ຈຕຸພ຺ພິຘກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໘໓. ອປໂລກນສຎ຺ຎິຕໍ ກມ຺ມໍ, ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ, ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມານີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິມານີຕິ ອນນ຺ຕຣເມວ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂວຈນໍ. ກມ຺ມານີຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ‘‘ອປໂລກນສອຎຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ເຕສໍ ສຣູປທສ຺ສນໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໑໕; ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໘໒) – ອປໂລກນກມ຺ມໍ ນາມ ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ຕໍ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ເອກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ. ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ເອກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ, ເອກາຍ ຈ ອນຸສ຺ສາວນາຍາຕິ ເອວໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍາຍ ອນຸສ຺ສາວນາຍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ. ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ເອກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ, ຕີຫິ ຈ ອນຸສ຺ສາວນາຫີຕິ ເອວໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖາຫິ ຕີຫິ ອນຸສ຺ສາວນາຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ. ຎຕ຺ຕິ ທຸຕິຍາ ຍສ຺ສ ອນຸສ຺ສາວນສ຺ສ ຕໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍໍ, ເຕນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ. ຎຕ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖາ ຍສ຺ສ ອນຸສ຺ສາວນຕ຺ຕຍສ຺ສ ຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ, ເຕນ ກາຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ.

໒໙໘໔-໗. ເຕສໍ ຐານວເສນ ເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອປໂລກນກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນວນ຺ນໍ ຐານານໍ ສມາຫາໂຣ ນວຏ຺ຐານໍ, ‘‘ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຎຕ຺ຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ຄມນກິຣິຍາກຕ຺ຕຸນິທສ຺ສນໍ. ນວຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ທຸຕິຍນ຺ຕິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ. ສຕ຺ຕ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ອິທານິ ຕໍ ຐານເຠທໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ນິສ຺ສາຣຓຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ນິສ຺ສາຣຓາທິ ກມ຺ມວິເສສານໍ ສຎ຺ຎາ. ອປໂລກນກມ຺ມຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຣຓໍ…ເປ… ປຎ຺ຈມໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ນາມວເສນ ທສ຺ສິຕານິ ນິສ຺ສາຣຓາທີນິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ນິສ຺ສາຣຓຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ສມຓຸທ຺ເທສໂຕຕິ ກຓ຺ຏກສາມເຓຣໂຕ ນິສ຺ສາຣຓຎ຺ຈ ໂອສາຣຓຎ຺ຈ ວເທຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຏກສາມເຓຣສ຺ສ ນິສ຺ສາຣຓາ ຕາທິສານໍເຍວ ສມ຺ມາວຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປເວສນາ ‘‘ໂອສາຣຓາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປພ຺ພຊນ຺ເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ຠຓ຺ຑຸກໍ ຠຓ຺ຑຸກມ຺ມປຸຈ຺ຉນໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ຂສ຺ສ ເກສຈ຺ເຉທນປຸຈ຺ຉນໍ ຠຓ຺ຑຸກມ຺ມໍ ນາມ. ຉນ຺ເນນ ເຫຕຸຠູເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑກໍ ກມ຺ມໍ ວເທຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາຣູປສ຺ສາຕິ ຉນ຺ນສທິສສ຺ສ ມຸຂຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈເນນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ. ກາຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ມຸຂໂຣ ຠິກ຺ຂູ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈເນຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຍໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ວເທຍ຺ຍ. ຠິກ຺ຂູຫິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ເນວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ໂອວທິຕພ຺ໂພ, ນ ອນຸສາສິຕພ຺ໂພ. ສງ຺ຆໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຈ຺ຉາມິ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑສ຺ສ ທານໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ… ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑສ຺ສ ທານໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໕-໔໙໖) ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ໂຑ ກາຕພ຺ໂພ.

໒໙໘໘-໙. ‘‘ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວານາ’’ຕິ ປຸພ຺ພກິຣິຍາຍ ‘‘ຄຫິຕາຍາ’’ຕິ ອປຣກິຣິຍາ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພາ, ‘‘ຣຸຈິຍາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິເສສນໍ. ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາທີນ’’ນ຺ຕິ ເສໂສ. ສພ຺ໂພ ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວານ ສພ຺ພໂສ ສພ຺ເພ ສີມຏ຺ເຐ ອາຄຕາຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວານ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຣຸຈ຺ຈຕິ ຕສ຺ສ ທານ’’ນ຺ຕິ ວິສຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄຫິຕາຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸຈິຍາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຈີວຣາທິປຣິກ຺ຂາຣໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາທີນໍ ເທຕິ, ຍໍ ເອວໍຠູຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ອປໂລກນກມ຺ມສ຺ສ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ລກ຺ຂີຍຕີຕິ ລກ຺ຂຓໍ, ກມ຺ມເມວ ລກ຺ຂຓໍ, ນ ນິສ຺ສາຣຓາທີນີຕິ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ.

໒໙໙໐-໑. ເອວໍ ອປໂລກນກມ຺ມສ຺ສ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມສ຺ສ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ນິສ຺ສາຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິຕິ ‘‘ຎຕ຺ຕິຍາ ນວ ຐານານີ’’ຕິ ອຍມຸທ຺ເທໂສ ວກ຺ຂມາເນນ ‘‘ວິນິຈ຺ຉເຍ’’ຕິອາທິນິທ຺ເທເສເນວ ວິຠາວີຍຕິ.

໒໙໙໒. ວິນິຈ຺ຉເຍຕິ ອຸພ຺ພາຫິກວິນິຈ຺ຉເຍ. ອສມ຺ປຕ຺ເຕຕິ ນິຏ຺ຐໍ ອຄເຕ. ເຖຣສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອວິນຍຎ຺ຎຸໂນ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມກຖິໂກ, ອິມສ຺ສ ເນວ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂນ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ໂຄ, ໂສ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພາຫຕິ, ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອິມໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຍ຺ຍາມາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໓) ເອວໍ ອຸພ຺ພາຫິກວິນິຈ຺ຉເຍ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍາ ນິສ຺ສຣຓາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ຎຕ຺ຕິກມ຺ເມ ‘‘ນິສ຺ສາຣຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໙໓-໔. ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ຂສ຺ສ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ໂຂ, ອນຸສິຏ຺ໂຐ ໂສ ມຍາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ. ອາຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໖) ວຈນປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂານຍນໍ, ສາ ໂອສາຣຓາ ນາມ. ‘‘ອາຄຈ຺ຉ ໂອສາຣຓາ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

ອຸໂປສຖວເສນາປິ, ປວາຣຓາວເສນາປິ. ຎຕ຺ຕິຍາ ຐປິຕຕ຺ຕາຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ (ມຫາວ. ໑໓໔), ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊ ປວາຣຓາ ປນ຺ນຣສີ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໐) ອຸໂປສຖປວາຣຓາວເສນ ຎຕ຺ຕິຍາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ອຸໂປສໂຖ, ປວາຣຓາ ວາຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມານິ.

‘‘ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ຂຎ຺ຫິ, ອນຸສາເສຍ຺ຍຫນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ໂຂ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນຸສາເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໖) ອຍໍ ເອກາ ຎຕ຺ຕິ ຄຫິຕາ.

໒໙໙໕. ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມມຫໍ ຠິກ຺ຂຸໍ, ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ວິນຍນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໕໑) ອຍໍ ເອກາ ຎຕ຺ຕິ ຄຫິຕາ. ເອວມາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນຸສາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ, ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນ຺ຕຣາຍິເກ ຘມ຺ເມ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໖), ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນ຺ຕຣາຍິເກ ຘມ຺ເມ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ, ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໕໑), ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ວິນຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໕໒), ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ວິນຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ – (ມຫາວ. ໑໕໒) ອິມາ ຉ ຎຕ຺ຕິໂຍ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ປຸຣິມາ ທ຺ເວ, ອິມາ ຈ ຉາຕິ ເອທິສາ ອິມາ ອຏ຺ຐ ຎຕ຺ຕິໂຍ ‘‘ສມ຺ມຸຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໙໙໖. ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣາທີນໍ ທານນ຺ຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອິທໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໖໔) ເອວໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣປຕ຺ຕາທີນໍ ທານໍ ‘‘ທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາປຕ຺ຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄາໂຫຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິໍ ສຣຕິ ວິວຣຕິ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣຕິ ເທເສຕິ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໙), ‘‘ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໙). ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ປສ຺ສສີ’’ຕິ. ‘‘ອາມ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອາຍຕິໍ ສໍວເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ເອວໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄາໂຫ ‘‘ປຏິຄ຺ຄາໂຫ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໙໙໗. ປວາຣຸກ຺ກຑ຺ຒນາຕິ ປວາຣຓຸກ຺ກຑ຺ຒນາ. ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ຓ-ກາຣໂລໂປ. ອຖ ວາ ປວາຣຓໍ ປວາໂຣຕິ ປວາຣຓ-ສທ຺ທປຣິຍາໂຍ ປວາຣ-ສທ຺ໂທ. ‘‘ອິມໍ ອຸໂປສຖໍ ກຕ຺ວາ, ກາເຬ ປວາຣຍາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ອາວາສິກາ, ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິທານິ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາມ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາມ, ອາຄເມ ກາເຬ ປວາເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໔໐) ອຍໍ ຎຕ຺ຕິ ອຸປລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ກຕປວາຣຓາ ‘‘ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒນາ’’ຕິ ມຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາເຬຕິ ປຸພ຺ພກຕ຺ຕິກມາສສ຺ສ ກາຬປກ຺ຂຸໂປສເຖ. ອິມິນາ ຈ ‘‘ອາຄເມ ຊຸຓ຺ເຫ ປວາເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ອຍໍ ຎຕ຺ຕິ ຈ ອຸປລກ຺ຂິຕາ. ຊຸຓ຺ເຫຕິ ອປຣກຕ຺ຕິກຊຸຓ຺ຫປກ຺ຂອຸໂປສເຖ.

໒໙໙໘. ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖ. ສພ຺ພປຐມາ ຎຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກາ ຎຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕຣາ ຈາຕິ ອຸຠຍປກ຺ເຂ ປຈ຺ເຈກໍ ຐປິຕາ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິໂຍ ຈາຕິ ເອວໍ ຕິຘາ ປວຕ຺ຕໍ ເອຕໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ອິຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ວິນິຈ຺ຉເຍ’’ຕິອາທິນາ ຎຕ຺ຕິຍາ ນວ ຐານານິ ເວທິຕພ຺ພານີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໙໙-໓໐໐໐. ເອວໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ເມ ນວ ຐານານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິກາ ອຸທ຺ເທສຄາຖາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ.

ນິທ຺ເທເສ ປຕ຺ຕນິກ຺ກຸຊ຺ຊນາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປຕ຺ຕຸກ຺ກຸຊ຺ຊນໍ ຄຫິຕໍ. ນິສ຺ສາໂຣສາຣຓາ ມຕາຕິ ‘‘ນິສ຺ສາຣຓາ, ໂອສາຣຓາ’’ຕິ ຈ ມຕາ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກນາທິເກຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ໂຠຄກຣຓຕ຺ຖໍ ປຕ຺ຕນິກ຺ກຸຊ຺ຊນວເສນ ນິສ຺ສາຣຓາ ຈ ຕສ຺ເສວ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕຸກ຺ກຸຊ຺ຊນວເສນ ໂອສາຣຓາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຑ຺ຒລິຈ຺ຉວິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ຈູຬວ. ໒໖໕) ວຸຕ຺ຕາ.

໓໐໐໑. ສີມາທິສມ຺ມຸຕິ ສມ຺ມຸຕິ ນາມ. ສາ ປຎ຺ຈທສຘາ ມຕາຕິ ສີມາສມ຺ມຸຕິ ຕິຈີວເຣນອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ ສນ຺ຖຕສມ຺ມຸຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປກ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກ ຍາຄຸຠາຊກ ຜລຠາຊກ ຂຊ຺ຊຠາຊກ ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊກ ສາຏິຍຄ຺ຄາຫາປກ ປຕ຺ຕຄ຺ຄາຫາປກ ອາຣາມິກເປສກ ສາມເຓຣເປສກສມ຺ມຸຕີຕິ ເອວໍ ສາ ສມ຺ມຸຕິ ປຎ຺ຈທສວິຘາ ມຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖິນສ຺ສ ວຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ສ. ມໂຕເຍວ ມຕໂກ, ມຕກສ຺ສ ວາໂສ ມຕກວາໂສ, ຕສ຺ສ ມຕກວາສໂສ, ມຕກຈີວຣສ຺ສ.

໓໐໐໒. ອານິສໍສເຂຕ຺ຕຠູຕປຎ຺ຈມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ອຸພ຺ຠາໂຣ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາໂຣ. ກຸຏິວຕ຺ຖຸສ຺ສ, ວິຫາຣສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ເທສນາ ເທສນາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

໓໐໐໓. ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປກ຺ຂານໍ ສາຘາຣຓວເສນ ຐເປຕພ຺ພຎຕ຺ຕິ ຈ ປຈ຺ຉາ ປກ຺ຂທ຺ວເຍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຐເປຕພ຺ພາ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິໂຍ ຈາຕິ ຕິສ຺ໂສ ຎຕ຺ຕິໂຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ອຠາເວນ ຎຕ຺ຕິກມ຺ເມ ‘‘ກມ຺ມລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ, ປຈ຺ຉາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທ຺ວີສຸ ປກ຺ເຂສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ ‘‘ກມ຺ມລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ກມ຺ເມ’’ຕິ. ‘‘ໂມຫາໂຣປນຕາທິສູ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຈິຕ຺ຕິເຍສຸ ທສ຺ສິຕໂມຫາໂຣປນກມ຺ມຎ຺ຈ ອຎ຺ຎວາທກວິເຫສກາໂຣປນກມ຺ມາທິຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ. ກມ຺ມລກ຺ຂຓເມວ ກມ຺ມລກ຺ຂຓຕາ.

໓໐໐໔-໕. ອິຕິ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຐານເຠທາ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມສ຺ສ. ເອວໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມ ຐານເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຕຖາ’’ຕິອາທິ.

໓໐໐໖. ຕຊ຺ຊນາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ນິຍສ຺ສາທີນໍ ຄຫຓໍ. ເຕສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ. ປສ຺ສທ຺ຘິ ວູປສໂມ.

໓໐໐໗. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂອວາໂທ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ຜລູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ.

໓໐໐໘-໙. ມູລປຏິກ຺ກສ຺ໂສ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນາ, ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ກ-ກາຣສ຺ສ ທ຺ເວຠາໂວ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສານຸວຕ຺ຕິກາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ ເອກາ ຍາວຕຕິຍກາ, ອຏ຺ຐ ສງ຺ຆາທິເສສາ, ອຣິຏ຺ໂຐ ຈຓ຺ຑກາຬີ ຈ ທ຺ເວ, ອິເມ ເອກາທສ ຍາວຕຕິຍກາ ຠວນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ວສາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາທີນິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິເມສໍ ສມນຸຠາສນກມ຺ມານໍ ວເສນ. ທເສກາຕິ ເອກາທສ.

໓໐໑໑. ເອວໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ກມ຺ມານໍ ຐານເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອນ຺ວຍໂຕ, ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ກາຕພ຺ພປ຺ປກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອປໂລກນກມ຺ມຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ຎຕ຺ຕິຍາປິ ນ ກາຣເຍ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິເຍນປິ ນ ກາຣເຍຕິ ໂຍຊນາ.

໓໐໑໒. ອປໂລກນກມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມາທີນມ຺ປິ ກາຕພ຺ພປ຺ປກາໂຣ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ ລພ຺ຠມານວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມານີ’’ຕິອາທິ. ອປໂລເກຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພານິ ລຫຸການິປິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມານິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ຕານິ ປນ ກຕມານີຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ສີມາສມ຺ມຸຕິໍ ວິນາ ເສສາ ຕິຈີວເຣນອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິອາທໂຍ ສພ຺ພາປິ ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໑໓. ເສສານີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ເສສານິ ສີມາສມ຺ມຸຕິອາທີນິ ຉ ກມ຺ມານິ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ນ-ກາຣໂລໂປ. ຍຖາຫ ‘‘ສີມາສມ຺ມຸຕິ, ສີມາສມູຫນນໍ, ກຖິນທານໍ, ກຖິນຸທ຺ຘາໂຣ, ກຸຏິວຕ຺ຖຸເທສນາ, ວິຫາຣວຕ຺ຖຸເທສນາຕິ ອິມານິ ຉ ກມ຺ມານິ ຄຣຸການິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈໍ ສາເວຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພານີ’’ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໘໒). ‘‘ອປໂລເກຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມວເສນາປິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ເຕວ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍເນວ, ເຕນ ເຕເນວ ກາຣເຍ’’ຕິ, ໂຍ ໂຍ ນໂຍ ຕໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ເຕເນວ ເຕເນວ ນເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຕຸພ຺ພິຘກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ.