ປວາຣຓກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໖໓໓. ‘‘ປວາຣຓາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ຈາຕຸທ຺ທສີ’’ຕິອາທີຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ທິເນ ກາຕພ຺ພາ ປວາຣຓາ ອເຠໂທປຈາເຣນ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ສາມຄ຺ຄີ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ຕສຣູປາວ. ສາມຄ຺ຄິປວາຣຓໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຈ ປຐມໍ ປວາຣຓໍ ຐເປຕ຺ວາ ປາຏິປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ກຕ຺ຕິກຈາຕຸມາສິປຸຓ຺ຓມາ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ກາຕພ຺ພາ, ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ວາ ປຸເຣ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕວາຈີ ທ຺ເວກວາຈີຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ເຕວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍ, ທ຺ເວວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍ, ເອກວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕໍ ຕໍ ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພາ ປວາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໖໓໔. ຕີຓິ ກມ຺ມານິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ, ອນ຺ເຕເນວ ປວາຣເຍຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປວາຣຓກມ຺ມານິ, ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ປວາຣຓກມ຺ມໍ…ເປ… ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ປວາຣຓກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໒) ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ປວາຣຓກມ຺ມໍ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ປວາຣຓກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ…ເປ… ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ປວາຣຓກມ຺ມໍ, ເອວຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປວາຣຓກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມຫາວ. ໒໑໒) ຕີຓິ ອກຕ຺ຕພ຺ພານິ ປວາຣຓກມ຺ມານິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ອນຸຎ຺ຎາເຕນ ຈຕຸຕ຺ເຖນ ປວາຣຓກມ຺ເມນ ປວາເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ວິຠາເຄກເທສໍ ‘‘ປຎ຺ຈ ຍສ຺ມິໍ ປນາວາເສ’’ຕິອາທິນາ ວກ຺ຂຕິ.

໒໖໓໕. ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ສມາເປຕ຺ວາຕິ –

‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ, ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈ;

ປວາຣຓາຍ ເອຕານິ, ‘ປຸພ຺ພກຣຓ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອຸຕຸກ຺ຂານໍ, ຠິກ຺ຂຸຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ;

ປວາຣຓາຍ ເອຕານິ, ‘ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. –

ວຸຕ຺ຕໍ ນວວິຘໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ.

ປຕ຺ຕກລ຺ເລ ສມານິເຕຕິ –

‘‘ປວາຣຓາ ຍາວຕິກາ ຈ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ,

ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ;

ວຊ຺ຊນີຍາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ມິໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ,

‘ປຕ຺ຕກລ຺ລ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. –

ວຸຕ຺ເຕ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ປຕ຺ຕກລ຺ເລ ສໂມຘານິເຕ ປຣິສມາປິເຕ.

ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊ ປວາຣຓາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໐) ເອວໍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ຈ ‘‘ເຕວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ທານາທິກຣເຓນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຣຕ຺ຕິຍາ ເຂປິຕາຍ ຈ ຣາຊາທິອນ຺ຕຣາເຍ ສຕິ ຈ ຕທນຸຣູປໂຕ ‘‘ທ຺ເວວາຈິກໍ, ເອກວາຈິກໍ, ສມານວສ຺ສິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ, ຕາສໍ ວິເສໂສ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິໂຕເຍວ. ຍຖາຫ –

‘‘ເອວຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ເຕວາຈິກຎ຺ຈ ທ຺ເວວາຈິກຎ຺ຈ ເອກວາຈິກຎ຺ຈ ປວາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສມານວສ຺ສິກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ເຕວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ເຕວາຈິກເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘ທ຺ເວວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວວາຈິກຎ຺ຈ ເຕວາຈິກຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ, ເອກວາຈິກຎ຺ຈ ສມານວສ຺ສິກຎ຺ຈ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ເອກວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ເອກວາຈິກທ຺ເວວາຈິກເຕວາຈິການິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ສມານວສ຺ສິກເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ສມານວສ຺ສິກ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໑໐).

ກາຕພ຺ພາຕິ ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ ‘‘ສງ຺ຆໍ, ອາວຸໂສ, ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອາວຸໂສ, ສງ຺ຆໍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ…ເປ… ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໐) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກາຕພ຺ພາ. ນວເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ…ເປ… ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມີຕິ (ມຫາວ. ໒໑໐) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກາຕພ຺ພາ.

໒໖໓໖. ເຖເຣສຸ ປວາເຣນ຺ເຕສຸ ໂຍ ປນ ນໂວ, ໂສ ສຍໍ ຍາວ ປວາເຣຕິ, ຕາວ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີເທຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໖໓໗. ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ຕໂຍປິ ວາ ເອກາວາເສ ເອກສີມາຍໍ ວສນ຺ຕິ ເຈ, ຎຕ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ອຊ຺ຊ ປວາຣຓາ, ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ມຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປວາເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໖) ຄຓຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ປວາເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ປວາເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕ ຕໂຍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຠິກ຺ຂູ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໖) ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ນເວນປິ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວາເຣຕພ຺ພໍ.

໒໖໓໘. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປວາເຣຍ຺ຍຸໍ, ວິນາ ຎຕ຺ຕິໍ ທຸເວ ຊນາ. ເຕສຸ ເຖເຣນ ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປວາເຣມິ…ເປ… ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໗) ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ນເວນປິ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປວາເຣມິ…ເປ… ວທຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສາມິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປວາເຣມິ…ເປ… ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວາເຣຕພ຺ພໍ.

ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ສມາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ປວາຣຓາ ຈາຕຸທ຺ທສີ’’ຕິ ວາ ‘‘ປນ຺ນຣສີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ຍຖາຫ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ປວາຣຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ຈາຕຸທ຺ທສິກາ ໂຫຕິ, ‘ອຊ຺ຊ ເມ ປວາຣຓາ ຈາຕຸທ຺ທສີ’ຕິ, ສເຈ ປນ຺ນຣສິກາ, ‘ອຊ຺ຊ ເມ ປວາຣຓາ ປນ຺ນຣສີ’ຕິ ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໑໘), ອິມິນາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫາທິຎຕ຺ຕີສຸ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ໂສ ໂສ ໂວຫາໂຣ ກາຕພ຺ໂພຕິ ທີປິຕເມວ.

ເສສາ ສງ຺ຆປວາຣຓາຕິ ປຎ຺ຈຫິ, ອຕິເຣເກຫິ ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພາ ປວາຣຓາ ສງ຺ຆປວາຣຓາ.

໒໖໓໙. ປວາຣິເຕຕິ ປຐມປວາຣຓາຍ ປວາຣິເຕ. ອນາຄໂຕຕິ ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຸຣິມິກາຍ ຈ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ຈ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄໂຕ. ອວຸຕ຺ໂຖຕິ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ອຸປຄໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຂຸທ຺ທສິກ຺ຂາວຓ຺ຓນາຍ ‘‘ອວຸຕ຺ໂຖຕິ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ອຸປຄໂຕ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ‘ອວຸຕ຺ໂຖ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ ເສໂສ.

໒໖໔໐-໑. ຍສ຺ມິໍ ປນາວາເສ ປຎ຺ຈ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ຕໂຍ ວາ ສມຓາ ວສນ຺ຕິ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ສ ປວາຣຓໍ ຫຣິຕ຺ວານ ສເຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປວາເຣນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ເສສນ຺ຕິ ‘‘ອຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປວາຣຓາຘິກາເຣ. ພຸໂຘຕິ ວິນຍຘໂຣ. ອຸໂປສເຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ອຸໂປສຖວິນິຈ຺ຉເຍ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ. ນເຍຕິ ຊາເນຍ຺ຍ.

໒໖໔໒. ສມ຺ປາເທຕຕ຺ຕໂນ ສຸຈິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸໂປສຖໍ ສມ຺ປາເທຕິ. ສພ຺ພໍ ສາເຘຕີຕິ ອຸໂປສຖາທິສພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ນິປ຺ຜາເທຕິ. ນຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸໂປສຖໍ ນ ນິປ຺ຜາເທຕິ.

໒໖໔໓. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຈິໍ ນ ສາເຘຕິ, ຕສ຺ມາ. ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ. ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘຕ຺ຖເມວິຘາຕິ ອຸໂປສຖາທິກມ຺ມນິປ຺ປຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມາທິປກຣເຓ. ປາຣິສຸທ຺ຘິປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ ປວາຣຓາ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຉນ຺ທໍ ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ວາ, ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ປວາຣຓ’’ນ຺ຕິ.

ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິປວາຣຓໍ ເທນ຺ເຕນ ສເຈ ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຉນ຺ທາທິຫາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ຉນ຺ທໍ ທມ຺ມິ, ຉນ຺ທໍ ເມ ຫຣ, ຉນ຺ທໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໖໕), ‘‘ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທມ຺ມິ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ຫຣ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໖໔), ‘‘ປວາຣຓໍ ທມ຺ມິ, ປວາຣຓໍ ເມ ຫຣ, ປວາຣຓໍ ເມ ອາໂຣເຈຫິ, ມມຕ຺ຖາຍ ປວາເຣຫີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໓).

໒໖໔໔. ‘‘ຉນ຺ໂທ ເອເກນາ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ເອເກນ ພຫູນມ຺ປິ ຉນ຺ໂທ ຫາຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ຫາຕພ຺ພາ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປວາຣຓາ ຫາຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ປຣມ຺ປຣາຫໂຏ ຉນ຺ໂທຕິ ພຫູນໍ ວາ ເອກສ຺ສ ວາ ຉນ຺ທາທິຫາຣກສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ອນ຺ຕຣາ ອຎ຺ເຎນ ຄຫິຕາ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິປວາຣຓາ. ວິສຸທ຺ຘິຍາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ ອນວຊ຺ຊຠາວາຍ ນ ປາປຸຓາຕິ ພິຬາລສງ຺ຂລິກຉນ຺ທາທີນໍ ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ອຄມເນນ ວຄ຺ຄຠາວກຣຓໂຕ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ພິຬາລສງ຺ຂລິກາຍ ປຐມວລຍໍ ທຸຕິຍວລຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ນ ຕຕິຍໍ, ເອວມິເມປິ ຉນ຺ທາທໂຍ ທາຍເກນ ຍສ຺ສ ທິນ຺ນາ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ພິຬາລສງ຺ຂລິກາສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ພິຬາລສງ຺ຂລິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ພິຬາລສງ຺ຂລິກາຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍາສໍ ກາສຎ຺ຈິ ສງ຺ຂລິການໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໒໖໔໕-໖. ຉນ຺ທໍ ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ວາ ປວາຣຓໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຉນ຺ທາທິຫາຣໂກ ສງ຺ຆມປ຺ປຕ຺ວາ ສເຈ ສາມເຓຣາທິຠາວໍ ປຏິຊາເນຍ຺ຍ ວາ ວິພ຺ຠເມຍ຺ຍ ວາ ມເຣຍ຺ຍ ວາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຉນ຺ທາທິຠາວໍ ນາຫຏໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆໍ ປຕ຺ວາ ເອວໍ ສິຍາ ສາມເຓຣາທິຠາວໍ ປຏິຊານນ຺ໂຕ, ວິພ຺ຠນ຺ໂຕ, ກາລກໂຕ ວາ ຠເວຍ຺ຍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຫຏໍ ອານີຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ສາມເຓຣາທິຠາວໍ ວາ ປຏິຊາເນຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອຫໍ ສາມເຓໂຣ’’ຕິອາທິນາ ຠູຕໍ ສາມເຓຣາທິຠາວໍ ກເຖຍ຺ຍ, ປຈ຺ຉາ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ຄຫິໂຕ.

໒໖໔໗. ສງ຺ຆໍ ປຕ຺ວາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕໍຕໍກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸວຄ຺ຄາທິສງ຺ຆສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສໍ ປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປມຕ຺ໂຕຕິ ປມາທໍ ສຕິສມ຺ໂມສໍ ປຕ຺ໂຕ. ສຸຕ຺ໂຕຕິ ນິທ຺ທູປຄໂຕ. ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໂກຕິ ຍກ຺ຂາທີຫິ ວິກ຺ເຂປມາປາທິຕຈິຕ຺ໂຕ. ນາໂຣເຈຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຉນ຺ທາທີນໍ ອາຫຏຠາວໍ ເອກສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ກເຖຕິ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ສຎ຺ເຈເຕຕ຺ວາ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ອນາທຣິໂຍ ນາໂຣເຈຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ.

໒໖໔໘. ເຍ ເຕຕິ ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣາ ວາ ນວາ ວາ ມຊ຺ຌິມາ ວາ. ວິປສ຺ສນາຕິ ສຫຈຣິເຍນ ສມໂຖປິ ຄຍ຺ຫຕິ. ສມຖວິປສ຺ສນາ ຈ ອິຘ ຕຣຸຓາເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນາຍຸຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຣຸຓາຫິ ສມຖວິປສ຺ສນາຫິ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ອຕນ຺ທິຕາຕິ ອນລສາ.

‘‘ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິ-ສທ຺ເທນ ຣຕ຺ຕິຍາເຍວ ຄຫຓໍ, ອຸທາຫຸ ເອກເທສສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕາປຣຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພາ ຈ ສາ ຣຕ຺ຕິ ຈາຕິ ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕິ, ປຐມຍາໂມ, ອປຣາ ຈ ສາ ຣຕ຺ຕິ ຈາຕິ ອປຣຣຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມຍາໂມ, ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕິ ຈ ອປຣຣຕ຺ຕິ ຈາຕິ ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ເທ ສມາສນ຺ເຕ ອ-ກາຣປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕາປຣຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາປິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ມຊ຺ຌິມຍາເມ ກາຍທຣຖວູປສມນຕ຺ຖາຍ ສຸປນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ຕໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຍາເມສຸ ນິຣນ຺ຕຣຠາວນານຸໂຍໂຄ ກາຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປສ຺ສນາ ປຣາຍນາ ສມຖວິປສ຺ສນາວ ປຣໍ ອຍນໍ ປຕິຏ຺ຐາ ເອເຕສນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາປຣາຍນາ, ສມຖວິປສ຺ສນາຍ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໖໔໙. ລທ຺ໂຘ ຜາສຸວິຫາໂຣ ເຍຫິ ເຕ ລທ຺ຘຜາສຸວິຫາຣາ, ເຕສໍ. ຜາສຸວິຫາໂຣຕິ ຈ ສຸຂວິຫາຣສ຺ສ ມູລກາຣຓຕ຺ຕາ ຕຣຸຓາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ປຏິລທ຺ຘຕຣຸຓສມຖວິປສ຺ສນານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິຍາ ນ ປຣິຫານິຕິ ປຣິຫານິ ນາມ ເອວໍ ກເຕ ນ ຠເວຍ຺ຍ.

ກຕ຺ຕິກມາສເກຕິ ຈີວຣມາສສງ຺ຂາເຕ ກຕ຺ຕິກມາເສ ປວາຣຓາຍ ສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ‘‘ສງ຺ຄາໂຫ’’ຕິ ທີໂຆ ກໂຕ, ປວາຣຓາສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຫ –

‘‘ປວາຣຓາສງ຺ຄໂຫ ຈ ນາມາຍໍ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານານໍ ຖາມຄຕສມຖວິປສ຺ສນານໍ ໂສຕາປນ຺ນາທີນຎ຺ຈ ນ ທາຕພ຺ໂພ. ຕຣຸຓສມຖວິປສ຺ສນາລາຠິໂນ ປນ ສພ຺ເພ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຸປຑ຺ຒາ ວາ, ເອກປຸຄ຺ຄໂລ ວາ, ເອກສ຺ສປິ ວເສນ ທາຕພ຺ໂພເຍວ. ທິນ຺ເນ ປວາຣຓາສງ຺ຄເຫ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປຣິຫາໂຣວ ໂຫຕິ, ອາຄນ຺ຕຸກາ ເຕສໍ ເສນາສນໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ເຕຫິປິ ຉິນ຺ນວສ຺ເສຫິ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ປວາເຣຕ຺ວາ ປນ ອນ຺ຕຣາປິ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິຕຸໍ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໑).

ປວາຣຓາສງ຺ຄຫສ຺ສ ທານປ຺ປກາໂຣ ປນ ປາຬິໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ປວາຣຓກ຺ຂນ຺ຘກກຖາວຓ຺ຓນາ.