ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໘໒໗. ອາສນ຺ທິໂກຕິ ຈຕຸຣສ຺ສປີຐໍ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາໂຓຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອຏນິຍາ ວຑ຺ຒກິຫຕ຺ຖໂຕ ອຸຈ຺ຈຕຣປ຺ປມາຓປາທໂກ. ເອກປສ຺ສໂຕ ທີໂຆ ປນ ອຸຈ຺ຈປາທໂກ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ອາສນ຺ທິກນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ເອກໂຕຠາເຄນ ທີຆປີຐເມວ ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລາຘິກປາທກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຈຕຸຣສ຺ສອາສນ຺ທິໂກ ປນ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໗).

ຕຖາຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາໂຓ’’ຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ປຎ຺ຈງ຺ຄປີຐນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາ, ອປສ຺ເສນນ຺ຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈງ຺ເຄຫິ ຍຸຕ຺ຕປີຐໍ. ສຕ຺ຕງ຺ຄນ຺ຕິ ຕີສຸ ທິສາສຸ ອປສ຺ສເຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ, ຕີຫິ ອປສ຺ເສຫິ ຈ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສຕ຺ຕງ຺ຄປີຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ມຎ຺ເຈປິ. ຍຖາຫ – ‘‘ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ ນາມ ຕີສຸ ທິສາສຸ ອປສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ກຕມຎ຺ໂຈ, ອຍມ຺ປິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໗).

໒໘໒໘. ຕູໂລນທ຺ຘາຕິ ອຸປຣິ ຕູລໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ພທ຺ຘາ. ຆເຣເຍວາຕິ ຄິຫີນໍ ເຄເຫເຍວ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນິສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາວ ສຍນໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ສີສປາທູປຘານນ຺ຕິ ສີສູປຘານຎ຺ເຈວ ປາທູປຘານຎ຺ຈ. ຈ-ສທ຺ໂທ ປິ-ສທ຺ທຕ຺ເຖ ໂສ ‘‘ອຄິລານສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ, ເຕນ ອຄິລານສ຺ສາປິ ຕາວ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ຄິລານສ຺ສາຕິ ທີເປຕິ.

໒໘໒໙. ນ ເກວລໍ ຄິລານສ຺ສ ສີສປາທູປຘານເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຖ ໂຂ ອິທມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ອຸປຘານານິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ພຫູ ອຸປຘານານິ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸປຘານສນ຺ຖເຣ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓກໍ ທຕ຺ວາຕິ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓກໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ.

໒໘໓໐. ຕິຣິຍນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ. ມຸຏ຺ຐິຣຕນນ຺ຕິ ປາກຕິກມຸຏ຺ຐິກຣຕນໍ. ຕໍ ປນ ວຑ຺ຒກີນໍ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕໍ. ມິຕນ຺ຕິ ປາກຏິຕໍ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກຕ຺ຖຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ມຕ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ທີຆໂຕຕິ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ທີຆໂຕ. ທິຍຑ຺ຒນ຺ຕິ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖໍ ວາ ທ຺ວິຫຕ຺ຖໍ ວາ ໂຫຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທເມວ ຫິ ‘‘ສີສປ຺ປມາຓພິມ຺ໂພຫນ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ສີສປ຺ປມາຓໍ ນາມ ຍສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານໍ ອນ຺ຕຣໍ ມິນິຍມານໍ ວິທຕ຺ຖິ ເຈວ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ. ທີຆໂຕ ປນ ທິຍຑ຺ຒຣຕນໍ ວາ ທ຺ວິຣຕນໍ ວາຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ສີສປ຺ປມາຓສ຺ສ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໗).

໒໘໓໑. ໂຈຬນ຺ຕິ ປິໂລຕິກາ. ປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂລຕານໍ ປຓ຺ຓໍ. ອຸຓ຺ຓາຕິ ເອຬກາທີນໍ ໂລມໍ. ຕິຓນ຺ຕິ ທພ຺ພຕິຓາທິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຕິຓໍ. ວາກນ຺ຕິ ກທລິອກ຺ກມກຈິວາກາທິກໍ. ເອເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ປູຣິຕາ ຠິສິໂຍ ຕູລານໍ ຄຓນາວສາ ເຫຕຸຄພ຺ຠານໍ ເອເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຄພ຺ຠານໍ ຄຓນາວເສນ ປຎ຺ຈ ຠາສິຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໓໒. ພິມ຺ໂພຫນຄພ຺ຠໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຠິສີ’’ຕິອາທິ. ປຎ຺ເຈວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂຈຬາທິປຎ຺ເຈວ. ຕຖາ ຕູລານິ ຕີຓິປີຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ຕູລານິ ຣຸກ຺ຂຕູລໍ ລຕາຕູລໍ ໂປຏກິຕູລ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໙໗) ອນຸຎ຺ຎາຕານິ ຕີຓິປິ ຕູລານິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣຸກ຺ຂຕູລໍ ນາມ ສິມ຺ພລິຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຣຸກ຺ຂານໍ ຕູລໍ. ລຕາຕູລໍ ນາມ ຂີຣວລ຺ລິອາທີນໍ ຍາສໍ ກາສຎ຺ຈິ ວລ຺ລີນໍ ຕູລໍ. ໂປຏກິຕູລໍ ນາມ ໂປຏກິຕິຓາທີນໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຕິຓຊາຕິການໍ ອນ຺ຕມໂສ ອຸຈ຺ຉຸນຬາທີນມ຺ປິ ຕູລໍ. ໂລມານິ ມິຄປກ຺ຂີນນ຺ຕິ ສີຫາທິຈຕຸປ຺ປທານໍ, ໂມຣາທິປກ຺ຂີນໍ ໂລມານິ. ອິເມຕິ ຠິສິຄພ຺ຠາທໂຍ ອິເມ ທສ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ຄພ຺ຠາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໒໘໓໓. ເອວໍ ກປ຺ປິຍໍ ຠິສິພິມ຺ໂພຫນຄພ຺ຠໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອກປ຺ປິຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ມນຸສ຺ສໂລມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂລເມສຸ ມນຸສ຺ສໂລມຎ຺ຈ ປຸປ຺ເຜສຸ ພກຸລປິຍງ຺ຄຸປຸປ຺ຜາທິກໍ ສພ຺ພໍ ປຸປ຺ຜຎ຺ຈ ປຓ຺ເຓສຸ ຈ ສຸທ຺ຘໍ ເກວລໍ ຕມາລປຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕມາລປຕ຺ຕໍ ເສສຄພ຺ເຠຫິ ມິສ຺ສໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ທີເປຕິ.

໒໘໓໔. ມສູຣເກຕິ ຈມ຺ມຉວິຠິສິພິມ຺ໂພຫເນ.

໒໘໓໕. ‘‘ສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ທສ຺ສິຕເມວຕ຺ຖໍ ສຣູປໂຕ ວິຠາເວຕຸມາຫ ‘‘ມິສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໒໘໓໖. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ ວາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທສ຺ສາປິ. ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມກຏ຺ຐກມ຺ມາທິວເສນ ກາຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວາ.

໒໘໓໗. ຊາຕກນ຺ຕິ ອປຓ຺ຓກຊາຕກາທິຊາຕກຎ຺ຈ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ວິມານວຕ຺ຖຸອາທິກໍ ປສາທຊນກໍ ວາ ເປຕວຕ຺ຖຸອາທິກໍ ສໍເວຄຊນກໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ. ວາ-ສທ຺ເທນ ອຏ຺ຐກຖາຄຕໍ ອິຘ ທສ຺ສິຕປກຣຓໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປເຣຫິ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ອວຘາຣເຓ, ເຕນ ປເຣຫິ ກາຣາເປຕຸເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ສຍໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ສຍໍ ກາຕຸມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອປິ-ສທ຺ໂທ ປເຄວ ກາຣາເປຕຸນ຺ຕິ ທີເປຕິ.

໒໘໓໘. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ທ຺ວີຫິ ວສ຺ເສຫິ ວາ ເອເກນ ວາ ວສ຺ເສນ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ວາ ໂຫຕິ ທຫຣຕໂຣ ວາ, ໂສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສມານາສນິໂກ ນາມ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໓໙. ‘‘ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ’’ຕິ ອິທໍ ທ຺ວີຫິ ວສ຺ເສຫິ ວຸຑ຺ຒນວການໍ ສມານາສນິກຕ຺ເຕ ອຸທາຫຣຓໍ. ‘‘ຉ ວສ຺ເສນ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ’’ຕິ ອິທໍ ເອກວສ຺ເສນ ວຸຑ຺ຒນວການໍ ສມານາສນິກຕ຺ເຕ ອຸທາຫຣຓໍ.

໒໘໔໐. ຍໍ ຕິຓ຺ຓໍ ນິສີທິຕຸໍ ປໂຫຕິ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ທີຆາສນໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສມານາສນິກາ ມຎ຺ເຈ ນິສີທິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈໍ ຠິນ຺ທິໍສຸ, ປີເຐ ນິສີທິຕ຺ວາ ປີຐໍ ຠິນ຺ທິໍສູ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໒໐) ອາໂຣປິເຕ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວຄ຺ຄສ຺ສ ມຎ຺ຈໍ ທຸວຄ຺ຄສ຺ສ ປີຐ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໓໒໐) ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ເວ’’ຕິ ສມານາສນິເກ ທ຺ເວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໘໔໑. ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ອິຕ຺ຖິໍ, ປຓ຺ຑກໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພຫິປິ ຄຫຏ຺ເຐຫິ, ປພ຺ພຊິເຕຫິ ວາ ປຸຣິເສຫິ ສຫ ທີຆາສເນ ນິສີທິຕຸໍ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ສພ຺ເພສ’’ນ຺ຕິ ສາມິວຈນນ຺ໂຕ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ‘‘ສພ຺ເພຫິປີ’’ຕິ ກຣຓວຈນນ຺ໂຕວ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ. ກຣຓວຈນປ຺ປສງ຺ເຄ ວາ ສາມິວຈນນິທ຺ເທໂສຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາຫ ‘‘ຍໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປໂຫຕິ, ຕໍ ສໍຫາຣິມໍ ວາ ໂຫຕຸ ອສໍຫາຣິມໍ ວາ, ຕຖາຣູເປ ອປິ ຜລກຂຓ຺ເຑ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນາປິ ສທ຺ຘິໍ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໐).

໒໘໔໒. ປຸຣິມິໂກຕິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສມ຺ມເຕນ ‘‘ນ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ຄຫິຕາຄຫິຕຎ຺ຈ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໑໗) ວຸຕ຺ເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຸຣິມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ຠິກ຺ຂູ ຄເຓຕຸໍ, ປຐມໍ ຠິກ຺ຂູ ຄເຓຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍາ ຄເຓຕຸໍ, ເສຍ຺ຍາ ຄເຓຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍຄ຺ເຄນ ຄາເຫຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຈູຬວ. ໓໑໘) ນເຍນ ອນຸຎ຺ຎາຕນິຍາເມເນວ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປນໍ ປຸຣິມິໂກ ນາມ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ. ເອວເມວ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປນໍ ປຈ຺ຉິມິໂກ ນາມ. ເອວເມວ ມຫາປວາຣຓາທິວສສ຺ສ ອນນ຺ຕຣທິວເສ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕກໍ ເສນາສນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປນໍ ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕໂກ ນາມ. ປກາສິໂຕ ‘‘ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາຍ ອາສາຬ຺ຫິຍາປຸຣິມິໂກ ຄາຫາເປຕພ຺ໂພ, ມາສຄຕາຍ ອາສາຬ຺ຫິຍາ ປຈ຺ຉິມິໂກ ຄາເຫຕພ຺ໂພ, ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາຍ ປວາຣຓາຍ ອາຍຕິໍ ວສ຺ສາວາສຕ຺ຖາຍ ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕໂກ ຄາເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໑໘) ວຸຕ຺ໂຕ.

໒໘໔໓. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປຸພ຺ພາຣຸຓາ’’ຕິອາທິ. ອິຘ ປາຏິປທາ ນາມ ທ຺ເວ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສາ ເຈວ ມຫາປວາຣຓາຍ ອນນ຺ຕຣທິວໂສ ຈ. ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປາຏິປທທິວສານໍ ອຣຸໂຓ ປຸພ຺ພາຣຸໂຓ ນາມ. ເຕ ທິວເສ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ທຸຕິຍຕິຖິປຏິພທ຺ໂຘ ອຣຸໂຓ ປຸນາຣຸໂຓ ນາມ. ອິທນ຺ຕິ ອຸຠຍາຣຸຓານນ຺ຕຣໍ. ເສນາສນຄາຫກສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສກຕ຺ເຖ ກ-ປຈ຺ຈໂຍ, ເສນາສນຄ຺ຄາຫສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິທຎ຺ຫິ ເສນາສນຄ຺ຄາຫສ຺ສ ເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ວສ຺ສູປຄເຕ ວສ຺ສູປຄເມ ກາຕພ຺ເພ ສຕິ, ສາເຘຕພ຺ພປໂຍຊເນ ຠຸມ຺ມໍ. ວສ຺ສູປຄເຕຕິ ວາ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ. ປຸຣິມິກາຍ, ຫິ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ຈ ວສ຺ສູປຄມນສ຺ສ ຕໍ ຕທຫຸ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ ນິມິຕ຺ຕໍ, ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕໂກ ປນ ອາຄມິໂນ ວສ຺ສູປຄມນສ຺ສາຕິ ເອວໍ ຕິວິໂຘປິ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ ວສ຺ສູປຄມນສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໘໔໔. ປາຏິປທທິວສສ຺ສ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕເຍວ ເສນາສເນ ປນ ຄາຫິເຕ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສເຈ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກໍ ເສນາສນໍ ຍາຈຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາສນປຎ຺ຎາປເກນ ‘‘ເສນາສນໍ ຄາຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໔໕. ວສ຺ສາວາສສ຺ສ ອິທໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ, ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານໍ ທາຕພ຺ພຈີວຣໍ, ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ‘‘ວສ຺ສວາສິກ’’ນ຺ຕິ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຆິກໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ຈີວຣໍ ສເຈ ຕຕ຺ຣຊໍ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕປິ ລຠເຕຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຕຕ຺ຣຊໍ ສເຈ’’ຕິ ອິມິນາ ຈສ຺ສ ທາຍການໍ ວສ຺ສາວາສິກປຈ຺ຈຍວເສນ ຄາຫິຕໍ ປນ ນ ລຠຕີຕິ ທີເປຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ປຈ຺ຈຍວເສນ ຄາຫິຕໍ ປນ ນ ລຠຕີຕິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໑໘).

໒໘໔໖-໘. ສເຈ ວຸຕ຺ຖວສ຺ໂສ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອາວາສິກຫຕ຺ຖໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຕິຈີວຣາທິກໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ກຸເລ ມຍ຺ຫໍ ຄຫິຕໍ ວສ຺ສາວາສິກຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫ’’ ອິຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາວາສິກສ຺ສ ທຕ຺ວາ ທິສໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປກ຺ກມຕິ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ຄຕຏ຺ຐາເນ ສເຈ ອຸປ຺ປພ຺ພຊຕິ ຄິຫີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທິສໍຄຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ຕໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເຕນ ຕຖາ ທິນ຺ນມ຺ປິ ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຄເຫຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ສ ປາປິຕໍ ວສ຺ສາວາສິກຈີວຣໍ ສງ຺ຆິກໍເຍວ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ ຠິກ຺ຂຸ ວິພ຺ຠມຕິ, ສງ຺ຆສ຺ເສເວຕ’’ນ຺ຕິ.

໒໘໔໙. ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ທາຍເກ ມນຸສ຺ເສ ສມ຺ມຸຂາ ເຈ ປຏິຈ຺ຉາເປຕິ, ຕສ຺ສ ທິສໍຄມິສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ວສ຺ສາວາສິກຈີວຣໍ ອາວາສິໂກ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໕໐. ຕຕ຺ຖ ອາຣາໂມ ນາມ ປຸປ຺ຜາຣາໂມ ວາ ຜລາຣາໂມ ວາ. ວິຫາໂຣ ນາມ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາສາທາທິເສນາສນໍ. ວຕ຺ຖູນິ ທຸວິຘສ຺ສປີຕິ ອາຣາມວຕ຺ຖຸ, ວິຫາຣວຕ຺ຖູຕິ ທຸວິຘສ຺ສ ວຕ຺ຖູນິ ຈ. ອາຣາມວຕ຺ຖຸ ນາມ ເຕສໍເຍວ ອາຣາມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິໂຕກາໂສ, ເຕສຸ ວາ ອາຣາເມສຸ ວິນຏ຺ເຐສຸ ເຕສໍ ໂປຣາຓກຠູມິຠາໂຄ. ວິຫາຣວຕ຺ຖຸ ນາມ ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາໂສ. ຠິສິ ນາມ ອຸຓ຺ຓຠິສິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ພິມ຺ໂພຫນໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ພິມ຺ໂພຫນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ມຎ຺ຈໍ ນາມ ມສາຣໂກ ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘ, ກຸຬີຣປາທໂກ, ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ອິເມສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຎ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ປີຐໍ ນາມ ມສາຣກາທີນໍເຍວ ຈຕຸນ຺ນໍ ປີຐານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ.

໒໘໕໑. ໂລຫກຸມ຺ຠີ ນາມ ກາຬໂລເຫນ ວາ ຕມ຺ພໂລເຫນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ໂລເຫນ ກຕາ ກຸມ຺ຠີ. ກຏາໂຫ ປາກໂຏວ. ‘‘ຠາຓກ’’ນ຺ຕິ ອລຎ຺ຊໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອລຎ຺ຊໂຣຕິ ຈ ພຫຸອຸທກຄຓ຺ຫນິກາ ມຫາຈາຏິ, ຊລໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ອລນ຺ຕິ ອລຎ຺ຊໂຣ. ‘‘ວຏ຺ຏຈາຏິ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຖກໍ ທີຆມຸໂຂ ມຊ຺ເຌ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກໂຕ’’ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາຣໂກຕິ ຆໂຏ. ກຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຖວີ, ຕສ຺ສາ ທາລນໂຕ ວິທາຣຓໂຕ ‘‘ກຸທາໂລ’’ຕິ ອໂຍມຍອຸປກຣຓວິເສໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໘໕໒. ວລ຺ລິເວຬຸອາທີສຸ ເວຬູຕິ ມຫາເວຓຸ. ຕິຓນ຺ຕິ ເຄຫຈ຺ຉາທນໍ ຕິຓໍ. ປຓ຺ຓໍ ຕາລປຓ຺ຓາທິກໍ. ມຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ມຸຎ຺ຊຕິຓໍ. ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ປພ຺ພຊຕິຓໍ, ມຕ຺ຕິກາ ປກຕິມຕ຺ຕິກາ ວາ ເຄຣຸກາທິປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ວາ ມຕ຺ຕິກາ. ອາຫ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ.

໒໘໕໓. ທ຺ເວຕິ ປຐມທຸຕິຍຄຣຸຠຓ຺ຑານິ. ທ຺ວີຫິ ສງ຺ຄຫິຕານິ ‘‘ອາໂຣໂມ, ອາຣາມວຕ຺ຖຸ, ອິທໍ ປຐມໍ. ວິຫາໂຣ, ວິຫາຣວຕ຺ຖຸ, ອິທໍ ທຸຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໓໒໑-໓໒໒) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຈຕຸສງ຺ຄຫນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ຠິສິອາທີຫິ ສງ຺ຄໂຫ ຍສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ນວໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕິ ໂລຫກຸມ຺ຠິອາທໂຍ ນວ ໂກຏ຺ຐາສາ ອສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ອຏ຺ຐຘາ ວລ຺ລິອາທີຫິ ອຏ຺ຐຫິ ປກາເຣຫິ.

໒໘໕໔. ອິຕີຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຎ຺ຈຫິ ຣາສີຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑຄຓນານໍ ປິຓ຺ຑວເສນ ປຎ຺ຈວີສຕິວິຘໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ປຎ຺ຈນິມ຺ມລໂລຈໂນ ນາໂຖ ປກາສຍີຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈ ນິມ຺ມລານິ ໂລຈນານິ ຍສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ, ມໍສທິພ຺ພຘມ຺ມພຸທ຺ຘສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸວເສນ ປຎ຺ຈວິຘວິປ຺ປສນ຺ນໂລຈໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໕໕. ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕຕິ ອິສ຺ສຣວຕາຍ ປຣສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ວິຠາເຊນ຺ໂຕຕິ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປາເປຕ຺ວາ ວິຠາເຊນ຺ໂຕ. ອິທຎ຺ຫິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໒໑) ‘‘ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ. ກິຏາຄິຣິວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ (ຈູຬວ. ໓໒໒) ອເວຠງ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ອາຄຕໂວຫາຣເຠທທສ຺ສນມຸເຂນ ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ຜຸເສ’’ຕິ. ປຣິວາເຣ ປນ –

ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ອເວຠງ຺ຄິຍໍ, ປຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕາ ມເຫສິນາ;

ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາຕິ. (ປຣິ. ໔໗໙) –

ອາຄຕໍ. ຕສ຺ມາ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ, ອເວຠງ຺ຄິຍຎ຺ຈ, ປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ, ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໘໕໖. ຠິກ຺ຂຸນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ວາ ສງ຺ເຆນ ວາ ຄເຓນ ວາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ຕຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ ອວິສ຺ສຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ, ວິຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວິຠາຊິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໕໗. ເອຕ຺ຖ ເອເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຄຣຸຠຓ຺ເຑສຸ ປຸຣິເມສຸ ຕີສຸ ອຄຣຸຠຓ຺ຑກໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ຈ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ເຑ ອຏ຺ຐກຖາຍ ‘‘ໂລຫກຸມ຺ຠີ, ໂລຫຠາຓກໍ, ໂລຫກຏາຫນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ມຫນ຺ຕານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ຂຸທ຺ທການິ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ປສຕມຕ຺ຕອຸທກຄຓ຺ຫນການິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິເຍວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ໂລຫກຸມ຺ຠີ’’ຕິອາທິ.

໒໘໕໘. ອິທໍ ຕິວິຘນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາທຄຓ຺ຫນໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ປາໂທ ນາມ ມຄຘນາຬິຍາ ປຎ຺ຈນາຬິມຕ຺ຕຄຓ຺ຫນໂກ ຠາຊນວິເສໂສ. ຠາຊນານໍ ປມາຓໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສີຫຬທີເປ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເຕເນວ ປາເທນ ມິນນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສີຫຬທີເປ ປາທຄຓ຺ຫນໂກ ຠາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລຫວາຣໂກຕິ ກາຬໂລຫຕມ຺ພໂລຫວຏ຺ຏໂລຫກໍສໂລຫານໍ ເຍນ ເກນຈິ ກໂຕ. ຠາຊິໂຍຕິ ຠາເຊຕພ຺ໂພ.

໒໘໕໙. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຕໂຕ ປາທຄຓ຺ຫນກວາຣກໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຘິກໍ ຄຓ຺ຫນໂກ. ເອວໍ ປາຬິອາຄຕານໍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຖາຄຕານໍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຠິງ຺ຄາຣາທີນີ’’ຕິອາທິ. ຠິງ຺ຄາໂຣ ນາມ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑາກາເຣນ ກຕຊລນິຄ຺ຄມກຓ຺ຓິໂກ ອຸຈ຺ຈຄີໂວ ມຫາມຸຂອຸທກຠາຊນວິເສໂສ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຏ຺ຐກຖາຄຕານິ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫອຸຬຸງ຺ກທພ຺ພິກຏຈ຺ຉຸປາຕິຕຏ຺ຏກສຣກສມຸຄ຺ຄອງ຺ຄາຣກປລ຺ລຘູມກຏຈ຺ຉຸອາທີນິ ຂຸທ຺ທການິ ວາ ມຫນ຺ຕານິ ວາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຸຕ຺ຕານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສພ຺ພານີຕິ ຂຸທ຺ທການິ ວາ ມຫນ຺ຕານິ ວາ.

໒໘໖໐. ຕມ຺ພຖາລກາ ອຍຖາລກາ ຠາເຊຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ຈ-ສທ຺ເທນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຠາຊນວິກຕິໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ກປ຺ປິຍໂລຫຠຓ຺ເຑ ອຎ຺ຊນີ ອຎ຺ຊນິສລາກາ ກຓ຺ຓມລຫຣຓີ ສູຈິ ປຓ຺ຓສູຈິ ຂຸທ຺ທໂກ ປິປ຺ຜລໂກ ຂຸທ຺ທກໍ ອາຣກຓ຺ຏກໍ ກຸຎ຺ຈິກາ ຕາຬໍ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິເວຘໂກ ນຕ຺ຖຸທານໍ ຠິນ຺ທິວາໂລ ໂລຫກູໂຏ ໂລຫກຸຏ຺ຏິ ໂລຫຄຸໂຬ ໂລຫປິຓ຺ຑິ ໂລຫອຣຓີ ຈກ຺ກລິກໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວິປ຺ປກຕໍ ໂລຫຠຓ຺ຑໍ ຠາຊິຍ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຈນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຘູມເນຕ຺ຕນ຺ຕິ ຘູມນາຬິກາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຜາລທີປຣຸກ຺ຂທີປກປລ຺ລກໂອລມ຺ພກທີປກອິຕ຺ຖິປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣູປການິ ປນ ອຎ຺ຎານິ ວາ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທນກວາຏາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພານິ ອນ຺ຕມໂສ ໂລຫຂິລກໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພານິ ໂລຫຠຓ຺ຑານິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິເຍວ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໒໘໖໑. ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘມ຺ປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິກ຺ຂຸນາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘມ຺ປິ ຕໍ ໂລຫຠຓ຺ຑໍ ກິຎ຺ຈິປິ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໖໒. ກໍສວຏ຺ຏໂລຫານໍ ວິກາຣຠູຕານິ ຕມ຺ພມຍຠາຊນານິປິ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ສພ຺ພໂສ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໖໓. ເອເສວ ນໂຍຕິ ‘‘ນ ປຸຄ຺ຄລິກໂຠເຄນາ’’ຕິອາທິນາ ທສ຺ສິຕນໂຍ. ສງ຺ຆິເກສຸ ວາ ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕເກສຸ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຠຓ຺ເຑສຸ ປຣິໂຠຄປຈ຺ຈຍາ ໂທໂສ ນ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກໍສໂລຫາທິຠາຊນໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນມ຺ປິ ປາຣິຫາຣິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຄິຫິວິກຕນີຫາເຣເນວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຣິຫາຣິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ‘‘ຄິຫິວິກຕນີຫາເຣເນວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສເຈ ອາຣາມິກາທໂຍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ປຏິເທນ຺ຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໒໘໖໔. ຂີຣປາສາຓນ຺ຕິ ມຸທຸກາ ປາຓຊາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຄຓ຺ຐິປເທ ‘‘ຂີຣປາສາໂຓ ນາມ ມຸທຸໂກ ປາສາໂຓ’’ຕິ. ຄຣຸກນ຺ຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ຕຏ຺ຏກາທິກນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຣກາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຆຏໂກຕິ ຂີຣປາສາຓມໂຍເຍວ ວາຣໂກ. ‘‘ປາທຄຓ຺ຫນໂຕ ອຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາທຄຓ຺ຫນໂກ ອຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ທີເປຕິ.

໒໘໖໕. ‘‘ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຫາຣກູຏຊາຕິຜລິກຠາຊນານິ ຄິຫິວິກຕານິປິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ປເຄວ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ວາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສິງ຺ຄີ’’ຕິອາທິ. ສິງ຺ຄີຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ສຊ຺ຌຸ ຣຊຕໍ. ຫາຣກູຏໍ ນາມ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ໂລຫຊາຕໍ. ຜລິເກນ ອຸພ຺ຠວໍ ຊາຕໍ, ຜລິກມຍໍ ຠາຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕການິປີຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ຄິຫິວິກຕປຣິໂຠເຄນາປິ ຕາວ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ປເຄວ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ວາຕິ ທີເປຕິ. ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນ ອາມາສມ຺ປິ ອນາມາສມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໘໖໖. ຂຸທ຺ທາຕິ ຍາຍ ວາສິຍາ ຐເປຕ຺ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຈ຺ເຉທນໍ ວາ ອຸຈ຺ຉຸຕຈ຺ຉນໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ມຫາກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເອວຣູປາ ຂຸທ຺ທກາ ວາສິ ຠາຊນີຍາ. ມຫຕ຺ຕຣີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓາຍ ວາສິຍາ ມຫນ຺ຕຕຣາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ກຕວາສິ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ເວຊ຺ຊານໍ ສິຣາເວຘນກມ຺ປິ ຈ ຜຣສຸ ຕຖາ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໖໗. ກຸຐາຣີຕິ ເອຕ຺ຖ ຜຣສຸສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຍາ ປນ ອາວຸຘສງ຺ເຂເປນ ກຕາ, ອຍໍ ອນາມາສາ. ກຸທາໂລ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕປິ. ສິຂຣນ຺ຕິ ຘນຸຣຊ຺ຊຸໂຕ ນາເມຕ຺ວາ ທາຣຸອາທີນໍ ວິຊ຺ຌນກກຓ຺ຏໂກ. ເຕເນວາຕິ ນິຂາທເນເນວ.

໒໘໖໘. ນິຂາທນສ຺ສ ເຠທວນ຺ຕຕາຍ ຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຈຕຸຣສ຺ສມຸຂໍ ໂທຓິມຸຂ’’ນ຺ຕິ. ໂທຓິມຸຂນ຺ຕິ ໂທຓິ ວິຍ ອຸຠຍປສ຺ເສນ ນາມິຕມຸຂໍ. ວງ຺ກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄໂຕ ນາເມຕ຺ວາ ກຕນິຂາທນໍ. ປິ-ສທ຺ເທນ ອຸຊຸກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນິຂາທເນ. ສທຓ຺ຑໍ ຂຸທ຺ທກຎ຺ຈ ນິຂາທນໍ ສພ຺ພໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສທຓ຺ຑໍ ຂຸທ຺ທກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ວິເສສນທ຺ວເຍນ ອທຓ຺ຑໍ ຜລມຕ຺ຕໍ ສິປາຏິກາຍ ຐເປຕ຺ວາ ປຣິຫຣຓໂຍຄ຺ຄໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນິທຓ຺ຑເວຘນກໍ ນິຂາທນໍ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ຕໂຕ ມຫນ຺ຕໍ ນິຂາທນໍ ອທຓ຺ຑມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ເຍຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ວິຫາເຣ ວາສິອາທີນິ ທິນ຺ນານິ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຈ ຆເຣ ທຑ຺ເຒ ວາ ໂຈເຣຫິ ວາ ວິລຸຕ຺ເຕ ‘‘ເທຖ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປກຣເຓ ປຸນ ປາກຕິເກ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ທາຕພ຺ພາ. ສເຈ ອາຫຣນ຺ຕິ, ນ ວາເຣຕພ຺ພາ, ອນາຫຣນ຺ຕາປິ ນ ໂຈເທຕພ຺ພາ.

໒໘໖໙. ‘‘ກມ຺ມາຣຕຏ຺ຏກາຣຈຸນ຺ທກາຣນຬກາຣມຓິກາຣປຕ຺ຕພນ຺ຘການໍ ອຘິກຣຓິມຸຏ຺ຐິກສຓ຺ຑາສຕຸລາທີນິ ສພ຺ພານິ ໂລຫມຍອຸປກຣຓານິ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ. ຕິປຸໂກຏ຺ຏກສຸວຓ຺ຓກາຣຈມ຺ມກາຣອຸປກຣເຓສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕິປຸໂກຏ຺ຏກອຸປກຣເຓສຸປິ ຕິປຸຈ຺ເຉທນສຕ຺ຖກໍ, ສຸວຓ຺ຓກາຣອຸປກຣເຓສຸ ສຸວຓ຺ຓຈ຺ເຉທນສຕ຺ຖກໍ, ຈມ຺ມກາຣອຸປກຣເຓສຸ ກຕປຣິກມ຺ມຈມ຺ມຉິນ຺ທນກໍ ຂຸທ຺ທກສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມານິ ຠາຊນີຍຠຓ຺ຑານີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອຏ຺ຐກຖາຄຕໍ ວິນິຈ຺ຉເຍກເທສໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ມຸຏ຺ຐິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຸລາທິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຕ຺ຕຣິອາທິອຸປກຣຓໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໒໘໗໐. ‘‘ນຫາປິຕຕຸນ຺ນກາຣານໍ ອຸປກຣເຓສຸປິ ຐເປຕ຺ວາ ມຫາກຕ຺ຕຣິໍ, ມຫາສຓ຺ຑາສໍ, ມຫາປິປ຺ຜລກຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຠາຊນີຍໍ. ມຫາກຕ຺ຕຣິອາທີນິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອຏ຺ຐກຖາຄຕໍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ນ຺ຫາປິຕກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ນ຺ຫາປິຕກສ຺ສ ອຸປກຣເຓສຸ ສຓ຺ຑາໂສ, ມຫຕ຺ຕຣີ ກຕ຺ຕຣີ ຈ ຕຸນ຺ນກາຣານຎ຺ຈ ອຸປກຣເຓສຸ ມຫຕ຺ຕຣີ ກຕ຺ຕຣີ ຈ ມຫາປິປ຺ຜລກຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໗໑. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈຕຸຕ຺ຖຄຣຸຠຓ຺ເຑ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຎ຺ຈມຄຣຸຠຓ຺ເຑ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ວລ຺ລີ’’ຕິອາທິ. ເວຕ຺ຕລຕາທິກາ ວລ຺ລິ ທຸລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນາ ວາ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆສ຺ສ ຠູມິຍໍ ຊາຕາ, ຣກ຺ຂິຕາ ໂຄປິຕາ ວາ ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຑ຺ຒພາຫູຕິ ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອໍສກູຏ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຑ຺ຒພາຫຸ ນາມ ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ສເຈ ສາ ວລ຺ລິ ສງ຺ຆກມ຺ເມ, ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣກາ ໂຫຕິ, ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມປິ ອຸປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຣກ຺ຂິຕາ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ ນ ໂຫຕິ.

໒໘໗໒. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສຸຕ຺ຕມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣຈມ຺ມມຍາ ຣຊ຺ຊຸກາ ວາ ໂຍຕ຺ຕານິ ວາ ວາເກ ຈ ນາຬິເກຣຫີເຣ ຈ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕາ ເອກວຏ຺ຏາ ວາ ທ຺ວິວຏ຺ຏາ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ສຸຕ຺ຕໍ ປນ ອວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ, ມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣາ ຈ ຠາຊນີຍາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອາຄຕວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕວາກາທິນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ວາກາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣຈມ຺ມານໍ ຄຫຓໍ. ນາຕິທີຆາ ຣຊ຺ຊຸກາ. ອຕິທີຆໍ ໂຍຕ຺ຕກໍ.

໒໘໗໓. ນາຬິເກຣສ຺ສ ຫີເຣ ວາ ມກຈິວາເກ ວາ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕາ ເອກວຏ຺ຏາປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເຍຫິ ປເນຕານິ ຣຊ຺ຊຸກໂຍຕ຺ຕາທີນິ ທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓີເຍນ ຫຣນ຺ຕາ ນ ວາເຣຕພ຺ພາ.

໒໘໗໔. ວຑ຺ຒກິອງ຺ຄຸເລນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລາຍໂຕ ສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕ ປຣິຓາຫໂຕ ສີຫຬທີເປ ເລຂການໍ ເລຂນິສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕໂກ ວາ ຣກ຺ຂິໂຕ ໂຄປິໂຕ ເວຬຸ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຍໍ ມຊ຺ຌິມປຸຣິສສ຺ສ ກນິຏ຺ຐງ຺ຄຸລິຍາ ອຄ຺ຄປ຺ປມາຓໍ, ອິທໍ ສີຫຬທີເປ ເລຂການໍ ເລຂນິສູຈິຍາ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ຈ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣໂກ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໘໗໕. ທຓ຺ໂຑ ຈ ສລາກາ ຈ ທຓ຺ຑສລາກາ, ຉຕ຺ຕສ຺ສ ທຓ຺ຑສລາກາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຉຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ນາມ ຉຕ຺ຕປິຓ຺ຑິ. ຉຕ຺ຕສລາກາຕິ ຉຕ຺ຕປຎ຺ຊຣສລາກາ. ທຓ຺ໂຑຕິ ອຸປາຫນທຓ຺ຑໂກ. ‘‘ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຏ຺ຐກຖາຄເຕສຸ ສຣູເປນ ອິຘາວຸຕ຺ໂຕ ອຸປາຫນທຓ຺ໂຑເຍວ ສາມຎ຺ຎວຈເນນ ປາຣິເສສໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ທຑ຺ຒເຄຫມນຸສ຺ສາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນ ວາເຣຕພ຺ພາ.

໒໘໗໖. ມຸຎ຺ຊາທີສຸ ເຄຫຈ຺ຉທນາຣເຫສຸ ຕິເຓສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕໍ ຕິຓໍ ວາ ເຄຫຈ຺ຉທນາຣຫໍ ຕາລປຓ຺ຓາທິ ເອກມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆິກຠູມິຍໍ ຊາຕໍ ວາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ສິຍາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕໍ ນາມ ກຣຬມຕ຺ຕໍ. ອິທຎ຺ຈ ກຣຬໍ ກຕ຺ວາ ຉາເທນ຺ຕານໍ ຉທນກຣຬວເສນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕາລປຓ຺ຓາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ນາຬິເກຣປຓ຺ຓາທິເຄຫຈ຺ຉທນປຓ຺ຓານໍ ຄຫຓໍ. ຕມ຺ປິ ມຸຎ຺ຊາທິ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣກໍ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທຑ຺ຒເຄຫມນຸສ຺ສາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ວາເຣຕພ຺ພາຕິ.

໒໘໗໗-໘. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓຕິ ທີຆໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕ. ເກຈິ ‘‘ປຸຖຸລໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຣິຕ຺ຕໂປຕ຺ຖໂກຕິ ເລຂາຫິ ສຸຎ຺ຎໂປຕ຺ຖໂກ, ນ ລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓ’’ຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລໂຕ ອູນປ຺ປມາໂຓ ຠາຊິໂຍ, ‘‘ຣິຕ຺ຕໂປຕ຺ຖໂກ’’ຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລໂຕ ອຕິເຣກປ຺ປມາໂຓປິ ລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກ ຠາຊິໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ມຕ຺ຕິກາ ປກຕິມຕ຺ຕິກາ ວາ ໂຫຕຸ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ວາ ສຸຘາ ວາ ສຊ຺ຊຸຣສກງ຺ຄຸຏ຺ຐສິເລສາທີສຸ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ອາເນຕ຺ວາ ວາ ທິນ຺ນໍ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕໍ ຕາລຜລປກ຺ກມຕ຺ຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອຏ຺ຐກຖາຄຕວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ມຕ຺ຕິກາ’’ຕິອາທິ. ປາກຕິກາ ວາ ເສຕເຄຣຸກາທິປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ວາປິ ມຕ຺ຕິກາຕິ ໂຍຊນາ. ສິເລໂສ ນາມ ກພິຏ຺ຐາທິສິເລໂສ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຊ຺ຊຸຣສກງ຺ຄຸຏ຺ຐາທີນໍ ຄຫຓໍ. ຕາລປກ຺ກປມາຓນ຺ຕິ ເອກຏ຺ຐິຕາລຜລປມາຓາປິ. ຕມ຺ປິ ມຕ຺ຕິກາທິ ສງ຺ຆກມ຺ເມ, ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ນິຏ຺ຐິເຕ ອຕິເຣກໍ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໘໗໙-໘໐. ‘‘ເວຬຸອາທິກ’’ນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ຣກ຺ຂິຕໍ ໂຄປິຕໍ ວາປິ ຄຓ຺ຫຕາ ສມກໍ ວາ ອຕິເຣກໍ ວາ ຖາວຣໍ ອນ຺ຕມໂສ ຕໍອຄ຺ຆນກໍ ວາລິກເມວ ວາ ທຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕໍ ເວຬຸໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ສມກໍ ວາ ອຕິເຣກໍ ວາ ຖາວຣໍ ອນ຺ຕມໂສ ຕໍອຄ຺ຆນກວາລິກາຍປິ ຜາຕິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຜາຕິກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ຕຕ຺ເຖວ ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ໂພ, ຄມນກາເລ ສງ຺ຆິເກ ອາວາເສ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອສຕິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄເຕນ ປນ ປຫິຓິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ. ເທສນ຺ຕຣຄເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຫາເຣ ສງ຺ຆິກາວາເສ ຐເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ເວຬຸມ຺ຫິເຍວ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຘ ປນ ‘‘ວລ຺ລິເວຬາທິກໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ວລ຺ລິອາທີນມ຺ປິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕໍ ວລ຺ລິອາທີສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໘໘໑. ອຎ຺ຊນນ຺ຕິ ສິລາມໂຍ. ເອວໍ ຫຣິຕາລມໂນສິລາປິ.

໒໘໘໒. ທາຣຸຠຓ຺ເຑ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ປຣິຓາຫໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕ ສູຈິທຓ຺ຑປ຺ປມາຓໂກ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລທີໂຆ ໂຍ ໂກຈິ ທາຣຸຠຓ຺ຑໂກ ທາຣຸທຸລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕໂກ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິໂຕ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໘໓. ເອວໍ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍ ອາຄຕວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອາຄຕໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ທິກສຕ຺ຕງ຺ຄາ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາວ. ‘‘ຠທ຺ທປີຐ’’ນ຺ຕິ ເວຕ຺ຕມຍໍ ປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປີຐິກາຕິ ປິໂລຕິກາພທ຺ຘປີຐເມວ.

໒໘໘໔. ເອຬກປາທປີຐໍ ນາມ ທາຣຸປຏ຺ຏິກາຍ ອຸປຣິ ປາເທ ຐເປຕ຺ວາ ໂຠຊນປລ຺ລງ຺ກໍ ວິຍ ກຕປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອາມລກວຏ຺ຏກປີຐ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ‘‘ອາມຓ຺ຑກວຏ຺ຏກ’’ນ຺ຕິ ປຣິຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ອຸຠເຍນາປິ ອາມລກາກາເຣນ ໂຍຊິຕໍ ພຫຸປາທກປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ຕຖາມຓ຺ຑກປີຐກ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ. ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ມຓ຺ຑກ-ສທ຺ທປໂຍໂຄ. ໂກຈ຺ຉໍ ຠູຕຄາມວຄ຺ເຄ ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕສຣູປໍ. ປລາລປີຐນ຺ຕິ ນິປຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ກຕາ ປລາລຠິສິ, ອິມິນາ ກທລິປຕ຺ຕາທິມຍປີຐມ຺ປິ ອຸປລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ສິຕໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ປລາລປີເຐນ ເຈຕ຺ຖ ກທລິປຕ຺ຕາທິປີຐານິປິ ສງ຺ຄຫິຕານີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑). ໂຘວເນ ຜລກນ຺ຕິ ຈີວຣໂຘວນຜລກໍ, ໂຘວນາທິສທ຺ທານໍ ວິເຍຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕິອໂລໂປ. ອິເມສຸ ຕາວ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ໂຫຕຸ ມຫນ຺ຕໍ ວາ, ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ມໂອນທ຺ຘມ຺ປິ ວາຬຣູປປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກຈ຺ຉໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ.

໒໘໘໕. ຠຓ຺ຑິກາຕິ ທຓ຺ຑກຏ຺ຐຈ຺ເຉທນຠຓ຺ຑິກາ. ມຸຄ຺ຄໂຣຕິ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄໂຣ. ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄໂຣ ນາມ ເຍນ ຣຊິຕຈີວຣໍ ໂປເຖນ຺ຕິ. ວຕ຺ຖຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣຕິ ຈີວຣຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣ, ເຍນ ອນຸວາຕາທິໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ອມ຺ພຓນ຺ຕິ ຜລເກຫິ ໂປກ຺ຂຣຓິສທິສໍ ກຕປານີຍຠາຊນໍ. ມຎ຺ຊູສາ ນາມ ໂທຓິເປຬາ. ນາວາ ໂປໂຕ. ຣຊນໂທຓິກາ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຈີວຣໍ ຣຊນ຺ຕິ, ປກ຺ກຣຊນໍ ວາ ອາກິຣນ຺ຕິ.

໒໘໘໖. ອຸຬຸງ຺ໂກຕິ ນາຬິເກຣຜລກຏາຫາທິມໂຍ ອຸຬຸງ຺ໂກ. ອຸຠຍໍ ປິຘານສມໂກ ສມຸຄ຺ໂຄ. ‘‘ຂຸທ຺ທໂກ ປຣິວິຘໂນ ກຣຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຣຓ຺ໂຑ ຈ ປາທຄຓ຺ຫນກໂຕ ອຕິເຣກປ຺ປມາໂຓ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກຏຈ຺ຉູຕິ ທພ຺ພິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປານີຍສຣາວປານີຍສງ຺ຂາທີນໍ ຄຫຓໍ.

໒໘໘໗. ເຄຫສມ຺ຠາຣນ຺ຕິ ເຄໂຫປກຣຓໍ. ຖມ຺ຠຕຸລາໂສປານຜລກາທິ ທາຣຸມຍໍ, ປາສາຓມຍມ຺ປິ ອິມິນາວ ຄຫິຕໍ. ກປ຺ປິຍຈມ຺ມນ຺ຕິ ‘‘ເອຬກາຊມິຄານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ວິ. ວິ. ໒໖໕໐) ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕໍ ກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ. ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ອຠາຊິຍໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑຕ຺ຕາ. ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໘໘໘. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເອຬກຈມ຺ມໍ ປນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກເມວ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ເອຬຈມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ສພ຺ພໍ ມຎ຺ຈປ຺ປມາຓໍ ຈມ຺ມໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກເມວາ’’ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈປີເຐປິ ອຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ປາວາຣາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ເອເກ, ‘‘ໂນ’’ຕິ ອປເຣ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ມຎ຺ຈປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ຈ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຈໍ. ປມາຓຍຸຕ຺ຕມຎ຺ໂຈ ນາມ ຍສ຺ສ ທີຆໂສ ນວ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ຕທຸປຑ຺ຒໍ. ອຸທ຺ຘໍ ມຸຂມສ຺ສາຕິ ອຸທຸກ຺ຂລໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມຸສລໍ, ສຸປ຺ປໍ, ນິສທໍ, ນິສທໂປໂຕ, ປາສາຓໂທຓິ, ປາສາຓກຏາຫຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ເປສກາຣາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຈມ຺ມກາຣາທີນໍ ຄຫຓໍ. ຕຸຣິເວມາທິ ເປສກາຣຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ຠສ຺ຕາທິ ຈມ຺ມກາຣຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ກສິຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ຍຸຄນງ຺ຄລາທິ ສງ຺ຆິກໍ ສງ຺ຆສນ຺ຕກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໘໙. ‘‘ຕເຖວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສງ຺ຆິກ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ອາຘາຣໂກຕິ ປຕ຺ຕາຘາໂຣ. ຕາລວຓ຺ຏນ຺ຕິ ຕາລວຓ຺ເຏຫິ ກຕໍ. ເວຬຸທນ຺ຕວິລີເວຫິ ວາ ໂມຣປິຎ຺ເຉຫິ ວາ ຈມ຺ມວິກຕີຫິ ວາ ກຕມ຺ປິ ຕໍສທິສໍ ‘‘ຕາລວຓ຺ຏ’’ນ຺ເຕວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຏ຺ຏວິຘູປນານໍ ຕາລວຓ຺ເຏເຍວ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ‘‘ພີຊນີ’’ຕິ ຈຕຸຣສ຺ສວິຘູປນຎ຺ຈ ເກຕກປາໂຣຫກຸນ຺ຕາລປຓ຺ຓາທິມຍທນ຺ຕມຍວິສາຓມຍທຓ຺ຑກມກສພີຊນີ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຈ຺ຉິ ປາກຏາເຍວ. ປຈ຺ຉິໂຕ ຂຸທ຺ທໂກ ຕາລປຓ຺ຓາທິມໂຍ ຠາຊນວິເສໂສ ຈງ຺ໂກຏກໍ. ສພ຺ພາ ສມ຺ມຊ຺ຊນີຕິ ນາຬິເກຣຫີຣາທີຫິ ພທ຺ຘາ ຍຏ຺ຐິສມ຺ມຊ຺ຊນີ, ມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຊ຺ຊນີຕິ ທຸວິຘາ ປຣິເວຓງ຺ຄຓາທິສມ຺ມຊ຺ຊນີ ຈ ຕເຖວ ທຸວິຘາ ຂຊ຺ຊູຣິນາຬິເກຣປຓ຺ຓາທີຫິ ພທ຺ຘາ ເຄຫສມ຺ມຊ຺ຊນີ ຈາຕິ ສພ຺ພາປິ ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ.

໒໘໙໐. ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕກຍານນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖວຏ຺ຏກສກຏາທິຍຸຕ຺ຕຍານຎ຺ຈ.

໒໘໙໑. ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຓ຺ຓກິລຎ຺ຊເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕວເສນ ຕິວິຘໍ ຉຕ຺ຕໍ. ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິສາຓຠາຊນຎ຺ຈ ຕຸມ຺ພຠາຊນຎ຺ຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ, ເອກເທສສຣູເປກເສໂສ, ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ນິຄ຺ຄຫິຕາຄໂມ ຈ. ວິສາຓມຍໍ, ຠາຊນໍ ຕຸມ຺ພມຍໍ ຠາຊນຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘ ‘‘ປາທຄຓ຺ຫນກໂຕ ອຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ເສໂສ. ອຣຓີ ອຣຓິສຫິຕໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອາມລກຕຸມ຺ພໍ ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິຍາ ທຓ຺ຑຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ລຫຸ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ຠາຊນີຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາທຄຓ຺ຫນກໂຕ ອຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາຓໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ.

໒໘໙໒. ວິສາຓນ຺ຕິ ໂຄວິສາຓາທິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິສາຓໍ. ອຕຈ຺ຉິຕໍ ຍຖາຄຕເມວ ຠາຊນີຍໍ. ອນິຏ຺ຐິຕໍ ມຎ຺ຈປາທາທິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຠາຊນີຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາຫ – ‘‘ມຎ຺ຈປາໂທ ມຎ຺ຈອຏນີ ປີຐປາໂທ ປີຐອຏນີ ວາສິຜຣສຸອາທີນໍ ທຓ຺ໂຑຕິ ເອເຕສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິປ຺ປກຕຕຈ຺ຉນກມ຺ມໍ ອນິຏ຺ຐິຕເມວ ຠາຊນີຍໍ, ຕຈ຺ຉິຕມຏ຺ຐໍ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑).

໒໘໙໓. ນິຏ຺ຐິໂຕ ຕຈ຺ຉິໂຕ ວາປີຕິ ຕຈ຺ຉິຕນິຏ຺ຐິໂຕປິ. ວິໂຘຕິ ກາຍພນ຺ຘເນ ອນຸຎ຺ຎາຕວິໂຘ. ຫິງ຺ຄຸກຣຓ຺ຑໂກຕິ ຫິງ຺ຄຸມໂຍ ວາ ຕທາຘາໂຣ ວາ ກຣຓ຺ຑໂກ. ອຎ຺ຊນີຕິ ອຎ຺ຊນນາຬິກາ ຈ ອຎ຺ຊນກຣຓ຺ຑໂກ ຈ. ສລາກາໂຍຕິ ອຎ຺ຊນິສລາກາ. ອຸທປຸຎ຺ຉນີຕິ ຫຕ຺ຖິທນ຺ຕວິສາຓາທິມຍາ ອຸທກປຸຎ຺ຉນີ. ອິທໍ ສພ຺ພໍ ຠາຊນີຍເມວ.

໒໘໙໔. ປຣິໂຠຄາຣຫນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄໂຍຄ຺ຄໍ. ກຸລາລຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ຆຏປິຐຣາທິກຸມ຺ຠກາຣຠຓ຺ຑມ຺ປິ. ປຕ຺ຕງ຺ຄາຣກຏາຫນ຺ຕິ ປຕ຺ຕກຏາຫໍ, ອງ຺ຄາຣກຏາຫຎ຺ຈ. ຘູມທານໍ ນາຬິກາ. ກປລ຺ລິກາຕິ ທີປກປລ຺ລິກາ.

໒໘໙໕. ຖຸປິກາຕິ ປາສາທາທິຖຸປິກາ. ທີປຣຸກ຺ໂຂຕິ ປທີປາຘາໂຣ. ຈຍນຈ຺ຉທນິຏ຺ຐກາຕິ ປາກາຣເຈຕິຍາທີນໍ ຈຍນິຏ຺ຐກາ ຈ ເຄຫາທີນໍ ຉທນິຏ຺ຐກາ ຈ. ສພ຺ພມ຺ປີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອນວເສສໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ.

໒໘໙໖. ກຎ຺ຈນໂກຕິ ສຣໂກ. ຆຏໂກຕິ ປາທຄຓ຺ຫນກໂຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓ ຆຏໂກ. ‘‘ຍຖາ ຈ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ, ເອວໍ ໂລຫຠຓ຺ເຑປິ ກຸຓ຺ຑິກາ ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອຏ຺ຐກຖານຍໍ ສງ຺ຄເຫຕຸມາຫ ‘‘ໂລຫຠຓ຺ເຑປິ ກຸຓ຺ຑິກາປິ ຈ ຠາຊິຍາ’’ຕິ.

໒໘໙໗. ຄຣຸ ນາມ ປຈ຺ຉິມໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑຕ຺ຕຍໍ. ຖາວຣໍ ນາມ ປຸຣິມທ຺ວຍໍ. ສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ສງ຺ເຆນ. ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ປຸຄ຺ຄລິກາທີຫິ ຕາທິເສຫິ ເຕຫິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປຣິວຕ຺ຕນນໂຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) – ສງ຺ຆສ຺ສ ນາຬິເກຣາຣາໂມ ທູເຣ ໂຫຕິ, ກປ຺ປິຍກາຣກາ ຕໍ ພຫຸຕຣໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຕໂຕ ສກຏເວຕນໍ ທຕ຺ວາ ອປ຺ປເມວ ອາຫຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ອວິທູຣຄາມວາສີນໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວິຫາຣສ຺ສ ສມີເປ ອາຣາໂມ ໂຫຕິ, ເຕ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສເກນ ອາຣາເມນ ຕໍ ອາຣາມໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ສງ຺ເຆນ ‘‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ສເຈປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸກ຺ຂສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈສຕານິ, ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຣາໂມ ຂຸທ຺ທໂກ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ອຍໍ ຂຸທ຺ທໂກ, ອຖ ໂຂ ອິຕຣໂຕ ພຫຸຕຣໍ ອາຍໍ ເທຕິ. ສເຈປິ ສມກເມວ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ຄເຫຕພ຺ພເມວ.

ສເຈ ປນ ມນຸສ຺ສານໍ ພຫຸຕຣາ ຣຸກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຫຸຕຣາ ຣຸກ຺ຂາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ‘‘ອຕິເຣກໍ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕຸ, ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຊານາເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ, ມນຸສ຺ສານໍ ຣຸກ຺ຂາ ນ ຕາວ ຜລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວ. ມນຸສ຺ສານໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ, ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ຕາວ ຜລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຊານາເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ອາຣາເມນ ອາຣາໂມ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອເຕເນວ ນເຍນ ອາຣາມວຕ຺ຖຸປິ ວິຫາໂຣປິ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸປິ ອາຣາເມນ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອາຣາມວຕ຺ຖຸນາ ຈ ມຫນ຺ເຕນ ວາ ຂຸທ຺ທເກນ ວາ ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖູນິ.

ກຖໍ ວິຫາເຣນ ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ? ສງ຺ຆສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄາເມ ເຄຫໍ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ປາສາໂທ, ອຸໂຠປິ ອຄ຺ເຆນ ສມກາ, ສເຈ ມນຸສ຺ສາ ເຕນ ປາສາເທນ ຕໍ ເຄຫໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ເຈ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ ເຄຫໍ ໂຫຕິ, ‘‘ມຫຄ຺ຆຕຣໍ ອມ຺ຫາກໍ ເຄຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຈ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ປນ ອສາຣຸປ຺ປໍ, ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິເຕຫິ ວສິຕຸໍ, ອິທໍ ປນ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ມນຸສ຺ສານໍ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄຫໍ ມຫຄ຺ຆ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ວິຫາເຣນ ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອເຕເນວ ນເຍນ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸປິ ອາຣາໂມປິ ອາຣາມວຕ຺ຖຸປິ ວິຫາເຣນ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ວິຫາຣວຕ຺ຖຸນາ ຈ ມຫຄ຺ເຆນ ວາ ອປ຺ປຄ຺ເຆນ ວາ ວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖູນິ. ເອວໍ ຕາວ ຖາວເຣນ ຖາວຣປຣິວຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຄຣຸຠຓ຺ເຑນ ຄຣຸຠຓ຺ຑປຣິວຕ຺ຕເນ ປນ ມຎ຺ຈປີຐໍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປາທກໍ ຄາມທາຣເກຫິ ປໍສ຺ວາຄາຣເກສຸ ກີຬນ຺ເຕຫິ ກຕມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ມຎ຺ຈສຕໍ ວາ ມຎ຺ຈສຫສ຺ສໍ ວາ ເທນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ‘‘ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທາຕພ຺ພາ, ປຸຄ຺ຄລິກວເສນ ນ ທາຕພ຺ພາ. ອຕິເຣກມຎ຺ເຈ ຠຓ຺ຑາຄາຣາທີສຸ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ພຫິສີມາຍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ທິນ຺ນມຎ຺ໂຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ທາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຈ ພຫູ ມຎ຺ຈາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຎ຺ເຈນ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທາຕພ຺ໂພ. ມຫຄ຺ເຆນ ສຕຄ຺ຆນເກນ, ສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກນ ວາ ມຎ຺ເຈນ ອຎ຺ຎໍ ມຎ຺ຈສຕໍ ລຠຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເກວລໍ ມຎ຺ເຈນ ມຎ຺ໂຈເຍວ, ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸປີຐຠິສິພິມ຺ໂພຫນານິປິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ປີຐຠິສິພິມ຺ໂພຫເນສຸປິ ເອເຕສຸ ຫິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປິຍໍ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕວຕ຺ຖູນິ ຄເຫຕພ຺ພານິ, ອຄຣຸຠຓ຺ຑຸປຄໍ ປນ ຠິສິພິມ຺ໂພຫນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

໒໘໙໘. ຠິກ຺ຂຸ ອໂຘເຕນ ປາເທນ, ອລ຺ລປາເທນ ວາ ເສນາສນໍ ນກ຺ກເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ, ອາສນ຺ຕິ ຈາຕິ ສຍນາສນໍ, ປຣິກມ຺ມກຕຠູມຕ຺ຖຣຓາທິ. ອລ຺ລປາເທນ ວາຕິ ເຍນ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວຣູເປນ ຕິນ຺ຕປາເທນ. ຍຖາຫ – ‘‘ອລ຺ເລຫິ ປາເທຫີຕິ ເຍຫິ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວຣູເປຫິ ປາເທຫິ ປຣິຠຓ຺ຑກຕຠູມິ ວາ ເສນາສນໍ ວາ ນ ອກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ອຸທກສິເນຫມຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນ ອຸທກໍ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໔). ສອຸປາຫໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂຘຕປາທກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປາເທ ປຏິມຸກ຺ກາຫິ ອຸປາຫນາຫິ ສອຸປາຫໂນ ຠິກ຺ຂຸ ໂຘຕປາທກໍ ໂຘຕປາເທຫິ ອກ຺ກມິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ຕເຖວ ນ ອກ຺ກເມຕິ ໂຍຊນາ.

໒໘໙໙. ປຣິກມ຺ມກຕາຍາຕິ ສຸຘາທິປຣິກມ຺ມກຕາຍ. ນິຏ຺ຐຸຠນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຂຬໍ ປາເຕນ຺ຕສ຺ສ. ປຣິກມ຺ມກຕໍ ຠິຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເສຕຠິຕ຺ຕິໍ ວາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມກຕໍ ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຠິຕ຺ຕິເມວ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ວາຕປານມ຺ປິ ອປສ຺ເສນຜລກມ຺ປິ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ຠມ຺ປິ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຖມ຺ຠມ຺ປິ ຈີວເຣນ ວາ ເກນຈິ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອປສ຺ສຍິຕຸໍ ນ ລຠຕິເຍວ. ‘‘ທ຺ວາຣວາຕປານາທໂຍ ປນ ອປຣິກມ຺ມກຕາປິ ອປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ນ ອປສ຺ສຍິຕພ຺ພາ’’ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໙໐໑. ນິທ຺ທາຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂກຈິ ສຣີຣາວຍໂວ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ ສງ຺ກຸຏິເຕ ສຫສາ ຍທິ ມຎ຺ຈໍ ຜຸສຕິ, ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໐໒. ໂລເມສຸ ມຎ຺ຈໍ ຜຸສນ຺ເຕສຸ. ຫຕ຺ຖປາທານໍ ຕເລນ ອກ຺ກມິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ມຎ຺ຈປີຐໍ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ.

‘‘ທາຍເກຫິ ‘ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’ຕິ ທິນ຺ນເສນາສນໍ, ມຎ຺ຈປີຐາທິຎ຺ຈ ທາຍເກນ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ມາຕິກຏ຺ຐກຖາຍ ສີຫຬຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ‘‘ອິມໍ ມຎ຺ຈປີຐາທິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ນ ຠາເຊຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ‘‘ອິມໍ ມຎ຺ຈປີຐາທິໍ ຠທນ຺ຕານໍ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຕິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑຠາເວ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑເມວ ຠາເຊຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ອິມໍ ມຎ຺ຈປີຐໍ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄເຫຕຸໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຠາເຊຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຠາຊນໍ ປຐມໍ ວຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ອິມໍ ມຎ຺ຈປີຐໍ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ ປຐມໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ອຍມ຺ປິ ວິເສໂສ ມາຕິກຏ຺ຐກຖາ ຄຓ຺ຐິປເທເຍວ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒໙໐໓-໔. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉເຍກເທສໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສຫສ຺ສຄ຺ຆນໂກ’’ຕິອາທິ. ສຫສ຺ສຄ຺ຆນໂກ ສຈີວໂຣ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອວສ຺ສິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈ ‘‘ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອວສ຺ສິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ລິຂິຕ຺ວາ ຐປິໂຕປິ ຈ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ສຏ຺ຐິວສ຺ສານມຈ຺ຈເຍ ຕາທິໂສ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນໂກ ສຈີວໂຣ ໂກຈິ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ສເຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ພຸໂຘ ວິນິຈ຺ຉຍກຸສໂລ ຠິກ຺ຂຸ ອວສ຺ສິກຏ຺ຐິຕິກາຍ ອທຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິວສ຺ສິກຏ຺ຐິຕິກາຍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໐໕. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ຊາໂຕ ເຈ ສາມເຓຣໂກຕິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານາທິວເສນ ສເຈ ສາມເຓໂຣ ຊາໂຕ. ຕນ຺ຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ຄຫິຕໍ ຕເທວ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ. ສາມເຓຣສ຺ສ ປາຬິຍາຕິ ສາມເຓຣປຏິປາຏິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາ ຄເຫຕຸໍ ລຠຕິ.

໒໙໐໖. ໂຍ ສາມເຓໂຣ ສມ຺ປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ໂສ ‘‘ສ຺ເວ ອຸທ຺ເທສໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ອຊ຺ຊ ໂສ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຐິຕິກາ ອຕີຕາ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ, ສ຺ເວ ປາເປຕພ຺ພາ ສາມເຓຣຏ຺ຐິຕິກາ ອຊ຺ຊ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ນ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໐໗. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕານນ຺ຕຣໍ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ສເຈ ສລາກາ ລທ຺ຘາ, ຕໍທິເນ ຠຕ຺ຕໍ ນ ລທ຺ຘໍ, ປຸນທິເນ ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນ ສໍສໂຍ ‘‘ຄເຫຕພ຺ພໍ ນຸ ໂຂ, ນ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສໍສໂຍ ນ ກາຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໐໘. ອຸຕ຺ຕຣິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ອຕິເຣກໍ ຠງ຺ຄໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄໍ, ຕສ຺ສ, ອຕິເຣກພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຈຣສ຺ສາຕິ ເອກຈາຣິກສ຺ສ. ສລາກາເຍວ ສລາກິກາ.

໒໙໐໙. ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄເມວ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄກໍ.

໒໙໑໐. ເຍນ ເຍນ ຫີຕິ ຄາຫິຕສລາເກນ ເຍນ ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນາ. ຍໍ ຍນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ຍໍ ຍໍ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຍໍ ຍໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວາ.

໒໙໑໑. ສງ຺ຆຸທ຺ເທສາທິກນ຺ຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທິກໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ນິມນ຺ຕນໍ, ສລາກໍ, ປກ຺ຂິກໍ, ອຸໂປສຖິກໍ, ປາຏິປທິກນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕານິ ຄຫິຕານິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ສງ຺ຆໂຕ ເອຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ. ‘‘ສງ຺ຆໂຕ ເອຕ຺ຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ນິມນ຺ຕນໍ ນາມ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນາເມນ ສລາກຄາຫການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທິນ຺ນໍ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ນາມ. ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ທິນ຺ນໍ ປກ຺ຂິກໍ. ອຸໂປສເຖ ທິນ຺ນໍ ອຸໂປສຖິກໍ. ປາຏິປເທ ທິນ຺ນໍ ປາຏິປທິກໍ. ຕໍຕໍນາເມນ ທິນ຺ນເມວ ຕຖາ ຕຖາ ໂວຫຣີຍຕິ. ເອເຕສໍ ປນ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ‘‘ອຠິລກ຺ຂິເຕສູ’’ຕິອາທິນາ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໕ ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕາທິກຖາ) ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຄນ຺ຕຸກາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄມິກຠຕ຺ຕໍ, ຄິລານຠຕ຺ຕໍ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕີຓິ ຄຫິຕານິ. ອາຄນ຺ຕຸການໍ ທິນ຺ນໍ ຠຕ຺ຕໍ ອາຄນ຺ຕຸກຠຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸ.

໒໙໑໒. ວິຫາຣນ຺ຕິ ວິຫາຣຠຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ, ວິຫາເຣ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທຠຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວາຣຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂສມເຍ ‘‘ວາເຣນ ຠິກ຺ຂູ ຊຄ຺ຄິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຘຸຣເຄຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທິນ຺ນໍ. ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ, ຕຎ຺ຈ ຕຖາ ວຕ຺ວາວ ທິນ຺ນໍ. ກຸຏິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາວາສໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ເສນາສນວາສິໂນ ອມ຺ຫາກໍ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ. ປນ຺ນຣສວິຘໍ ສພ຺ພເມວ ຠຕ຺ຕໍ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ກຖິຕໍ. ເອເຕສໍ ວິຕ຺ຖາຣວິນິຈ຺ຉໂຍ ອຕ຺ຖິເກຫິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໒໙໑໓. ປຈ຺ຈຍຠາຊເນ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ມຫາທີນວຕ຺ຕາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍຠາຊນກໍ ອນຸສາສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຬິ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ.