ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໕໒. ວິວຣິຕ຺ວານ ຈີວຣໍ ອປເນຕ຺ວາ.

໒໙໕໓. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມ຺ປໂຍເຊນ຺ຕິຍາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອນາຈາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາ. ຕໂຕຕິ ເຕນ ອນາຈາຣສງ຺ຂາເຕນ ອສທ຺ຘມ຺ເມນ. ຠາສນ຺ຕິຍາຕິ ວາຈາຍ ຠາສນ຺ຕິຍາ.

໒໙໕໔-໖. ທີຆນ຺ຕິ ເອກປຣິກ຺ເຂປໂຕ ທີຆໍ. ວິລີເວນ ຈ ປຏ຺ເຏນາຕິ ສຓ຺ເຫຫິປິ ວິລີເວຫິ ກຕປຏ຺ເຏນ. ຈມ຺ມປຏ຺ເຏນາຕິ ຈມ຺ມມຍປຏ຺ເຏນ. ທຸສ຺ສປຏ຺ເຏນາຕິ ເສຕວຕ຺ເຖນ. ທຸສ຺ສເວຓິຍາຕິ ທຸສ຺ເສນ ຄຓ຺ຐິຕເວຓິຍາ. ທຸສ຺ສວຏ຺ຏິຍາຕິ ທຸສ຺ເສນ ກຕວຏ຺ຏິຍາ. ນ ຜາສຸກາ ນເມຕພ຺ພາຕິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ຕນຸຠາວຕ຺ຖາຍ ຄາມທາຣິກາ ວິຍ ຜາສຸລິກາ ນ ນາເມຕພ຺ພາ. ຊຆນນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕກຣຓປ຺ປເທສໍ. ອຏ຺ຐິກາທິນາຕິ ໂຄຊາຓຸຏ຺ຐິກາທິນາ. ນ ຆໍສາເປຍ຺ຍາຕິ ນ ຆຏ຺ຏາເປຍ຺ຍ. ‘‘ອຏ຺ຐິກາທິນາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ນ ຆໍສາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ‘‘ໂກຏ຺ຏາເປຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ກິຣິຍາປເທນ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

໒໙໕໗. ‘‘ໂກຏ຺ຏາເປຕີ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ຫຕ຺ຖໍ ວາ’’ຕິອາທີຫິ ອຸປໂຍຄນ຺ຕປເທຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຄ຺ຄພາຫໍ. ຫຕ຺ຖໂກຈ຺ຉນ຺ຕິ ປິຏ຺ຐິຫຕ຺ຖໍ. ປາທນ຺ຕິ ຊງ຺ຆໍ.

໒໙໕໘. ນ ມຸຂໍ ລິມ຺ປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຉວິປສາທກເຣນ ຕິລສາສປກກ຺ກາທິນາ ອເນກວິເຘນ ລິມ຺ປເນນ ນ ລິມ຺ປິຕພ຺ພໍ. ນ ຈຸຓ຺ເຓຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຸຂຈຸຓ຺ຓເລປນໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ມໂນສິລາຍ ມຸຂໍ ລຎ຺ຊນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໕໙. ອງ຺ຄຣາໂຄ ນ ກາຕພ຺ໂພຕິ ຫລິທ຺ທິກຸງ຺ກຸມາທີຫິ ສຣີຣຈ຺ຉວິຣາໂຄ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ອວງ຺ຄໍ ນ ຈ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຊນໍ ພຫິ ອກ຺ຂິໂກຏິຍາ ເລຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ນ ອຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ນ ກາຕພ຺ພໍ ວິເສສກນ຺ຕິ ຄຓ຺ຑປເທເສ ວິຈິຕ຺ຣສຓ຺ຐານໍ ວິເສສກໍ ວຕ຺ຕຠງ຺ຄໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ.

໒໙໖໐. ໂອໂລກນກໂຕຕິ ວາຕປານໂຕ. ຣາຄາຕິ ກາມຣາເຄນ. ໂອໂລເກຕຸນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣວີຖິໍ ວິໂລເກຕຸໍ, ສາໂລເກ ນ ຈ ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສາໂລເກ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒກາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີຫິ ນ ຐາຕພ຺ພໍ. ສນຈ຺ຈນ຺ຕິ ນຏສມຊ຺ຊໍ.

໒໙໖໑. ຄຓິກໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ ເວສິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ. ‘‘ວິກ຺ກິຓນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຸຣ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ອຸປໂຍຄນ຺ຕປເທຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໒໙໖໓. ນ ເຈວຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ເນວ ກາຣາເປຕພ຺ໂພ. ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕປິ ທາໂສ ວາ ທາສີ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕປິ ກມ຺ມກໂຣ ວາ ນ ເຈວ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ ເນວ ອຕ຺ຕໂນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກາຣາເປຕພ຺ໂພ. ອປິ-ສທ຺ເທນ ປເຄວ ມນຸສ຺ສຠູໂຕຕິ ທີເປຕິ.

໒໙໖໔. ‘‘ສພ຺ພນີລາທິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ –

‘‘ສພ຺ພນີລກມຎ຺ເຊຏ຺ຐ-ກຓ຺ຫໂລຫິຕປີຕເກ;

ມຫານາມມຫາຣງ຺ຄ-ຣຕ຺ເຕສູ’’ຕິ. (ວິ. ວິ. ໕໙໘) –

ວຸຕ຺ຕານິ ອກປ຺ປິຍຈີວຣານິ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ‘‘ນມຕກໍ ນາມ ເອຬກໂລເມຫິ ກຕໍ ອວາຍິມໍ ຈມ຺ມຂຓ຺ຑປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໖໔) ອຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຄຓ຺ຐິປເທ ຈ ‘‘ສນ຺ຖຣຓສທິໂສ ປິໂລຕິກາຫິ ກໂຕ ປຣິກ຺ຂາຣວິເສໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ນິປຊ຺ຊາຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ ປຣິກ຺ຂາຣວິເສໂສ ນມຕກໍ ນາມ.

໒໙໖໕. ຉນ຺ນມ຺ປິ ປຸຣິສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຣາຄຈິຕ຺ເຕນ ໂອໂລເກນ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ສພ຺ພໍ.

໒໙໖໖. ຠິກ຺ຂຸໍ ທູຣໂຕວ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທູຣໂຕ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວານ ມຄ຺ໂຄ ທາຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໖໗. ຠິກ຺ຂໍ ຈຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປນ ເຍນ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣຕິ, ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕໍ ສງ຺ຆາຏິຈີວຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊໍ ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໖໘. ອຸຕຸນີນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸຕຸກາເລ ສຎ຺ຊາຕປຸປ຺ເຜ ກາເລ ສໍເວລ຺ລິກໍ ກາຕຸໍ ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິຕຸໍ ມເຫສິນາ ກຏິສຸຕ຺ຕກໍ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ, ອິມິນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກາເລ ກຏິສຸຕ຺ຕກໍ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສພ຺ພກາລໍ ກຏິສຸຕ຺ຕກໍ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ຍາ ຘາເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຕຸນິຍາ ກຏິສຸຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໒໒).

໒໙໖໙. ອິຕ຺ຖິໂປສຍຸຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖີຫິ ວາ ປຸຣິເສຫິ ວາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິເສຫິ ວາ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອິຕ຺ຖິໂປສຍຸຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖວຏ຺ຏກເມວ ວາ. ປາຏງ຺ກີຕິ ປຏໂປຏ຺ຏລິກໍ.

໒໙໗໐. ຄຣຸຘມ຺ເມຕິ ສງ຺ຆາທິເສເສ. ມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາຕິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ.

໒໙໗໑. ຍສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ປພ຺ພຊິຕກາເລ ຄພ຺ໂຠ ວຸຏ຺ຐາຕິ ວິຊາຍຕິ ຍທິ, ປຸຕ຺ໂຕ ເຈ, ຕສ຺ສາປິ ທາຣກມາຕຸ ຍາວ ໂສ ທາຣໂກ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ຍາວ ຂາທິຕຸໍ, ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ, ນຫາຍິຕຸຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕາວ ທຸຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕຖາ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໗໒. ສາ ປນ ມາຕາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕໍ ປາເຍຕຸໍ, ໂຠເຊຕຸໍ, ມຓ຺ເຑຕຸໍ, ອຸເຣ ກຕ຺ວາ ສຍິຕຸຎ຺ຈ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໗໓. ທຸຕິຍິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທາຣເກນ ສຫເສຍ຺ຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສຸ ປຸຣິເສສຸ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ເອວ ຕສ຺ມິໍ ທາຣເກ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໗໔. ວິພ຺ຠເມເນວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ເສຕວຕ຺ຖານໍ ຄຫເຓເນວ. ຍຖາຫ – ‘‘ຍສ຺ມາ ສາ ວິພ຺ຠນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຂນ຺ຕິຍາ ໂອທາຕານິ ວຕ຺ຖານິ ນິວຕ຺ຖາ, ຕສ຺ມາເຍວ ສາ ອຠິກ຺ຂຸນີ, ນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂາເນນາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໔). ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ.

໒໙໗໕. ຄຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສກາວາສາ’’ຕິ ເສໂສ. ຍຖາຫ – ‘‘ຍາ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນີ ສກາວາສາ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ສງ຺ກນ຺ຕາ, ສາ ອາຄຕາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພາ’’ຕິ. ນ ເກວລໍ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພາ, ປພ຺ພຊ຺ຊມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ໂອທາຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິພ຺ຠນ຺ຕາ ປນ ປພ຺ພຊ຺ຊາມຕ຺ຕໍ ລຠຕິ.

໒໙໗໖. ວນ຺ທນນ຺ຕິ ປາເທ ສມ຺ພາເຫຕ຺ວາ ວນ຺ທນໍ. ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາທິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໓໔) ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ເຣເກ ອາຈຣິຍາ ‘‘ສເຈ ເອກໂຕ ວາ ອຸຠໂຕ ວາ ອວສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ສາຣຕ຺ຕາ, ຍຖາວຕ຺ຖຸກເມວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອເກ ອາຈຣິຍາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ອາຈຣິຍວາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປມາຓໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາທິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໓໔) ຫິ ວຈເນເນວ ກປ຺ປິຍໍ.

໒໙໗໗. ຍາຍ ກາຍຈິ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ວຈ຺ໂຈ ນ ກາຕພ຺ໂພ, ເຫຏ຺ຐາ ວິວເຏ ອຸທ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ປນ ວຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ວິວເຏ ອຸປຣິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສເຈ ກູໂປ ຂໂຕ ໂຫຕິ, ອຸປຣິ ປນ ປທຣມຕ຺ຕເມວ ສພ຺ພທິສາສຸ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວຣູເປປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໕) ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໙໗໘. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍອນ຺ຕຣຆຣາທິສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ. ຄິລານາຍາຕິ ຍສ຺ສາ ວິນາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ. ອຑ຺ຒປລ຺ລງ຺ກນ຺ຕິ ເອກປາທໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ກຕປລ຺ລງ຺ກໍ. ໂສ ເອກໍ ປຓ຺ຫິໍ ອູຣຸມູລາສນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ທູເຣ ກຕ຺ວາ ອາຠຸຊິຕປລ຺ລງ຺ໂກ ນາມ.

໒໙໗໙. ນຣຕິຕ຺ເຖຕິ ປຸຣິສານໍ ນຫານຕິຕ຺ເຖ. ຍຖາຫ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣິສຕິຕ຺ເຖ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ, ຍາ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫິລາຕິຕ຺ເຖ ນຫາຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໓໖).

໒໙໘໐. ຍາ ສມຓີ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ວາສິຕມຕ຺ຕິຍາ ວາສິຕກາຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ປຏິໂສເຕ ວາ ນ຺ຫາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວາສິຕວິເສສເນນ ອວາສິຕາ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປກຕິມຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໓໖).

໒໙໘໑. ອຠຸຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມິສອຄ຺ຄໍ ຄຫຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ, ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ກຕິປຍທິວສານິປິ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ອສປ຺ປາຍໍ, ສພ຺ພມ຺ປິ ອປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໙໘໒. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອສນ຺ເຕ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ສນ຺ນິຘິກຕໍ ວາ ສພ຺ພໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຏິຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປກຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠິກ຺ຂຸນີຫິປິ ປຏິຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຕຖາວິຘໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ນິຘິໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ປຏິຄ຺ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໒໑).

ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອິຕິ ວິນຍຕ຺ຖສາຣສນ຺ທີປນິຍາ ວິນຍວິນິຈ຺ຉຍວຓ຺ຓນາຍ

ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.