ເອກຸຕ຺ຕຣນຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໒໔. ອິໂຕ ປຣນ຺ຕິ ອິໂຕ ສມຸຏ຺ຐານວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ປຣໍ. ປຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ. ເອກຸຕ຺ຕຣໍ ນຍນ຺ຕິ ເອເກກອງ຺ຄາຕິເຣກຕາຍ ເອກຸຕ຺ຕຣສງ຺ຂາຕໍ ເອກກທຸກາທິນຍໍ.

໔໒໕-໗. ເກ ອາປຕ຺ຕິກຣາ ຘມ຺ມາ…ເປ… ກາ ຈາເທສນຄາມິນີຕິ ເອເກກປຎ຺ຫວເສນ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

໔໒໘. ສມຸຏ຺ຐານານີຕິ ອາທິໂກ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສງ຺ຂາໂຕ ອຸຕ຺ຕຣວາໂທ. ຕຕ຺ຖ ສມຸຏ຺ຐານານິ…ເປ… ທີປິຕາຕິ ຍສ຺ມາ ເອເຕສໍ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາປຕ຺ຕິກຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໔໒໙. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ອາປຕ຺ຕີສຸ. ລຫຸກາຕິ ລຫຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ລຫຸກາ. ຄຣຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິ, ເກນຈິ ອາກາເຣນ ອນາປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໂຕ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ຈ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ນາມ, ຕາ ປນ ລຫຸກາສຸ ວຸຕ຺ຕາສຸ ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ຎາຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ.

໔໓໑. ທຸຏ຺ຐຸໍ ກຸຈ຺ຉິຕຠາວໍ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉໍ ນິນ຺ທນີຍຠາວໍ ອຸລຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ, ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸວິຘາປຕ຺ຕິ ອາທິໂຕ’’ຕິ.

໔໓໒. ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ມາຕຸຆາຕກປິຕຸຆາຕກອຣຫນ຺ຕຆາຕເກຫິ ອາປນ຺ນາ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ຈ ໂລຫິຕຸປ຺ປາທກສງ຺ຆເຠທການໍ ອຠພ຺ພຕາເຫຕຸກາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ອກຸສລເຈຕນາສງ຺ຂາຕາ ປາຣາຊິກາ ຈ ອນນ຺ຕຣເມວ ອປາຍຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຕາຍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຣສໍຍຸຕ຺ຕາ ນາມ. ຕາ ປນ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕສຸ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ປຣິວາເຣ (ປຣິ. ໓໒໑) ປນ ອຎ຺ເຎປິ ອນ຺ຕຣາຍິກາທີ ພຫູ ເອກກາ ທສ຺ສິຕາ, ເຕ ປນ ຄນ຺ຖຠີຣຸກຊນານຸຄ຺ຄເຫນ ອາຈຣິເຍນ ອິຘ ນ ທສ຺ສິຕາ. ອຕ຺ຖິເກຫິ ປຣິວາເຣເຍວ (ປຣິ. ໓໒໑) ຄເຫຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕ຺ຕປິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍຎ຺ເຈວ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຍິກາ. ອຊານນ຺ເຕນ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາປຕ຺ຕິ ເນວ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍໍ, ນ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕີຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກາ. ອນ຺ຕຣາຍິກໍ ອາປນ຺ນສ຺ສປິ ເທສນາຄາມິນິໍ ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຸທ຺ຘິປຕ຺ຕສ຺ສ, ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ຈ ອວາຣິໂຕ ສຄ຺ຄມຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄຕິ.

ເອກກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔໓໕. ອທ຺ຘວິຫີໂນ ນາມ ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ. ອງ຺ຄວິຫີໂນ ນາມ ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ນາທິເຠໂທ. ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ໂນ ນາມ ປຓ຺ຑໂກ, ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ຈ. ອວເສສາ ເຖຍ຺ຍສໍວາສກາທໂຍ ອຏ຺ຐ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏກາຣິໂນ ນາມ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ທຸກ຺ກເຏນ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມນ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣິປຸຓ຺ໂຓຕິ ອປຣິປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕຈີວໂຣ. ໂນ ຍາຈຕີຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ນ ຍາຈຕິ. ປຏິສິທ຺ຘາຕິ ‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ (ປຣິ. ໓໒໒) ວາຣິຕາ.

໔໓໖. ຫເວຕິ ເອກໍສຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທີປິຕາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ ຫເວ ອຕ຺ເຖວ. ໂນ ລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິສ຺ສາຕິ ອລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິສ຺ສ ທີປິຕາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ເຖວາຕິ ໂຍຊນາ.

໔໓໗. ຠູຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕນິ ສນ຺ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ. ອຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕີຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ອສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ນິທ຺ທິເສຕິ ໂຍຊນາ.

໔໓໘. ‘‘ອຕ຺ຖິ ສທ຺ຘມ຺ມສໍຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ ອຕ຺ຖິ-ສທ຺ໂທ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕກວຈນນ຺ເຕຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

໔໓໙. ປທໂສຘມ຺ມມູລາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິຉປ຺ປຎ຺ຈວາຈາຘມ຺ມເທສນາ’’ຕິ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຄຫຓໍ.

໔໔໐. ໂຠເຄຕິ ປຣິໂຠເຄ. ‘‘ສປຣິກ຺ຂາຣສໍຍຸຕາ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຕ຺ຕຈີວຣານໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊເນ, ກິລິຏ຺ຐຈີວຣານໍ ອໂຘວເນ, ມລຄ຺ຄຫິຕປຕ຺ຕສ຺ສ ອປຈເນ’’ຕິ ເອວມາທິກາ ອຍຸຕ຺ຕປຣິໂຠຄາ ອາປຕ຺ຕິໂຍປິ ສກປຣິກ຺ຂາຣສໍຍຸຕ຺ຕາເຍວ.

໔໔໑. ມຎ຺ຈປີຐາທິນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຠິສິອາທີນໍ ຄຫຓໍ. ອຊ຺ໂຌກາສຕ຺ຖເຣປິ ຈາຕິ ອຊ຺ໂຌກາເສ ອຕ຺ຖເຣ ອຕ຺ຖຣາປເນ ສຕິ. ອນາປຸຈ຺ຉາວ ຄມເນຕິ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ຄມເນ. ວາ-ສທ຺ເທນ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວາ ອນຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ວາ ຄມນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣສນ຺ຕກສໍຍຸຕາຕິ ປຣປຣິກ຺ຂາຣປຏິພທ຺ຘາ.

໔໔໓. ‘‘ສິຂຣຓີສີ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ຕໍ ຠຓໂຕ ຄຣຸກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສງ຺ຆາທິເສໂສ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໔໔໕. ຄຣຸກາປຕ຺ຕີຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ຠູຕສ຺ສາໂຣຈເນຕິ ຠູຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈເນ. ສຈ຺ຈໍ ວທໂຕຕິ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ. ລຫຸກາຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິ.

໔໔໗. ວິໂກເປຕຸນ຺ຕິ ວຄ຺ຄກຣເຓນ ວິໂກເປຕຸໍ. ຫຕ຺ຖປາສໍ ຊຫນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເອວ ຫຕ຺ຖປາສໍ ຊຫນ຺ໂຕ, ຫຕ຺ຖປາສໍ ຊຫິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜຸເສຕິ ຠູມິຄໂຕ ຜຸເສຍ຺ຍ.

໔໔໘. ເວຫາສກຸຏິຍາ ອຸປຣິ ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ອຠິນິສີທນ຺ໂຕ ເວຫາສຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສເຈ ຕໍ ຠູມິຍໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຠູມິໂຕ’’ຕິ.

໔໔໙. ປວິສນ຺ໂຕຕິ ອາຣາມໍ ປວິສນ຺ໂຕ. ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ ຕໂຕ ເອວ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ. ຕນ຺ຕິ ອາຣາມໍ.

໔໕໐. ວຕ຺ຕມປູເຣຕ຺ວານາຕິ ສີສໂຕ ຉຕ຺ຕາປນຍນໍ, ປາທໂຕ ອຸປາຫນາມຸຎ຺ຈນວຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາ. ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ ພຫິ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ຘາເຣນ຺ໂຕປິ ນ ອາປຊ຺ຊຕິ.

໔໕໑. ‘‘ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ນິກ຺ຂມ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປທໍ. ປວິສໍ ນ ຈາຕິ ຍໍ ອາຣາມໍ ສນ຺ຘາຍ ຄໂຕ, ຕໍ ປວິສນ຺ໂຕ ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

໔໕໓. ຍາ ກາຈິ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕິຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກສຸທ຺ຘິກໍ ອາທິຍນ຺ຕີ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໕໗. ວຕ຺ຕໍ ປນຕ຺ຕໂນຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ເນຕ຺ຖາຣວຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂສ ຕໍ ອສມາທິຍນ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

໔໖໐. ອິຕຣສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ, ຕຖາ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຈ.

໔໖໒. ທທມາໂນຕິ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ວິນາ ທທມາໂນ.

໔໖໓. ມຸທູຕິ ມຸທຸປິຏ຺ຐິໂກ. ‘‘ລມ຺ພີອາທິໂນ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຫຕ຺ເຖນ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ, ອູຣຸນາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ເປລ຺ລນ຺ຕສ຺ສ, ອຕ຺ຕານໍ ວຘິຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ໂຣທນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ອຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິສ຺ສິຕາຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລໂປ, ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິລກ຺ຂເຓນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສາຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມກາຍສໍສຄ຺ຄປຫາຣທານາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ. ປຣນິສ຺ສິຕາຕິ ປຣໍ ນິສ຺ສາຍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໖໕. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອວາໂທ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໂຕ ໂອວາທໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວຊ຺ຊຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

໔໗໐. ອຣຸຓຸຄ຺ເຄຕິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ. ນອຣຸຓຸຄ຺ຄເມຕິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກາເລ.

໔໗໑. ເອກຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມ ຉາຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ທສາຫາຕິກ຺ກເມຕິ ໂຍຊນາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມາສາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ວຸຕ຺ຕມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິໍ. ‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄເມ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

໔໗໓. ປຣສນ຺ຕກໍ ຣຸກ຺ຂລຕາທິໍ ເຖຍ຺ຍາຍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ, ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຠູຕຄາມໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ປາຣາຊິກຎ຺ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຜຸເສ’’ຕິ.

໔໗໕. ຉາເທນ຺ໂຕ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກາ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ເສໂສ. ຕຕ຺ຣ ອາຫ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທນ຺ໂຕ ນໂຣ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວໂຣ. ນຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕຕິ ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ສາຂາຠງ຺ຄາທິນາ ເຍນ ເກນຈິ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຣິໂກປິນໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ຕ຺ເວວ ນຄ຺ເຄນ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໑໗).

໔໗໖. ກຸສຈີຣາທິນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວາກຈີຣຜລກຈີຣາທີນໍ ຕິຕ຺ຖິຍຘຊານໍ ຄຫຓໍ. ຘາເຣນ຺ໂຕ ໂກຈິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເສໂສ. ຕຕ຺ຣາຫ – ‘‘ກຸສຈີຣາທີນິ ຘາເຣນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໒).

໔໗໗. ຍໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐປຕ຺ຕໍ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ໂຕ ຍາວເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ, ຕໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຘາເຣນ຺ໂຕ ຈ ໂທສວາ ໂຫຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ. ສຈິຕ຺ຕກາຈິຕ຺ຕກທຸກສ຺ສ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂທຸກໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສຈິຕ຺ຕກທຸກ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ທຸກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔໗໘. ຍາ ອາປຕ຺ຕິ ນາເຖ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ຍາ ອາປຕ຺ຕິ ນາເຖ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ໂຫຕິ, ນ ຕຸ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ, ສາປິ ອຕ຺ຖິ. ຍາ ອາປຕ຺ຕິ ນາເຖ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕປິ ໂຫຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕປິ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໗໙. ສາ ກຕມາຕິ ອາຫ ‘‘ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທນາປຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເຖຣມາວຸສວາເທນ, ວທໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕຕິ ‘‘ຍຖາ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ນ ໂຂ ມມຈ຺ຈເຍນ ເອວໍ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ພໍ…ເປ… ນວກຕເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເຖຣຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ‘ຠນ຺ເຕ’ຕິ ວາ ‘ອາຍສ຺ມາ’ຕິ ວາ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໑໖) ວຈນໂຕ ເຖຣໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໘໑. ກຖໍ ກາເລເຍວ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ນ ວິກາເລ. ກຖໍ ວິກາເລເຍວ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ກາເລ ນ ສິຍາ. ກຖໍ ກາເລ ເຈວ ວິກາເລ ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສິຍາຕິ ປຎ຺ເຫ.

໔໘໒. ຍຖາກ຺ກມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຸຎ຺ຊໂຕ’’ຕິອາທິ.

໔໘໓. ອວເສສໍ ປນ ສພ຺ພໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກາລວິກາເລສຸ ສພ຺ພທາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສໍສໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໘໔. ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ທິວາ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ທິວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຣຕ຺ຕິໍ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຎ຺ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ທິວາ ຈາ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໒໓) ວຸຕ຺ຕໍ ຕິກໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຣຕ຺ຕິເມວາ’’ຕິອາທິ.

໔໘໖. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອູນທສວສ຺ໂສ, ສາ ກຖໍ ສິຍາ. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອູນທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ທສວສ຺ໂສ, ສາ ກຖໍ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ທສວສ຺ໂສປິ ອາປຊ຺ຊຕິ ອູນທສວສ຺ໂສປີຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອາປຕ຺ຕິ ກຖໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໘໗. ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນມາຫ ‘‘ອຸປຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ພາໂລ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ຖປທໍ ‘‘ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໔໘໘. ອູນທສວສ຺ໂສ ເອວໍ ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ປຣິສໍ ຄຓ຺ຫຕິ, ຕຖາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ທສວສ຺ໂສ ອູໂນ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ທສວສ຺ໂສ, ອູນທສວສ຺ໂສ ຈາຕິ ອຸໂຠເປເຕ ປຣິສຸປຏ຺ຐາປນາປຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ນ-ກາຣໂລໂປ.

໔໘໙. ກຖໍ ກາເຬ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຊຸຓ຺ເຫ, ກຖໍ ຊຸຓ຺ເຫ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ກາຬສ຺ມິໍ, ກຖໍ ກາເຬ ຈ ຊຸຓ຺ເຫ ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໙໐. ວິສ຺ສຊ຺ຊນມາຫ ‘‘ວສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ອາປຊ຺ຊເຕ ອປ຺ປວາເຣນ຺ໂຕ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ຊຸຓ຺ເຫຕິ ປຸຣິມປກ຺ເຂ. ກາຬເກຕິ ອປຣປກ຺ເຂ.

໔໙໑. ອວິປຕ຺ຕິນາຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘວິປຕ຺ຕິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອວິປຕ຺ຕິນາ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ອວເສສນ຺ຕິ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄມນາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປວາຣຓາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອວເສສໍ ສພ຺ພໍ ອາປຕ຺ຕິໍ.

໔໙໒. ວສ຺ສູປຄມນໍ ກາເຬ ກປ຺ປຕິ, ຊຸຓ຺ເຫ ໂນ ກປ຺ປຕິ, ປວາຣຓາ ຊຸຓ຺ເຫ ກປ຺ປຕິ, ກາເຬ ໂນ ກປ຺ປຕິ, ເສສໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈໍ ກາເຬ ຈ ຊຸຓ຺ເຫ ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ກປ຺ປຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໙໓. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ເຫມນ຺ເຕ ໂຫຕິ, ອິຕຣອຸຕຸທ຺ວເຍ ຄິມ຺ຫານວສ຺ສານສງ຺ຂາເຕ ນ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຄິມ຺ເຫເຍວ ໂຫຕິ, ນ ເສເສສຸ ວສ຺ສານເຫມນ຺ຕສງ຺ຂາເຕສຸ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ວສ຺ເສ ໂຫຕິ, ໂນ ອິຕຣທ຺ວເຍ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫສງ຺ຂາເຕຕິ ໂຍຊນາ.

໔໙໔-໖. ສາ ຕິວິຘາປິ ອາປຕ຺ຕິ ກຕມາຕິ ອາຫ ‘‘ທິເນ ປາຏິປທກ຺ຂາເຕ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ທິເນ…ເປ… ປຸຓ຺ຓມາສິຍາຕິ ອປຣກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາສິຍາ ກາຬປກ຺ຂປາຏິປທທິວເສ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ປນ ຕໍ ວສ຺ສສາຏິກຈີວຣໍ ສເຈ ເຫມນ຺ເຕ ນິວາເສຕິ, ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ປຈ຺ຉິເມຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມິວຈນປ຺ປສງ຺ເຄ ຠຸມ຺ມໍ. ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ກຕ຺ຕິກສ຺ສ ຍສ຺ມິໍ ປຸຓ຺ຓເມ ທິວເສ ວສ຺ສິກສາຏິກຈີວຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ຕໍ ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາວ ປາຏິປເທ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິ ເຫມນ຺ເຕເຍວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕເຣ ຄິມ຺ຫານວສ຺ສານອຸຕຸທ຺ວເຍ ນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໓) ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ວສ຺ສານໍ ຈຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໘) ວຸຕ຺ຕປາຬິຍາ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ອວິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ‘‘ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໓) ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ອຸຠຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໔໙໗. ຄິມ຺ຫານມາສານໍ ສມ຺ພນ຺ຘິນິ ຄິມ຺ຫິເກ ອຸຕຸມ຺ຫິ. ມາສໂຕ ອຕິເຣໂກ ອຕິເຣກມາໂສຕິ ກຕ຺ວາ ອຕິເຣກມາໂສ ກາໂລ ເສໂສຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ກາເລ. ປຣິເຍສນ຺ໂຕຕິ ອຎ຺ຎາຕິກອປ຺ປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ສຕຸປ຺ປາທກຣເຓນ ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຈ ອຕິເຣກມາໂສ ເສໂສຕິ ກຕ຺ວາ ນິວາເສນ຺ໂຕ ຈ ຄິມ຺ເຫ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ນ ຕຸ ເອວ ອິຕຣອຸຕຸທ຺ວເຍ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ຄິມ຺ເຫ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ປຸຣິມມາສຕ຺ຕເຍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ກຕ຺ວາ ນິວາເສນ຺ໂຕ ອຑ຺ຒມາສາຘິເກ ຄິມ຺ຫມາສຕ຺ຕເຍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນິສ຺ສນ຺ເທເຫ ‘‘ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິມມາສໂຕ ປຸຣິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ມາເສສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄິມ຺ຫາເນເຍວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຄິມ຺ຫາປຕ຺ຕິຍາ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ, ‘‘ອິຕຣອຸຕຸທ຺ວເຍ’’ຕິ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຄາຖາຍ ປຣິເຍສນາປຕ຺ຕິຍາເຍວ ທສ຺ສນໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ນິວາສນາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຄິມ຺ເຫເຍວ ສມ຺ຠໂວຕິ ສາປິ ທສ຺ສິຕາ.

໔໙໘. ອິຘ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວສ຺ສິກສາຏິກຈີວເຣ ວິຊ຺ຊມາເນ ນຄ຺ໂຄ ກາຍໍ ໂອວສ຺ສາເປຕິ, ໂສ ຫເວ ເອກໍເສນ ວສ຺ເສ ວສ຺ສານອຸຕຸມ຺ຫິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໙໙. ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ສງ຺ໂຆ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຄໂຓ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຄໂຓ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ສງ຺ໂຆ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ສງ຺ໂຆ ນ ຄໂຓ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໒໓) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕິກໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ ຫິ ສງ຺ໂຆວາ’’ຕິອາທິ.

໕໐໐. ກຖມາປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘ ອຕ຺ຕໂນ ຍຖາປຕ຺ຕມຸໂປສຖໍ ອກຕ຺ວາ ອປຕ຺ຕອຸໂປສຖກຣຓໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິທສ຺ສນສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕກຣຓໂທສສ຺ສ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ຈ ນ ຄໂຓ ນ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຓ ຈ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ ຍຖາລາຠໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຍຖາກ຺ກມໍ ໂຍຊນໍ ກໂຣມີຕິ ວິປຣິຍາຍວິກປ຺ໂປ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ເອວມຸປຣິປິ ວິປຣິຍາຍວິປກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາລາຠໂຍຊນາວ ກາຕພ຺ພາ.

໕໐໑. ‘‘ອຸໂປສຖ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສມຘິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ປເທຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໕໐໒. ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ເທນ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ ຈ ນາປຊ຺ຊຕິ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຓ ຈ ນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໐໓. ກຖໍ ປນ ຄິລາໂນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ອຄິລາໂນ, ກຖໍ ອຄິລາໂນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຄິລາໂນ, ກຖໍ ຄິລາໂນ ຈ ອຄິລາໂນ ຈ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໐໔. ໂຍ ປນ ອກລ຺ລໂກ ຄິລາໂນ ອຎ຺ເຎນ ປນ ເຠສຊ຺ເຊນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຕທຎ຺ຎໍ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໕໐໕. ເຠສຊ຺ເຊນ ອຕ຺ເຖ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ສເຈ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອຄິລາໂນວ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ຄິລານອຄິລານາ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໕໐໖. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ພຫິທ຺ຘາ, ຕຖາ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ພຫິ ເອວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ອນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕ, ພຫິທ຺ຘາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໐໗. ເກວລໍ ອນ຺ໂຕເຍວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໐໘. ມຎ຺ຈາທິນ຺ຕິ ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈາທິໍ.

໕໐໙. ‘‘ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເອວ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ກຖໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເອວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເນວ ພຫິສີມາຍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກຖໍ ພຫິສີມາຍ ເອວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກຖໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຈ ພຫິສີມາຍ ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໑໐. ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ຠິກ຺ຂູຕິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນສຫິໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ປວິສນ຺ໂຕ ຕໂປຘໂນຕິ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຣາມໍ ປວິສນ຺ໂຕ.

໕໑໑. ‘‘ອຸປຈາຣສ຺ສ ອຕິກ຺ກເມ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

໕໑໒. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຈ ພຫິສີມາຍ ຈ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ວສ຺ສຈ຺ເຉທາປຕ຺ຕິໍ ພຫິສີມາຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີອາຣາມປເວສນາປຕ຺ຕິໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕທຸຠຍໍ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກຄມິກວຕ຺ຕເຠທາປຕ຺ຕີຫິ ເອກປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ອຸປລກ຺ຂຓໂຕ ເອເຕເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕິກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕໑໕. ວຈີທ຺ວາຣິກມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ມຸສາວາທເປສຸຎ຺ຎຫຣຓາທິວເສນ ວຈີທ຺ວາເຣ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິໍ. ປຣວາຈາຍ ສຸຊ຺ຌຕີຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ເອກວາຈິກາຍ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກກມ຺ມວາຈາຍ ສຸຊ຺ຌຕິ.

໕໑໖. ວຊ຺ຊເມວ ວຊ຺ຊຕາ, ຕໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໑໘-໙. ຕໍ ເທເສຕ຺ວາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ໂຕຕິ ຕໍ ເທເສຕ຺ວາ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຫນ຺ໂຕ. ຍາວຕຕິຍກໍ ປນາຕິ ຍາວຕຕິເຍນ ສມນຸຠາສນກມ຺ເມນ ອາປນ຺ນໍ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໍ ປນ. ປຣິວາສາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມານຕ຺ຕມູລາຍປຏິກສ຺ສນອພ຺ຠານານິ ຄຫິຕານິ.

໕໒໒. ກາຍທ຺ວາຣິກມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ກາຍທ຺ວາເຣນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ປຫາຣທານາທິອາປຕ຺ຕິໍ.

໕໒໓. ກາເຍເນວ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກາຍສາມຄ຺ຄິໍ ເທນ຺ໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ.

໕໒໖. ໂຍ ສຸຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ກຖໍ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ໂຍ ປຏິພຸທ຺ໂຘວ ອາປນ຺ໂນ, ໂສ ກຖໍ ສຸຕ຺ໂຕ ສຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໒໘. ສຄາຣເສຍ຺ຍກາທິນ຺ຕິ ມາຕຸຄາເມນ ສຫເສຍ຺ຍາທິອາປຕ຺ຕິໍ.

໕໒໙. ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕຕິ ຊາຄຣນ຺ໂຕ ນິທ຺ທໍ ວິໂນເທນ຺ໂຕ.

໕໓໑. ປຏິພຸທ຺ໂຘຕິ ອນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ.

໕໓໒. ອຈິຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕາ ຠາເວນ ອຈິຕ຺ໂຕ.

໕໓໕. ສຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວິກາລໂຠຊນາທິອາປຕ຺ຕິໍ. ຕິຓວຕ຺ຖາເຣ ສຍນ຺ໂຕ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກກມ຺ເມ ກຣິຍມາເນ ‘‘ອິມິນາຫໍ ກມ຺ເມນ ອາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຣຫິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ອຈິຕ຺ຕໂກ ວິສຸຊ຺ຌຕິ.

໕໓໖. ປຈ຺ຉິມໍ ຕຸ ປທທ຺ວຍນ຺ຕິ –

‘‘ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຈິຕ຺ໂຕວ, ອຈິຕ຺ໂຕວ ວິສຸຊ຺ຌຕິ;

ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຈິຕ຺ໂຕວ, ສຈິຕ຺ໂຕວ ວິສຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. –

ປທທ຺ວຍໍ. ອມິສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ອຈິຕ຺ຕສຈິຕ຺ຕປເທຫິ ເອວເມວ ມິສ຺ສໍ ອກຕ຺ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຸຣິມປທທ຺ວເຍ. ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນາຕິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ.

໕໓໙. ກມ຺ມໂຕຕິ ສມນຸຠາສນກມ຺ມໂຕ.

໕໔໐. ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອກມ຺ມໂຕຕິ ສມນຸຠາສນກມ຺ມໍ ວິນາວ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ.

໕໔໑. ສມນຸຠາສເນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໍ ສມນຸຠາສນມາຫ ກາຣຓູປຈາເຣນ.

໕໔໒. ອວເສສນ຺ຕິ ມຸສາວາທປາຈິຕ຺ຕິຍາທິກໍ.

໕໔໓. ວິສຸຊ຺ຌຕິ ອສມ຺ມຸຂາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອສມ຺ມຸຂາ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ອິທຎ຺ຈ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ເຈວ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣເຓນ ຈ ສເມນ຺ຕໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາຍ ສພ຺ຠາເວປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອສມ຺ມຸຂຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ວາ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ວາຕິ ‘‘ອສມ຺ມຸຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໕໑. ‘‘ອຈິຕ຺ຕກຈຕຸກ຺ກໍ ອຊານນ຺ຕຈຕຸກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ກຸສລຕ຺ຕິກຜສ຺ສປຎ຺ຈກາທິໂວຫາໂຣ ວິຍ ອາທິປທວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ.

໕໕໒-໓. ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຈຕໂຣ ອາວາສິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອາວາສິໂກວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຈຕໂຣ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຈ ອາວາສິໂກ ຈ ເຕ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ເສສໍ ນ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໕໕. ອິຕໂຣຕິ ອາວາສິໂກ. ອາວາສວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາວາສິເກນ ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ກາຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ. ອາວາສີຕິ ອາວາສິໂກ.

໕໕໖. ນ ເຈວາຄນ຺ຕຸໂກຕິ ຕໍ ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ນ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ກາຍວຈີທ຺ວາຣິກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ. ອຸໂຠປິ ອາຄນ຺ຕຸກອາວາສິກາ. ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອສາຘາຣຓໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໕໕໗. ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາຕິ ວີຕິກ຺ກມນານຕ຺ຕຕາ. ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາຕິ ປາຣາຊິກາທີນໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນານຕ຺ຕຕາ.

໕໖໓. ‘‘ປາຣາຊິການໍ…ເປ… ນານຠາໂວ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆາທິເສສານໍ ອນິຍຕາທີຫິ ວຕ຺ຖຸນານຕາຍ ເຈວ ອາປຕ຺ຕິນານຕາຍ ຈ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ.

໕໖໕. ອຍເມວ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ນ ເກວລໍ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕີສຸເຍວ ສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕ ຈ ວິສຸຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ, ອຖ ໂຂ ອວເສສສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິໂຍປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຍເມວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

໕໗໗. ອາທິຍນ຺ໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ປໂຍເຊນ຺ໂຕຕິ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ໂຕ.

໕໗໙. ອູນກໍ ປາທໍ…ເປ… ລຫຸໍ ຜຸເສຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍາຫ.

໕໘໐. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ, ເສສກມ຺ປິ ປທຕ຺ຕຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ ປຐມວິນິຈ຺ຉເຍ ວຸຕ຺ຕນໂຍ, ເອເຕເນວ ນເຍນ ອູນປາທໍ ອາທິຍນ຺ໂຕ ລຫຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປາທໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ຄຣຸໍ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປາທໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ຈ ຄຣຸເກ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອູນປາທໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ຈ ລຫຸເກ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ, ທຸກ຺ກເຏ ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເອວໍ ເສສກມ຺ປິ ອິມໍ ປທຕ຺ຕຍໍ. ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕເຍວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວວເສເນວ.

໕໘໑-໒. ກຖໍ ກາເລເຍວ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ໂນ ວິກາເລ, ວິກາເລເຍວ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ນ ຈ ກາເລ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ກາເລ ຈ ປກາສິຕາ ວິກາເລ ຈ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ເນວ ກາເລ ຈ ປກາສິຕາ ເນວ ວິກາເລ ຈາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໘໖-໗. ກາເລ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກິໍ ກາເລ ກປ຺ປຕິ ວິກາເລ ຕຸ ໂນ ກປ຺ປຕິ, ວິກາເລ ຄຫິຕໍ ກິໍ ວິກາເລ ກປ຺ປຕິ, ໂນ ກາເລ ກປ຺ປຕິ, ກາເລ ຈ ວິກາເລ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກິໍ ນາມ ກາເລ ຈ ວິກາເລ ຈ ກປ຺ປຕິ, ກາເລ ຈ ວິກາເລ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກິໍ ນາມ ກາເລ ຈ ວິກາເລ ຈ ນ ກປ຺ປຕິ, ວທ ຠທ຺ຣມຸຂາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໘໙. ວິກາເລເຍວ ກປ຺ປຕິ, ອປຣຊ຺ຊຸ ກາເລປິ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໙໒. ກຸລທູສນກມ຺ມາທິນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຠູຕາໂຣຈນຣູປິຍສໍໂວຫາຣວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກຸຫນາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ.

໕໙໓-໔. ກຕມາ ອາປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ເທເສສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ມຊ຺ຌິເມ, ກຕມາ ອາປຕ຺ຕິ ມຊ຺ຌິເມ ປນ ເທສສ຺ມິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ, ກຕມາ ອາປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ເຈວ ເທເສສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ ມຊ຺ຌິເມ ຈ, ກຕມາ ອາປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ເຈວ ເທເສສຸ ນ ອາປຊ຺ຊຕິ ນ ມຊ຺ຌິເມ ຈາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໙໖. ‘‘ໂສ ຄຸຓງ຺ຄຸຓຸປາຫນ’’ນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໙໙. ເອວໍ ‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ, ນາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປທວເສນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຈຕຸກ຺ກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເນວ ກປ຺ປຕິ, ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປທວເສນ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສູ’’ຕິອາທິ.

໖໐໑. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຄເຓນ ປຎ຺ຈວຄ຺ເຄນາ’’ຕິອາທິຄາຖາຍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໐໓. ເອວໍ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ‘‘ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ. ປຎ຺ຈໂລຓາທິກນ຺ຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຓານີ’’ຕິອາທິ.

໖໐໘. ອນຸຎ຺ຎາຕຏ຺ຐານສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ພຫິເຍວ ຈ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໖໑໒. ເສກ຺ຂປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເສຂິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

໖໑໓. ອຄຓາຕິ ອທຸຕິຍາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ເອກາປິ ຄໂຓ ນາມ.

໖໑໔. ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອສາຘາຣຓມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ນິຍຕາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໑໖. ຄິລາໂນ ຈ ນາປຊ຺ຊຕິ, ອຄິລາໂນ ຈ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕິກາທີສຸ ທສ຺ສິຕານໍ ປທານໍ ຈຕຸກ຺ກາທິທສ຺ສນວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄຫຓໍ.

໖໑໘. ‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ ອຄິລາໂນວາ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

ຈຕຸກ຺ກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໒໐. ‘‘ຄຣຸຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ຄຣຸ’’ນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ.

໖໒໑. ປຎ຺ຈ ກຖິນານິສໍສາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເຍວ.

໖໒໖. ອຄ຺ຄິສຕ຺ຖນຂກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິສຕ຺ຖນເຂຫິ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຜຸຏ຺ຐໍ, ປຫຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພີຊນ຺ຕິ ໂນພີຊໍ. ອຸພ຺ພຏ຺ຏພີຊກນ຺ຕິ ນິພ຺ພຏ຺ຏພີຊກໍ.

໖໒໘. ປວາຣຓາປີຕິ ປຏິກ຺ເຂປປວາຣຓາປິ. ໂອທນາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຕ຺ຕຸກຸມ຺ມາສມຈ຺ຉມໍສານໍ ຄຫຓໍ. ກາຍາທິຄຫເຓນາຕິ ກາເຍນ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ຄຫເຓນ. ‘‘ທາຕຸກາມາຠິຫາໂຣ ຈ, ຫຕ຺ຖປາເສຣຓກ຺ຂມ’’ນ຺ຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນເມກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຎ຺ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ.

໖໒໙-໓໐. ວິນຍຎ຺ຎຸກສ຺ມິນ຺ຕິ ວິນຍຘເຣ ປຸຄ຺ຄເລ. ສກຎ຺ຈ ສີລນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລຎ຺ຈ. ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍານໍ ວິຊານນ຺ຕຕາຍ ອເສວິຕພ຺ພໍ ປຫາຍ ເສວິຕພ຺ພໍເຍວ ເສວນວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ຣກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມຎ຺ຎສ຺ສ ນິຣາກໂຣຕີຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນິວາເຣຕິ. ວິສາຣໂທ ຠາສຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌຕິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍານໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ນິຣາສງ຺ໂກ ນິພ຺ຠໂຍ ໂວຫຣຕິ. ເວຣິຠິກ຺ຂູຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ປຸຄ຺ຄເລ. ຘມ຺ມສ຺ສ ເຈວ ຐິຕິຍາ ປວຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ວິນໂຍ ນາມ ສາສນສ຺ສ ອາຍຸ, ວິນເຍ ຐິເຕ ສາສນໍ ຐິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ປຐມມຫາສງ຺ຄີຕິກຖາ; ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.ປຐມມຫາສງ຺ຄີຕິກຖາ; ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ໕.ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ; ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໑) ວຈນໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ກາຣຓາ. ຕຕ຺ຖ ວິນຍຎ຺ຎຸຠາເວ. ຘີໂຣ ປຎ຺ຎວາ ຠິກ຺ຂຸ.

ປຎ຺ຈກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໓໑-໒. ຉຬຠິຎ຺ເຎນາຕິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ, ເຕນ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາຓໍ ມຎ຺ຈປີຐໍ, ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາຓໍ ນິສີທນຎ຺ຈ ຕຖາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາຓໍ ກຓ຺ຑຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິວສ຺ສສາຏິກຈີວຣຎ຺ຈ ສຸຄຕສ຺ສ ຈີວເຣ ປມາຓິກຈີວຣນ຺ຕິ ຉ.

໖໓໓-໔. ອຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາຓກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ, ເຕຫິ, ອຎ຺ຎາຓຕາຍ ເຈວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິປຣີຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ, ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ.

ຕຕ຺ຖ ກຖໍ ອລຊ຺ຊິຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອກປ຺ປິຍຠາວໍ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ). ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ;

ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຄູຫຕິ;

ອຄຕິຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ;

ເອທິໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອລຊ຺ຊີ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙);

ກຖໍ ອຎ຺ຎາຓຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອຎ຺ຎາຓປຸຄ຺ຄໂລ ມນ຺ໂທ ໂມມູໂຫ ກຕ຺ຕພ຺ພາກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິຣາເຘຕິ. ເອວໍ ອຎ຺ຎາຓຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິນຍຘຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໍ ເຈ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ອກປ຺ປິຍໍ ເຈ, ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປນ ‘‘ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມຕິເຍວ. ເອວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ສູກຣມໍສໍ ‘‘ອຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎາຍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ເອວໍ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອຈ຺ຉມໍສໍ ‘‘ສູກຣມໍສ’’ນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ວິກາເລ ກາລສຎ຺ຎາຍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ເອວໍ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ສຕິສມ຺ໂມສາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ສຫເສຍ຺ຍຈີວຣວິປ຺ປວາສາທີນິ ສຕິສມ຺ໂມສາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

໖໓໕-໘. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລສງ຺ຂາໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມວ ຈກ຺ຂຸ ເອຕສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ, ເຕນ ຉຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຍຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸນາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປສມ຺ປາທນາ ກາຕພ຺ພາ, ນິສ຺ສໂຍ ເຈວ ທາຕພ຺ໂພ, ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ອນາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ຄຣຸໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ລຫຸໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸຠຍານິ ປາຕິໂມກ຺ຂານິ ວິຕ຺ຖາຣາ ສ຺ວາຄຕານິ ຠວນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖໂຕ ສຸວິຠຕ຺ຕານິ ຠວນ຺ຕິ, ສຸຕ຺ຕໂສ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ ຠວນ຺ຕິ, ທສວສ຺ໂສ ວາ ໂຫຕິ, ອຕິເຣກທສວສ຺ໂສ ວາຕິ ໂຍຊນາ.

ຉກ຺ກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໓໙. ສຕ຺ຕ ສາມີຈິໂຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ໂສ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອນພ຺ຠິໂຕ, ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ, ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສກໍ, ມາ ໂວ ສກໍ ວິນສ຺ສາຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ, ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ໂຕ ຍາວ ເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພຕິ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ, ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ, ອຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຣິປຎ຺ຫິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ, ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີຕິ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ ຉ ສາມີຈິໂຍ ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ເຂວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ສາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນພ຺ຠິຕາ, ຕາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິປາຕິໂມກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ສາມີຈິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ສຕ຺ເຕວ ສມຖາປິ ຈາຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍາທິສມຖາປິ ສຕ຺ເຕວ ວຸຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕາຕິ ປາຣາຊິກາທໂຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕາ. ສຕ຺ຕໂພຊ຺ຌງ຺ຄທສ຺ສິນາຕິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາທໂຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍາຖາວໂຕ ປສ຺ສນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ.

ສຕ຺ຕກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໔໐-໑. ອິຘ ກຸລທູສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອາຊີວສ຺ເສວ ກາຣຓາ ປຸປ຺ເຜນ, ຜເລນ, ຈຸຓ຺ເຓນ, ມຕ຺ຕິກາຍ, ທນ຺ຕກຏ຺ເຐຫິ, ເວຬຸຍາ, ເວຊ຺ຊິກາຍ, ຊງ຺ຆເປສນິເກນາຕິ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອາກາເຣຫິ ກຸລານິ ທູເສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຸປ຺ເຜນາ’’ຕິອາທິນາ ປຸປ຺ຜາທິນາ ທານເມວ ອຸປລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ເສຕິ. ປຸປ຺ເຜນາຕິ ປຸປ຺ຜທາເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຸປ຺ຜທານາທໂຍ ກຸລທູສເນ ວຸຕ຺ຕາ.

໖໔໒-໕. ‘‘ອຏ຺ຐຘານຕິຣິຕ຺ຕາປິ, ອຕິຣິຕ຺ຕາປິ ອຏ຺ຐຘາ’’ຕິທ຺ວີສຸ ອຏ຺ຐເກສຸ ອຏ຺ຐ ອນຕິຣິຕ຺ເຕ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອກປ຺ປິຍກຕຎ຺ເຈວາ’’ຕິອາທິ. ຄິລານານຕິຣິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ອິເມ ອຏ຺ເຐວ ອນຕິຣິຕ຺ຕກາ ເຎຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ອກປ຺ປິຍກຕາທໂຍ ປວາຣຓສິກ຺ຂາປທກຖາວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ຕາ.

໖໔໖. ຎາຕຎຕ຺ຕິສູຕິ ຎາຕທຸກ຺ກຏໍ, ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ປຏິສາວເນຕິ ປຏິສ຺ສເວ. ອຏ຺ຐທຸກ຺ກຏານໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ທຸຕິຍປາຣາຊິກກຖາວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໖໔໘-໙. ເອຫິຠິກ຺ຂູປສມ຺ປທາຕິ ຍສກຸລປຸຕ຺ຕາທີນໍ ‘‘ເອຫິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຈເນນ ຠຄວຕາ ທິນ຺ນອຸປສມ຺ປທາ. ສຣຓຄມເນນ ຈາຕິ ປຐມໂພຘິຍໍ ຕີຫິ ສຣຓຄມເນຫິ ອນຸຎ຺ຎາຕອຸປສມ຺ປທາ. ປຎ຺ຫາພ຺ຍາກຣໂຓວາທາຕິ ໂສປາກສ຺ສ ປຎ຺ຫາພ຺ຍາກຣໂຓປສມ຺ປທາ, ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນໂອວາທປຏິຄ຺ຄຫໂຓປສມ຺ປທາ ຈ. ຄຣຸຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ອນຸຎ຺ຎາຕຄຣຸຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄຫໂຓປສມ຺ປທາ.

ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ກມ຺ເມນາຕິ ອິທານິ ຠິກ຺ຂຸອຸປສມ຺ປທາ. ອຏ຺ຐວາຈິກາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ກມ຺ເມນ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ກມ຺ເມນາຕິ ອຏ຺ຐຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸປສມ຺ປທາ ອຏ຺ຐວາຈິກາ ນາມ. ທູເຕນ ຠິກ຺ຂຸນີນນ຺ຕິ ອຑ຺ຒກາສິຍາ ຄຓິກາຍ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທູເຕນ ອຸປສມ຺ປທາ.

໖໕໐. ສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິນາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສວາສນກິເລສານໍ ປຫາເນນ ປຣິສຸທ຺ຘາ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸສງ຺ຂາຕາ ທິຏ຺ຐິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິ, ເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ.

໖໕໑. ປາປິຈ຺ຉາ ນາມ ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນິຈ຺ຉາ.

໖໕໒-໓. ນ ຈ ມຊ຺ຊໂປ ສິຍາຕິ ມຊ຺ຊໂປ ນ ສິຍາ ມຊ຺ຊໍ ປິວນ຺ໂຕ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ມຊ຺ຊໍ ນ ປິເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓.໗໑) ອເສຏ຺ຐຈຣິຍໂຕ ເມຖຸນາ ວິຣເມຍ຺ຍ. ຣຕ຺ຕິໍ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວິກາລໂຠຊນນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນຎ຺ຈ ທິວາວິກາລໂຠຊນຎ຺ຈ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຈ ຄນ຺ຘມາຈເຣຕິ ຄນ຺ຘຎ຺ຈ ນ ວິລິມ຺ເປຍ຺ຍ. ມຎ຺ເຈ ຉມາຍໍ ວ ສເຍຖ ສນ຺ຖເຕຕິ ກປ຺ປິຍມຎ຺ເຈ ວາ ສຸຘາທິປຣິກມ຺ມກຕາຍ ຠູມິຍາ ວາ ຕິຓປຓ຺ຓປລາລາທີນິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ກເຕ ສນ຺ຖເຕ ວາ ສເຍຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມາຫຸໂປສຖນ຺ຕິ ເອຕໍ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ອສມາຈຣນ຺ເຕນ ອຸປວຸຕ຺ຖໍ ອຸໂປສຖໍ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄິກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕຄຸນາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ອມຕມຫານິພ຺ພານໍ ຄເຕນ ປຕ຺ເຕນ ພຸທ຺ເຘນ ປກາສິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໖໕໔. ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກຠິກ຺ຂຸໂນ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກຖາວຓ຺ຓນາຍ ທສ຺ສິຕາເນວ.

ອຏ຺ຐກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໕໕. ໂຠຊນານິ ປຓີຕານິ ນວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ປຓີຕານິ ຫິ ໂຠຊນສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕານິ. ທສສຸ ອກປ຺ປິຍມໍເສສຸ ມນຸສ຺ສມໍສວຊ຺ຊິຕານິ ນວ ມໍສານິ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໖໕໖. ປາຕິໂມກ຺ຂ…ເປ… ປຣິທີປິຕາຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອນິຍຕຸທ຺ເທເສຫິ ວິນາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຸທ຺ເທສາ ນວ ທີປິຕາ. ອຸໂປສຖາ ນເວວາຕິ ທິວສວເສນ ຕໂຍ, ກາຣກວເສນ ຕໂຍ, ກຣຓວເສນ ຕໂຍຕິ ນວ ອຸໂປສຖາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ສງ຺ໂຆ ນວຫິ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ນວຫິ ປຸຄ຺ຄເລຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາຫ –