ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ສີຫນາທກຖາ

໑໗. ອາຍສ຺ມາຕິ ວາ ເທວານໍປິຍາຕິ ວາ ຠທ຺ຣຠວນ຺ຕິ ວາ ປິຍສມຸທາຈາໂຣ ເອໂສຕິ ອາຫ ‘‘ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນເມຕ’’ນ຺ຕິ. ວິຎ຺ຎຸຊາຕິກາ ຫິ ປຣໍ ປິເຍນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕາ ‘‘ຠວ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເທວານໍປິຍາ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາຍສ຺ມາ’’ຕິ ວາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມຸຂາ ສມ຺ໂພຘນວເສນ ອາວຸໂສຕິ, ຕິໂຣກ຺ຂໍ ອາຍສ຺ມາຕິ ອຍມ຺ປິ ສມຸທາຈາໂຣ. ຕຍິທໍ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສວເສນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຄຣຸຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕ’’ນ຺ຕິ. ຄຸຓມຫຕ຺ຕຕາຍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ, ນ ຈູຬໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາ ຈ ໂສ ຄຸຓມຫນ຺ຕຕາຍາ’’ຕິ. ປປ຺ປຏໂກຊນ຺ຕິ ປຖວີສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐິເຕ ມຫາປຖວິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ອຸທໂກເຆນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖເຏ ຠູມິປ຺ປເທເສ ສຎ຺ຊາຕກທ຺ທມປຏລສທິສໍ ອຕິມຘຸຣປຖວີມຓ຺ຑໍ. ນ ເມ ຕໍ ອສ຺ສ ປຕິຣູປນ຺ຕິ ຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ກຣຓໍ ນ ເມ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນາປຸຈ຺ຉາ ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ຍຖາ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕໍ ກິຎ຺ຈິ ອນາປຸຈ຺ຉາ ກໂຣຕິ, ເອວມຫມ຺ປີຕິ ຠຄວຕາ ສມານໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ມາເນນ ກຕໍ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຸຄຄ຺ຄາໂຫ ວິຍ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ກໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ປເຣນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕານໍ ຍຸຄໍ ຍຸຄຬໍ ສມານໍ ກຕ຺ວາ ຄາໂຫ, ຕສ຺ສ ມມ ວາ ໂກ ວິເສໂສຕິ ຄຫຓໍ ຍຸຄຄ຺ຄາໂຫ.

ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ. ສາ ປເນຕ຺ຖ ຣສສມ຺ປຕ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາຍ ວິເສເສ ອວຏ຺ຐານໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ມຘຸຣໍ ສາທຸຣສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຕິວິຘຎ຺ຫິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສມງ຺ຄີມຘຸຣວເສນ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ສມ຺ປນ຺ນໍ ສາລິເກທາຣໍ, ສຸວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ໂກສິຍ;

ປຏິເວເທມິ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ນ ເນ ວາເຣຕຸມຸສ຺ສເຫ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໔.໑) –

ອິທໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ປຣິປຸຓ຺ຓມ຺ປິ ຫິ ສມນ຺ຕໂຕ ປນ຺ນໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑) ອິທໍ ສມງ຺ຄີສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ສມງ຺ຄີປິ ຫິ ສມ຺ມເທວ ປນ຺ໂນ ຄໂຕ ອຸປຄໂຕຕິ ສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣສ຺ສ ຣຸກ຺ໂຂ ສມ຺ປນ຺ນຜໂລ ຈ ອຸປປນ຺ນຜໂລ ຈາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໔໘) ອິທໍ ມຘຸຣສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ມຘຸຣສມ຺ປນ຺ນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸປປນ຺ນຜໂລຕິ ພຫຸຜໂລ. ອສ຺ສາຕິ ປຖວິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຕລສ຺ສ. ໂອປມ຺ມນິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸປມາຍ ນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອນີຬກນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສໍ. ນິທ຺ໂທສຕາ ເຈຕ຺ຖ ມກ຺ຂິກາທິຣຫິຕຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນິມ຺ມກ຺ຂິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ມກ຺ຂິກາຕິ ນິມ຺ມກ຺ຂິກໍ. ມກ຺ຂິກາສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ມກ຺ຂິກຓ຺ຑກມ຺ປິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຄຫິຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕເນວ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິມ຺ມກ຺ຂິກນ຺ຕິ ອິມສ຺ເສວຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸໍ ນິມ຺ມກ຺ຂິກຓ຺ຑກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ມກ຺ຂິກາຫິ ຕາສໍ ອຓ຺ຑເກຫິ ຈ ວິຣຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ ‘‘ມກ຺ຂິການໍ ອຓ຺ຑານິ ມກ຺ຂິກຓ຺ຑານິ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ມກ຺ຂິກຓ຺ຑານີຕິ ນິມ຺ມກ຺ຂິກຓ຺ຑນ຺ຕິ. ອິມິນາ ມກ຺ຂິການໍ ອຓ຺ເຑຫິ ຣຫິຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ‘ນິມ຺ມກ຺ຂິກ’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນ ມກ຺ຂິການໍເຍວ ອຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ເອຕໍ ກິຣ ມຘູຕິ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາຫິ ກຕມຘຸ. ສພ຺ພມຘູຫີຕິ ມຫາມກ຺ຂິກຠມຣມກ຺ຂິກາທິກເຕຫິ. ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ. ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ປສຕ຺ຖຕມໍ. ສຸຣສນ຺ຕິ ໂສຠນຣສໍ. ໂອຊວນ຺ຕນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂມຊສມ຺ປນ຺ນໍ.

ອາຍາຈນວຈນເມຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສມ຺ປຫໍສນາທິອຕ຺ຖໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ເອກໍ ຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອກໍ ປາຓິຕລໍ. ‘‘ອຠິນິມ຺ມິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ປຖວີສທິສໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ນຸ ໂຂ ປຖວີ, ອຸທາຫຸ ນ ອຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ນິມ຺ມິຕປຖວິຍາ ປກຕິປຖວິຍາ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສມານຕ຺ຕາ ‘‘ເອສາ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ປຖວີ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎາ’’ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິພທ຺ຘວິປຸລາຄໂມ ຄາໂມ ນິຄໂມ, ປວຕ຺ຕິຕມຫາອາໂຍ ມຫາຄາໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ວາ ເອສ ວິປລ຺ລາໂສຕິ ປຸພ຺ພປກ຺ຂໍ ນິທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ ປເນສ ວິປລ຺ລາໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ ຫິ ອິທ຺ຘິມໂຕ ອິທ຺ຘິວິສໂຍ’’ຕິ. ອິທ຺ຘິພເລເນວ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕາທິໂສ ວິປລ຺ລາໂສ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທານິ ອຎ຺ຎຖາ ວິປລ຺ລາສປ຺ປຏິລາຠໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຄຣຫນ຺ຕາຕິ ສມ຺ມຸຂາ ຄຣຫນ຺ຕາ. ອຸປວທນ຺ຕາຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕາ.

ນນຸ ຈ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ ວິປລ຺ລາສມ຺ປິ ສຕ຺ຕາ ປຏິລເຠຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ກາຣຓໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ກິເມຕ຺ຖ ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ. ຍທິປິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ‘‘ວິປລ຺ລາສມ຺ປິ ສຕ຺ຕາ ປຏິລເຠຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ອຘິກຕຕ຺ຕາ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ປິຓ຺ຑາຍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸຄມນມ຺ປິ ຠຄວຕາ ປຏິສິທ຺ຘນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຕເທວ ກາຣຓໍ ອິຘາປິ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ວິປລ຺ລາສມ຺ປິ ສຕ຺ຕາ ປຏິລເຠຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອິທໍ ອິຘ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຕ຺ໂຖປິ ຈສ຺ສ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ເອວໍ ປນ ວິປລ຺ລາສໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຖວິກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕ ຄຸເຓ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂກາເລ ປຖວິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປປ຺ປຏໂກຊໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສູ’’ຕິ, ຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ເຕ ຄຸເຓ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂກາເລ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສູຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອເກນ ປທວີຕິຫາເຣນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປທສ຺ສ ວີຕິຫຣຓໍ ນິກ຺ຂິປນໍ ປທວີຕິຫາໂຣ, ປທນິກ຺ເຂໂປ, ຕສ຺ມາ ເອເກນ ປທນິກ຺ເຂເປນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອເກນ ປທວີຕິຫາເຣນ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພຏ຺ຐານຎ຺ຈ ສມຄມເນນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ອນ຺ຕເຣ ມຸຏ຺ຐິຣຕນມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ. ມາຕິກາມຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ມຸຏ຺ຐິຣຕນປ຺ປມາຓໍ ມາຕິກາມຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ສີຫນາທກຖາ.