ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໖໕໐. ເອຬກາ ຈ ອຊາ ຈ ມິຄາ ຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ປສູນໍ ທ຺ວນ຺ເທ ເອກຕ຺ຕນປຸໍສກຕ຺ຕສ຺ສ ວິຠາສິຕຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ. ເອຬການຎ຺ຈ ອຊານຎ຺ຈ ມິຄານໍ ໂຣຫິເຕຓິກຸຣຸງ຺ຄານຎ຺ຈ. ປສທາ ຈ ມິຄມາຕາ ຈ ປສທມິຄມາຕາ, ‘‘ປສທມິຄມາຕຸຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ‘‘ປສທ’’ນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຫິຕາຄໂມ. ປສທມິຄມາຕຸຍາ ຈ ຈມ຺ມໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ມິຄານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄຫິຕານເມເວຕ຺ຖ ວິຠາຄທສ຺ສນໍ ‘‘ໂຣຫິເຕຓີ’’ຕິອາທິ. ໂຣຫິຕາທໂຍ ມິຄວິຠາຄວິເສສາ.

໒໖໕໑. ເອເຕສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ຈມ຺ມໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຈມ຺ມໍ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ຈ –

‘‘ມກ຺ກໂຏ ກາຬສີໂຫ ຈ, ສຣໂຠ ກທລີມິໂຄ;

ເຍ ຈ ວາຬມິຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໙) –

ອຏ຺ຐກຖາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈມ຺ມມາຫ. ມກ຺ກໂຏ ນາມ ສາຂມິໂຄ. ກາຬສີໂຫ ນາມ ມຫາມຸຂວານຣຊາຕິໂກ. ວາຬມິຄາ ນາມ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທໂຍ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ວາຬມິຄາຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆອຈ຺ຉຕຣຈ຺ຉາ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອເຕເຍວ, ເຍສໍ ປນ ຈມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນ຺ຕມໂສ ໂຄມຫິໍສສ຺ສມິຬາຣາທໂຍປິ ສພ຺ເພ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘ວາຬມິຄາ’ຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ຖວິກາ ຈ ອຸປາຫນາ ຈ ຖວິໂກປາຫນໍ. ອມານຸສໍ ມນຸສ຺ສຈມ຺ມຣຫິຕໍ ສພ຺ພໍ ຈມ຺ມໍ ຖວິໂກປາຫເນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຖວິກາຕິ ອຸປາຫນາທິໂກສກສ຺ສ ຄຫຓໍ. ຍຖາຫ ‘‘ມນຸສ຺ສຈມ຺ມໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຍນ ເກນຈິ ຈມ຺ເມນ ອຸປາຫນາ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປາຫນາໂກສກສຕ຺ຖກໂກສກກຸຎ຺ຊິກາໂກສເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໙).

໒໖໕໒. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໕໙) ວຈນໂຕ ‘‘ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ມຊ຺ຌິເມ ເທເສ, ນ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຊ຺ຌິເມ ເທເສຕິ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ຄຊງ຺ຄລໍ ນາມ ນິຄໂມ’’ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໒໕໙) ວຸຕ຺ຕສີມາປຣິຈ຺ເຉເທ ມຊ຺ຌິມເທເສ. ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາຕິ ຈຕຸປຏລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພຫຸປຏລາ ອຸປາຫນາ. ຍຖາຫ – ‘‘ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາຕິ ຈຕຸປຏລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໕). ມຊ຺ຌິມເທເສ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອນ຺ໂຕອາຣາເມຕິ ເອຕ຺ຖ ປກຣຓໂຕ ‘‘ສພ຺ເພສ’’ນ຺ຕິ ລພ຺ຠຕິ, ຄິລານານມິຕເຣສຎ຺ຈ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ຈາຕິ ອນ຺ໂຕອາຣາເມ, ພຫິ ຈາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ. ໂຣຄິໂນຕິ ຄິລານສ຺ສ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໖໕໓. ປຸຏພທ຺ຘາ ຂລ຺ລກພທ຺ຘາຈາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິເສໂສ ປເນຕາສໍ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ປຸຏພທ຺ຘາຕິ ໂຍນກອຸປາຫນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍາ ຍາວຊງ຺ຆໂຕ ສພ຺ພປາທໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ. ຂລ຺ລກພທ຺ຘາຕິ ປຓ຺ຫິປິຘານຕ຺ຖໍ ຕເລ ຂລ຺ລກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕາ’’ຕິ. ປາລິຄຸຓ຺ຐິມາ ຈ ‘‘ປລິຄຸຓ຺ຐິຕ຺ວາ ກຕາ, ຍາ ອຸປຣິ ປາທມຕ຺ຕເມວ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ນ ຊງ຺ຆ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິຕາວ. ຕູລປຸຓ຺ຓາຕິ ຕູລປິຈຸນາ ປູເຣຕ຺ວາ ກຕາ.

ສພ຺ພາວ ນີລາ ສພ຺ພນີລາ, ສາ ອາທິ ຍາສໍ ຕາ ສພ຺ພນີລາທໂຍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມຫານາມຣຕ຺ຕປຣິຍນ຺ຕານໍ ຄຫຓໍ. ເອຕາສໍ ສຣູປໍ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນີລິກາ ອຸມາປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ ໂຫຕິ, ປີຕິກາ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ, ໂລຫິຕິກາ ຊຍສຸມນປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ, ມຎ຺ຊິຏ຺ຐິກາ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐວຓ຺ຓາ ເອວ, ກຓ຺ຫາ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກວຓ຺ຓາ, ມຫາຣງ຺ຄຣຕ຺ຕາ ສຕປທິປິຏ຺ຐິວຓ຺ຓາ, ມຫານາມຣຕ຺ຕາ ສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓາ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ຓາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘ປທຸມປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໖). ສພ຺ພນີລາທໂຍປິ ຈາຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ນີລາທິວທ຺ຘິການໍ ຄຫຓໍ.

໒໖໕໔. ຈິຕ຺ຣາຕິ ວິຈິຕ຺ຣາ. ເມຓ຺ຑວິສາຓູປມວທ຺ຘິກາຕິ ເມຓ຺ຑານໍ ວິສາຓສທິສວທ຺ຘິກາ, ກຓ຺ຓິກຏ຺ຐາເນ ເມຓ຺ຑສິງ຺ຄສຓ຺ຐາເນ ວທ຺ເຘ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເມຓ຺ຑວິສາຓູປມວທ຺ຘິກາ’’ຕິ ອິທໍ ອຊວິສາຓູປມວທ຺ຘິການໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ໂມຣສ຺ສ ປິຎ຺ເຉນ ປຣິສິພ຺ພິຕາຕິ ຕເລສຸ ວາ ວທ຺ເຘສຸ ວາ ໂມຣປິຎ຺ເຉຫິ ສຸຕ຺ຕກສທິເສຫິ ປຣິສິພ຺ພິຕາ. ອຸປາຫນາ ນ ຈ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໖໕໕. ມຊ຺ຊາຣາຕິ ພິຬາຣາ. ກາຬກາ ຣຸກ຺ຂກຓ຺ຏກາ. ອູລູກາ ປກ຺ຂິພິຬາລາ. ສີຫາຕິ ເກສຣສີຫາທໂຍ ສີຫາ. ອຸທ຺ທາຕິ ຈຕຸປ຺ປທຊາຕິກາ. ທີປີ ສທ຺ທລາ. ອຊິນສ຺ສາຕິ ເອວໍນາມິກສ຺ສ. ປຣິກ຺ຂຏາຕິ ອຸປາຫນປຣິຍນ຺ເຕ ຈີວເຣ ອນຸວາຕໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ຈມ຺ມໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາ.

໒໖໕໖. ສເຈ ອີທິສາ ອຸປາຫນາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວຬຎ຺ຊນປ຺ປກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປຸຏາທິໍ ອປເນຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ປຸຏາທິໍ ສພ຺ພໂສ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ອປເນຕ຺ວາ ວາ ອຸປາຫນາ ຘາເຣຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວມກຕ຺ວາ ລທ຺ຘນີຫາເຣເນວ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ເອຕາສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ລຠິຕ຺ວາ ສເຈ ຕານິ ຂລ຺ລກາທີນິ ອປເນຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ວຬຎ຺ຊິຕຸໍ, ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ປນ ສຕິ ວຬຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໖).

ວຓ຺ຓເຠທໍ ຕຖາ ກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອກເທເສນາ’’ຕິ ເສໂສ. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ’’ຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ວາ ເອກເທເສນ ວາ ວຓ຺ຓເຠທໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພນີລາທໂຍ ອຸປາຫນາ ຘາເຣຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍຖາຫ ‘‘ເອຕາສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ລຠິຕ຺ວາ ຣຊນໍ ໂຈຬເກນ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ວຓ຺ຓໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຘາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ຠິນ຺ເນ ວຏ຺ຏຕິເຍວາ’’ຕິ. ນີລວທ຺ຘິກາທໂຍປິ ວຓ຺ຓເຠທໍ ກຕ຺ວາ ຘາເຣຕພ຺ພາ.

໒໖໕໗. ຕຕ຺ຖ ຐາເນ ປສ຺ສາວປາທຸກາ, ວຈ຺ຈປາທຸກາ, ອາຈມນປາທຸກາຕິ ຕິສ຺ໂສ ປາທຸກາໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາປິ ປາທຸກາ ຕາລປຕ຺ຕິກາທິເຠທາ ສພ຺ພາປິ ສງ຺ກມນີຍາ ປາທຸກາ ຘາເຣຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໖໕໘. ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາຓໍ ອຸຈ຺ຈາສຍນສຎ຺ຎິຕໍ ອາສນ຺ທິຎ຺ເຈວ ປລ຺ລງ຺ກຎ຺ຈ ເສວມານສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອາສນ຺ທີ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາວ. ປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ປາເທສຸ ອາຫຣິມານິ ວາຬຣູປານິ ຐເປຕ຺ວາ ກໂຕ, ເອກສ຺ມິໍເຍວ ທາຣຸມ຺ຫິ ກຏ຺ຐກມ຺ມວເສນ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕານິ ອສໍຫາຣິມານິ ຕຕ຺ຣຏ຺ຐາເນວ ວາຬຣູປານິ ຍສ຺ສ ປາເທສຸ ສນ຺ຕິ, ເອວຣູໂປ ປລ຺ລງ຺ໂກ ກປ຺ປຕີຕິ ‘‘ອາຫຣິເມນາ’’ຕິ ອິມິນາວ ທີປິຕໍ. ‘‘ອກປ຺ປິຍຣູປກໂຕ ອກປ຺ປິຍມຎ຺ໂຈ ປລ຺ລງ຺ໂກ’’ຕິ ຫິ ສາຣສມາເສ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໕໙. ໂຄນກນ຺ຕິ ທີຆໂລມກມຫາໂກຊວໍ. ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິການິ ກິຣ ຕສ຺ສ ໂລມານິ, ກາຬວຓ຺ຓຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ‘‘ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໂຕ ອູນກປ຺ປມາຓໂລໂມ ໂກຊໂວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ນາຏກິຕ຺ຖີນໍ ຐຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນໂຍຄ຺ຄໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉິທ຺ທາທິກວິຈິຕ຺ຣໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ປຏິກນ຺ຕິ ອຸຓ຺ຓາມຍໍ ເສຕຕ຺ຖຣຓໍ. ປຏລິກນ຺ຕິ ຆນປຸປ຺ຜກໍ ອຸຓ຺ຓາມຍໍ ໂລຫິຕຕ຺ຖຣຓໍ, ໂຍ ‘‘ອາມລກປຕ຺ໂຕ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອກນ຺ຕໂລມິນ຺ຕິ ອຸຠໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໂລມໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ວິກຕິນ຺ຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິຣູປວິຈິຕ຺ຣໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ‘‘ເອກນ຺ຕໂລມີຕິ ເອກໂຕທສໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓ’’ນ຺ຕິ ທີຆນິກາ. ຕູລິກນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂຕູລລຕາຕູລໂປຏກິຕູລສງ຺ຂາຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕູລານໍ ອຎ຺ຎຕຣປຸຓ຺ຓໍ ປກຕິຕູລິກໍ. ອຸທ຺ທໂລມິກນ຺ຕິ ເອກໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໂລມໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ‘‘ອຸທ຺ທໂລມີຕິ ອຸຠໂຕທສໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ເອກນ຺ຕໂລມີຕິ ເອກໂຕທສໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາຣສມາເສ ປນ ‘‘ອຸທ຺ທໂລມີຕິ ເອກໂຕ ອຸຄ຺ຄຕປຸປ຺ຜໍ. ເອກນ຺ຕໂລມີຕິ ອຸຠໂຕ ອຸຄ຺ຄຕປຸປ຺ຜ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໖໐. ກຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກເສຍ຺ຍກຏ຺ຏິສ຺ສມຍໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ‘‘ໂກເສຍ຺ຍກຏ຺ຏິສ຺ສມຍນ຺ຕິ ໂກເສຍ຺ຍກສຏມຍ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໑໕) ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ກນ຺ຕິຕໂກເສຍ຺ຍປຸຏມຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂກເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກສິຍສຸຕ຺ຕມຍໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ຣຕນປຣິສິພ຺ພນຣຫິຕໍ ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ.

ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກໍ ສພ຺ພາເນວ ໂຄນກາທີນິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ຣຕນປຣິສິພ຺ພນຣຫິຕາປິ ຕູລິກາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ຍານິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕານິ, ຕານິ ຠູມຕ຺ຖຣຓວເສນ ຍຖານຸຣູປໍ ມຎ຺ຈາທີສຸ ຈ ອຸປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີປິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິນຍປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ຄຣຸເກ ຐາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກເທສນາຍໍ ປນ ຄຫຏ຺ຐານມ຺ປິ ວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເນສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກໍ…ເປ… ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ອປເຣ.

ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖຕ຺ຖຣນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ເຐ ອຕ຺ຖຣິຕໍ ອຕ຺ຖຣຓໍ ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ. ອສ຺ສຣຖຕ຺ຖເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກທລິມິຄປວຣ-ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓກມ຺ປິ ຈາຕິ ກທລິມິຄຈມ຺ມໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກຕໍ ປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ກິຣ ເສຕວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປຣິ ກທລິມິຄຈມ຺ມໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສິພ຺ເພຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ປິ-ສທ຺ເທນ ອຊິນປ຺ປເວຓີ ຄຫິຕາ. ອຊິນປ຺ປເວຓີ ນາມ ອຊິນຈມ຺ເມຫິ ມຎ຺ຈປມາເຓນ ສິພ຺ເພຕ຺ວາ ກຕາ ປເວຓີ. ຕານິ ກິຣ ຈມ຺ມານິ ສຸຂຸມຕຣານິ, ຕສ຺ມາ ທຸປຏ຺ຏຕິປຏ຺ຏານິ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊິນປ຺ປເວຓີ’’ຕິ.

໒໖໖໑. ຣຕ຺ຕວິຕານສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຕິ ກຸສຸມ຺ຠາທິຣຕ຺ຕສ຺ສ ໂລຫິຕວິຕານສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓຫິ ອຕ຺ຖຕໍ ສຍນາສນຎ຺ຈ. ກສາວຣຕ຺ຕວິຕານສ຺ສ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນ ອຕ຺ຖຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ອກປ຺ປິເຍ’’ຕິອາທິ.

ທ຺ວິຘາ ຣຕ຺ຕູປຘານກນ຺ຕິ ສີສປສ຺ເສ, ປາທປສ຺ເສ ຈາຕິ ອຸຠໂຕປສ຺ເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຣຕ຺ຕພິພ຺ໂພຫນວນ຺ຕຎ຺ຈ ສຍນາສນໍ. ອິທໍ ສພ຺ພໍ ອກປ຺ປິຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຍໍ ປນ ເອກເມວ ອຸປຘານໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຣຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປທຸມວຓ຺ຓໍ ວາ ວິຈິຕ຺ຣໍ ວາ, ສເຈ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໔) ອຏ຺ຐກຖາວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອເຕເນວ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍຣຕ຺ຕານິປິ ທ຺ເວ ພິພ຺ໂພຫນານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຣຕ຺ຕວິຕານມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອໂລຫິຕການິ ທ຺ເວປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິເຍວ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ທາຕພ຺ພານິ, ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຈ ຕິຣິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ລຠຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ປນ ‘‘ອຄິລານສ຺ສ ສີສູປຘານຎ຺ຈ ປາທູປຘານຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວຍເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ຄິລານສ຺ສ ພິພ຺ໂພຫນານິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຄິລາໂນເຍວ ມຎ຺ເຈ ຕິຣິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ລຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໖໖໒. ອຸທ຺ຘໍ ເສຕວິຕານມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ອກປ຺ປິເຍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ ສຕິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ.

໒໖໖໓. ‘‘ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາສນ຺ທາທິຕ຺ຕຍສ຺ສ ວຏ຺ຏນາກາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ໂຄນກາທິ ທ຺ວິຘາຣຕ຺ຕູປຘານກປຣິຍນ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ. ຄິຫິສນ຺ຕກນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕກໍ ເຕຫິເຍວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອິມິນາ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ເຕສໍ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ລຠເຕຕິ ນິສີທິຕຸໍ ລຠຕິ.

໒໖໖໔. ຕໍ ກຕ຺ຖ ລຠຕີຕິ ປເທສນິຍມໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ຘມ຺ມາສເນ’’ຕິອາທິ. ຘມ຺ມາສເນຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຍທິ ຘມ຺ມາສເນ ສງ຺ຆິກມ຺ປິ ໂຄນກາທິໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ອນາຓຕ຺ຕາ ອາຣາມິກາທໂຍ ສຍເມວ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ ເຈວ ນີຫຣນ຺ຕິ ຈ, ເອຕໍ ຄິຫິວິກຕນີຫາຣໍ ນາມ. ອິມິນາ ຄິຫິວິກຕນີຫາເຣນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໐; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ປກິຓ຺ຓກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ໕໖ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ວາຕິ ວິຫາເຣ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປຣິເວສນຏ຺ຐາເນ ວາ ໂຠຊນສາລາຍໍ ວາ. ອປິສທ຺ເທນ ຄິຫີນໍ ເຄເຫປິ ເຕຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂຄນກາທິມ຺ຫິ ນິສີທິຕຸໍ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ຘມ຺ມາສນາທິປເທສນິຍມເນນ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄິຫິປຎ຺ຎຕ຺ເຕປິ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ຠູມຕ຺ຖຣຓເກຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກເຕ’’ຕິ ເສໂສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຆິເກ ວາ ຄິຫິສນ຺ຕເກ ວາ ໂຄນກາທິມ຺ຫິ ສຫຘມ຺ມິເກຫິ ອນາຓຕ຺ເຕຫິ ຄິຫີຫິ ເອວ ຠູມຕ຺ຖຣເຓ ກເຕ. ສຍິຕຸນ຺ຕິ ອຸປຣິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປິ-ສທ຺ເທນ ນິສີທິຕຸມ຺ປິ ວາຕິ ສມຸຈ຺ຈິໂນຕິ. ‘‘ຠູມຕ຺ຖຣຓເກ’’ຕິ ອິມິນາ ຄິຫີຫິ ເອວ ມຎ຺ຈາທີສຸ ສຍນຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖເຕ ອຸປຣິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ສຍິຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ.

ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ.