ວິມຕິວິໂນທນີ-ຏີກາ (ທຸຕິໂຍ ຠາໂຄ)

໕. ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑໍ

໑. ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ

໑. ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑. ມຸສາວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສິກ຺ຂາປເທ ຂຸທ຺ທການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຂຸທ຺ທກ-ສທ຺ໂທ ພຫຸ-ສທ຺ທປຣິຍາໂຍ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ວຄ຺ເຄສຸ, ຂຸທ຺ທເກສຸ ວາ. ‘‘ຊານິຕພ຺ພໂຕ’’ຕິ ເຫຕຸໂນ ວິປກ຺ເຂປິ ນິພ຺ພາເນ ວຕ຺ຕນໂຕ ອເນກນ຺ຕິກຕ຺ເຕ ປເຣຫິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ມຍາ ອຍໍ ເຫຕຸ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຕໍ ກາຣຓໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸໍ ປຸນ ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມໂຕຕິ ມຍາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວທຕິ. ‘‘ສມ຺ປຊານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອນຸນາສິກໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຊານນ຺ໂຕ’’ຕິ.

໒. ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທຕິ ອຕ຺ຕນາ ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຕຖຠາວໍ ປຸພ຺ເພປິ ຊານິຕ຺ວາ, ວຈນກ຺ຂເຓ ຈ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ມຸສາວາທຠຓເນ. ເຕນາຫ ‘‘ຊານິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ມຸສາວາເທຕິ ຈ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ, ຕສ຺ມາ ມຸສາຠຓນນິມິຕ຺ຕໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ, ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ອີທິເສສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓. ວທນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ວາຈາຕິ ອາຫ ‘‘ມິຈ຺ຉາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຘນຸນາ ວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ປາກຏວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂອຬາຣິເກນາ’’ຕິ.

໑໑. ຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຸສາວາໂທ ຊາໂຕ. ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິໍ, ນ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ຊາຕິອາທີຫິ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ປຣໍ ທວາ ວທນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຕໍ ໂຫຕິ. ຈາເຣສຸນ຺ຕິ ອຸປເນສຸໍ. ວຕ຺ຖຸວິປຣີຕຕາ, ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣຕາ, ຍມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຖຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນປໂຍໂຄ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ວຕ຺ຖຸວິປຣີຕຕາຍ ຫິ ອສຕິ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣຕາຍ ວິຎ຺ຎາປິເຕປິ ມຸສາວາໂທ ນ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ກຏມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສາປິ ອງ຺ຄເມວາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນຕ຺ຖໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ, ປຣິຍາເຍນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ສງ຺ຆາທິເສເສນານຸທ຺ຘໍສນໂອມສວາທາທີສຸ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐຫີນຊາຕິອາທີຫິ ທວາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ, ເກວລໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໓. ທຸຕິເຍ ປຸພ຺ເພ ປຕິຏ຺ຐິຕາຣປ຺ປເທສໍ ປຸນ ອເຣ ປຕ຺ເຕຕິ ປຐມໍ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕເນມິປ຺ປເທເສ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕. ປຸພ຺ເພຕິ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກາ ນາມ ຄພ຺ຠມລາທິຫາຣກາ. ຕຈ຺ຉກກມ຺ມນ຺ຕິ ປາສາຓໂກຏ຺ຏນາທິວຑ຺ຒກີກມ຺ມໍ. ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຄຓນາຕິ ອງ຺ຄຸລິສງ຺ໂກຈເນເນວ ຄຓນາ. ອຈ຺ຉິທ຺ທກຄຓນາ ນາມ ເອກຏ຺ຐານທສຏ຺ຐານາທີສຸ ສາຣິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ຄຓນາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ກລນປຏອຸປ຺ປາທນໂວກ຺ລນຠາຄຫາຣາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ປິຓ຺ຑຄຓນາ ຄຫິຕາ. ຍສ຺ສ ສາ ປຄຸຓາ, ໂສ ຣຸກ຺ຂມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕການິ ເອຕ຺ຖ ປຓ຺ຓານີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ຍຠ-ເມຖຸເນຕິ ວຈນໂຕ ອາຫ ‘‘ຍ-ກາຣ-ຠ-ກາເຣ’’ຕິອາທິ.

໑໖. ນ ປຸຣິເມນາຕິ ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປເທນ. ໂສປິ ອາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຸປສຄ຺ຄາທິວິສິຏ຺ເຐຫິປິ ວທນ຺ໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິຍາວ ກາເຣຕພ຺ໂພ.

໒໖. ທຸພ຺ຠາສິຕນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຬິຍໍ ອນາຄເຕຫິປິ ປຣມ຺ມຸຂາ ວທນ຺ຕສ຺ສປິ ທຸພ຺ຠາສິຕເມວາຕິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ ຕໂຕ ລາມກາປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວາ, ອນາປຕ຺ຕິຍາເປຕ຺ຖ ຠວິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພສຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຈນຕ຺ຖວິທູຫິ ຕິຣຈ຺ຉານາທໂຍປິ ຄຫິຕາ.

໓໕. ອນຸສາສນີປຸເຣກ຺ຂາຣຕາຍ ວາ ປາປຄຣຫິຕາຍ ວາ ວທນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ໂກເປ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ກາຍວິກາຣມຕ຺ເຕນປິ ໂອມສນສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ, ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິວາເຣ ປນ ‘‘ຈຕຸຕ຺ເຖນ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາເນນ…ເປ… ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ. ນ ຫີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປຣິ. ໒໗໖) ອິຕຣານິ ສມຸຏ຺ຐານານິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈມສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ທຸພ຺ຠາສິຕາປຕ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ. ທວກມ຺ຍຕາຍ ຫິ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ເຕຫິ ໂອມສນ຺ຕສ຺ສປິ ວາຈາຈິຕ຺ຕເມວ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ນ ປນ ກາໂຍ ວິຊ຺ຊມາໂນປິ ຘມ຺ມເທສນາປຕ຺ຕິ ວິຍ ເກວລໍ ກາຍວິກາເຣເນວ. ໂອມສນ຺ຕສ຺ສ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອິຘ ທຸພ຺ຠາສິຕາປຕ຺ຕິຍາ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ກາຍກີຬາປຏິກ຺ເຂປສິກ຺ຂາປເທນ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຊາຕິອາທີຫິ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນໍ, ຕສ຺ສ ຊານນໍ, ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣຕາທີນໍ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຕຕິເຍ ຠຓ຺ຑນໍ ຊາຕໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ. ປິສຕີຕິ ປິສຸຓາ, ວາຈາ, ສມຄ຺ເຄ ຠິນ຺ເນ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາຍ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປິສຸໂຓ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ເປສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິຘາປິ ຊາຕິອາທີຫິ ທສຫິ ວຕ຺ຖູຫິ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕສ຺ເສວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອິຕເຣຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ທຸກ຺ກຏໍ. ອນກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ປນ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຊາຕິອາທີຫິ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປສໍຫຣຓໍ, ປິຍກມ຺ຍຕາເຠທາຘິປ຺ປາເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ຕສ຺ສ ວິຊານນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຸຣິມພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ສທິສນ຺ຕິ ‘‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈ-ສທ຺ເທນ ສທິສໍ ‘‘ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈ-ສທ຺ທໍ ວທຕິ. ອກ຺ຂຣສມູໂຫຕິ ອວິຠຕ຺ຕິໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ປທນ຺ຕິ ວິຠຕ຺ຕິອນ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອກໍ ປທນ຺ຕິ ຄາຖາປທເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປທຄຓນາຍາຕິ ຄາຖາປທຄຓນາຍ. ອປາປຸຓິຕ຺ວາຕິ ສທ຺ຘິໍ ອກເຖຕ຺ວາ. ເອເຕນ ຄາຖາຍ ປຈ຺ຉິມປາເທ ວຸຈ຺ຈມາເນ ສາມເຓໂຣ ປຐມປາທາທິໍ ວທຕິ, ອາປຕ຺ຕິເຍວ, ຕສ຺ມິໍ ນິສ຺ສທ຺ເທ ເອວ ອິຕເຣນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຏ຺ຐກຖານິສ຺ສິໂຕຕິ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍາຣຸຬ຺ຫໍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອິທານິປິ ‘‘ຍຖາປິ ທີປິໂກ ນາມ, ນິລີຍິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫເຕ ມິເຄ’’ຕິ (ມິ. ປ. ໖.໑.໕; ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໑໗; ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໗໔; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໗; ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໖໕; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑.໑໖໓) ເອວມາທິກໍ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອຕ຺ເຖວ, ພຸທ຺ຘໂຆສາຈຣິຍາທີຫິ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານເຍນ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອິຘ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປາຬິນິສ຺ສິໂຕຕິ ອຸທານວຄ຺ຄສງ຺ຄຫາທິໂກ. ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພານນິສ຺ສິຕໍ. ເຖຣສ຺ສາຕິ ນາຄເສນຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ມຄ຺ຄກຖາທີນິ ປກຣຓານິ.

໔໖. ປາຬິຍໍ ອກ຺ຂຣາຍາຕິອາທິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອກ຺ຂເຣນາຕິອາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໔໘. ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ປຣິສາຍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຐິຕສ຺ສ ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອກເຖຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຠຓນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ທູເຣ ນິສິນ຺ນມ຺ປິ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຠຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ເອວ. ໂອປາເຕຕີຕິ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓຘມ຺ມໍ ປທໂສ ວາຈນຕາ, ເອກໂຕ ຠຓນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໐-໕໑. ປຎ຺ຈເມ ຕຕ຺ຣິທໍ ນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ເສໂສ. ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຣຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ວຈນາລງ຺ກາຣຕ຺ຖໍ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ຕິສ຺ໂສວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖທິວສາທີສຸ ສຍນ຺ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ເອກນ຺ຕຣິກາທິວເສນ ສຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທິຣຕ຺ຕວິສິຏ຺ຐຎ຺ຫິ ຕິຣຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈມານໍ, ເຕນ ອນນ຺ຕຣິກເມວ ຕິຣຕ຺ຕໍ ທີເປຕີຕິ. ປຎ຺ຈຫິ ຉທເນຫີຕິ ອິຏ຺ຐກສິລາສຸຘາຕິຓປຓ຺ເຓຫິ. ວາຈຸຄ຺ຄຕວເສນາຕິ ປຄຸຓວເສນ. ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖຸພ຺ເພໂຘ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອກູປຈາໂຣ ເອເກນ ມຄ຺ເຄນ ປວິສິຕ຺ວາ ອພ຺ໂຠກາສໍ ອນຸກ຺ກມິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸປຣິຄມນໂຍຄ຺ໂຄ, ເອຕໍ ພຫຸທ຺ວາຣມ຺ປິ ເອກູປຈາໂຣວ. ຕຕ຺ຖ ປນ ກຸຏ຺ຏາທີຫິ ຣຸນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ນານູປຈາໂຣ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຣຸນ຺ຘຕິ ເອວ, ວິສຸໍ ທ຺ວາຣໍ ນ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ‘‘ເອຕມ຺ປິ ເອກູປຈາຣເມວ ມຕ຺ຕິກາທີຫິ ປິຫິຕທ຺ວາໂຣ ວິຍ ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ຄພ຺ເຠ ປວິສິຕ຺ວາ ປມຸຂາທີສຸ ນິປນ຺ນານຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ສຫເສຍ຺ຍາປຣິມຸຕ຺ຕິຍາ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ມຕ຺ຕິກາທີຫິ ປິທຫາເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕ ອຣຸເຓ ວິວຣາເປນ຺ຕສ຺ສປິ ອນາປຕ຺ຕິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ.

ເຕສໍ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເກຈິ ‘‘ອນຸຏ຺ຐຫເນນ ອກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານາ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສຍນ຺ຕສ຺ສ ກິຣິຍາຠາວາ. ອິທຎ຺ຫິ ສິກ຺ຂາປທໍ ສິຍາ ກິຣິຍາຍ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ສິຍາ ອກິຣິຍາຍ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ກິຣິຍາສມຸຏ຺ຐານຕາ ຈສ຺ສ ຕພ຺ພຫຸລວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ວທຕິ. ຍຖາ ເຈຕໍ, ເອວໍ ທິວາສຍນມ຺ປິ. ອນຸຏ຺ຐຫເນນ, ຫິ ທ຺ວາຣາສໍວຣເຓນ ເຈຕໍ ອກິຣິຍສມອຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຸປຣິມຕເລນ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ພທ຺ຘຠິຕ຺ຕິກສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ສມ຺ພທ຺ຘຠິຕ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຣິມຕເລ ສຍິຕສ຺ສ ສງ຺ກາ ເອວ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນານູປຈາເຣຕິ ພຫິ ນິສ຺ເສຓິຍາ ອາໂຣຫຓີເຍ.

ສຠາສງ຺ເຂເປນາຕິ ສຠາກາເຣນ. ‘‘ອຑ຺ຒກຸຏ຺ຏເກ’’ຕິ ອິມິນາ ສຓ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຕ຺ຖ ຕີສຸ ທ຺ວີສຸ ວາ ປສ຺ເສສຸ ຠິຕ຺ຕິໂຍ ພທ຺ຘາ, ຉທນໍ ວາ ອສມ຺ປຕ຺ຕາ ອຑ຺ຒຠິຕ຺ຕິ, ອິທໍ ອຑ຺ຒກຸຏ຺ຏກໍ ນາມ. ວາຬສງ຺ຆາໂຏ ນາມ ປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຖມ຺ຠາທີນໍ ອຸປຣິ ວາຬຣູເປຫິ ກຕສງ຺ຆາໂຏ. ປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ພຫິຄເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ປຣິກ຺ເຂໂປ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ສເຈ ຠູມິໂຕ ວຕ຺ຖຸ ອຸຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ອຸຠໂຕ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຠູມິຍໍ ນິພ຺ພໂກສພ຺ຠນ຺ຕເຣປິ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ ຕຕ຺ຖ ເສນາສນໂວຫາຣາຠາວໂຕ. ອຖ ວຕ຺ຖຸ ນີຈໍ ຠູມິສມເມວ ເສນາສນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຣິກ຺ເຂປຣຫິຕທິສາຍ ນິພ຺ພໂກສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ປຣິຈ຺ເຉທາຠາວໂຕ ປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ພຫິ ເອວ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຣິມຓ຺ຑລໍ ວາຕິອາທິ ມຊ຺ເຌ ອຸທກປຕນຕ຺ຖາຍ ອາກາສງ຺ຄຓວນ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄພ຺ຠູປຈາເຣຕິ ເອເກກຄພ຺ຠສ຺ສ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ປມຸເຂນ ຄມນໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘໂຕ ອນູນໍ ກຸຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ອາກາສງ຺ຄເຓນ ປເວສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ອກໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄພ຺ຠປຣິກ຺ເຂໂປຕິ ຈຕຸຣສ຺ສປາສາທາທີສຸ ສມນ຺ຕາ ຐິຕຄພ຺ຠຠິຕ຺ຕິໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປາເຏກ຺ກສນ຺ນິເວສາຕິ ເອເກກທິສາຍ ຄພ຺ຠປາຬິໂຍ ອິຕຣທິສາສຸ ຄພ຺ຠປາຬີນໍ ອຠາເວນ, ຠາເວປິ ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທເນຫິ ອສມ຺ພນ຺ຘຕາຍ ປາເຏກ຺ກສນ຺ນິເວສາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ…ເປ… ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ທຸກ຺ກເຏນ. ຕາທິສາຍ ຫິ ຄພ຺ຠປາຬິຍາ ປມຸຂໍ ຕີສຸ ທິສາສຸ ຠິຕ຺ຕີນໍ ອຠາເວນ ເອກທິສາຍ ຄພ຺ຠຠິຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈູຬປຣິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຍທິ ປນ ຕສ຺ສ ປມຸຂສ຺ສ ອິຕຣທິສາສຸປິ ເອກິສ຺ສໍ, ສພ຺ພາສຸ ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕທາ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທິຠາວໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຠູມິຍໍ ວິນາ ຊຄຕິຍາ ປມຸຂໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸໍ ອກຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ກຕເຄຫສ຺ສ ປມຸຂໍ ສນ຺ຘາຍ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອິທໍ ກຖິຕໍ. ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ເຈ ປມຸຂໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສງ຺ຂ຺ຍເມວ ປມຸຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ. ຊຄຕິຍາ ປມາຓໍ ວຕ຺ວາຕິ ປກຕິຠູມິຍາ ນິປນ຺ໂນ ຍຖາ ຊຄຕິຍາ ອຸປຣິ ສຍິຕໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຸຈ຺ຈາຕິອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຸພ຺ເພຘປ຺ປມາຓໍ ວຕ຺ວາ. ເອກທິສາຍ ອຸຊຸກເມວ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ສນ຺ນິເວສິໂຕ ປາສາໂທ ເອກສາລສນ຺ນິເວໂສ. ທ຺ວີສຸ, ຕີສຸ ວາ ຈຕູສຸປິ ວາ ທິສາສຸ ສິງ຺ຆາຏກສຓ຺ຐານາທິວເສນ ກຕາ ທ຺ວິສາລາທິສນ຺ນິເວສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາລປ຺ປເຠທທີປນເມວ ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມໂຕ ວິເສໂສຕິ. ປຣິກ຺ເຂໂປ ວິທ຺ຘສ຺ໂຕຕິ ປມຸຂສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

໕໓. ອຸປຑ຺ຒຈ຺ຉນ຺ນອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເສນາສນໍ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ ອາທິໍ ວຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ອຘິກໍ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທິກມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ປາຬິຍໍ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ເສວ ວຕ຺ຖຸຠາເວນ ທສ຺ສິຕໍ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊຕ຺ຕາ, ຄຣຸເກ ຐາຕພ຺ພໂຕ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍານີຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປາຈິຕ຺ຕິຍທ຺ວຍໍ ສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກຕ຺ເຕນ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໔. ປາຬິຍໍ ‘‘ຕຕິຍາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸຣາຣຸຓາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ວສຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປນ ປຸຣາຣຸຓາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຉທເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສາປິ ປຸນທິວເສ ສຫເສຍ຺ເຍນ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ເສນມ຺ພມຓ຺ຑປວຓ຺ຓໍ ໂຫຕີຕິ ສີຫຬທີເປ ກິຣ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸໂກ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂນ ສພ຺ພອປຣິຈ຺ຉນ຺ໂນ ເອວໍນາມໂກ ສນ຺ນິປາຕມຓ຺ຑໂປ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖຠາໂຄ ຈູຬກໍ, ທ຺ເວ ຠາຄາ ອຸປຑ຺ຒໍ, ຕີສຸ ຠາເຄສຸ ທ຺ເວ ຠາຄາ ເຍຠຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ຈູຬກຈ຺ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ນຕາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸກເສນາສນໍ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ນິປຊ຺ຊນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໕. ຉຏ຺ເຐ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທນາປີຕິ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນາ’’ຕິ ອນິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນປຸໍສເກນ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສຍນ຺ຕສ຺ສ ສທຸກ຺ກຏປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາເປຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ປຓ຺ຑກວເສເນວ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທນຸໂລມິກາ ປນ ປຸຣິສອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນເກນ ສຫ ສຍນ຺ຕສ຺ສ ອິມິນາ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຸຣິເມນ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສທຸກ຺ກຏປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອິຕ຺ຖິອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ອິຕ຺ຖິຄຕິໂກວາຕິ ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ. ມຕິຕ຺ຖິຍາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸກເສນາສນໍ, ຕຕ຺ຖ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ນິປຊ຺ຊນໍ, ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໐. ສຕ຺ຕເມ ນ ຍກ຺ເຂນາຕິອາທີນໍ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິສວິຄ຺ຄເຫນ, ນ ຍກ຺ຂາທິນາປີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕາທິເສນປິ ຫິ ສຫ ຐິຕາຍ ເທເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍຕໍເທສຠາສາຍ ອຕ຺ຖໍ ຍຖາຣຸຈິ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ.

ອິຣິຍາປຖາປຣິວຕ຺ຕນໍ, ປຸຣິສໍ ວາ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາເຣ ອປກ຺ໂກສາປນໍ ເອຕ຺ຖ ອກິຣິຍາ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຉນ຺ນໍ ວາຈານໍ ອຸປຣິ ເທສນາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ມາຕຸຄາໂມ, ອິຣິຍາປຖປອວຕ຺ຕນາຠາໂວ, ວິຎ຺ຎູປຸຣິສາຠາໂວ, ອປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໗. ອຏ຺ຐເມ ອນ຺ຕຣາຕິ ປຣິນິພ຺ພານກາລໂຕ ປຸພ຺ເພປິ. ອຕິກຑ຺ຒິຍມາເນນາຕິ ‘‘ວທຖ, ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຘິຄຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິປ຺ປີຬິຍມາເນນ ອຕິພທ຺ຘິຍມາເນນ. ຕຖາຣູເປ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ. ສຸຕປຣິຍຕ຺ຕິສີລຄຸຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖກຸສລຕາ ສຸຕຄຸໂຓ, ປາຬິປາຐກຸສລຕາ ປຣິຍຕ຺ຕິຄຸໂຓຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປສ຺ສ ວາ ອຠາວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕເວທນາຏ຺ຏຕາປິ ອຣິຍານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ເຕຫີຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິເກ ອວຸຕ຺ເຕຫິ. ອິທຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຊອານນວເສນ ເອກນ຺ຕໂຕ ອຈິຕ຺ຕກສມຸຏ຺ຐານເມວ ໂຫຕິ ອຣິຍານໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມາຠາວາ. ຌານລາຠີນຎ຺ຈ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາວີຕິກ຺ກມປຏິຆຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຌານປຣິຫານໂຕ ຠູຕາໂຣຈນໍ ນ ສມ຺ຠວຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ຠູຕຕາ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຕງ຺ຂຓວິຊານນາ, ອນຎ຺ຎາປເທໂສຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໘. ນວເມ ຕຕ຺ຖ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຕຕ຺ຖ ກສ຺ສຈິ ມຕິ ເອວໍ ຠເວຍ຺ຍ. ອຏ຺ຐກຖາວຈນເມວ ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາປິ ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

໘໒. ອາທິໂຕ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ປຎ຺ຈ. ເສສານີຕິ ວິກາລໂຠຊນາທີນິ. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິ ອຊ຺ຌາຈາໂຣວ. ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸໍ ອນຊ຺ຌາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສວຕ຺ຖຸໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໘໖. ທສເມ ອປ຺ປປໍສຸມຕ຺ຕິກາຍ ປຖວິຍາ ອນາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປຑ຺ຒປໍສຸມຕ຺ຕິກາຍປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເຫຕໍ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ຊາຕາຊາຕວິນິມຸຕ຺ຕາຍ ຕຕິຍປຖວິຍາ ອຠາວໂຕ.

ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາຕິ ໂອກາສສ຺ສ ອນິຍມິຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕິ. ອິມໍ ວລ຺ລິໍ ຂຓາຕິ ປຖວີຂຓນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິມິນາວ ສິກ຺ຂາປເທນ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປເທນ. ອຸຠຍມ຺ປິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ທ຺ເວປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸທກປປ຺ປຏໂກຕິ ອຸທເກ ອນ຺ໂຕຠູມິຍໍ ປວິຏ຺ເຐ ຕສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄໍ ຉາເທຕ຺ວາ ຕນຸກປໍສຸ ວາ ມຕ຺ຕິກາ ວາ ປຏລໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕມານາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຸທເກ ສຸກ຺ເຂປິ ຕໍ ປຏລໍ ວາເຕນ ຈລມານາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ອຸທກປປ຺ປຏໂກ ນາມ.

ອກຕປພ຺ຠາເຣຕິ ອວຬຎ຺ຊນຏ຺ຐານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕາທິເສ ເອວ ຫິ ວມ຺ມິກສ຺ສ ສມ຺ຠໂວຕິ. ມູສິກຸກ຺ກຣໍ ນາມ ມູສິກາຫິ ຂນິຕ຺ວາ ພຫິ ກຕປໍສຸຣາສິ. ອຈ຺ຉທນນ຺ຕິອາທິວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຊຸກໍ ອາກາສໂຕ ປຕິຕວສ຺ໂສທເກນ ໂອວຏ຺ຐເມວ ຊາຕປຖວີ ໂຫຕິ, ນ ຉທນາທີສຸ ປຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປວຕ຺ຕອຸທເກນ ຕິນ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມຓ຺ຑປຕ຺ຖມ຺ຠນ຺ຕິ ສາຂາມຓ຺ຑປຕ຺ຖມ຺ຠໍ. ອຸຈ຺ຈາເລຕ຺ວາຕິ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຕໂຕຕິ ປຸຣາຓເສນາສນໂຕ.

໘໘. ມຫາມຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ຠິຕ຺ຕິເລປນໍ. ຊາຕປຖວິຕາ, ຕຖາສຎ຺ຎິຕາ, ຂຓນຂຓາປນານໍ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

໒. ຠູຕຄາມວຄ຺ໂຄ

໑. ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໘໙. ທຸຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ນິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕຕິ ສາຂຏ຺ຐກວິມາເນ ສາຂາຍ ຉິຊ຺ຊມານາຍ ຉິຊ຺ຊນ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ອເຉທນຕ຺ຖາຍ ເທວຕາຍ ອຸປນີຕໍ ປຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາປິ ກຸຐາຣິນິກ຺ເຂປເວຄໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມຕິ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍໍ. ຣຸກ຺ຂານໍ ວິຍ ເຉທນາທີສຸ ອກຸປ຺ປນຎ຺ຫິ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ໂມ ນາມ.

ອຸປ຺ປຕິຕນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຠນ຺ຕນ຺ຕິ ຘາວນ຺ຕໍ. ວາຣເຍຕິ ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ອິຕໂຣຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂກຘໍ ອນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຣາຊອຸປຣາຊາທີນໍ ຣສ຺ມິມຕ຺ຕຄ຺ຄາຫກຊໂນ ວິຍ ນ ອຸຕ຺ຕມສາຣຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສຏໍ ສປ຺ປວິສນ຺ຕິ ສຣີເຣ ທາຐາວຓານຸສາເຣນ ວິຕ຺ຖິຓ຺ຓໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຐິຕໍ ກຓ຺ຫສປ຺ປວິສໍ ວິຍ. ຊຫາຕິ ໂອຣປາຣນ຺ຕິ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍສຎ຺ໂຎຊນານິ ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ ຊຫາຕິ. ‘‘ໂອຣປາຣ’’ນ຺ຕິ ຫິ ໂອຣິມຕີຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ວາ ໂສຕິ ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ ໂກຘໍ ວິເນຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ໂອຣປາຣໍ ຊຫາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ໂອຣໍ ນາມ ສກຕ຺ຕຠາໂວ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ວາ ອາຍຕນານິ. ປາຣໍ ນາມ ປຣອຕ຺ຕຠາໂວ, ພາຫິຣານິ ວາ ອາຍຕນານິ. ຕທຸຠເຍ ປນ ຉນ຺ທຣາຄໍ ຊຫນ຺ໂຕ ‘‘ຊຫາຕິ ໂອຣິມປາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໐. ຠວນ຺ຕີຕິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ອຫຸວຸນ຺ຕີຕິ ພຠູວຸ. ເຕນາຫ ‘‘ຊາຕາ ວຑ຺ຒິຕາ’’ຕິ. ຠູຕານໍ ຄາໂມຕິ ມຫາຠູຕານໍ ຫຣິຕຕິຓາທິຠາເວນ ສມຄ຺ຄານໍ ສມູໂຫ. ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠູຕາ ເອວ ວາ ຄາໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຕພ຺ຍ-ສທ຺ທສ຺ສ ປາ ປາເນຕິ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຕາ’’ຕິ. ສາ ຈ ປາຕພ຺ຍຕາ ເຉທນາທິ ເອວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ…ເປ… ຠູຕຄາມສ຺ສ ຊາຕາ ເຉທນາທິປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ.

໙໑. ຊາຕ-ສທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖ ວິຊາຕປຣິຍາໂຍຕິ ‘‘ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕາ ອິຕ຺ຖີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ປສູຕວຈໂນຕິ ອາຫ ‘‘ປສູຕານີ’’ຕິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕປຓ຺ຓມູລານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ຕານິ ພີຊານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ. ກາຣິຍທສ຺ສນມຸເຂເນວ ກາຣຓຎ຺ຈ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພີຊໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ພີຊໍ ທສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ.

໙໒. ‘‘ພີຊໂຕ ສມ຺ຠູໂຕ ຠູຕຄາໂມ ພີຊ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ປທຸມຄຈ຺ຉໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ປທຸມ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍາຍໍ ໂວຫາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ພີຊໍ ຠູຕຄາໂມ ນາມ ໂຫຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕປຓ຺ຓມູລໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍຖາຣຸຕນ຺ຕິ ຍຖາປາຐໍ.

‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຣີເຣ ລຄ຺ຄຠາວໍ ຎຕ຺ວາປິ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ‘‘ຕໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສາມີ’’ຕິສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ ວຏ຺ຏຕິ. ອນນ຺ຕກ-ຄ຺ຄຫເຓນ ສາສປມຕ຺ຕິກາ ຄຫິຕາ, ນາມຎ຺ເຫຕໍ ຕສ຺ສາ ເສວາລຊາຕິຍາ. ມູລປຓ຺ຓານໍ ອຠາເວນ ‘‘ອສມ຺ປຸຓ຺ຓຠູຕຄາໂມ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ພີຊຄາເມນ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ. ອວຑ຺ຒມາເນປິ ຠູຕຄາມມູລກຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອມູລກຠູຕຄາເມ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ນາຬິເກຣສ຺ສ ອາເວຓິກໍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ.

ເສເລຍ຺ຍກໍ ນາມ ສິລາຍ ສມ຺ຠູຕາ ເອກາ ຄນ຺ຘຊາຕິ. ປຸປ຺ຜິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ວິກສິຕກາລໂຕ ປຠຸຕິ. ຉຕ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ວິກສິຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ມກຸຬໍ ປນ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຕຈໍ ອໂກເປນ຺ເຕນປິ ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຜຸລ຺ລໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນາຕິ ຫຕ຺ຖຈາປລ຺ເລນ.

‘‘ປານີຍໍ ນ ວາເສຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕໂນ ປິວນປານີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕນາ ຂາທິຕຸກາເມນາ’’ຕິ. ເຍສໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ສາຂາ ຣຸຫຕີຕິ ມູລໍ ອໂນຕາເຣຕ຺ວາ ປຓ຺ຓມຕ຺ຕນິຄ຺ຄມນມຕ຺ເຕນປິ ວຑ຺ຒຕິ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຉິນ຺ນນາຬິເກຣເວຬຸທຓ຺ຑາທໂຍ ໂກເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ຈງ຺ກມິຕຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເກວລໍ ຈງ຺ກມນາຘິປ຺ປາເຍນ ວາ ມຄ຺ຄຄມນາຘິປ຺ປາເຍນ ວາ ອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ, ຕິຓານໍ ອຸປຣິ ນິສີທນາຘິປ຺ປາເຍນ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ.

ສມຓກປ຺ເປຫີຕິ ສມຓານໍ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣຫິ, ອພີຊນິພ຺ພຏ຺ຏພີຊານິປິ ກປ຺ປິຍຠາວໂຕ ‘‘ສມຓກປ຺ປານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອພີຊໍ ນາມ ຕຣຸຓອມ຺ພຜລາທີນິ. ນິພ຺ພຏ຺ເຏຕພ຺ພໍ ວິໂຍເຊຕພ຺ພໍ ພີຊໍ ຍສ຺ມິໍ, ຕໍ ປນສາທິ ນິພ຺ພຏ຺ຏພີຊໍ ນາມ. ກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ວຕ຺ວາວາຕິ ປຸພ຺ພກາລກິຣິຍາວເສນ ວຸຕ຺ເຕປິ ວຈນກ຺ຂເຓວ ອຄ຺ຄິສຕ຺ຖາທິນາ ພີຊຄາເມ ວຓໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ປຸພ຺ເພ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຎ຺ຈ ທ຺ວິຘາ ອກຕ຺ວາ ເຉທນເຠທນເມວ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ. ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ກາຕພ຺ພໍ. ພີຊຄາມປຣິໂມຈນຕ຺ຖໍ ປຸນ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ກາຣາປນສ຺ສ ປຐມເມວ ອຘິກຕຕ຺ຕາ. ‘‘ກຏາເຫປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຏາຫໂຕ ນີຫຕາຍ ມິຎ຺ຊາຍ ວາ ພີເຊ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ຠູຕຄາໂມ, ຠູຕຄາມສຎ຺ຎິຕາ, ວິໂກປນໍ ວາ ວິໂກປາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອຎ຺ຎວາທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໙໔. ທຸຕິເຍ ອຎ຺ຎໍ ວຈນນ຺ຕິ ຍໍ ໂທສວິຠາວນຕ຺ຖໍ ປເຣຫິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ຕໍ ຕສ຺ສ ອນນຸຈ຺ຉວິເກນ ອຎ຺ເຎນ ວຈເນນ ປຏິຈຣຕິ.

໙໘. ຍເທຕໍ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕວຈນໍ, ຕເທວ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວທຕິ ປກາເສຕີຕິ ອຎ຺ຎວາທກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓສ຺ເສຕໍ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ຕຸຓ຺ຫີຠູຕສ຺ເສຕໍ ນາມນ຺ຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠາວສ຺ເສຕໍ ນາມໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອຎ຺ຎວາທກໍ ອາໂຣເປຕຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎວາເທ ອາໂຣເປຕຸໍ. ວິເຫສກນ຺ຕິ ວິເຫສກຕ຺ຕໍ.

໙໙. ປາຬິຍໍ ນ ອຸຄ຺ຆາເຏຕຸກາໂມຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸກາໂມ.

໑໐໐. ອນາໂຣປິເຕ ອຎ຺ຎວາທເກຕິ ວຸຕ຺ຕທຸກ຺ກຏໍ ປາຬິຍໍ ອາຄຕອຎ຺ເຎນຎ຺ຎປຏິຈຣຓວເສນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕນເຍນ ປນ ມຸສາວາເທນ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທຸກ຺ກຏໍ, ອາໂຣປິເຕ ອິມິນາວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ມຸສາວາທປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍທ຺ວຍ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສປິ ມຸສາວາເທ ອິມິນາວ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘມ຺ມກມ຺ເມນ ອາໂຣປິຕຕາ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານຕາ, ຉາເທຕຸກາມຕາຍ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓໍ, ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ອຎ຺ຎວາທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອຸຊ຺ຌາປນກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ຕຕິເຍ ຈິນ຺ຕາຍນຕ຺ຖສ຺ສ ເຌ-ຘາຕຸສ຺ສ ອເນກຕ຺ຖຕາຍ ໂອໂລກນຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອໂລກາເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉນ຺ທາຍາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ເທນາ’’ຕິ.

໑໐໕. ຠິກ຺ຂຸໍ ລາມກໂຕ ຈິນ຺ຕາປນຕ຺ຖໍ ອຎ຺ເຎສໍ ຕໍ ອວຓ຺ຓກຖນໍ ອຸຊ຺ຌາປນໍ ນາມ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ອວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມຸລ຺ລປນວເສນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂທສປ຺ປກາສນໍ ຂິຍ຺ຍນໍ ນາມາຕິ ອຍເມເຕສໍ ເຠໂທ.

໑໐໖. ອຎ຺ຎໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ອຸຊ຺ຌາເປຕີຕິ ອຎ຺ເຎນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ອຸຊ຺ຌາເປຕິ. ຕສ຺ສ ວາ ຕໍ ສນ຺ຕິເກຕິ ຕສ຺ສ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕໍ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຂິຍ຺ຍຕິ. ອິຘາປິ ມຸສາວາເທນ ອຸຊ຺ຌາປນາທີນໍ ສມ຺ຠວໂຕ ທຸກ຺ກຏຏ຺ຐານານິ ຈ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ຈ ອິມິນາ ເອວ ສິກ຺ຂາປເທນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມຸສາວາທປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ ອນິວຕ຺ຕິໂຕ. ຘມ຺ມກມ຺ເມນ ສມ຺ມຕຕາ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອຄຕິຄມນາຠາໂວ, ຕສ຺ສ ອວຓ຺ຓກາມຕາ, ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອຸຊ຺ຌາປນໍ ວາ ຂິຍ຺ຍນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຉ ອງ຺ຄານິ.

ອຸຊ຺ຌາປນກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໑໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອປຎ຺ຎາເຕຕິ ອປ຺ປສິທ຺ເຘ. ອິມໍ ປນ ອຏ຺ຐ ມາເສ ມຓ຺ຑປາທີສຸ ຐປນສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖວິເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ປຐມເມວ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາຍໍ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐມາເສ’’ຕິອາທິວຈເນນ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິສທິເສນ ປກາເສຕ຺ວາ ວິສຸໍ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ປຣິວາເຣ ປເນຕໍ ອນຸຊານນວຈນໍ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ‘‘ເອກາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໖໕-໖໗) ວຸຕ຺ຕໍ.

ນວວາຍິໂມຕິ ອຘຸນາ ສຸຕ຺ເຕນ ວີຕກຈ຺ເຉນ ປລິເວຐິຕມຎ຺ໂຈ. ໂອນທ຺ໂຘຕິ ກປ຺ປິຍຈມ຺ເມນ ໂອນທ຺ໂຘ. ເຕ ຫິ ວສ຺ເສນ ສີຆໍ ນ ນສ຺ສນ຺ຕິ. ‘‘ອຸກ຺ກຏ຺ຐອພ຺ໂຠກາສິໂກ’’ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ສຸຂປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐສ຺ສາປິ ປນ ຈີວຣກຸຏິ ວຏ຺ຏເຕວ. ກາຍານຸຄຕິກຕ຺ຕາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທນຠາວໍ ທີເປຕິ, ເຕນ ຈ ວສ຺ສຠເຍນ ສຍໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອພ຺ໂຠກາສິການໍ ເຕມນຕ຺ຖາຍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທາຍເກຫິ ທິນ຺ນມ຺ປິ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພເມວ.

‘‘ວລາຫການໍ ອນຸຏ຺ຐິຕຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຄິມ຺ຫາເນປິ ເມເຆ ອຸຏ຺ຐິເຕ ອພ຺ໂຠກາເສ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣາຕິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓາທິເກ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ນິຍເມຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາທຏ຺ຐານາຠິມຸຂາຕິ ຍຕ຺ຖ ສມນ຺ຕໂຕ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອງ຺ຄຓມຊ຺ເຌ ສພ຺ພທາ ກຈວຣສ຺ສ ສງ຺ກຑ຺ຒເນນ ມຊ຺ເຌ ວາລິກາ ສຎ຺ຈິຕາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພວິຘິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸປາທຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ວາ ວາລິກາ ຫຣິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ໂກເຓສຸ ວາລິກາ ສຎ຺ຈິຕາ, ຕຕ຺ຖ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອປຣທິສາຠິມຸຂາ ຫຣິຕພ຺ພາຕິ ເກຈິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐານສ຺ສ ປທວຬຎ຺ເຊນ ອວິໂກປນຕ຺ຖາຍ ສຍໍ ອສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປາທາຠິມຸຂໍ ວາລິກາ ຫຣິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ປໂຍຊນໍ ນ ທິສ຺ສຕິ.

໑໑໑. ວງ຺ກປາທຕາມຕ຺ເຕນ ກຸຬີຣປາທກສ຺ສ ເສເສຫິ ວິເສໂສ, ນ ອຏນີສຸ ປາທປ຺ປເວສນວິເສເສນາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ.

ນິສີທິຕ຺ວາ…ເປ… ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເມຆຸຏ຺ຐານາຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາໂຠເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ເຕນ ປຸນາຄນ຺ຕພ຺ພເມວ. ກປ຺ປໍ ລຠິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ມາ ອິຘ ຕິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ລຠິຕ຺ວາ.

ອາວາສິການໍເຍວ ປລິໂພໂຘຕິ ອາຄນ຺ຕຸເກສຸ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອາວາສິກາ ເອວ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຄເຕສຸປິ ອາວາສິການເມວ ປລິໂພໂຘ. ມຫາປຈ຺ຈຣິວາເທ ປນ ‘‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາປິ ນິສິນ຺ນານເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນາຓຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາປິ ທຸກ຺ກເຏ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸສ຺ສາຣໂກຕິ ສຣຠາຓໂກ. ໂສ ຫິ ອຸທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາຬິປາຐໍ ສາເຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຸສ຺ສາຣໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໒. ວຓ຺ຓານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ກຕາຕິ ປຏຂຓ຺ຑາທີຫິ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກຕາ. ຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາຕິ ຈິມິລິກາຍ ສຕິ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ, ອສຕິ ສຸທ຺ຘຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ. ‘‘ສີຫຈມ຺ມາທີນໍ ປຣິຫຣເຓເຍວ ປຏິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈປີຐາທີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປຸນ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຐປນາທິວເສນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຫຣຓເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠູມຕ຺ຖຣຓາທິວເສນ ປຣິໂຠໂຄ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຫຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຂນ຺ຘເກ ຫິ ‘‘ອນ຺ໂຕປິ ມຎ຺ເຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ພຫິປິ ມຎ຺ເຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ມຎ຺ຈາທີສຸ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຣິຫຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ –

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຈມ຺ມານິ ຘາເຣຕພ຺ພານິ ສີຫຈມ຺ມໍ ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ມໍ ທີປິຈມ຺ມໍ. ໂຍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໕໕) –

ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທາຣຸມຍປີຐນ຺ຕິ ຜລກມຍປີຐເມວ. ປາທກຖລິກນ຺ຕິ ອໂຘຕປາທໍ ຍສ຺ມິໍ ຆໍສນ຺ຕາ ໂຘວນ຺ຕິ, ຕໍ ທາຣຸຜລກາທິ.

໑໑໓. ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສາມີຕິ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎນປິ ກາຣເຓນ ອໂນຕາເປນ຺ຕສ຺ສປິ ອາຄມເນ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ມຎ຺ຈາທີນໍ ສງ຺ຆິກຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ເທເສ ສນ຺ຖຣຓໍ ວາ ສນ຺ຖຣາປນໍ ວາ, ອປລິພຸທ຺ຘຕາ, ອາປທາຍ ອຠາໂວ, ນິຣເປກ຺ຂຕາ, ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ເອວເມຕ຺ຖ ນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ຉ ອງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໑໖. ປຎ຺ຈເມ ປາວາໂຣ ໂກຊໂວຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາເຍວ ຐປິຕາ ອຸຄ຺ຄຕໂລມາ ອຕ຺ຖຣຓວິເສສາ. ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສນາສນໂຕຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມເສນາສນໂຕ.

໑໑໗. ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສວິເສສໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີຕິ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປລຸຊ຺ຊຕີຕິ ວິນສ຺ສຕິ.

໑໑໘. ເຍນ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ວີນນ຺ຕິ, ຕໍ ມຎ຺ຈປີຐກວານໍ. ສິລຸຈ຺ຈຍເລຓນ຺ຕິ ປພ຺ພຕຄຸຫາ. ‘‘ອາປຸຈ຺ຉນໍ ປນ ວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເສຍ຺ຍາ, ຕສ຺ສາ ສງ຺ຆິກຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ວິຫາເຣ ສນ຺ຖຣຓໍ ວາ ສນ຺ຖຣາປນໍ ວາ, ອປລິພຸທ຺ຘຕາ, ອາປທາຍ ອຠາໂວ, ອນເປກ຺ຂສ຺ສ ທິສາປກ຺ກມນໍ, ອຸປຈາຣສີມາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ.

ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອນຸປຂຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໑໙. ຉຏ຺ເຐ ອນຸປວິສິຕ຺ວາຕິ ສມີປໍ ປວິສິຕ຺ວາ.

໑໒໒. ອຸປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖູປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ. ສງ຺ຆິກວິຫາຣຕາ, ອນຸຏ຺ຐາປນີຍຠາວຊານນໍ, ສມ຺ພາເຘຕຸກາມຕາ, ອຸປຈາເຣ ນິສີທນໍ ວາ ນິປຊ຺ຊນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ອນຸປຂຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນິກ຺ກຑ຺ຒນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໒໖. ສຕ຺ຕເມ ໂກຏ຺ຐການີຕິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐການິ.

໑໒໘. ‘‘ສກລສງ຺ຆາຣາມໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອນນຸຣູປໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາປຄຣຫິຕາຍ ຫິ ອກຸປິຕຈິຕ຺ເຕນ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປນ຺ຕສ຺ສ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ‘‘ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎາເປກ຺ຂາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ທິສ຺ສຕິ. ປາຬິຍໍ ‘‘ອລຊ຺ຊິໍ ນິກ຺ກຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ໂກເປ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ອນາປຕ຺ຕິ ອລຊ຺ຊິຕາທິປຈ຺ຈເຍເນວ ນິກ຺ກຑ຺ຒນສ຺ສ ອາຣທ຺ຘຕ຺ຕາ. ສງ຺ຆິກວິຫາໂຣ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠຓ຺ຑນກາຣກຠາວາທິວິນິມຸຕ຺ຕຕາ, ໂກເປນ ນິກ຺ກຑ຺ຒນໍ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ນິກ຺ກຑ຺ຒນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເວຫາສກຸຏິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໒໙. ອຏ຺ຐມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ສງ຺ຆິໂກ ວິຫາໂຣ, ອສີສຆຏ຺ຏເວຫາສກຸຏິ, ເຫຏ຺ຐາປຣິໂຠຄຕາ, ອປຏາຓິທິນ຺ເນ ອາຫຈ຺ຈປາທເກ ນິສີທນໍ ວາ ນິປຊ຺ຊນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ເວຫາສກຸຏິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໓໕. ນວເມ ‘‘ມຫລ຺ລໂກ ນາມ ວິຫາໂຣ ສສ຺ສາມິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິຍາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ວິຫາຣສ຺ສ. ສາ ອປຣິປູຣູປຈາຣາປິ ໂຫຕີຕິ ວິວຣິຍມານໍ ກວາຏໍ ຍໍ ຠິຕ຺ຕິໍ ອາຫນຕິ, ສາ ສາມນ຺ຕາ ກວາຏວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓາ ອຸປຈາຣຣຫິຕາປິ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາໂລກໍ ວາຕປານໍ ສນ຺ເຘຕິ ຆຏຍຕີຕິ ອາໂລກສນ຺ຘີຕິ ກວາຏໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທ຺ວາຣວາຕປານູປຈາຣໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ລິມ຺ປນາທິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເກຈິ ປນ ‘‘ປາຬິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສໍວິຘາຕພ຺ພໍ. ຫຣິເຕ ຐິໂຕ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ຫຣິຕຍຸຕ຺ເຕ ເຂຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຕາທິເສ ເຂຕ຺ເຕ ວິຫາຣໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ປາຬິຍາ ນ ສເມຕິ.

໑໓໖. ອຸຊຸກເມວ ຉາທນນ຺ຕິ ຉາທນມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປິຏ຺ຐິວໍສກູຏາຄາຣກຓ຺ຓິກາທິ, ຕາວ ອິຏ຺ຐກາທີຫິ ອຸຊຸກໍ ຉາທນໍ. ອິມິນາ ປນ ເຍນ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ເອກວາຣໍ ຉາທິເຕ ຕໍ ຉາທນໍ ເອກມຄ຺ຄນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ‘‘ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຍາເຍນ ຉາທນມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາທາເປສີ’’ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ຈ ‘‘ສພ຺ພມ຺ປິ ເຈຕໍ ຉທນໍ ຉທນູປຣິ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ຈ ສເມຕິ.

ປາຬິຍໍ ‘‘ມຄ຺ເຄນ ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ ປຣິຍາເຍນ ຉາເທນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈ ອິຏ຺ຐກາທີຫິ, ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ຈ ຉາທນປ຺ປກາຣເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປນ຺ຕິຍາ ຉາທິຕສ຺ສ ຉທນສ຺ສ ອຸປຣິ ຉທນມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ ອຸຊຸກເມວ ເອກວາຣໍ ຉາທນໍ ເອກມຄ຺ຄນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ສກລວິຫາຣຉາທນໍ. ເອສ ນໂຍ ປຣິຍາເຍນ ຉາທເນປີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ປາຬິອຏ຺ຐກຖາຫິ ນ ສເມຕິ.

ຕຕິຍາຍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕິຍາຍາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສມ຺ປທານວຈນໍ, ຕຕິຍໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ລພ຺ຠຕີຕິ ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ຉາເທຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕກຣຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກວລໍ ຕິຓກຸຏິຍາ ຫິ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄວເສນ ຉາທິຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຉທນານໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ປຣິຍາຍານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມຫລ຺ລກວິຫາຣຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ວາສາຄາຣຕາ, ອຸຕ຺ຕຣິ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໔໐. ທສເມ ມາຕິກາຍໍ ສປ຺ປາຓກອຸທກໍ ຕິເຓນ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫິ ສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອຸທເກ ຕິຓໍ ວາ ມຕ຺ຕິກໍ ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ສກຏຠາຣມຕ຺ຕຎ຺ເຈປີ’’ຕິອາທິ. ອິທນ຺ຕິ ຕິຓມຕ຺ຕິກປກ຺ຂິປນວິຘານໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ມາຕິກາຍໍ ‘‘ຕິຓໍ ວາ ມຕ຺ຕິກໍ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທໍ ພາຫິຣປຣິໂຠຄໍ ສນ຺ຘາຍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄສ຺ສ ວິສຸໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ‘‘ສປ຺ປາຓກ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຘກຈິຕ຺ຕໍ ວິນາວ ສິຎ຺ຈເນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຘກຈິຕ຺ເຕ ປນ ສຕິ ສິກ຺ຂາປທນ຺ຕເຣເນວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ນ ອິມິນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸທກສ຺ສ ສປ຺ປາຓກຕາ, ‘‘ສິຎ຺ຈເນນ ປາຓກາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນໍ, ຕາທິສເມວ ຈ ອຸທກໍ ວິນາ ວຘກເຈຕນາຍ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຕິຓາທີນໍ ສິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ເສນາສນວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

‘‘ຠູຕຄາມວຄ຺ໂຄ’’ຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

໓. ໂອວາທວຄ຺ໂຄ

໑. ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໔໔. ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕນ຺ຕິ ຕິໂຣກຣຓຠູຕໍ, ພາຫິຣຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມິທ຺ໂຘຕິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ສຫິຕຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຖຄມ຺ຠີຣຕາທິນາ ຄມ຺ຠີໂຣ.

໑໔໕-໑໔໗. ປຣໂຕຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ. ກໂຣນ຺ໂຕວາຕິ ປຣິພາຫິເຣ ກໂຣນ຺ໂຕ. ວິຠງ຺ເຄຕິ ຌານວິຠງ຺ເຄ. ຈຣຓນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຄມນາຍ ປາທໍ.

ຍທສ຺ສາຕິ ຍໍ ອສ຺ສ. ຘາເຣຕີຕິ ອວິນສ຺ສມານໍ ຘາເຣຕິ. ປຣິກຖນຕ຺ຖນ຺ຕິ ປກິຓ຺ຓກກຖາວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຘມ຺ມກຖນຕ຺ຖໍ. ຕິສ຺ໂສ ອນຸໂມທນາຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທີສຸ ທານານິສໍສປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ນິຘິກຸຓ຺ຑສຸຕ຺ຕາທິ (ຂຸ. ປາ. ໘.໑ ອາທໂຍ) -ອນຸໂມທນາ, ເຄຫປ຺ປເວສມງ຺ຄລາທີສຸ ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕາທິ (ຂຸ. ປາ. ໕.໑ ອາທໂຍ; ສຸ. ນິ. ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕ) -ອນຸໂມທນາ, ມຕກຠຕ຺ຕາທິອມງ຺ຄເລສຸ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທິ (ຂຸ. ປາ. ໗.໑ ອາທໂຍ; ເປ. ວ. ໑໔ ອາທໂຍ) -ອນຸໂມທນາຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ອນຸໂມທນາ. ກມ຺ມາກມ຺ມວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ປຣິວາຣາວສາເນ ກມ຺ມວຄ຺ເຄ (ປຣິ. ໔໘໒ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ. ສມາຘິວເສນາຕິ ສມຖປຸພ຺ພກວເສນ. ວິປສ຺ສນາວເສນ ວາຕິ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິອາທິກາຍ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສນາຍ ວເສນ. ອຕ຺ຕໂນ ສີລຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອປຣານເປກ຺ຂຕາຍ ເຍນ ກາມໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ອຣຫຕິ, ອສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິ, ຕາສຸ ວາ ສາຘູຕິ ຈາຕຸທ຺ທິໂສ.

ອຠິວິນເຍຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສງ຺ຂາເຕ ສໍວຣວິນເຍ, ຕປ຺ປກາສເກ ວາ ວິນຍປິຏເກ. ວິເນຕຸນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາເປຕຸໍ ປກາເສຕຸໍ. ປຄຸຓາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາຕິ ປາຐໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ປຄຸຓາ ມຸເຂ ສນ຺ນິຘາປນວເສນ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ ກາຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖມຕ຺ຕວເສນເປຕ຺ຖ ໂຍຊນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມຕິ ລກ຺ຂຓຣສາທິວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ນາມຣູປຘມ຺ເມ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ມຫາເຖຣາ ປຣິຍຕ຺ຕິອນນ຺ຕຣຘານາຍ ເອເກກສ຺ສ ຄຓສ຺ສ ທີຆນິກາຍາທິເອເກກຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາສໍ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ຕາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ເອຕໍ ປາຬິໂຕ ຈ ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ຈ ປຣິຫຣຖ, ສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເອວໍ ສກລຘມ຺ມໍ ຄນ຺ຖວເສນ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄນ຺ຖນາເມນ ທີຆຠາຓກາ ມຊ຺ຌິມຠາຓກາຕິ ໂວຫຣີຍນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຣຠູຕໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສເຈ ມຊ຺ຌິມຠາຓໂກ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມາ ວາ ຕໂຍ ວຄ຺ຄາຕິ ມຫາວຄ຺ຄໂຕ ເຫຏ຺ຐິມາ ສຄາຖກວຄ຺ໂຄ (ສໍ. ນິ. ໑.໑ ອາທໂຍ), ນິທານວຄ຺ໂຄ (ສໍ. ນິ. ໒.໑ ອາທໂຍ), ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑ ອາທິໂຍ) ອິເມ ຕໂຍ ວຄ຺ຄາ. ຕິກນິປາຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐາຕິ ເອກກນິປາຕທຸກນິປາເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມປທມ຺ປິ ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ຊາຕກຠາຓເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິວາທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໂຕ ຕໂຕຕິ ທີຆນິກາຍາທິໂຕ. ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ, ຠິກ຺ຂຸໂນປິ ປຸພ຺ພາປຣານຸສນ຺ຘິອາທິກຸສລຕາຍ ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອຠິຘມ຺ເມ ກິຎ຺ຈິ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ວິນເຍ ກຸສລຕ຺ຕິກາທິວິຠາໂຄ, ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ໂຄ ຈ ອຠິຘມ຺ມປາຐໍ ວິນາ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອນ຺ຘກາເຣ ປວິຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ຕວິນຍານໍ ຄຫຓວເສນ ອຠິຘມ຺ມຄ຺ຄຫຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ‘‘ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຂາທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ ຕທວິນາຠາວໂຕ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປຣິມຓ຺ຑລປທພ຺ຍຎ຺ຊນາຍາຕິ ປຣິມຓ຺ຑລານິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ປເທສຸ ສິຖິລຘນິຕາທິພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຍສ຺ສໍ, ຕາຍ. ປຸຣສ຺ສ ເອສາຕິ ໂປຣີ, ນຄຣວາສີນໍ ກຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເນລຄຬາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອລາຕິ ເຂຬໍ ຕຄ຺ຄຬນວິຣຫິຕາຍ. ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ວາຈາ ເອວ ວາກ຺ກຣຓໍ, ອຸທາຫຣຓໂຆໂສ. ກລ຺ຍາຓໍ ມຘຸຣໍ ວາກ຺ກຣຓມສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ເມຖຸເນເນວ ອຠພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ນ ສິກ຺ຂມານາສາມເຓຣີສູຕິ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ວາ’’ຕິອາທິ.

໑໔໘. ຄຣຸເກຫີຕິ ຄຣຸກຠຓ຺ເຑຫິ. ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ນາມ ປຣິວຕ຺ຕລິງ຺ຄາ ວາ ປຎ຺ຈສຕສາກິຍານິໂຍ ວາ. ເອຕາ ປນ ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

໑໔໙. ນ ນິມນ຺ຕິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸກາມາຕິ ນິມນ຺ຕິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຠຊນປຣິໂຍສາເນ ຄນ຺ຕຸກາມາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໂຕຕິ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໂຕ. ຍາຈິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ອານີຕໂອວາເທເນວ ມຍມ຺ປິ ວສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍາຈິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ. ອຠິກ຺ຂຸກາວາເສ ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ.

ອິມາສຸ ກຕຣາປຕ຺ຕິ ປຣິຫຣິຕພ຺ພາຕິ ໂຈທນໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສາ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ສາ ວສ຺ສານຸຄມນມູລິກາ ອາປຕ຺ຕິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ, ອິຕຣາຍ ອນາປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອາປທາສຸ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ໂອວາທຕ຺ຖາຍາຕິ ໂອວາເທ ຍາຈນຕ຺ຖາຍ. ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສຕິ ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ, ກຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ປາສາທິເກນາຕິ ປສາທຊນເກນ ກາຍກມ຺ມາທິນາ. ສມ຺ປາເທຕູຕິ ຕິວິຘໍ ສິກ຺ຂໍ ສມ຺ປາເທຕຸ. ອສມ຺ມຕຕາ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂອວາທວເສນ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ມທານນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໕໓. ທຸຕິເຍ ໂກກນທນ຺ຕິ ປທຸມວິເສສໍ, ຕໍ ກິຣ ພຫຸປຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ໂກກນທສງ຺ຂາຕໍ ປທຸມໍ, ເອວໍ ຜຸລ຺ລມຸຂປທຸມໍ ອວີຕຄຸຓຄນ຺ຘໍ ນິມ຺ມເລ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ອາທິຈ຺ຈໍ ວິຍ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ເຕຊສາ ຕປນ຺ຕໍ ຕໂຕ ເອວ ວິໂຣຈມານໍ ອງ຺ເຄຫິ ນິຈ຺ຉຣຓກຊຸຕິຍາ ອງ຺ຄີຣສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສາຕິ. ຣໂຊຫຣຓນ຺ຕິ ສຣີເຣ ຣຊໍ ປຸຎ຺ຉຕີຕິ ຣໂຊຫຣຓນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຉນໂຈຬສ຺ສ ນາມໍ. ໂອຠາສວິສ຺ສຊ຺ຊນປຸພ຺ພກາ ຠາສິຕຄາຖາ ໂອຠາສຄາຖາ ນາມ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄາທີສຸ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໘໖) ປນ ‘‘ຣາໂຄ ຣໂຊ ນ ຈ ປນ ເຣຓຸ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິ ໂອຠາສຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ປເນສາ ‘‘ອຘິເຈຕໂສ’’ຕິ ຄາຖາ. ອຍຎ຺ຈ ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຸທານຄາຖາຕິ ອຸທານປາຬິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ເອກຸທານິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ (ເຖຣຄາ. ໑.໖໗ ເອກຸທານິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ) ນາຍໍ ອຸທານຄາຖາຕິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ປາຬິຍາ ເອວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຖຣສ຺ສາປິ ອຸທານຄາຖາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິຘ ຈ ອຄຣຸຘມ຺ເມນາປິ ໂອວທໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສູຣິຍຕາ, ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂອວທນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໖໒. ຕຕິຍໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອຸປສ຺ສຍູປຄມນໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ໂອວທນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອາມິສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໖໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອາມິສນິຣເປກ຺ຂມ຺ປິ ອາມິສເຫຕຸ ໂອວທຕີຕິສຎ຺ຎາຍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສປິ ອນາປຕ຺ຕິ ສຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ຘມ຺ເມນ ລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິຕາ, ອນາມິສນ຺ຕຣຕາ, ອວຓ຺ຓກາມຕາຍ ເອວໍ ຠຓນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ອາມິສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໖໙. ປຎ຺ຈມໍ ຈີວຣທານສິກ຺ຂາປທໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໖. ຈີວຣສິພ຺ພນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໗໖. ຉຏ຺ເຐ ກຖິນວຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຖິນມາເສ ຈີວຣໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສຫາຍຠາວູປຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຎ຺ເຈຕ຺ວາຕິ ‘‘ຕວ ຎາຕິກາຍາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ວາ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎິໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອກປ຺ປິເຍ ນິໂຍຊິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕກຕາ, ນິວາສນປາຣຸປນູປຄຕາ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສິພ຺ພນໍ ວາ ສິພ຺ພາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ຈີວຣສິພ຺ພນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.