ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາລໍ

ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໗໑. ເວຣໍ ມຓຕີຕິ ຣາຄາທິເວຣໍ ມຓຕິ ວິນາເສຕິ. ເອຕາຍາຕິ ວິຣຕິຍາ. ນິຍ຺ຍານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ. ກາຍປາຄພ຺ພິຍນ຺ຕິ ກາຍປາຄພ຺ພິຍວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ.

໒໗໔. ສາຣຓີຍາຕິ ສຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕາ ອນຸສ຺ສຣຓາຣຫາ ອທ຺ຘາເນ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕປິ ນ ສມ຺ມຸສ຺ສິຕພ຺ພາ. ມິຊ຺ຊຕິ ສິນິຍ຺ຫຕິ ເອຕາຍາຕິ ເມຕ຺ຕາ, ມິຕ຺ຕຠາໂວ. ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ເມຕ຺ຕາສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຕໍ ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ອາວີຕິ ປກາສໍ. ປກາສຠາໂວ ເຈຕ຺ຖ ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ກຣີຍຕິ, ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ມຸຂາ’’ຕິ. ຣໂຫຕິ ອປກາສໍ. ອປກາສຕາ ຈ ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຣີຍຕິ, ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຣມ຺ມຸຂາ’’ຕິ. ອຸຠເຍຫີຕິ ນວເກຫິ ເຖເຣຫິ ຈ. ປິຍໍ ປິຍາຍິຕພ຺ພໍ ກໂຣຕີຕິ ປິຍກຣໂຓ. ຄຣຸໍ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ກໂຣຕີຕິ ຄຣຸກຣໂຓ. ສງ຺ຄຫາຍາຕິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸວິເສສຠາວໂຕ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສງ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ. ອວິວາທາຍາຕິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ເອວ ນ ວິວາທາຍ. ສຕິ ຈ ອວິວາທເຫຕຸຠູຕສງ຺ຄຫກຕ຺ເຕ ເຕສໍ ວເສນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສມຄ຺ຄຠາໂວ ເຠທາຠາໂວ ສິທ຺ໂຘເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ສມຄ຺ຄຠາວາຍາ’’ຕິອາທິ.

ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວຈນນ຺ຕິ ເກວລໍ ‘‘ເທໂວ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເທວຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິ ຄຸເຓຫິ ຖິຣຠາວໂຊຕນໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ວຈນໍ. ມມຕ຺ຕໂພຘນວຈນໍ ມມາຍນວຈນໍ. ເອກນ຺ຕຕິໂຣກ຺ຂສ຺ສ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຕາ ນາມ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປນວເສເນວ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ໂລເກ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ປາກຏໍ ປຎ຺ຎາຕໍ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທິໍ ອນາມສິຕ຺ວາເຍວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນຍນານິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕາສິເນຫສິນິທ຺ຘານໍ ນຍນານໍ ອຸມ຺ມີລນາ ປສນ຺ເນນ ມຸເຂນ ໂອໂລກນຎ຺ຈ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມເມວ, ຍສ຺ສ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ນຍນານໍ ເມຕ຺ຕາສິເນຫສິນິທ຺ຘຕາ ມຸຂສ຺ສ ຈ ປສນ຺ນຕາ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມາ’’ຕິ.

ອິມານິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໔໑; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໙໒; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໖.໑໑) ຈ ເມຕ຺ຕກາຍກມ຺ມາທີນິ ປາຬິຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວເສນ ອາຄຕານິ ຄິຫີສຸປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ. ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຫິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕາທິອາຠິສມາຈາຣິກຘມ຺ມປູຣຓໍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ສພ຺ພຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊກາຍກມ຺ມໍ ອາຠິສມາຈາຣິກກມ຺ມນ຺ໂຕຄຘເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຄິຫີນໍ ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ໂພຘິວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ສງ຺ຆນິມນ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ຄມນໍ, ຄາມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ເຐ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ, ປຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄຫຓໍ, ອາສນປຎ຺ຎາປນໍ, ອນຸຄມນນ຺ຕິ ເອວມາທິກໍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ຠິກ຺ຂູນໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ອາຈາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານກຖນ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິປຸຈ຺ຉນ ອຏ຺ຐກຖາກຖນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍມານໍ ເຕປິຏກມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ. ຄິຫີນໍ ‘‘ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉາມ, ໂພຘິວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉາມ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກຣິສ຺ສາມ, ທີປມາລາປຸປ຺ຜປູຊໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສາມ, ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ທສ຺ສາມ, ວສ຺ສາວາສິກໍ ທສ຺ສາມ, ອຊ຺ຊ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ທສ຺ສາມ, ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຂາທນີຍາທີນິ ສໍວິທຫຖ, ອາສນານິ ປຎ຺ຎເປຖ, ປານີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຖ, ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາເນຖ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທາເປຖ, ຉນ຺ທຊາຕາ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກໂຣຖາ’’ຕິອາທິກຖນກາເລ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ. ຠິກ຺ຂູນໍ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕາທີນິ ຈ ກຕ຺ວາ ວິວິຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູ ສຸຂີ ໂຫນ຺ຕຸ ອເວຣາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ’’ຕິ ຈິນ຺ຕນໍ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ. ຄິຫີນໍ ‘‘ອຍ຺ຍາ ສຸຂີ ໂຫນ຺ຕຸ ອເວຣາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ’’ຕິ ຈິນ຺ຕນໍ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ.

ລາຠາຕິ ຈີວຣາທໂຍ ລທ຺ຘປຈ຺ຈຍາ. ຘມ຺ມິກາຕິ ກຸຫນາທິເຠທໍ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍວຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ອນ຺ຕມໂສ ປຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ປຕ຺ເຕ ປຣິຍາປນ຺ນໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄຕໍ ທ຺ວຕ຺ຕິກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ. ເທຍ຺ຍໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ເວ ປຏິວິຠຕ຺ຕານິ ນາມ ອາມິສປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລປຏິວິຠຕ຺ຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ທສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ເຕນ ວິຠຊນໍ ອາມິສປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ອສຸກສ຺ສ ທສ຺ສາມິ, ອສຸກສ຺ສ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ເຕນ ວິຠຊນໍ ປນ ປຸຄ຺ຄລປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ໂຍ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຍໍ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ເນວ ອາມິສໍ ປຏິວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ. ອທາຕຸມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທານຎ຺ຫິ ນາມ ນ ກສ຺ສຈິ ນິວາຣິຕໍ, ເຕນ ທຸສ຺ສີລສ຺ສປິ ອຕ຺ຖິກສ຺ສ ສຕິ ສມ຺ຠເວ ທາຕພ຺ພໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກຣຸຓາຍນວເສນ, ນ ວຕ຺ຕປູຣຓວເສນ. ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣກສ຺ສ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄິຕາຍ ‘‘ສພ຺ເພສໍ ທາຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄິລານາທີນໍ ປນ ໂອທິສ຺ສກໍ ກຕ຺ວາ ທານໍ ອປ຺ປຏິວິຠາຄປກ຺ຂິກໍ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິກ຺ເຂປສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ພ຺ຍຕິເຣກປ຺ປຘາໂນ ຫິ ປຏິວິຠາໂຄ. ເຕນາຫ ‘‘ຄິລານຄິລານຸປຏ຺ຐາກ…ເປ… ວິເຈຍ຺ຍ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

ສາຘາຣຓໂຠຄີຕິ ເອຕ຺ຖ ສາຘາຣຓໂຠຄິໂນ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ຍໍ ຍໍ ປຓີຕໍ ລຠຕິ, ຕໍ ຕໍ ເນວ ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສນມຸເຂນ ຄິຫີນໍ ເທຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຊີວສຸທ຺ຘິໍ ຣກ຺ຂມາໂນ, ນ ອຕ຺ຕນາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອສາຘາຣຓໂຠຄິຕາ ມາ ໂຫຕູ’’ຕິ. ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ສງ຺ເຆນ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຆຓ຺ຏິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສນ຺ຕກໍ ວິຍ ປສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ຈ ຕສ຺ສ ລາຠສ຺ສ ຕີສຸປິ ກາເລສຸ ສາຘາຣຓໂຕ ຐປນໍ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ ສງ຺ເຆນ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິຄ຺ຄຫຓກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ, ‘‘ຄເຫຕ຺ວາ…ເປ… ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕກາໂລ. ຕທຸຠຍໍ ປນ ຕາທິເສນ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ວິນາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຖສິທ຺ໂຘ ປຸຣິມກາໂລ. ຕຍິທມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຸພ຺ເພວສ຺ສ ໂຫຕິ ‘‘ສງ຺ເຆນ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕູຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ ‘‘ສງ຺ເຆນ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕູຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ໂຫຕິ ‘‘ສງ຺ເຆນ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕູຕິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ມຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ລທ຺ຘລາຠໍ ໂອສານລກ຺ຂຓໍ ອວິໂກເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສາຘາຣຓໂຠຄີ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ ຈ ໂຫຕິ.

ອິມໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໔໑; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໙໒; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໖.໑໑) ປນ ສາຣຓີຍຘມ຺ມໍ ໂກ ປູເຣຕິ, ໂກ ນ ປູເຣຕິ? ທຸສ຺ສີໂລ ຕາວ ນ ປູເຣຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ສີລວນ຺ໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ປນ ວຕ຺ຕໍ ອຂຓ຺ເຑນ຺ໂຕ ປູເຣຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຕໍ – ໂຍ ໂອທິສ຺ສກໍ ກຕ຺ວາ ມາຕຸ ວາ ປິຕຸ ວາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາທີນໍ ວາ ເທຕິ, ໂສ ທາຕພ຺ພໍ ເທຕຸ, ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ, ປລິໂພຘຊຄ຺ຄນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ຫິ ມຸຕ຺ຕປລິໂພຘສ຺ເສວ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ໂອທິສ຺ສກໍ ເທນ຺ເຕນ ຄິລານຄິລານຸປຏ຺ຐາກອາຄນ຺ຕຸກຄມິການຎ຺ເຈວ ນວປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຈ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ເອເຕສໍ ທຕ຺ວາ ອວເສສໍ ເຖຣາສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ອທຕ຺ວາ ໂຍ ຍຕ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຕກໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອວສິຏ຺ເຐ ອສຕິ ປຸນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ເຖຣາສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍໍ ຍໍ ປຓີຕໍ, ຕໍ ຕໍ ທຕ຺ວາ ເສສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ປນ ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣຓວິຘິມ຺ຫິ ສຸສິກ຺ຂິຕາຍ ປຣິສາຍ ສຸປູໂຣ ໂຫຕິ. ສຸສິກ຺ຂິຕາຍ ຫິ ປຣິສາຍ ໂຍ ອຎ຺ຎໂຕ ລຠຕິ, ໂສ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຎ຺ຎໂຕ ອລຠນ຺ໂຕປິ ປມາຓຍຸຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ອຕິເຣກໍ. ອຍຎ຺ຈ ປນ ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ເທນ຺ຕສ຺ສປິ ທ຺ວາທສຫິ ວສ຺ເສຫິ ປູຣຕິ, ນ ຕໂຕ ໂອຣໍ. ສເຈ ຫິ ທ຺ວາທສເມປິ ວສ຺ເສ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣໂກ ປິຓ຺ຑປາຕປູຣໍ ປຕ຺ຕໍ ອາສນສາລາຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ນຫາຍິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຈ ‘‘ກສ຺ເສໂສ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣກສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອາຫຣຖ ນ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາວ ຣິຕ຺ຕປຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ. ອຖ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຣິຕ຺ຕປຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອນວເສເສຕ຺ວາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສູ’’ຕິ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ຠິຊ຺ຊຕິ, ປຸນ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ປູເຣຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາສສທິໂສ ເຫສ, ສກິໍ ຂຓ຺ເຑ ຊາເຕ ປຸນ ປູເຣຕພ຺ໂພວ. ໂຍ ປນ ‘‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉາວ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ປູຣິຕສາຣຓີຍຘມ຺ມສ຺ສ ປນ ເນວ ອິສ຺ສາ, ນ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ ສຸລຠປຈ຺ຈໂຍ, ປຕ຺ຕຄຕມສ຺ສ ທິຍ຺ຍມານມ຺ປິ ນ ຂີຍຕິ, ຠາຊນີຍຠຓ຺ຑຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄຠຓ຺ຑໍ ລຠຕິ, ຠເຍ ວາ ຉາຕເກ ວາ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ເທວຕາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຣິມານິ ວຕ຺ຖູນິ – ເລຓຄິຣິວາສີ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ມຫາຂີຣຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສຕິ. ປຎ຺ຎາສມຕ຺ຕາ ເຖຣາ ນາຄທີປໍ ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຂີຣຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອລທ຺ຘາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ເຖໂຣ ປວິສນ຺ໂຕ ເຕ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ລທ຺ຘໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ວິຈຣິມ຺ຫ, ອາວຸໂສຕິ. ໂສ ອລທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຫໍ ອາຄຈ຺ຉາມິ, ຕາວ ອິເຘວ ໂຫຖາ’’ຕິ. ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາສ ຊນາ ປຕ຺ຕເຕມນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠິມ຺ຫາຕິ. ຠນ຺ເຕ, ເນວາສິກາ ນາມ ປຏິພລາ ໂຫນ຺ຕິ, ອລຠນ຺ຕາປິ ຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ຄສຠາຄໍ ຊານນ຺ຕີຕິ. ເຖຣາ ອາຄມິໍສຸ. ເຖໂຣ ຄາມໍ ປາວິສິ. ຘຸຣເຄເຫເຍວ ມຫາອຸປາສິກາ ຂີຣຠຕ຺ຕໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເຖຣໍ ໂອໂລກຍມານາ ຐິຕາ ເຖຣສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ເສວ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ຕໍ ອາທາຍ ເຖຣານໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ເອຕ຺ຕເກຫິ ກິຎ຺ຈິ ນ ລທ຺ຘໍ, ອຍໍ ສີຆເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ, ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ເສສານໍ ມຸຂໍ ໂອໂລເກສິ. ເຖໂຣ ໂອໂລກນາກາເຣເນວ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ເມນ ສເມນ ລທ຺ໂຘ ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ນິກ຺ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ເພສໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາປິ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊິ. ອຖ ນໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ເຖຣາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ ‘‘ກທາ, ອາວຸໂສ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌີ’’ຕິ? ນຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມຕິ. ຌານລາຠີສິ ອາວຸໂສຕິ? ເອຕມ຺ປິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນຕ຺ຖີຕິ. ນນຸ, ອາວຸໂສ, ປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ? ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣິໂຕ, ຕສ຺ສ ເມ ປູຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສເຈປິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ປຕ຺ຕຄຕໍ ນ ຂີຍຕີຕິ. ສາຘຸ ສາຘຸ ສປ຺ປຸຣິສ ອນຸຈ຺ຉວິກມິທໍ ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕາວ ປຕ຺ຕຄຕໍ ນ ຂີຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸ.

ອຍເມວ ປນ ເຖໂຣ ເຈຕິຍປພ຺ພເຕ ຄິຣິຠຓ຺ຑມຫາປູຊາຍ ທານຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ທາເນ ກິໍ ວຣຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ທ຺ເວ ສາຏກາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເອເຕ ມຍ຺ຫໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອມຈ຺ໂຈ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ ‘‘ເອໂກ ທຫໂຣ ເອວໍ ວທຕີ’’ຕິ. ‘‘ທຫຣສ຺ສ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ມຫາເຖຣານໍ ປນ ສຸຂຸມາ ສາຏກາ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ມຫາເຖຣານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຐເປສິ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປຏິປາຏິຍາ ຐິເຕ ເທນ຺ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ຐປິຕາປິ ເຕ ສາຏກາ ຫຕ຺ຖໍ ນາໂຣຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎວ ອາໂຣຫນ຺ຕິ. ທຫຣສ຺ສ ທານກາເລ ປນ ຫຕ຺ຖໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ. ໂສ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈສ຺ສ ມຸຂໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທຫຣໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຫຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ກທາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ປຣິຍາເຍນປິ ອສນ຺ຕໍ ອວທນ຺ໂຕ ‘‘ນຕ຺ຖິ ມຍ຺ຫໍ, ມຫາຣາຊ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອາຫ. ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ເພວ ອວຈຸຕ຺ຖາຕິ. ອາມ ມຫາຣາຊ, ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣໂກ ອຫໍ, ຕສ຺ສ ເມ ຘມ຺ມສ຺ສ ປູຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠາຊນີຍຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄຠຓ຺ຑໍ ປາປຸຓາຕີຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ ຠນ຺ເຕ, ອນຸຈ຺ຉວິກມິທໍ ຕຸມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອິທໍ ຠາຊນີຍຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄຠຓ຺ຑໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸ.

ຈຓ຺ຑາລຕິສ຺ສຠເຍນ ປນ ຠາຕຣຄາມວາສິໂນ ນາຄຕ຺ເຖຣິຍາ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາວ ປລາຍິໍສຸ. ເຖຣີ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ‘‘ອຕິ ວິຍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆໂສ ຄາໂມ, ອຸປຘາເຣຖ ຕາວາ’’ຕິ ທຫຣຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຫ. ຕາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາຄມ຺ມ ເຖຣິຍາ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສາ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມາ ຕຸມ຺ເຫ ເຕສໍ ຄຕຠາວໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ອຕ຺ຕໂນ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາໂຍນິໂສມນສິກາເຣສຸເຍວ ໂຍຄໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕທ຺ວາທສມາ ຄາມທ຺ວາເຣ ນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ອຏ຺ຐາສິ. ຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ທ຺ວາທສນ຺ນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ເຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ມາ ຄຈ຺ຉຖ, ນິຈ຺ຈໍ ອິເຘວ ເອຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖຣິຍາ ປນ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ນາຄຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຠຍໍ, ນ ສກ຺ກາ ຍາເປຕຸໍ, ປຣຕີຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕທ຺ວາທສໂມ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ເຖຣິໍ ທິສ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠາຕຣຄາມໍ ອາຄໂຕ. ເຖຣີ ‘‘ເຖຣາ ອາຄຕາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສາ ‘‘ອຊ຺ຊ ເອກທິວສໍ ວິຫາເຣ ວສິຕ຺ວາ ສ຺ເວວ ຄມິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖຣາ ວິຫາຣໍ ອາຄມໍສຸ.

ເຖຣີ ປຸນທິວເສ ຣຸກ຺ຂມູເລ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ວຏ຺ຏິສ຺ສຕິ ເຖຣີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອຏ຺ຐາສິ. ຘມ຺ມິໂກ ຕາຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາຕິ. ວຏ຺ຏິສ຺ສຕິ ເຖຣີຕິ. ສາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສ ຂິປິ. ປຕ຺ໂຕ ອາກາເສ ອຏ຺ຐາສິ. ເຖໂຣ ‘‘ສຕ຺ຕຕາລມຕ຺ເຕ ຐິຕມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີຠຕ຺ຕເມວ ເຖຣີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຠຍໍ ນາມ ສພ຺ພກາລໍ ນ ໂຫຕິ, ຠເຍ ວູປສນ຺ເຕ ອຣິຍວໍສໍ ກຖຍມາໂນ ‘ໂຠ ປິຓ຺ຑປາຕິກ ຠິກ຺ຂຸນີຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວີຕິນາມຍິຕ຺ຖາ’ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸວທິຍມາໂນ ສນ຺ຖມ຺ຠິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຖ ເຖຣິໂຍ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ອາຣຸຫິ. ຣຸກ຺ຂເທວຕາປິ ‘‘ສເຈ ເຖໂຣ ເຖຣິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ, ນ ນໍ ນິວຕ຺ເຕສ຺ສາມິ, ສເຈ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ, ນິວຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍມານາ ຐຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຄມນໍ ທິສ຺ວາ ຣຸກ຺ຂາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ‘‘ປຕ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ເທຖາ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຖຣໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍເຍວ ອາເນຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ວາທສ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ອິທໍ ເທວຕາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ເຖຣີ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣິກາ ອໂຫສິ.

ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຂຓ຺ຑານິ, ຕໍ ປນ ເນສໍ ຂຓ຺ຑໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສີລານໍ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນ ອາທິອນ຺ຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຕສູ’’ຕິອາທິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສີລານໍ ປນ ສມາທານກ຺ກເມນປິ ອາທິອນ຺ຕາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຣິຍນ຺ເຕ ຉິນ຺ນສາຏໂກ ວິຍາຕິ ວຕ຺ຖນ຺ເຕ ທສນ຺ເຕ ວາ ຉິນ຺ນວຕ຺ຖໍ ວິຍ. ວິສທິສຸທາຫຣຓຎ຺ເຈຕໍ ‘‘ອຂຓ຺ຑານີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຘິກຕຕ຺ຕາ. ເອວໍ ເສສານິປິ ອຸທາຫຣຓານິ. ຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ຂຓ຺ຑວນ຺ຕໍ, ຂຓ຺ຑິຕໍ ວາ. ຉິທ຺ທນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິສຠາຄວຓ຺ເຓນ ຄາວີ ວິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິສຠາຄວຓ຺ເຓນ ອຸປຑ຺ຒໍ ຕຕິຍຠາຄໍ ວາ ສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓໍ ສພລໍ, ວິສຠາຄວຓ຺ເຓເຫວ ປນ ພິນ຺ທູຫິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວິມິສ຺ສໍ ກມ຺ມາສໍ. ອຍໍ ອິເມສໍ ວິເສໂສ.

ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕ. ສີລສ຺ສ ຈ ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ໂມຈນໍ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຠາວາປາທນໍ, ເຕນສ຺ສ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຕາ ທສ຺ສິຕາ. ‘‘ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕ’’ຕິ ຈ ອິມິນາ ຠຸຊິສ຺ສກຣານິ ຠຸຊິສ຺ສານີຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ ເສຣີ ສຍໍວສີ ຠຸຊິສ຺ໂສ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາປິ ຠຸຊິສ຺ສານິ. ສຸປຣິສຸທ຺ຘຠາເວນ ປາສໍສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຸປສຕ຺ຖານິ. ອວິຎ຺ຎູນໍ ປສໍສາຍ ອປ຺ປມາຓຠາວໂຕ ວິຎ຺ຎູຄຫຓໍ ກຕໍ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ ຕຓ຺ຫາປຣາມາເສນ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ເທໂວ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິປຣາມາເສນ ຈ ອປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອຖ ວາ ‘‘ອຍໍ ເຕ ສີເລສຸ ທາໂສ’’ຕິ ຈຕູສຸ ວິປຕ຺ຕີສຸ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ວິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ນາມ ຕ຺ວໍ ອາປນ຺ນປຸພ຺ໂພ’’ຕິ ເກນຈິ ປຣາມຏ຺ຐຸໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອປຣາມຏ຺ຐານີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສີລໍ ນາມ ອວິປ຺ປຏິສາຣາທິປາຣມ຺ປຣິເຍນ ຍາວເທວ ສມາຘິສມ຺ປາທນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການີ’’ຕິ. ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນປ຺ປໂຍຊນານິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ.

ສມານຠາໂວ ສາມຎ຺ຎໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິຠາເວນ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ວິຍ ເຠທາຠາວໂຕ ສີເລນ ສາມຎ຺ຎໍ ສີລສາມຎ຺ຎໍ, ຕໍ ຄໂຕ ອຸປຄໂຕຕິ ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມານຠາວູປຄຕສີໂລ’’ຕິ, ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມານຠາວໍ ອຸປຄຕສີໂລ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕາປນ຺ນາທີນຎ຺ຫິ ສີລໍ ສມຸທ຺ທນ຺ຕເຣປິ ເທວໂລເກປິ ວສນ຺ຕານໍ ອຎ຺ເຎສໍ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ສີເລນ ສມານເມວ ໂຫຕິ, ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄສີເລ ນານຕ຺ຕໍ. ກາມຎ຺ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນານມ຺ປິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ນານຕ຺ຕໍ ນ ສິຍາ, ຕໍ ປນ ນ ເອກນ຺ຕິກນ຺ຕິ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕໍ, ມຄ຺ຄສີລໍ ປນ ເອກນ຺ຕິກໍ ນິຍຕຠາວໂຕຕິ ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍານິ ຕານິ ສີລານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍາຍນ຺ຕິ ຍາ ອຍໍ ມຍ຺ຫຎ຺ເຈວ ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕາ. ທິຏ຺ຐີຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ນິທ຺ໂທສາຕິ ນິທ຺ຘຸຕໂທສາ, ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຣາຄາທິປາປຘມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ນິສ຺ສຣຕິ ນິຄຈ຺ຉຕິ. ສຍໍ ນິຍນ຺ຕີເຍວ ຫິ ຕໍມຄ຺ຄສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ນິຍ຺ຍາເປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍາ ສຕ຺ຖຸ ອນຸສິຏ຺ຐິ, ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ຕກ຺ກໂຣ, ຕສ຺ສ, ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊນກສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ຐິສາມຎ຺ຎຄໂຕຕິ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວເຘນ ສມານທິຏ຺ຐິຠາວໍ ອຸປຄໂຕ.

ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໗໖. ປຐເມນ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາເນນາຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສາທິວເສນ ປວຕ຺ຕປາຬິໍ ອນຸສາເຣເນວ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ.

ສມຖເຠທໍ

ອຘິກຣຓປຣິຍາຍວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໓. ໂລໂຠ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມຕິອາທີສຸ ປນ ໂລຠເຫຕຸ ວິວທນໂຕ ‘‘ໂລໂຠ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ຐານານີຕິ ກາຣຓານິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐານໍ. ເກ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ? ວິວາທາຘິກຣຓາທໂຍ. ວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວຕ຺ຖຸ. ຠວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຠູມິ. ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິໂນ ວິວທນໂຕ ‘‘ນວ ເຫຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວາທສ ມູລານີຕິ ‘‘ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປນາຫີ’’ຕິອາທີນິ ທ຺ວາທສ ມູລານິ.

໒໙໔-໒໙໕. ອິມາເນວ ທ຺ວາທສ ກາຍວາຈາຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ຈຸທ຺ທສ ມູລານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ຐານານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ອາປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ອາປນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຐານານີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕວເສນ ຉ ເຫຕູ ວຸຕ຺ຕາ. ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ປນ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ນ ເຫຕຸ.

໒໙໖. ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມານິ ຐານານີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພຕາທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕປາຬິ ກມ຺ມໍ ນາມ, ຍຖາຐິຕປາຬິວເສນ ກໂຣນ຺ຕານໍ ກິຣິຍາ ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ນາມ. ຎຕ຺ຕິຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມານິ ຎຕ຺ຕິໂຕ ຊາຍນ຺ຕິ, ອປໂລກນກມ຺ມໍ ອປໂລກນໂຕວາຕິ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິໂຕ ວາ ອປໂລກນໂຕ ວາ’’ຕິ. ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ເອເກນ ສມເຖນ ສມ຺ມຕິ, ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຫິ ສເມຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ສາຘາຣຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕພ຺ຠາຄິຍວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໘. ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ຕພ຺ຠາຄິຍາຕິ ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ວູປສມໂຕ ຕປ຺ປກ຺ຂິກາ.

ສມຖາ ສມຖສ຺ສ ສາຘາຣຓວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໙. ເອກໍ ອຘິກຣຓໍ ສພ຺ເພ ສມຖາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສເມຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ສມຖາ ສມຖສ຺ສ ສາຘາຣຓາ, ສມຖາ ສມຖສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ ອາຫ. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຍ ສມນໍ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ ວິນາ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ສມ຺ມຸຂາວິນຍສ຺ສ ສາຘາຣຓາ’’ຕິ. ສຕິວິນຍາທີຫິ ສມນສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຍ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ສຕິວິນຍສ຺ສ…ເປ… ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ຕພ຺ຠາຄິຍວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວິນຍວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໒. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສມຖານໍ ວິນຍປຣິຍາໂຍ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ວິນໂຍ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວິນຍວາໂຣ ອຸທ຺ຘໂຏ. ສິຍາ ນ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ສຕິວິນຍາທໂຍ ເສສສມຖາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ.

ກຸສລວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໓. ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຎ຺ຎາເຕ ຕໍ ປຏິຊານນໍ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ ນາມ. ຕສ຺ສ ປຏິຊານນຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ກຸສໂລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ອກຸສໂລຕິ ຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາຫິ ຕິວງ຺ຄິໂກ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ເອເຕຫິ ວິນາ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລຈິຕ຺ເຕຫິ ກຣຓກາເລ ກຸສໂລ, ອຣຫນ຺ເຕຫິ ກຣຓກາເລ ອພ຺ຍາກໂຕ. ເອເຕສໍ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາທີນໍ ອກຸສລປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ອກຸສລສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ອກຸສໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ອຘມ຺ມວາທີຫິ ວູປສມນກາເລ, ຘມ຺ມວາທີນມ຺ປິ ອຘມ຺ມວາທິມ຺ຫິ ສລາກຄ຺ຄາຫາປເກ ຊາເຕ ອກຸສລາ. ສຕິວິນໂຍ ອນຣຫໂຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ສຕິວິນຍທາເນ ອກຸສໂລ. ອມູຬ຺ຫວິນໂຍ ອນຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ທາເນ, ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓໍ ມູຬ຺ຫສ຺ສ ອຊານໂຕ ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຣເຓ, ຕສ຺ສປາປິຍສິກາ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ກຣເຓ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣກໍ ມຫາກລເຫ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຣເຓ ຈ ອກຸສລໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຣຫໂຕ ວເສເນວ ອພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ພເມຕໍ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມຖວາຣວິສ຺ສຊ຺ຊນາວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໔-໓໐໕. ຍຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ປຸຈ຺ຉາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ຈາຕິອາທິ ຕສ຺ສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ຈ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຍ ຈ ອຘິກຣຓໍ ວູປສມ຺ມຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຍຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຕ຺ຖ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ພຫູ ວາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອິມໍ ນາມ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ສຕິ ‘‘ອາມາ’’ຕິ ປຏິຊານເນ ທ຺ເວປິ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓສມ຺ມຸຂາວິນຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ ຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສມ຺ມຸຂາວິນເຍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸຣໂຕ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ ເຈ, ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ. ຕຕ຺ເຖວ ເທສິຕໍ ເຈ, ຘມ຺ມວິນຍສມ຺ມຸຂຕາໂຍປິ ລທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ວິວທນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ ເຈ, ປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາ. ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ເທສິຕໍ ເຈ, ຘມ຺ມວິນຍສມ຺ມຸຂຕາໂຍປິ ລທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອກສ຺ເສວ ວາ ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາປຕ຺ຕິເທສນກາເລ ‘‘ປສ຺ສສິ, ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາສຎ຺ຎິໂຕ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ຈ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓຎ຺ຈ ລທ຺ຘໍ ໂຫຕິ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ອຘິກຣຓານໍ ວູປສໂມວ ສມໂຖ ນາມ, ຕສ຺ມາ ອຘິກຣເຓນ ວິນາ ສມຖາ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ມາ ເຫວນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີໂຍ…ເປ… ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ສມຖາຘິກຣຓວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໙-໓໑໐. ສມຖາ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິອາທິ ປຸຈ຺ຉາ. ສິຍາ ສມຖາ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິອາທິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຕຕ຺ຖ ສມຖາ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຘິກຣຓາ ວາ ປນ ສມ຺ມນ຺ຕິ ວູປສມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ສມ຺ມຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ສຕິວິນຍາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕສໍ ຕສ຺ສາ ອນຸປກາຣຕ຺ຕາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໑໑. ‘‘ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ວິວາທາຘິກຣເຓນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ປາໂຐ. ‘‘ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ນ ເກນຈິ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ຫິ ອວສາເນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ສຍໍ ສມເຖນ ວາ ອຘິກຣເຓນ ວາ ສເມຕພ຺ໂພ ນ ໂຫຕິ.

໓໑໓. ວິວາທາຘິກຣຓໍ…ເປ… ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓນ ສມ຺ມຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ …ເປ… ປຐມໍ ສລາກໍ ນິກ຺ຂິປາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓນ ສມ຺ມຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສມຸຏ຺ຐາປນວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໔. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ນ ກຕມໍ ອຘິກຣຓໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ‘‘ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕເນວ ກິຎ຺ຈິ ອຘິກຣຓໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠຊຕິວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໘-໙. ກຕມໍ ອຘິກຣຓໍ ປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ກຕມາຘິກຣຓປຣິຍາປນ຺ນໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ຠຊຕີຕິ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນວິວາທໍ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຠຊຕິ. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ທ຺ເວ ສມເຖ ຠຊຕີຕິ ‘‘ມໍ ວູປສເມຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ວທນ຺ຕໍ ວິຍ ຠຊຕິ. ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ມຍໍ ຕໍ ວູປສເມສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທນ຺ເຕຫິ ວິຍ ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາວາໂຣ

ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໐. ນິທາເນນ ຈ ນິທ຺ເທເສນ ຈ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິທາເນນາຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິເທສສງ຺ຂາເຕນ ນິທາເນນ. ນິທ຺ເທເສນາຕິ ປຸຄ຺ຄລາທິນິທ຺ເທເສນ. ອຸຠເຍນປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ທສ຺ສິຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ຂນ຺ຘກໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸປສມ຺ປທກ຺ຂນ຺ຘເກ. ອຸຕ຺ຕມານິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໙໙, ໑໒໔) ນເຍນ ອຸຕ຺ຕມປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຈມ຺ມສໍຍຸຕ຺ເຕຕິ ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ.