ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໗໔໘. ເອວໍ ມຫາວຄ຺ຄວິນິຈ຺ຉຍໍ ສງ຺ເຂເປນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຈູຬວຄ຺ຄາຄຕວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຊ຺ຊນີຍນ຺ຕິ ກລຫກາຣການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕໂຕ ວິຣມນຕ຺ຖາຍ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມຎ຺ຈ. ນິຍສ຺ສນ຺ຕິ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສ ອນປທານສ຺ສ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ ສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ນິສ຺ສາຍ ວສນຕ຺ຖາຍ ກາຕຸໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມຎ຺ຈ.

ປພ຺ພາຊນ຺ຕິ ກຸລທູສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍຕ຺ຖ ເຕນ ກຸລທູສນໍ ກຕໍ, ຕຕ຺ຖ ນ ລຠິຕພ຺ພອາວາສຕ຺ຖາຍ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມຎ຺ຈ. ປຏິສາຣຓນ຺ຕິ ສທ຺ຘສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ທາຍກສ຺ສ ກາຣກສ຺ສ ສງ຺ຆຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ອກ຺ໂກສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍຂມາປນຕ຺ຖາຍ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມຎ຺ຈ.

ຕິວິຘຸກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິກມ຺ເມ, ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ຈ ຕໂຕ ໂອຣມິຕຸໍ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕິວິຘໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມຎ຺ຈາຕິ. ທີປເຍຕິ ປາຬິຍາ, ອຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປກາເສຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມານໍ ໂອສາຣຓນິສ຺ສາຣຓວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ທຸວິຘຕ຺ເຕປິ ຕໍ ເຠທໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ເກວລໍ ຊາຕິວເສນ ‘‘ສຕ຺ຕ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ທສ຺ສິໂຕ ປເນເຕສໍ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປເນສໍ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໗໔໙. ຂນ຺ຘເກ ກມ຺ມສງ຺ຂາເຕ ຂນ຺ຘເກ ອາຄຕານິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານິ. ຕທນນ຺ຕເຣຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກສ຺ສ ອນນ຺ຕເຣ. ຂນ຺ຘເກຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ. ນວ ອຘິການິ ເຍສໍ ເຕ ນວາຘິການິ ຕິໍເສວ ວຕ຺ຕານິ, ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕາວ –

‘‘ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ – ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ສາທິຕພ຺ພາ, ສມ຺ມເຕນາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທິຕພ຺ພາ, ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎາ ວາ ຕາທິສິກາ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ, ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ, ກມ຺ມິກາ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ, ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ອາສນາຠິຫາໂຣ ເສຍ຺ຍາຠິຫາໂຣ ປາໂທທກໍ ປາທປີຐໍ ປາທກຖລິກໍ ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນຫາເນ ປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມໍ ສາທິຕພ຺ພໍ, ນ ປກຕຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພ, ນ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພ, ນ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພ, ນ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ເຠເທຕພ຺ໂພ, ນ ຄິຫິທ຺ຘໂຊ ຘາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຕິຕ຺ຖິຍທ຺ຘໂຊ ຘາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຕິຕ຺ຖິຍາ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂູ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ນ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວາ ອນາວາເສ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ປກຕຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ນ ປກຕຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາສາເທຕພ຺ໂພ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາ, ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສໂຖ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ປວາຣຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ສວຈນີຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ອນຸວາໂທ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ໂອກາໂສ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໕໑) –

ເອວໍ ເຈຕານິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານິ, ຂນ຺ຘເກ ກມ຺ມສຎ຺ຎິເຕ’’ຕິ.

ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໗໖-໘໒) –

‘‘ປາຣິວາສິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ – ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ສາທິຕພ຺ພາ, ສມ຺ມເຕນປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທິຕພ຺ພາ, ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ປຣິວາໂສ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎາ ວາ ຕາທິສິກາ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ, ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ, ກມ຺ມິກາ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ, ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສໂຖ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ປວາຣຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ສວຈນີຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ອນຸວາໂທ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ໂອກາໂສ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ປຸຣໂຕ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ໂຍ ໂຫຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາສນປຣິຍນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍາປຣິຍນ຺ໂຕ ວິຫາຣປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕສ຺ສ ປທາຕພ຺ໂພ, ເຕນ ຈ ໂສ ສາທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸເຣສມເຓນ ວາ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ວາ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພານິ, ນ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ, ນ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນີຫຣາເປຕພ຺ໂພ ‘ມາ ມໍ ຊານິໍສູ’ຕິ.

‘‘ປາຣິວາສິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຄນ຺ຕຸເກນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອຸໂປສເຖ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ປວາຣຓາຍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ສເຈ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ທູເຕນປິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກຕຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອນາວາສາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອນາວາໂສ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາ ວາ ອນາວາສາ ວາ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ວາ ອນາວາໂສ ວາ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ສມານສໍວາສກາ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ‘ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸ’ນ຺ຕິ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວາ ອນາວາເສ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ປກຕຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ປກຕຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາສເນນ ນິມນ຺ເຕຕພ຺ໂພ, ນ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ນີເຈ ອາສເນ ນິສິນ຺ເນ ອຸຈ຺ເຈ ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ຉມາຍໍ ນິສິນ຺ເນ ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ເອກຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນ ນີເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ອຸຈ຺ເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນ ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປາຣິວາສິເກນ ວຸຑ຺ຒຕເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣເຫນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ມານຕ຺ຕາຣເຫນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ມານຕ຺ຕຈາຣິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ອພ຺ຠານາຣເຫນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວາ ອນາວາເສ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ເອກາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ນີເຈ ອາສເນ ນິສິນ຺ເນ ອຸຈ຺ເຈ ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ຉມາຍໍ ນິສິນ຺ເນ ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ເອກຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນ ນີເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ອຸຈ຺ເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນ ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປາຣິວາສິກຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິວາສໍ ທເທຍ຺ຍ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ເສຍ຺ຍ, ມານຕ຺ຕໍ ທເທຍ຺ຍ, ຕໍວີໂສ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ, ອກມ຺ມໍ ນ ຈ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໗໖-໘໒) –

ເອວໍ ປາຣິວາສິການໍ ຈຕຸນວຸຕິ ວຕ຺ຕານິ.

ສາ ຈ ເນສໍ ຈຕຸນວຸຕິສງ຺ຂາ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ – ນອຸປສມ຺ປາທນາທິນກມ຺ມິກຄຣຫປຣິໂຍສານານິ ນວ ວຕ຺ຕານິ, ຕໂຕ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ອຸໂປສຖຏ຺ຐປນາທິຠິກ຺ຂູຫິສມ຺ປໂຍຊນປຣິໂຍສານານິ ອຏ຺ຐ, ຕໂຕ ນປຸຣໂຕຄມນາທີ ປຎ຺ຈ, ນປຸເຣຄມນາທີ ຈຕ຺ຕາຣິ, ອາຄນ຺ຕຸເກນ ອາໂຣຈນາທີ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ຕິໍສ, ສຠິກ຺ຂຸກາວາສາທິໂຕ ອຠິກ຺ຂຸກາວາສາທິຄມນປອສໍຍຸຕ຺ຕານິ ຕີຓິ ນວການິ ຈາຕິ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ, ຕໂຕ ນປກຕຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ນວາສາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ເອກາທສ, ຕໂຕ ນປາຣິວາສິກວຸຑ຺ຒຕຣມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫມານຕ຺ຕາຣຫມານຕ຺ຕຈາຣິກອພ຺ຠານາຣເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ນວາສາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ປຈ຺ເຈກໍ ເອກາທສ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສາຍ ວຕ຺ເຕສຸ ປາຣິວາສິກວຸຑ຺ຒຕຣມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫມານຕ຺ຕາຣຫານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສມານຕ຺ຕາ ເຕສຸ ເອກໍ ເອກາທສກໍ, ມານຕ຺ຕຈາຣິກອພ຺ຠານາຣຫານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມານຕ຺ຕາ ເຕສຸ ເອກໍ ເອກາທສກນ຺ຕິ ທຸເວ ເອກາທສການິ, ອນ຺ເຕ ປາຣິວາສິກຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິວາສາທິທານຈຕຸກ຺ເກ ຄຓປູຣຓຕ຺ຖໂທສໂຕ ນິວຕ຺ຕິວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ຈຕຸນວຸຕິ ວຕ຺ຕານິ. ຕານິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສວຕ຺ຕານິ ນາມ. ອາທິໂຕ ນວ, ອຸໂປສຖຏ຺ຐປນາທີນິ ອຏ຺ຐ, ປກຕຕ຺ເຕນ ເອກຈ຺ຉນ຺ນວາສາທີ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈາຕິ ເອກວີສຕິ ວຕ຺ຕານິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຘ ຄຓນາຍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ເສເສສຸ ເຕສຕ຺ຕຕິຍາ ວຕ຺ເຕສຸ ປາຣິວາສິກວຸຑ຺ຒຕຣາທີຫິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ວາສາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ວາວີສຕິ ວຕ຺ຕານິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ ສມານຕ຺ຕາ ຕານິ ຈ ‘‘ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິກໍ ນວກໍ ຕຖາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິທສ຺ສນປຣໍ, ນ ອາວາສໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິທສ຺ສນປຣນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສວຕ຺ເຕສຸ ປາຣິວາສິກຈຕອຸຕ຺ຖາທິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານາຍ ຄຓປູຣຓຕ຺ຖສາມຎ຺ເຎນ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ອປເນຕ຺ວາ ຄຓິຕານິ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນວາຘິການິ ຕິໍເສວ, ຂນ຺ຘເກ ຕທນນ຺ຕເຣ’’ຕິ.

໒໗໕໐. ອິມານິ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສວຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາສີຕິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສພ຺ພານິ…ເປ… ຄຫິຕາຄຫເຓນ ຕູ’’ຕິ.

ເອວໍ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກສຸ ມເຫສິນາ ວຸຕ຺ຕານິ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ຄຫິຕາຄຫເຓນ ທ຺ວາສີຕິ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວເມຕ຺ຖ ທ຺ວາສີຕິກ຺ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ທສ຺ສິຕານິ.

ອາຄມຏ຺ຐກຖາວຓ຺ຓນາຍໍ ປນ –

‘‘ປາຣິວາສິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມີຕິ (ຈູຬວ. ໗໕) ອາຣຠິຕ຺ວາ ‘ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ…ເປ… ນ ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໗໖-໘໑) ວຸຕ຺ຕາວສານານິ ຉສຏ຺ຐິ, ຕໂຕ ປຣໍ ‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປາຣິວາສິເກນ ວຸຑ຺ຒຕເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ, ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣເຫນ, ມານຕ຺ຕາຣເຫນ, ມານຕ຺ຕຈາຣິເກນ, ອພ຺ຠານາຣເຫນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິອາທີນໍ (ຈູຬວ. ໘໒) ປກຕຕ຺ເຕ ຈຣິຕພ຺ເພຫິ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ເຕ ອຄເຓຕ຺ວາ ປາຣິວາສິກວຸຑ຺ຒຕຣາທີສຸ ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕເຣສຸ ຈຣິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເຕສໍ ວເສນ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ເອເກກໍ ກຕ຺ວາ ຄຓິຕານິ ປຎ຺ຈາຕິ ເອກສຕ຺ຕຕິ ວຕ຺ຕານິ, ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກຕວຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຕປຎ຺ຎາປນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິວາທນໍ …ເປ… ນຫາເນ ປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມໍ ສາທິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໕໑) ອິທໍ ອຠິວາທນາທີນໍ ອສາທິຍນໍ ເອກໍ, ‘ນ ປກຕຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພ’ຕິອາທີນິ ຈ ທສາຕິ ເອວເມຕານິ ທ຺ວາສີຕິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອເຕສ຺ເວວ ການິຈິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາທິວຕ຺ຕານິ, ການິຈິ ປາຣິວາສິກາທິວຕ຺ຕານີຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທ຺ວາສີຕິ ເອວາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ຏີ. ໒.໒໕; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໓໙; ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໓໙) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕານິ ປນ ວຕ຺ຕານິ ກທາຈິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາທິກາເລ, ປາຣິວາສິກາທິກາເລ ຈ ຈຣິຕພ຺ພານິ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຕານີຕິ ຄເຫຕພ຺ພານິ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕາທີນໍ ຈຸທ຺ທສມຫາວຕ຺ຕານໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ.

໒໗໕໑. ອິທານິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ, ວຕ຺ຕເຠທຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປຣິວາສຎ຺ຈ ວຕ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ປຣິວາສຎ຺ຈ ວຕ຺ຕຎ຺ຈ ສມາທິນ຺ນສ຺ສາຕິ ‘‘ປຣິວາສໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ປຣິວາສຎ຺ຈ ‘‘ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຎ຺ຈ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ສມາທິນ຺ນສ຺ສ. ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

໒໗໕໒. ສຫວາສາທໂຍ ‘‘ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ’’ຕິອາທິນາ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ສຫວາໂສ, ວິນາວາໂສ, ອນາໂຣຈນເມວ ຈາຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ປາຣິວາສິກຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໗໕໓. ອຸທກປາເຕນ ສມນ຺ຕາ ນິພ຺ພໂກສສ຺ສ ອຸທກປາຕຏ຺ຐາເນນ. ເອກຈ຺ຉນ຺ເນຕິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ອປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ອາວາເສ. ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຫ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ນິວາໂສ ນິວາຣິໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ນິວາຣິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ.

໒໗໕໔. ອນ຺ໂຕເຍວາຕິ ເອກຈ຺ຉນ຺ນສ຺ສ ອາວາສປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອນ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ.

໒໗໕໕. ມຫາອຏ຺ຐກຖາທິສູຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກປາຣິວາສິການໍ. ອິຕິ ອວິເສເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໒໗໕໖. ອິມິນາ ສຫວາເສນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິນາວາເສນ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອຠິກ຺ຂຸເກ ປນາວາເສ’’ຕິ. ອາວາເສຕິ ວສນຕ຺ຖາຍ ກຕເສນາສເນ. ອນາວາເສຕິ ວາສຕ຺ຖາຍ ອກເຕ ເຈຕິຍຆເຣ ວາ ໂພຘິຆເຣ ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊນິອຏ຺ຏເກ ວາ ທາຣຸອຏ຺ຏເກ ວາ ປານີຍມາເຬ ວາ ວຈ຺ຈກຸຏິຍໍ ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເອວຣູເປ ຐາເນ. ວິປ຺ປວາສໍ ວສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປກຕຕ຺ເຕນ ວິນາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ. ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

໒໗໕໗. ເອວໍ ວິປ຺ປວາເສນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທທຸກ຺ກຏານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອນາໂຣຈເນນ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປາຣິວາສິກຠິກ຺ຂຸສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວານາຕິ ອາກາເສນາປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ສມານສໍວາສກໍ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ. ຕງ຺ຂເຓຕິ ຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ຐກ຺ຂເຓເຍວ. ‘‘ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ເອວ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ເອວກາເຣນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍໍ ເອຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ທີເປນ຺ເຕນ ອທິຏ຺ໂຐ ເຈ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕີຕິ ຎາເປຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ໂສປິສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ປນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໕). ນານາສໍວາສເກນ ສຫ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ສ ອນາໂຣຈເນປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ນ ໂຫຕິ.

໒໗໕໘-໙. ປາຣິວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຍຕ຺ຖ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ, ຕຕ຺ເຖວ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ປກຕຕ຺ເຕຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ປຎ຺ຈ ກິຈ຺ຈານິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຕານິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ອຸໂປສຖປວາຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຸໂປສຖປວາຣຓໍ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ກາຕຸໍ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຆຓ຺ຏິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ເສໂສ. ສງ຺ຆທາຍກາຕິ ກມ຺ມຘາຣຍສມາໂສ. ສງ຺ຆສ຺ສ ເອກຕ຺ເຕປິ ຄຣູສຸ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ. ‘‘ເທຕິ ເຈ ສງ຺ຆທາຍໂກ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ຆຓ຺ຏິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຠາເຊຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ເທຕິ ເຈ, ປາຣິວາສິໂກ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ໂອໂຓຊນນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ສງ຺ຆໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຄ຺ຄລິກຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາຍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຊ຺ຊ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສງ຺ຆວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຄຕາຄເຕຫິ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ປາຣິວາສິໂກ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິເມ ປຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຄມຍຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໕) – ອຸໂປສຖປວາຣເຓ ຕາວ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ຫຕ຺ຖປາເສ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ປາຬິຍາ ອນິສີທິຕ຺ວາ ປາຬິໍ ວິຫາຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອມຸຎ຺ຈນ຺ເຕນ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສເຖ ກຣິຍມາເນ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສິນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ປາຬິຍາ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພວ. ປວາຣຓາຍປິ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສິນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ປາຬິຍາ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ສງ຺ເຆນ ຆຓ຺ຏິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຠາຊິຍມານໍ ວສ຺ສິກສາຏິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ໂອໂຓຊເນ ສເຈ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ທ຺ເວ ຕີຓິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລິກຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ ໂຫຕິ, ຕານິ ປຏິປາຏິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເຫຏ຺ຐາ ຄາເຫຖ, ອຊ຺ຊ ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພານິ, ເອວໍ ຕານິ ປຸນທິວເສສຸ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ລຠຕິ. ‘‘ປຸນທິວເສ ສພ຺ພປຐມໍ ເອຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປນ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ປຸນທິວເສ ນ ລຠຕິ. ອິທໍ ໂອໂຓຊນໍ ນາມ ປາຣິວາສິກສ຺ເສວ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ຫິ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕິ ວາ ນ ວາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂສ ຠິກ຺ຂາຫາເຣນ ມາ ກິລມິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທມສ຺ສ ສງ຺ຄຫກຣຓຕ຺ຖາຍ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ.

ຠຕ຺ເຕ ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ລຠຕິ, ປາຬິຍາ ປນ ຄນ຺ຕຸໍ ວາ ຐາຕຸໍ ວາ ນ ລຠຕິ. ຕສ຺ມາ ປາຬິໂຕ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິເຕນ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ເສໂນ ນິປຕິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ສເຈ ສຍເມວ ອາຫຣນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ມຫາເປຬຠຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ເຕ ປນ ສເຈ ໂອໂຓຊນໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປິຓ຺ເຑ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ປຸນທິວເສ ທ຺ເວ ປິຓ຺ເຑ ລຠຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໕) ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິປິ ປາຬິໂຕ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາວ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປຣິວິສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສາມເຓຣານໍ ເຊຏ຺ຐເກນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສງ຺ຆນວເກນ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ.