ຕິ ປສນ຺ເນຫິ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ, ກາຍເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈສງ຺ຂາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຓິຍາຈນາຍ ຕສ຺ສ ອນາຄມເນນ ອຕ຺ຕໂນ ວຑ຺ຒິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຓິນາ ເມ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ, ມນ຺ຕປທນີຫາເຣນ ວາ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໓໔໕. ວຕ຺ຕມານສມີເປຕິ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສມີເປ ອຕີເຕ. ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວຕ຺ຕມານສມີປຕ຺ຕາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕມານໂວຫາເຣນ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ລກ຺ຂຓໍ ປເນຕ຺ຖ ສທ຺ທສຕ຺ຖານຸສາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ເອວ ນໂຍຕິ ‘‘ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕມານສມີເປ ວຕ຺ຕມານໂວຫາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໓໔໘-໓໔໙. ຍສ຺ມາ ປນ ນ ສກ຺ກາ ເກວລໍ ຍາຈນາຍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຍໍ ຍາຈິຕເກຫິ ອຸປກຣເຓຫີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ, ອໂຘມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ ອວລິຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ລິມ຺ປນ຺ຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອນ຺ໂຕ ລິມ຺ປນ຺ຕິ, ອໂຘມຸຂໍ ລິມ຺ປນ຺ຕາ ຈ ພຫິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາຕິ ອນ຺ໂຕລິຕ຺ຕາ, ອວລິຕ຺ຕາຕິ ພຫິລິຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ຕຸລາປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຕວາຕປານຘູມຉິທ຺ທາທິເຠທໍ ອເລໂປກາສໍ ອວເສເສ ເລໂປກາເສ ກຸຏ຺ເຏຫິ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຉທນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ສຸຘາຍ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ລິຕ຺ຕາ. ອວລິຕ຺ຕາ ນາມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຉທນສ຺ສ ພຫິ ລິຕ຺ຕາ. ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕາ ນາມ ຕເຖວ ຉທນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ລິຕ຺ຕາ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສເມຕີຕິ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ເຫຕຸກຕ຺ຕຸວເສນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐປທສ຺ສ ‘‘ກາຣາເປນ຺ເຕນາ’’ຕິ ເຫຕຸກຕ຺ຕຸວເສເນວ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສເມຕິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອຕ຺ຕນາ ວິປ຺ປກຕໍ ປເຣຫິ ປຣິໂຍສາເປຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ‘‘ກໂຣນ຺ເຕນປິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ອຸໂຠເປເຕຕິ ກາຣກກາຣາປກາ. ກາຣຍມາເນນາຕິ ອິມິນາວ ປເທນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ກຖໍ ສງ຺ຄຫິຕາ. ນ ຫິ ກາຣຍມາໂນ ກໂຣນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຍສ຺ມາ ກໂຣນ຺ເຕນປິ ກາຣຍມາເນນປິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ກາຣຍມາເນນ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປເຄວ ກໂຣນ຺ເຕນາຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອາຄຕເມວາຕິ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ລພ຺ຠມາໂນປິ ອຕ຺ໂຖ ເຕເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວິໂລມິຕໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຍສ຺ມາ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ‘‘ກໂຣນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິທໍ ປຣິຍາຍວຈນໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ກໂຣນ຺ເຕນ ວາ ກາຣາເປນ຺ເຕນ ວາຕິ ປທຕ຺ຖວເສນ ນິທ຺ເທເສ ກເຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວິຣຸທ຺ຘໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວາຕິ ປທຕ຺ຖໂຕ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ຈ ລພ຺ຠມານໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວ.

ອຸທ຺ເທໂສຕິ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ອພ຺ໂພຫາຣິກນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓໍ. ‘‘ອາຍາມໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ວິກປ຺ປຕ຺ຖສ຺ສ ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອກໂຕຠາເຄນ ວຑ຺ຒິເຕປິ ອາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕິຫຕ຺ຖາຕິ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນ ຕິຫຕ຺ຖາ. ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ມຎ຺ໂຈຕິ ປກຕິວິທຕ຺ຖິຍາ ນວວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາໂຓ ມຎ຺ໂຈ. ປມາຓິກາ ກາເຣຕພ຺ພາຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປ຺ປມາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ຕາວ ກຸຏິ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປມາຓໂຕ ປນ ອູນຕຣາ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກາປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ເທໂຫ ສິຍາຕິ ຕໍນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ປມາຓໂຕ ອູນຕຣມ຺ປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປມາຓໂຕ ອູນຕຣນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ອູນຕຣໍ. ປຈ຺ຉິເມນ ປມາເຓນ ຈຕຸຫຕ຺ຖໂຕ ອູນຕຣາ ກຸຏິ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ຈຕຸຫຕ຺ຖໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຸຏິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ກຸຏິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕຸຫຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈຫຕ຺ຖມ຺ປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກລລເລໂປຕິ ເກນຈິ ສິເລເສນ ກຕເລໂປ, ຕມ຺ພມຕ຺ຕິກາທິກລລເລໂປ ວາ. ອເລໂປ ເອວາຕິ ອພ຺ໂພຫາຣິກາເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາໂຏ ທ຺ວາຣພາຫາ. ໂອໂລເກຕ຺ວາປີຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາປິ, ອປໂລກນກມ຺ມວເສນປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໕໓. ຍຖາ ສີຫາທີນໍ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕານໍ ນິພທ຺ຘຄມນມຄ຺ໂຄ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ຫຕ຺ຖີນມ຺ປິ ນິພທ຺ຘຄມນມຄ຺ໂຄ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເຕສນ຺ຕິ ສີຫາທີນໍ. ຈາຣິຠູມີຕິ ໂຄຈຣຠູມິ. ນ ຄຫິຕາຕິ ນ ວາຣິຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິ ນິຣຸປທ຺ທວຕ຺ຖາຍ. ເສສານີຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓນິສ຺ສິຕາທີນິ. ປຸພ຺ພຓ຺ຓນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ພຓ຺ຓວິຣຸຫນຏ຺ຐານໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓ-ສທ຺ເທນ ຄຫິຕໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ…ເປ… ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຠິຫນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ຠາຆາຕໍ. ‘‘ເວຣິຆຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ໂຈຣານໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມຄນ຺ຘິກາຕິ ຫຕ຺ຖປາທາທິຉິນ຺ທນຄນ຺ຘິກາ.

ອາວິຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕີຕິ ຉິນ຺ທຕຏາທິສມ຺ຠວໂຕ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາວິຊ຺ຊິຕຸໍ. ປາຈິນນ຺ຕິ ກຸຏິວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕາ ຈິນິຕພ຺ພອຘິຏ຺ຐານໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ອິຘ ປຸພ຺ພປໂຍຄສຫປໂຍຄານໍ ອທິນ຺ນາທາເນ ວິຍ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ເຕສໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ສນໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸນ ກາຕພ຺ພາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຏິຍາ ເຠທນປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຕໍ. ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ຕຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ. ເອວໍ ກຕນ຺ຕິ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ວາ ກຕໍ. ທາຣຸນາ ກຕໍ ກຸຏ຺ຏໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ທາຣຸກຸຏ຺ຏິກາ, ກຸຏິ. ສິລາກຸຏ຺ຏິກນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຓ຺ຓສາລນ຺ຕິ ພຫິ ປຓ຺ເຓຫິ ຉາເທຕພ຺ພໍ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກຸຏິເມວ ວທຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທນໍ ລິມ຺ປິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ອນ຺ໂຕເລເປເນວ ນິຏ຺ຐາເປຕຸກາມໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອນ຺ໂຕເລເປ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຫິເລເປ ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາຣພທ຺ເຘ ວາ ວາຕປາເນ ວາ ຐປິເຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ໂສກາສນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ທ຺ວາຣພທ຺ຘສ຺ສ ວາ ວາຕປານສ຺ສ ວາ ໂອກາສໍ. ປຸນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວາຕິ ປຸພ຺ເພວ ຐປິໂຕກາສໍ ຂຸທ຺ທກໍ ເຈ, ເຠທເນນ ປຸນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ. ເລໂປ ນ ຆຏິຍຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ທິນ຺ນເລໂປ ທ຺ວາຣພທ຺ເຘນ ວາ ວາຕປາເນນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ນ ຆຏິຍຕິ, ເອກາພທ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕນ຺ຕິ ທ຺ວາຣພທ຺ຘໍ ວາ ວາຕປານໍ ວາ. ປຐມເມວ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ເລປກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣພທ຺ຘໍ ວາ ວາຕປານໍ ວາ ຐປນໂຕ ປຸພ຺ເພເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ເຕນ ອປ຺ປຕ຺ຕຈ຺ຉທນໍ ກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ເມ ອາປຕ຺ຕິ ນ ສິຍາຕິ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ວາ ຉທເນ ວາ ເອກງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂອກາສໍ ເລເປນ ອຆເຏຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ມຕ຺ຕິກາກຸຏ຺ຏເມວ ມຕ຺ຕິກາເລປສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ມຕ຺ຕິກາຍ ກຸຏ຺ຏໍ ກໂຣຕິ, ຉທນເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏເນ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ປຸຣິມສ຺ສ ເລປສ຺ສ ອຆຏິຕຕ຺ຕາ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາສມ຺ຠວໂຕ ອຸຠິນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິນາປິ ວຕ຺ຕສີເສນ ເຕນ ອນາຓຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ກໂຣມີຕິ ກໂຣຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ສເຈ ເຕນ ອາຓຕ຺ໂຕ ກໂຣຕິ, ມູລຏ຺ຐສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ.

໓໕໔. ຉຕ຺ຕິໍສ ຈຕຸກ຺ການິ ນາມ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ກຸຏິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ປຐມວາເຣ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກຈຕຸກ຺ກໍ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກຈຕຸກ຺ກໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຈຕຸກ຺ກໍ ປມາຓິກຈຕຸກ຺ກໍ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກປ຺ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຈຕຸກ຺ກໍ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກປ຺ປມາຓິກຈຕຸກ຺ກນ຺ຕິ ຉ ຈຕຸກ຺ການິ, ເອວໍ ສມາທິສຕິວາຣາທີສຸປິ ປຎ຺ຈສູຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ. ອາປຕ຺ຕິເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ‘‘ສາຣມ຺ເຠ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອປຣິກ຺ກມເນ’’ຕິ ອວິເສເສນ ມາຕິກາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສາຣມ຺ຠອປຣິກ຺ກມເນສຸປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສວ ສິຍາຕິ ມິຈ຺ຉາຄາຫນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ສາຣມ຺ເຠ ອປຣິກ຺ກມເນ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ, ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກຕາຍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຕາຍ ຈ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ.

໓໕໕-໓໖໑. ‘‘ທ຺ວີຫິ ສງ຺ຆາທິເສເສຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວິຠຕ຺ຕິພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ຈ ວຈນພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສງ຺ຆາທິເສເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ວີຫິ ສງ຺ຆາທິເສເສຫິ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິປ຺ປກຕໍ ກຸຏິໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອກຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປຈິນິຕພ຺ພາຕິ ວິທ຺ຘໍເສຕພ຺ພາ. ຠູມິສມໍ ກຕ຺ວາຕິ ກຸຏິວຕ຺ຖຸສມໍ ກຕ຺ວາ.

໓໖໔. ນ ເຫຕ຺ຖ ເລໂປ ຆຏິຍຕີຕິ ຉທນເລປສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິສຸໍເຍວ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ປນ ສເຈປິ ເລຓສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຸປຣິຠາເຄ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທິກຣຓຕ຺ຖໍ ເລປໍ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ເລປທານວເສນ ອກຕາ ອິຏ຺ຐກາທິຄຸຫາ ຄຸຫາ ນາມາຕິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິເຓຫິ ວາ ປຓ຺ເຓຫິ ວາ ຉາທິຕກຸຏິກາວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉິກເຄຫໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຉທນໍ ທຓ຺ຑເກຫີ’’ຕິອາທິນາ ປຸນ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕຫິ ຕິຓປຓ຺ຓຈ຺ຉທນາ ກຸຏິກາວ ວຸຕ຺ຕາ. ຉທນໍ ທຓ຺ຑເກຫິ ຊາລພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາຕິ ຉທນໍ ທີຆໂຕ ຕິຣິຍໂຕ ຈ ຐປິຕທຓ຺ຑເກຫິ ຊາລໍ ວິຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາຕິ ຕິຓາທິໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ. ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ເລເປ ຆຏິເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຉທນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສເຈປິ ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ອນຕ຺ຖິໂກ ໂຫຕິ, ຉທນເລເປ ສມນ຺ຕໂຕ ຠິຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ຆຏິເຕ ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ວິນາປິ ອາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸປຈິກາໂມຈນຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ປາສາຓກຸຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ອລິມ຺ປິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ລິມ຺ປຕິ, ເລໂປ ນ ຆຏິຍຕິ ນາມ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ຕໍ ນ ສເມຕິ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຠິຕ຺ຕິໍ ອລິມ຺ປິຕຸກາມຕາຍ ອຠາວໂຕ ຉທນເລເປ ປາສາຓກຸຏ຺ເຏນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິເຕປິ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕມ຺ປິ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຸປຈິກາໂມຈນຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາສາຓກຸຏ຺ເຏ ປຸນ ລິມ຺ປິຕຸກາມຕາຍ ອຠາໂວເຍວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ເຕເນວ ‘‘ຕໍ ອລິມ຺ປິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທິຠາໂວ…ເປ… ຉທນເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ສຕິປິ ຠິຕ຺ຕິເລເປ ຉທນເລເປນ ວິນາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ຉທນເລປສ຺ສ ປຘານຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ວິນາປິ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອິທເມວ ເຈຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕຕຣນ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕິຓກຸຏິກາຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ຕິຓກຸຏິກາຍ ເອວ ສພ຺ພຖາ ອນາປຕ຺ຕິຠາວສ຺ສ ທສ຺ສນໍ ປຣິວາຣປາຬິໍ ອາເນຕ຺ວາ ຕິຓກຸຏິກາຍ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິຠາໂວ ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ສາເຘຕຸນ຺ຕິ ກຕໍ. ຕິຓກຸຏິກາຍ ຈ ສພ຺ພຖາ ອນາປຕ຺ຕິຠາເວ ສາຘິເຕ ເຕເນວ ນເຍນ ເລຓຄຸຫາທີສຸປິ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິຠາໂວ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ. ເຕເນວ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ຕິຓກຸຏິກາຍ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິຠາເວ ສາຘິເຕ ເຕເນວ ນເຍນ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິຠາໂວ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ຠິກ຺ຂຸ ສມາທິສິຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ ‘‘ກຸຏິໍ ເມ ກໂຣຖາ’’ຕິ, ສມາທິສຕິ ຈ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ຈ ໂຫຕຸ ອນາຣມ຺ຠາ ຈ ສປຣິກ຺ກມນາ ຈາຕິ, ຕສ຺ສ ກຸຏິໍ ກໂຣນ຺ຕິ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ສາຣມ຺ຠໍ ອປຣິກ຺ກມນໍ. ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ກາຣຸການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ທຸກ຺ກຏໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍ ‘‘ຍໍ ປນ…ເປ… ອກຣຓປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ກາຣຸການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ຍຖາສມາທິຏ຺ຐາຍ ອກຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ພຫູສຸ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ສຕໂສຘິຕສມ຺ມເຕ ຈ ປຸຣາຓໂປຕ຺ຖເກ ອຍເມວ ປາຐກ຺ກໂມ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາທິຏ຺ຐປາຐານຸກ຺ກເມເນເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ປກາສິໂຕ. ກຕ຺ຖຈິ ໂປຕ຺ຖເກ ປນ ‘‘ກຸຏິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ ກຸຏິໍ…ເປ… ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິປາຐໍ ລິຂນ຺ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ປາກໂຏເຍວ. ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາຕິ ອຸໂປສຖາຄາຣຎ຺ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຫຎ຺ຈ ວສິສ຺ສາມີຕິອາທີສຸ ວາສາຄາຣຕ຺ຖາຍ ເອວ ອນິຍມິຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາ.

ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕກຸຏິກຣຓລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາເຍວ, ອເທສິຕວຕ຺ຖຸມູລິກາຍປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕມູລິກາຍປິ, ຕທຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ກິຣິຍາກິຣິຍໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຕ຺ຖຸໍ ອເທສາເປຕ຺ວາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ກຸຏິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ວຕ຺ຖຸໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ອກິຣິຍາຍ ກຸຏິກຣຓກິຣິຍາຍ ຈ ສມຸຏ຺ຐານໂຕ ກິຣິຍາກິຣິຍໂຕວ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຊານນຈິຕ຺ເຕນ ອຈິຕ຺ຕກໍ. ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ເຫຏ຺ຐິມປ຺ປມາຓສມ຺ຠໂວ, ອເທສິຕວຕ຺ຖຸຕາ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຕາ, ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ວາສາຄາຣຕາ, ເລປຆຏ຺ຏນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຉ ວາ ສຕ຺ຕ ວາ ອງ຺ຄານິ.

ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.