ສມຖເຠທໍ

ອຘິກຣຓປຣິຍາຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໙໓. ຉຏ຺ເຐ ປຣິຍາຍວາເຣ ອໂລໂຠ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມຕິອາທິ ສາສນຏ຺ຐິຕິຍາ ອວິປຣີຕໂຕ ຘມ຺ມວາທິສ຺ສ ວິວາທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ຐານານີຕິ ຘມ຺ມາທີສຸ ອຘມ຺ໂມຕິອາທິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ທີປນານິ ອິເຘວ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ, ຕານິ ເອວ ກາຍກລຫາທິວິວາທສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ຐານານິ, ໂອກາສຕ຺ຕາ ວຕ຺ຖູນິ, ອາຘາຣຕ຺ຕາ ຠູມິໂຍຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ອພ຺ຍາກຕເຫຕູຕິ ອເສກ຺ຂານໍ ວິວາທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວາທສ ມູລານີຕິ ໂກໂຘ ອຸປນາໂຫ, ມກ຺ໂຂ ປລາໂສ, ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍໍ, ປາປິຈ຺ຉຕາ ມຫິຈ຺ຉຕາ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສິຕາ ອາຘານຄ຺ຄາຫີທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕານີຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຍຸຄຬານໍ ວເສນ ຉ ຘມ຺ມາ ເຈວ ໂລຠາທໂຍ ຉ ເຫຕູ ຈາຕິ ທ຺ວາທສ ຘມ຺ມາ ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ມູລານິ.

໒໙໔. ຈຸທ຺ທສ ມູລານີຕິ ຕາເນວ ທ຺ວາທສ ກາຍວາຈາຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈຸທ຺ທສ ອນຸວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ມູລານິ.

໒໙໕. ປຖວີຂຓນາທີສຸ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ເຊສຸ ກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕມູລິກາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອໂລໂຠ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ຐານານີຕິອາທິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ປຏິຈ຺ຉາທນປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓປຈ຺ຈຍາ ຈຕສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໒໙໐) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉ ເຫຕູ’’ຕິ ອິທໍ ກຸສລານໍ ອາປຕ຺ຕິເຫຕຸໂວຫາຣສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ກຸສລເຫຕູນໍ ອຠາວໂຕ. ‘‘ອໂລໂຠ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ’’ຕິ ຫິ ອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປຕ຺ຕິເຫຕໂວ ເອວ ຫິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມນາເມນ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໙໖. ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມານິ ຐານານີຕິອາທີສຸ ອປໂລກນວາຈາ, ຎຕ຺ຕິອາທິວາຈາໂຍ ຈ ກມ຺ມານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕາ ເອວ ຫິ ເອກສີມາຍໍ ສາມຄ຺ຄິມຸປຄຕານໍ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອນຸມຕິຍາ ສາວນກິຣິຍານິປ຺ຜຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສງ຺ຆຄຓກິຈ຺ຈສຠາວສ຺ສ ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານາຠາເວນ ‘‘ຐານວຕ຺ຖຸຠູມິໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອກໍ ມູລໍ ສງ຺ໂຆຕິ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຓຎຕ຺ຕິອປໂລກນານຎ຺ຫິ ຄໂຓປິ ມູລນ຺ຕິ. ຎຕ຺ຕິໂຕ ວາຕິ ຎຕ຺ຕິຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມວາຈານໍ ຎຕ຺ຕິຣູປຕ຺ຕາ, ຎຕ຺ຕິປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ກມ຺ມຎຕ຺ຕິກມ຺ມວາຈາຎຕ຺ຕິວເສນ ຫິ ທຸວິຘາສຸ ຎຕ຺ຕີສຸ ອນຸສ຺ສາວນາປິ ກມ຺ມມູລກນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຎຕ຺ຕິວິຠາໂຄ ຈາຍໍ ອຸປຣິ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕ ສມຖາ…ເປ… ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉາວຈນໍ. ‘‘ສິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ວິສຊ຺ຊນໍ. ‘‘ກຖຎ຺ຈ ສິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸນ ປຸຈ຺ຉາ. ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ທ຺ເວ ສມຖາຕິອາທິ ປຸນ ວິສຊ຺ຊນໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວຕ຺ຖຸວເສນາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຕ຺ຕ ສມຖາ ທສ ສມຖາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ‘‘ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ທສ ສມຖາ ສຕ຺ຕ ສມຖາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຈຕຸພ຺ພິຘາຘິກຣຓສງ຺ຂາຕວຕ຺ຖຸວເສນ ຈ ເທສນາກ຺ກມສງ຺ຂາຕປຣິຍາຍວເສນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຘິກຣຓປຣິຍາຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຘາຣຓວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໒໙໗. ສຕ຺ຕເມ ສາຘາຣຓວາເຣ ສາຘາຣຓາຕິ ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ວູປສມນກິຈ຺ຈສາຘາຣຓາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໒໙໘. ອຏ຺ຐເມ ຕພ຺ຠາຄິຍວາເຣ ຕພ຺ຠາຄິຍາຕິ ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ວູປສມນໂຕ ຕປ຺ປກ຺ຂິກາ.

ສາຘາຣຓວາຣາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຖາສມຖສ຺ສສາຘາຣຓວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໙໙. ນວເມ ສມຖາສມຖສາຘາຣຓວາເຣ ‘‘ສພ຺ເພ ສມຖາ ເອກໂຕວ ອຘິກຣຓໍ ສເມນ຺ຕິ ອຸທາຫຸ ນານາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ເຕນ ‘‘ສມຖາ ສມຖສ຺ສ ສາຘາຣຓາ, ສມຖາ ສມຖສ຺ສ ອສາຘາຣຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິວາທາທິອຘິກຣຓກ຺ກເມນ ຕພ຺ພູປສມເຫຕຸຠູເຕ ສມເຖ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ ວິນາ ກສ຺ສຈິ ສມຖສ຺ສ ອສມ຺ຠວາ ເສສາ ຉປິ ສມຖາ ສມ຺ມຸຂາວິນຍສ຺ສ ສາຘາຣຓາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ປນ ຉນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂາຠາວໂຕ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສາຘາຣຓາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕພ຺ຠາຄິຍວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສມຖາສມຖສ຺ສສາຘາຣຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຖສມ຺ມຸຂາວິນຍວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໓໐໑-໓. ເອກາທສມວາເຣປິ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍຕິອາທິ ປຸຈ຺ຉາ. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ສຕິວິນໂຍຕິອາທິ ວິສຊ຺ຊນໍ. ເອວໍ ວິນຍວາເຣ ກຸສລ-ວາເຣ ຕໂຕ ປເຣສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສຊ຺ຊນປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ສິຍາ ກຸສໂລຕິອາທີສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິນຍກມ຺ເມ, ວິວາທາທິມ຺ຫິ ຈ ນິຍຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລານໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊນກກຸສລາທີນໍ ວເສນ ສມ຺ມຸຂາວິນຍາທີນໍ, ວິວາທາທີນຎ຺ຈ ກຸສລາທິຠາໂວ ເຕນ ເຕນ ອຸປຈາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ມາ ປເນຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ນາມ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊສຠາວຕ຺ຕາ ອກຸສເລ ວິຊ຺ຊມາເນປິ ອກຸສລຕ຺ຕູປຈາໂຣ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓສ຺ສ ອກຸສລຕ຺ຕູປຈາໂຣ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ອກຸສໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໔. ຕໂຕ ປເຣສຸ ຍຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍສ຺ສ ອິຕເຣຫິ ສມເຖຫິ ນິຍເມນ ສໍສຏ຺ຐຕໍ, ອິຕເຣສໍ ປນ ຉນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສຄ຺ຄາຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມຖສມ຺ມຸຂາວິນຍວາຣາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວາ ສມຖາຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາຕິອາທິ ສມຖານໍ ອຘິກຣເຓສຸ ເອວ ຍຖາຣຫໍ ປວຕ຺ຕິໍ, ອຘິກຣຓານິ ວິນາ ເຕສໍ ວິສຸໍ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ອຘິກຣຓໂຕ ສມເຖຫິ ວິໂຍເຊຕ຺ວາ ອສໍສຏ຺ເຐ ກຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສໍສຏ຺ຐຕາຍ ຐິຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ນານຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອຘິກຣຓວູປສມກ຺ຂເຓ ເອວ ເຕສໍ ອສໍສຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ກິໍ ສກ຺ກາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ອຘິກຣຓນ຺ຕິອາທິ ຄາຣຍ຺ຫວາທທສ຺ສນໍ. ໂສ ມາ ເຫວນ຺ຕິ ໂຍ ເອວໍ ວທຕິ, ໂສ ‘‘ມາ ເອວໍ ວທາ’’ຕິ ວຈນີໂຍ ອສ຺ສ, ນ ຈ ລພ຺ຠຕິ ສມຖານໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຘິກຣຓາ ວູປສມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ປຫານາວຕ຺ຖານສງ຺ຂາຕໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ລກ຺ຂຓໂຕ ປນ ອຘິກຣເຓຫິ ສມຖານໍ ນານາກຣຓໍ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສມຖາ ອຘິກຣເຓຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ອປໂລກນາທີຫິ ຈຕູຫິ ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓຫິ ສພ຺ເພປິ ສມຖາ ນິຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນາຎ຺ເຎຫີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ ວິວາທາຘິກຣເຓນ ນ ສມ຺ມຕິ. ອນຸວາທ…ເປ… ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓນ ນ ສມ຺ມຕິ, ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິອາທິ (ປຣິ. ໓໑໑).

໓໐໗-໓໑໓. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ກຕິຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕີຕິອາທິໂກ ສມ຺ມຕິວາໂຣ. ຕທນນ຺ຕໂຣ ສມ຺ມຕິນສມ຺ມຕິວາໂຣ ຈ ອຘິກຣເຓຫິ ສມຖານໍ ສໍສຏ຺ຐຕໍ, ວິສໍສຏ຺ຐຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ສມຖາ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິອາທິໂກ ສມຖາຘິກຣຓວາໂຣ ສມຖານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອຘິກຣເຓຫິ ຈ ອຘິກຣຓານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ສມເຖຫິ ຈ ວູປສມາວູປສມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໓໑໔. ສມຸຏ຺ຐາເປຕິວາໂຣ ປນ ອຘິກຣເຓຫິ ອຘິກຣຓານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປ຺ປກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ກຕມໍ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ຠວມຕ຺ເຕນ ເອກມ຺ປິ ອຘິກຣຓໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖຎ຺ຈຣຫິ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ອນນ຺ຕຣເມວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈຍາ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ອຸຠິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິວາທປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເຂມຠງ຺ຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເຕສໍ ປກ຺ຂໍ ປຣິເຍສເນນ ກລຫໍ ວຑ຺ຒນ຺ຕານໍ ວິວາໂທ ກຎ຺ຈິ ມຫາປຣິສໍ ສງ຺ຆປຣິຓາຍກໍ ລຊ຺ຊິໍ ອາຄມ຺ມ ວູປສມໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຖາ ອວູປສມນ຺ເຕ ປນ ວິວາໂທ ກເມນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສກເລປິ ສງ຺ເຆ ວິວາທໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕໂຕ ອນຸວາທາທີນີຕິ ເອວໍ ປຣມ຺ປຣກ຺ກເມນ ວູປສມກາຣຓາຠາເວ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິກຣຓານິ ຊາຍນ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສງ຺ໂຆ ວິວທຕິ ວິວາທາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ. ສງ຺ຆສ຺ສ ວິວທໂຕ ໂຍ ວິວາໂທ, ຕໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠຊຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໑໘. ຕທນນ຺ຕຣວາເຣ ປນ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານນ຺ຕິອາທິ ອຘິກຣຓານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕປິ ສໍສຄ຺ຄຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ຠຊຕີຕິອາທີສຸ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ຈຕູສຸ ອຘິກຣເຓສຸ ວິວາທາຘິກຣຓຠາວເມວ ຠຊຕິ, ນາຎ຺ຎາຘິກຣຓຠາວໍ, ຈຕູສຸ ອຘິກຣເຓສຸ ວິວາທາຘິກຣຓຕ຺ຕເມວ ນິສ຺ສິຕໍ ວິວາທາຘິກຣຓເມວ ປຣິຍາປນ຺ນໍ ວິວາທາຘິກຣຓຠາເວເນວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໓໑໙. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສມຖານໍ ກຕິ ສມເຖ ຠຊຕີຕິອາທິ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານໍ ວູປສມເນ ສຕິ ນິຍຕສມເຖ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຕິ ສມເຖ ຠຊຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປສມຕ຺ຖາຍ ກິຕ຺ຕເກ ສມເຖ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ກິຕ຺ຕເກ ສມເຖ ອາຄມ຺ມ ວູປສມໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕິ ສມຖປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ວູປສເມຕຸໍ ກຕິສຸ ສມເຖສຸ ເຕຫິ ສມານວເສນ ປວິຏ຺ຐໍ. ກຕິຫິ ສມເຖຫິ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ວູປສມໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ກຕິຫິ ສມເຖຫິ ວູປສມກຣຓຕ຺ຖໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ຠຊຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.