ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໗໙-໘໐. ສພ຺ພສິກ຺ຂາປທານນ຺ຕິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາຄຕານໍ ສພ຺ພສິກ຺ຂາປທານໍ. ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫີຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສຫຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຕຖາ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສາຘາຣຓສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ອຫໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ໂຍຊນາ. ສມາຫິຕາຕິ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ. ຕໍ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານໍ ນິທານາທິນຍໍ. ສຸຓາຖາຕິ ໂສຕຸຊນໍ ສກ຺ກຈ຺ຈສວເນ ນິໂຍເຊຕິ.

໗໘໑. ‘‘ນິທານ’’ນ຺ຕິອາທິຄາຖາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາວ.

໗໘໒-໓. ‘‘ກຕິ ເວສາລິຍາ’’ຕິອາທິ ປຸຈ຺ຉາຄາຖາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໗໘໖. ‘‘ທສ ເວສາລິຍາ’’ຕິອາທິວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖານໍ ‘‘ເມຖຸນ’’ນ຺ຕິອາທໂຍ ນິທ຺ເທສວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຄ຺ຄໂຫຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ປາຣາຊິກໍ. ຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸກນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມປາຣາຊິກໍ. ອຕິເຣກຈີວຣນ຺ຕິ ປຐມກຖິນໍ. ສຸທ຺ຘກາຬເກຬກໂລມກນ຺ຕິ ເອຬກໂລມວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍໍ.

໗໘໗. ຠູຕນ຺ຕິ ປຐເມ ມຸສາວາທວຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐມໍ. ປຣມ຺ປຣຎ຺ເຈວາຕິ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ. ມຸຂທ຺ວາຣນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂຠຊນວຄ຺ເຄ ທສມໍ. ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຈ ອກ຺ໂກໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸນິປາຕິໂມກ຺ເຂ ຉຏ຺ເຐ ອາຣາມວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍໍ.

໗໘໘. ທ຺ເວ ອນຸທ຺ຘໍສນານີຕິ ອຏ຺ຐມນວມສງ຺ຆາທິເສສາ. ຈີວຣສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ຈີວຣວຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈມໍ.

໗໘໙. ຣູປິຍນ຺ຕິ ເອຬກໂລມວຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐມໍ. ສຸຕ຺ຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຕ຺ຕວຄ຺ເຄ ຉຏ຺ຐໍ. ອຸຊ຺ຌາປນນ຺ຕິ ທຸຕິເຍ ຠູຕຄາມວຄ຺ເຄ ຕຕິຍໍ. ປຣິປາຈິຕປິຓ຺ໂຑຕິ ຕຕິເຍ ໂອວາທວຄ຺ເຄ ນວມໍ. ຕເຖວ ຄຓໂຠຊນນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂຠຊນວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍໍ.

໗໙໐. ວິກາເລ ໂຠຊນຎ຺ເຈວາຕິ ຕຕ຺ເຖວ ສຕ຺ຕມໍ. ຈາຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອເຈລກວຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈເມ ຉຏ຺ຐໍ. ນ຺ຫານນ຺ຕິ ສຸຣາປານວຄ຺ເຄ ຉຏ຺ເຐ ສຕ຺ຕມໍ. ອູນວີສຕິວສ຺ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕເມ ສປ຺ປາຓກວຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈມໍ. ທຕ຺ວາ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣນ຺ຕິ ອຏ຺ຐເມ ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ເຄ ນວມໍ.

໗໙໑. ໂວສາສນ຺ຕີຕິ ທຸຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸປາຏິເທສນີຍໍ. ນຈ຺ຈໍ ວາ ຄີຕໍ ວາຕິ ປຐເມ ລສຸຓວຄ຺ເຄ ທສມໍ. ຈາຣິກທ຺ວຍນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຕຸວຏ຺ຏວຄ຺ເຄ ສຕ຺ຕມຏ຺ຐມານິ. ຉນ຺ທທາເນນາຕິ ອຏ຺ຐເມ ກຸມາຣິຠູຕວຄ຺ເຄ ເອກາທສມໍ. ‘‘ຉນ຺ທທາເນຕີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ‘‘ຉນ຺ທທານໍ ອິຕິ ອິເມ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

໗໙໒. ກຸຏີຕິ ຉຏ຺ໂຐ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ໂກສິຍນ຺ຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍສຸ ທຸຕິເຍ ເອຬກໂລມວຄ຺ເຄ ປຐມໍ. ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ມຸສາວາທວຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈມໍ. ປຖວີຕິ ມຸສາວາທວຄ຺ເຄ ທສມໍ. ຠູຕຄາມກນ຺ຕິ ຠູຕຄາມວຄ຺ເຄ ທຸຕິເຍ ປຐມໍ. ສປ຺ປາຓກຎ຺ຈ ສິຎ຺ຈນ຺ຕີຕິ ຠູຕຄາມວຄ຺ເຄ ທສມໍ.

໘໐໐. ຉອູນານິ ຕີເຓວ ສຕານີຕິ ຉຫິ ອູນານິ ຕີເຓວ ສຕານິ, ຈຕຸນວຸຕາຘິການິ ທ຺ວິສຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມເຈຕສາຕິ –

‘‘ວຘເກ ເທວທຕ຺ຕມ຺ຫິ, ໂຈເຣ ອງ຺ຄຸລິມາລເກ;

ຘນປາເລ ຣາຫຸເລ ຈ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມມານໂສ’’ຕິ. (ມິ. ປ. ໖.໖.໕; ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໖ ເທວທຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໐) –

ວຈນໂຕ ສພ຺ເພສຸ ຫິຕາຫິເຕສຸ, ລາຠາລາຠາທີສຸ ຈ ອຏ຺ຐສຸ ໂລກຘມ຺ເມສຸ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ ຈ ສມານຈິຕ຺ເຕນ ຕຖາຄເຕນ.

ວຸຕ຺ຕາວເສສາຕິ ເວສາລິຍາທີສຸ ຉສຸ ນຄເຣສຸ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອວສິຏ຺ຐານິ. ອິເມ ສພ຺ເພ ອິມານິ ສພ຺ພານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກຕານິ ຠວນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໐໑. ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເວສາລິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ເມຖຸນມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ, ຣາຊຄເຫ ອທິນ຺ນາທານນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ສຕ຺ຕ ສງ຺ຆາທິເສສກາຕິ ຣາຊຄເຫ ວຸຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ອນຸທ຺ຘໍສນາ, ທ຺ເວ ຈ ເຠທາ, ອາຬວິຍໍ ກຸຏິກາໂຣ, ໂກສມ຺ພິຍໍ ມຫລ຺ລກວິຫາໂຣ, ໂທວຈສ຺ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ອຏ຺ເຐວາຕິ ເວສາລິຍໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ, ກາຬກເອຬກໂລມໍ, ຣາຊຄເຫ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ, ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫຓໍ, ສຸຕ຺ຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອາຬວິຍໍ ໂກສິຍມິສ຺ສກໍ, ກປິລວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ເອຬກໂລມໂຘວນໍ, ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນນ຺ຕິ ອຏ຺ຐ.

ທ຺ວຕ຺ຕິໍເສວ ຈ ຂຸທ຺ທກາຕິ ເວສາລິຍໍ ຠູຕາໂຣຈນໍ, ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ, ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ, ອເຈລກໍ, ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸໍ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຎ຺ຈ, ຣາຊຄເຫ ອຸຊ຺ຌາປນກໍ, ຠິກ຺ຂຸນິປຣິປາຈິຕປິຓ຺ໂຑ, ຄຓໂຠຊນໍ, ວິກາລໂຠຊນໍ, ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ’’ຕິອາທິ ຈ, ‘‘ໂອເຣນຑ຺ຒມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ, ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ, ‘‘ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຏ຺ຐ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປນ ‘‘ນຈ຺ຈໍ ວາ ຄີຕໍ ວາ’’ຕິອາທິ ຈ, ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນ຺ໂຕວສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິ ຈ, ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ຈາຕິ ທ຺ວຍໍ, ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປາຣິວາສິກຉນ຺ທທາເນນາ’’ຕິອາທິ ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ອາຬວິຍໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ອຸຕ຺ຕຣິ ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຖວິໍ ຂເຓຍ຺ຍ ວາ’’ຕິອາທິ, ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາຍ, ‘‘ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ໂກສມ຺ພິຍໍ ອຎ຺ຎວາທເກ ວິເຫສເກ, ຍາວທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍ, ສຸຣາເມຣຍປາເນ, ອນາທຣິເຍ, ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ສຫຘມ຺ມິກ’’ນ຺ຕິອາທິ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ, ກປິລວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ, ‘‘ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຈາຕຸມາສ’’ນ຺ຕິອາທິ, ‘‘ອຏ຺ຐິມຍໍ ວາ ທນ຺ຕມຍໍ ວາ’’ຕິອາທິ ຕີຓິ ຠິກ຺ຂູນໍ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປນ ‘‘ອຸທກສຸທ຺ຘິກໍ ປນາ’’ຕິອາທິ, ‘‘ໂອວາທາຍ ວາ’’ຕິອາທີຕິ ທ຺ເວ, ຠຄ຺ເຄສຸ ‘‘ອຄິລາໂນ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ’’ຕິອາທິ ເອກນ຺ຕິ ເອຕານິ ພາຕ຺ຕິໍເສວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ.

໘໐໒. ທ຺ເວ ຄາຣຍ຺ຫາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ປເນວ ກຸເລສູ’’ຕິອາທິ, ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການີ’’ຕິອາທິ ຈາຕິ ທ຺ເວ ປາຏິເທສນີຍາ. ຕໂຍ ເສຂາຕິ ໂກສມ຺ພິຍໍ ນ ສຸຣຸສຸຣຸກາຣກໍ, ຠຄ຺ເຄສຸ ນ ສາມິເສນ ຫຕ຺ເຖນ ປານີຍຖາລກໍ, ນ ສສິຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕໂຘວນນ຺ຕິ ຕີຓິ ເສຂິຍານິ. ຉປ຺ປຎ຺ຎາເສວ ສິກ຺ຂາປທານິ ປິຓ຺ຑິຕານິ ເວສາລິຍາທີສຸ ຉສຸ ນຄເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໐໓. ສຕ຺ຕສຸ ນຄເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ເອຕານິ ສພ຺ພາເນວ ສິກ຺ຂາປທານິ ປນ ອຑ຺ຒຸຑ຺ຒານິ ສຕາເນວ ຠວນ຺ຕິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕຫິ ຈຕຸນວຸຕາຘິກທ຺ວິສຕສິກ຺ຂາປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉສຸ ນຄເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ຉປຎ຺ຎາສ ສິກ຺ຂາປທານິ ປຎ຺ຎາສາຘິການິ ຕີຓິ ສຕານິ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຑ຺ເຒນ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ເຍສໍ ຕານິ ອຑ຺ຒຸຑ຺ຒານິ.

໘໐໔-໑໐. ເອວໍ ນິທານວເສນ ນຄຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ນິທານມຎ຺ຎມເສເສຕ຺ວາ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາຄຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ສິກ຺ຂາປທານໍ ເກວລໍ ປິຓ຺ຑວເສນ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສິກ຺ຂາປທານິ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໘໑໑. ເອວໍ ສພ຺ພສິກ຺ຂາປທານໍ ນິທານຎ຺ຈ ຄຓນຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອສາຘາຣຓານິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຉຈຕ຺ຕາລີສາ’’ຕິອາທິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓຠາວໍ ມເຫສິນາ ຄມິຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຉຈຕ຺ຕາລີເສວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ອຸທ຺ເທສມາຫ.

໘໑໔. ‘‘ຉ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ’’ຕິອາທີຫິ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ນິທ຺ເທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐີ’’ຕິອາທິນາ ປຏິນິທ຺ເທສມາຫ.

໘໑໕. ‘‘ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍ ອາທິວຄ຺ຄສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ໂຘວນນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໂຘວນໍ. ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ.

໘໑໖. ອາຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອກູນຕິໍສຕິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ.

໘໑໗. ຠິກ຺ຂູນໍ, ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕານິ ສພ຺ພານິ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ ຄຓນາວສາ ອຏ຺ຐາສີຕິສຕໍ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຏ຺ຐາສີຕິສຕນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິປາຕິໂມກ຺ຂາຄຕໍ ຉສຏ຺ຐິສຕປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວກ຺ຂມາເນຫິ ຠິກ຺ຂຸນິຍເຕຫິ ພາວີສຕິປາຈິຕ຺ຕິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐາສີຕິສຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕຕິ ອຏ຺ຐາສີຕາຘິກສຕປາຈິຕ຺ຕິຍໂຕ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ ເອຕານິ ທ຺ວາວີສຕິ ຂຸທ຺ທການິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂເກ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໑໘. ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ໂຄຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂອວາທວຄ຺ໂຄ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ, ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນນ ສຫ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສປຣມ຺ປຣໂຠຊໂນ.

໘໒໒. ‘‘ເອກໂຕ ປນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓຕໍ ຄຕາ ເອກໂຕວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອິເມ ອິມານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ປິຓ຺ຑິຕານິ ຉຈຕ຺ຕາລີສ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໒໓. ມເຫສິນາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓຠາວໍ ຄມິຕານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສິກ຺ຂາປທານິ ປຣິປິຓ຺ຑິຕານິ ສຕໍ, ຕິໍສ ຈ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໒໔. ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ເທສມາຫ ‘‘ປາຣາຊິການີ’’ຕິອາທິນາ. ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກວຊ຺ຊປຏິຈ຺ຉາທິກອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກສງ຺ຂາຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ.

໘໒໖. ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ປຏິນິທ຺ເທໂສ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຕຸ ສງ຺ຆາທິເສເສຫີ’’ຕິອາທິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ອຸທ຺ເທສວເສເນວ ປາກຏຕ຺ຕາ ປຏິນິທ຺ເທເສ ອຄ຺ຄຫຓໍ. ອາທິໂຕ ຉາຕິ ອຸສ຺ສຍວາທິກາທໂຍ ຉ ສງ຺ຆາທິເສສາ. ‘‘ອາທິໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ຍາວຕຕິຍກາ’’ຕິ ອິມິນາປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ອຏ຺ຐສຸ ຍາວຕຕິຍເກສຸ ປຸຣິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໘໒໗. ສຕ຺ຕຎ຺ຎທຕ຺ຖິກາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິກສິກ຺ຂາປທໂຕ ປຈ຺ຉິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ປຸຣິມານິ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ທ຺ເວ ຈ ຄຫິຕານິ. ປຕ຺ໂຕ ເຈວາຕິ ປຐມໍ ປຕ຺ຕສນ຺ນິຈຍສິກ຺ຂາປທມາຫ. ທຸຕິຍວຄ຺ເຄ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ ‘‘ຄຣຸໍ ລຫຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄຫິຕໍ.

໘໒໘. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸນິປາຕິໂມກ຺ເຂ ເອຕານິ ປນ ທ຺ວາທເສວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ສຕ຺ຖາຣາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວເສນ ເອກໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໒໙-໓໐. ‘‘ສພ຺ເພວ ຄຓນາວສາ’’ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓຕໍ ຄຕາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເອກໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຕໍ, ຕິໍສ ຠວນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໓໑-໓. ‘‘ອສາຘາຣຓາ ອຸຠິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອສາຘາຣຓສິກ຺ຂາປທານິ ສຕຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຕິ ຈ ຉ ຈ ຠວນ຺ຕິ. ເອວມຸທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ເທໂສ ‘‘ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິອາທິ. ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ. ທສຈ຺ຉ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສງ຺ຆາທິເສສາ ທສ, ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິກາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ຉ ຈາຕິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ໂສຬສ.

ອນິຍຕາ ທຸເວ ເຈວາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນິຍຕາ ທ຺ເວ ຈ. ນິສ຺ສຄ຺ຄາ ຈຕຸວີສຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ທ຺ວາທສ, ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທ຺ວາທສາຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ຈຕຸວີສຕິ ຈ. ສຕໍ ອຏ຺ຐາຣສ ຂຸທ຺ທກາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ພາວີສຕິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຉນ຺ນວຸຕີຕິ ອຏ຺ຐາຣສາຘິກສຕໍ ຂຸທ຺ທການິ ຈ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອສາຘາຣຓສງ຺ຄເຫ.

ທ຺ວາທເສວ ຈ ຄາຣຍ຺ຫາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຏ຺ຐາຕິ ເອເຕ ປາຏິເທສນີຍາ ຈາຕິ ອິເມ ຉສຕ຺ຕຕິອຘິການິ ສຕສິກ຺ຂາປທານິ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອສາຘາຣຓານີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໓໔. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓານິ ສຕ຺ຖຸນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ສຕຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຕິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຠວນ຺ຕີຕິ ປກາສິຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໘໓໕-໖. ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເມຖຸນອທິນ຺ນາທານມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ. ສຕ຺ຕ ສງ຺ຆາທິເສສກາຕິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕອມູລກອຎ຺ຎຠາຄິຍາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາວຕຕິຍກາ ຈາຕິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ສຕ຺ຕ ຈ. ອຏ຺ຐາຣສ ຈ ນິສ຺ສຄ຺ຄາຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍສຸ ປຐເມ ຈີວຣວຄ຺ເຄ ໂຘວນປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍວຊ຺ຊິຕານິ ອຏ຺ຐ, ເອຬກໂລມວຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐມນວມທສມານີຕິ ຕໂຍ, ປຕ຺ຕວຄ຺ເຄ ປຐມປຕ຺ຕວສ຺ສິກສາຏິກອາຣຎ຺ຎກສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍສ຺ສ ວຊ຺ຊິຕານິ ສຕ຺ຕ ຈາຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐາຣສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍສິກ຺ຂາປທານິ ຈ. ສມສຕ຺ຕຕິ ຂຸທ຺ທກາຕິ –

‘‘ສພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ໂຄປິ…ເປ… ທ຺ວາວີສຕິ ຠວນ຺ຕິ ຫີ’’ຕິ. (ອຸ. ວິ. ໘໑໘-໘໒໑) –

ວຸຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓາຕິ ອິເມຫິ ພາວີສຕິປາຈິຕ຺ຕິເຍຫິ ວຊ຺ຊິຕານິ ອວເສສານິ ສຕ຺ຕຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ ຈ ອຸຠຍສາຘາຣຓວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ປຎ຺ຈສຕ຺ຕຕິ ເສຂິຍາປິ ຈາຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສມສິກ຺ຂຕາ ສາຘາຣຓສິກ຺ຂາປທານິ ສພ຺ພໂສ ສຕໍ, ສຕ຺ຕຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ອິຕິ ອຸຕ຺ຕເຣ ລີນຕ຺ຖປກາສນິຍາ

ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.