ຕຕິຍຊ຺ຌານກຖາ

ວິຣຊ຺ຊນໍ ວິຣາໂຄ. ຕໍ ປນ ວິຣຊ຺ຊນໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນມຸເຂນ ຫີຬນໍ ວາ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຣາຄປ຺ປຫານໍ ວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສາ ປີຕິຍາ ຊິຄຸຈ຺ຉນໍ ວາ ສມຕິກ຺ກໂມ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠິນ຺ນມນ຺ຕຣາຕິ ປີຕິຍາ ວິຣາຄາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ອນ຺ຕຣາ, ມຊ຺ເຌຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ ສມຸຈ຺ຈໂຍ. ມຄ຺ໂຄຕິ ອຸປາໂຍ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ຫິ ປຏິລາຠໍ ວິນາ ຕຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ອຘິຄໂມ ນ ໂຫຕີຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສໂມ ຕຕິຍຊ຺ຌານາຘິຄມສ຺ສ ອຸປາໂຍ. ຕທຘິຄມາຍາຕິ ຕຕິຍມຄ຺ຄາຘິຄມາຍ.

ອຸປປຕ຺ຕິໂຕຕິ ສມວາຫິຕຠາເວນ ປຕິຣູປໂຕ ຌານຸເປກ຺ຂາປິ ສມວາຫິຕເມວ ອນ຺ໂຕນີຕໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວິສທາຍາຕິ ສໍກິເລສວິຄເມນ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕາຍ. ວິປຸລາຍາຕິ ສາຕິສຍໍ ມຫຄ຺ຄຕຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ມຫຕິຍາ. ຖາມຄຕາຍາຕິ ປີຕິວິຄເມນ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕາຍ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາວ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ກຖມຍໍ ຕຕິຍຊ຺ຌານສມງ຺ຄີ ອຸເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເຈ? ນ ເກວລໍ ເວທນຸເປກ຺ຂາວ ອຸເປກ຺ຂາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎາປິ ອຸເປກ຺ຂາ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ ປນ ທສວິຘາ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໖໓; ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໘໔) ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໑) ເອວມາຄຕາ ຂີຓາສວສ຺ສ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຉຬາຣມ຺ມຓາປາເຖ ປຣິສຸທ຺ຘປກຕິຠາວາວິຊຫນາກາຣຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ປນ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໐໘) ເອວມາຄຕາ ສຕ຺ເຕສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໗; ສໍ. ນິ. ໕.໑໘໒, ໑໙໐-໑໙໑) ເອວມາຄຕາ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ປນ ‘‘ກາເລນ ກາລໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໓) ເອວມາຄຕາ ອນຈ຺ຈາຣທ຺ຘນາຕິສິຖິລວີຣິຍສງ຺ຂາຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ວີຣິຍຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ –

‘‘ກຕິ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ສມຖວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຕິ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ອຏ຺ຐ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ສມຖວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ທສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ອຏ຺ຐ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ສມຖວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ປຐມຊ຺ຌານປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ນີວຣເຓ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ຕຕິຍຊ຺ຌານປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ປີຕິໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ສຸຂທຸກ຺ເຂ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ຣູປສຎ຺ຎໍ ປຏິຆສຎ຺ຎໍ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ອິມາ ອຏ຺ຐ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ສມຖວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ທສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ຊາຕິໍ ຊຣໍ ພ຺ຍາຘິໍ ມຣຓໍ ໂສກໍ ປຣິເທວໍ ອຸປາຍາສໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ສກທາຄາມິມຄ຺ຄປອລາຠຕ຺ຖາຍ…ເປ… ສກທາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອນາຄາມິມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ຊາຕິໍ ຊຣໍ ພ຺ຍາຘິໍ ມຣຓໍ ໂສກໍ ປຣິເທວໍ ອຸປາຍາສໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣສມອາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓໍ, ອິມາ ທສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໗) –

ເອວມາຄຕາ ນີວຣຓາທິປຏິສງ຺ຂາສນ຺ຕິຏ຺ຐນາກາຣຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ນີວຣເຓ ປຏິສງ຺ຂາຕິ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ປຫາຕພ຺ພຠາເວນ ປຏິສງ຺ຂາຍ, ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາຕິ ນີວຣຓານໍ ປຫານາຠິມຸຂີຠູຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ປຫາເນປິ ອພ຺ຍາປາຣຠາວູປຄມເນນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ. ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສູຕິ ນີວຣຓປ຺ປຫາເນ ພ຺ຍາປາຣາກຣເຓນ ນີວຣຓສງ຺ຂາຕານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸເປກ຺ຂນາສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາທີສຸ ອຸປ຺ປາທາທີສຸ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທນ຺ຕິ ປຸຣິມກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ຂນ຺ຘານໍ ອິຘ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມາຫ. ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖາອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຕຠູມກໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ. ອາຍູຫນນ຺ຕິ ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ. ປຏິສນ຺ຘິນ຺ຕິ ອາຍຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ. ຄຕິນ຺ຕິ ຍາຍ ຄຕິຍາ ສາ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຂນ຺ຘານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ. ອຸປປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິໍ. ຊາຕິນ຺ຕິ ຊຣາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິໍ. ຊຣາມຣຓາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ປຎ຺ເຈວ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ວິສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ເສສາ ເຕສໍ ເວວຈນວເສນ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຊາຕີຕິ ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ອຸປ຺ປາທສ຺ສ ເຈວ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຈ ເວວຈນໍ. ຄຕິ ອຸປປຕ຺ຕິ ຈາຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ, ຊຣາທໂຍ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ຈຕູສຸ ມຄ຺ຄວາເຣສຸ ‘‘ອຸປ຺ປາທ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ມູລປທານິ, ‘‘ຄຕີ’’ຕິອາທີນິ ທສ ເວວຈນປທານີຕິ ປນ຺ນຣສ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຉສຸ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິວາເຣສຸ ປຎ຺ຈ ມູລປທາເນວ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕໍ ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຍ ຕິກ຺ຂຠາເວ ສຕິ ກິເລສປ຺ປຫານສມຕ຺ຖສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ຕສ຺ສາ ຕິກ຺ຂຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເວວຈນປເທຫິ ສຫ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ມູລປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຜລສ຺ສ ນິຣຸສ຺ສາຫຠາເວນ ສນ຺ຕສຠາວຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄາຍຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ມນ຺ທຠູຕາປິ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ມູລປທາເນວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ຈຕູສຸ ມຄ຺ຄວາເຣສຸ ສຸຎ຺ຎຕານິມິຕ຺ຕປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ຈຕູສຸ ຜລວາເຣສຸ ປນ ອປ຺ປຓິຫິຕຜລສມາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາຕິ ອິຕຣາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕີນໍ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາວຸຏ຺ຐານວເສນ ຫິ ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ, ຕເຖວ ຜລສມາປຕ຺ຕິກາເລ ອນິມິຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາວຸຏ຺ຐານວເສນ ອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາວຸຏ຺ຐານວສເອນ ສຸຎ຺ຎຕມຄ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ສຸຎ຺ຎຕາທິວິໂມກ຺ຂວເສນ ມຄ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາ ຈຕສ຺ໂສ, ຕຖາ ອປ຺ປຓິຫິຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈຕສ຺ໂສ, ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣວເສນ ທ຺ເວຕິ ທສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕາ, ສມຖສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ປນ ອປ຺ປນາວີຖິຍາ ອາສນ຺ນປຸພ຺ພຠາເຄ ພລປ຺ປຕ຺ຕໍ ຠາວນາມຍຎາຓໍ.

ຍາ ປນ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໑໕໐) ເອວມາຄຕາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສຎ຺ຎິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ເວທນຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ‘‘ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕໍ, ຕໍ ປຊຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໗໑; ອ. ນິ. ໗.໕໕) ເອວມາຄຕາ ວິຈິນເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓນ ປຊຫຕິ. ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕີຕິ ທິຏ຺ຐໂສວຕ຺ຕິກຕ຺ຕຍສ຺ສ ສປ຺ປສ຺ສ ລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ວິຍ ທິຏ຺ຐລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍສ຺ສ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ສ ສງ຺ຂາຣລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍາ ປນ ຉນ຺ທາທີສຸ ເຍວາປນເກສຸ ອາຄຕາ ສຫຊາຕານໍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໐; ຘ. ສ. ໑໖໓) ເອວມາຄຕາ ອຄ຺ຄສຸເຂປິ ຕສ຺ມິໍ ອປກ຺ຂປາຕຊນນີ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ຌານຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຍາ ປນ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໒; ຘ. ສ. ໑໖໕) ເອວມາຄຕາ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີກປຣິສຸທ຺ຘາ ປຈ຺ຈນີກວູປສມເນປິ ອພ຺ຍາປາຣຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ປາຣິສຸທ຺ຘຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ຈ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ຈ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ຈ ຌານຸເປກ຺ຂາ ຈ ປາຣິສຸທ຺ຘຸເປກ຺ຂາ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາວ ໂຫຕິ. ເຕນ ເຕນ ອວຕ຺ຖາເຠເທນ ປນສ຺ສາ ອຍໍ ເຠໂທ ເອກສ຺ສປິ ສໂຕ ສຕ຺ຕສ຺ສ ກຸມາຣຍຸວເຖຣເສນາປຕິຣາຊາທິວເສນ ເຠໂທ ວິຍ. ຕສ຺ມາ ຕາສຸ ຍຕ຺ຖ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ, ນ ຕຕ຺ຖ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາທໂຍ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ, ນ ຕຕ຺ຖ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາທໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ເຈຕາສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກີຠາໂວ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂານມ຺ປິ. ປຎ຺ຎາ ເອວ ຫິ ສາ ກິຈ຺ຈວເສນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນາ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣິສສ຺ສ ສາຍໍ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐໍ ສປ຺ປໍ ອຊປທທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິເຍສມານສ຺ສ ຕໍ ຖຸສໂກຏ຺ຐເກ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສປ຺ໂປ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ອວໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ໂສວຕ຺ຕິກຕ຺ຕຍໍ ທິສ຺ວາ ນິພ຺ເພມຕິກສ຺ສ ‘‘ສປ຺ໂປ, ນ ສປ຺ໂປ’’ຕິ ວິຈິນເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຍາ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕເຍ ທິຏ຺ເຐ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈຠາວາທິວິຈິນເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາ. ຍຖາ ປນ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຊປເທນ ທຓ຺ເຑນ ຄາຬ຺ຫໍ ສປ຺ປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ກິນ຺ຕາຫໍ ອິມໍ ສປ຺ປໍ ອວິເຫເຐນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອິມິນາ ອຑໍສາເປນ຺ໂຕ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ມຸຎ຺ຈນາກາຣເມວ ປຣິເຍສໂຕ ຄຫເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຍາ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອາທິຕ຺ເຕ ວິຍ ຕໂຍ ຠເວ ປສ຺ສໂຕ ສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ, ອຍໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ. ອິຕິ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາຍ ສິທ຺ຘາຍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາປິ ສິທ຺ຘາວ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ປເນສາ ວິຈິນນຄຫເຓສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ກິຈ຺ເຈນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນາ. ວີຣິຍຸເປກ຺ຂາ ປນ ເວທນຸເປກ຺ຂາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ອວເສສາຫິ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຠິນ຺ນາ ເອວາຕິ.

ອິມາສໍ ປນ ທສນ຺ນມ຺ປິ ອຸເປກ຺ຂານໍ ຠູມິປຸຄ຺ຄລາທິວເສນ ວິຠາໂຄ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວມຍໍ ທສວິຘາປີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຠູມິປຸຄ຺ຄລຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ‘‘ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ກາມາວຈຣາ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ຣູປາວຈຣາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ຠູມິໂຕ. ‘‘ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ຂີຓາສວສ຺ເສວ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນເສກ຺ຂາເສກ຺ຂານ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ປຸຄ຺ຄລໂຕ. ‘‘ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ໂສມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ຈິຕ຺ຕໂຕ. ‘‘ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ຉຬາຣມ຺ມຓາ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາ’’ຕິອາທິນາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ. ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫເອກກ຺ຂຓກຸສລຕ຺ຕິກສງ຺ເຂປວເສນາຕິ ‘‘ເວທນຸເປກ຺ຂາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ອິຕຣາ ນວ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫວເສນ. ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໂພຊ຺ຌງ຺ຄຌານປາຣິສຸທ຺ຘິຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກາ, ຕສ຺ມາ ເອກກ຺ຂເຓ ຕາສຸ ເອກາຍ ສຕິ ນ ອິຕຣາ, ຕຖາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາປິ ເວທິຕພ຺ພາ, ເວທນາວີຣິຍຸເປກ຺ຂານໍ ເອກກ຺ຂເຓ ສິຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ເອກກ຺ຂຓວເສນ. ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ອພ຺ຍາກຕາ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ, ຕຖາ ເສສາ, ເວທນຸເປກ຺ຂາ ປນ ສິຍາ ອກຸສລາປີຕິ ເອວໍ ກຸສລຕ຺ຕິກວເສນ. ທສເປຕາ ສງ຺ເຂປໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ຘມ຺ມາ ວີຣິຍເວທນາຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຎາຓວເສນາຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຂປວເສນ.

ອິທານິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາຍ ຌານຸເປກ຺ຂາຍ ລກ຺ຂຓາທິໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອນາໂຠຄຣສາຕິ ປຓີຕສຸເຂປິ ຕສ຺ມິໍ ອວນຕິປຏິປກ຺ຂກິຈ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ຍາປາຣປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາຕິ ສຕິປິ ສຸຂປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຕສ຺ມິໍ ສຸເຂ ອພ຺ຍາວຏາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປຕິຏ຺ຐຕິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຍາປາຣໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ໂຂຠໍ ອຸປ຺ປິລວຎ຺ຈ ອາວຫນ຺ເຕຫິ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ອຠິຠູຕຕ຺ຕາ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍ ກິຈ຺ຈໍ, ຕທຠາວໂຕ ອິຘ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕກິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ອິທານິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ສຣຕີຕິ ອິມິນາ ‘‘ສໂຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກຕ຺ຕຸສາຘນຕມາຫ. ສມ຺ປຊານາຕີຕິ ສມ຺ມເທວ ປຊານາຕິ. ປຸຄ຺ຄເລນາຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ. ສຣຓໍ ຈິນ຺ຕນໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ລກ຺ຂຓເມຕິສ຺ສາຕິ ສຣຓລກ຺ຂຓາ. ສມ຺ມຸສ຺ສນປຏິປກ຺ໂຂ ອສມ຺ມຸສ຺ສນໍ ກິຈ຺ຈໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອສມ຺ມຸສ຺ສນຣສາ. ກິເລເສຫິ ອາຣກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໂຕ ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນໍ ສມ຺ມເທວ ປຊານນໍ, ສມ຺ໂມຫປຏິປກ຺ໂຂ ວາ ອສມ຺ໂມໂຫ ລກ຺ຂຓເມຕສ຺ສາຕິ ອສມ຺ໂມຫລກ຺ຂຓໍ. ຕີຣຓໍ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ປາຣຄມນໍ. ປວິຈໂຍ ວີມໍສາ. ກາມໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານາທິໍ ອຸປາທາຍ ປຐມທຸຕິຍຊ຺ຌານານິປິ ສຸຂຸມາເນວ, ອິມໍ ປນ ອຸປຣິມຊ຺ຌານໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ປນ ເຕສໍ ຌານານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາ ຈ ໂອຬາຣິກຕາ ວິຕກ຺ກາທິຖູລງ຺ຄຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກຈິ ‘‘ພຫຸເຈຕສິກຕາຍາ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຠູມິຍໍ ວິຍ ປຸຣິສສ຺ສາຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຠູມິຍໍ ຄຕິ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄຕິ ສຸຂາ ໂຫຕີຕິ ເຕສຸ ຌາເນສຸ ຄຕິ ສຸຂາ ໂຫຕິ. ອພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘‘ອິທໍ ນາມ ທຸກ຺ກຣໍ ກຣີຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອຬາຣິກງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ປນ ສຸຂຸມຕ຺ຕາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກາມໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນປິ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອວິປ຺ປໂຍຄີຠາເວນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ປີຕິສຸເຂສຸ ປີຕິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກງ຺ຄສ຺ສ ປຫາເນນ ສຸຂຸມຕາຍ ອິຘ ສາຕິສໂຍ ສຕິປຎ຺ຎາພ຺ຍາປາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຣິສສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ເຘນຸໍ ປິວຕີຕິ ເຘນຸປໂຄ, ເຘນຸຍາ ຂີຣໍ ປິວນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຸນເທວ ປີຕິໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ຫານຠາຄິຍໍ ຌານໍ ສິຍາ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານເມວ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປີຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ ສິຍາ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ອຕິມຘຸຣໍ ສຸຂນ຺ຕິ ຕຕິຍຊ຺ຌາເນ ສຸຂໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ອຕິມຘຸຣຕາ ຈສ຺ສ ປຫາໂສທຄ຺ຍສຠາວາຍ ປີຕິຍາ ອຠາເວເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ປທທ຺ວຍໍ.

ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທສິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖມາໂຠເຄນ ວິນາ ສຸຂປຏິສໍເວທນາຕິ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນາມກາເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ, ຕສ຺ມາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທສິ’’ນ຺ຕິ ອາຫາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ‘‘ສຸຂໍ ເວທຍາມີ’’ຕິ ເອວມາໂຠເຄ ອສຕິປິ ນາມກາເຍນ ເຈຕສິກສຸຂໍ, ກາຍິກສຸຂເຫຕຸຣູປສມຸຏ຺ຐາປເນນ ກາຍິກສຸຂຎ຺ຈ ຌານສມງ຺ຄີ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຌານສມງ຺ຄິໂນ. ຍໍ ວາ ຕນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ນາມກາຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ. ຕໍສມຸຏ຺ຐາເນນາຕິ ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐິເຕນ ອຕິປຓີເຕນ ຣູເປນ ອສ຺ສ ຌານສມງ຺ຄິໂນ ຣູປກາໂຍ ຍສ຺ມາ ຜຸໂຏ, ຕສ຺ມາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສາຕິ ຣູປກາຍສ຺ສ. ຜຸຏຕ຺ຕາຕິ ພ຺ຍາປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ອຸທເກນ ຜຸຏ຺ຐສຣີຣສ຺ສ ຕາທິເສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ຜຸຏ຺ເຐ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເອເຕຫິ ຌານຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິເຕຫິ ຣູເປຫິ ຜຸຏ຺ຐສຣີຣສ຺ສ. ຌານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕປີຕິ ຌານມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ. ສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍາຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕຣູເປຫິ ອວເສສຕິສມຸຏ຺ຐິຕຣູປສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນກາຍວິຎ຺ຎາເຓນ ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍ. ເອຕມຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເຈຕສິກກາຍິກສຸຂປຏິສໍເວທນສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ.

ຍນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຍສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍຌານເຫຕູ’’ຕິ. ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕີຕິອາທີນິ ປທານິ ກິຕ຺ຕນຕ຺ຖານີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ປສໍສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ກິນ຺ຕີຕິ ປສໍສນາກາຣປຸຈ຺ຉາ. ສຸຂປາຣມິປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ສຸຂສ຺ສ ປຣມໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕ. ສຸຂາຠິສງ຺ເຄນາຕິ ສຸຂສ຺ມິໍ ອາລເຍນ. ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ສຕິຄ຺ຄຫເຓເນວ ສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປິ ຄຫິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອິຘ ປາຬິຍໍ ສຕິຍາ ເອວ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິຕາຍ ສຕິມາ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ສມ຺ປຊາໂນຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ. ອສໍກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ອສມ຺ມິສ຺ສຕ຺ຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ. ຌານກ຺ຂເຓ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ເຈຕສິກສຸຂເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ສຸຂໍ ນາມກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕິຍນ຺ຕິ ຄຓນານຸປຸພ຺ພໂຕ ຕຕິຍນ຺ຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕິຍຊ຺ຌານກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.