໖. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘໂກ

ວິຫາຣານຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໕. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ສິສິເຣຕິ ສິສິຣກາເລ ຫິມປາຕວເສນ ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາທິວສ຺ສປາຕວສ຺ເສນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຂໂຣ ສີຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ຜຸສິຕໂກ’’ຕິ. ‘‘ຕໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ, ເຕນ ຈ ວິຫາເຣນ ວາຕາຕໂປ ປຏິຫຎ຺ຎຕີຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ວິຫາເຣນ ປຏິຫຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

໒໙໖. ອາວິຎ຺ຉນຉິທ຺ທນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ອງ຺ຄຸລິໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸສງ຺ຂລິກາທິໍ ວາ ປເວເສຕ຺ວາ ກວາຏໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕາ ທ຺ວາຣພາຫໍ ຜຸສາເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ອກປ຺ປິຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ສເຈປິ ທີປິນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຈຕິເຍ ເວທິກາສທິສນ຺ຕິ ວາຕປານທາຣຸໍ ວາ ຊາລໍ ວາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ທາຣຸຏ຺ຐາເນ ເຈຕິເຍ ເວທິກາຍ ປຏ຺ຏາທີນິ ວິຍ ອິຏ຺ຐກາທີຫິ ອຸທ຺ຘໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ປຏ຺ຏິກາທໂຍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຈຕຸຉິທ຺ທຍຸຕ຺ຕໍ ກຕໍ. ຖມ຺ຠກວາຕປານໍ ນາມ ຕິຣິຍໍ ທາຣູນິ ອທຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘໍ ຐປິຕທາຣູຫິ ເອວ ກຕໍ. ໂຈຬກປາທປຸຎ຺ຉນໍ ພນ຺ຘິຕຸນ຺ຕິ ວາຕປານປ຺ປມາເຓນ ປາທປຸຎ຺ຉນສທິສໍ ໂຈຬກາທິນາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວຄ຺ຄຸລິອາທິປ຺ປເວສນນິວາຣຓຕ຺ຖໍ, ກເຖຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິຑ຺ຒກນ຺ຕິ ມຎ຺ຈາກາເຣນ ກຏ຺ຐມຕ຺ຕິກາທີຫິ ກຕເວທິກາກາຣໍ.

໒໙໗. ຈຕຸຣສ຺ສປີຐນ຺ຕິ ສມຈຕຸຣສ຺ສໍ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປາທກໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປາທກເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມຈຕຸຣສ຺ສເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຍຕຈຕຸຣສ຺ສາ ປນ ສຕ຺ຕງ຺ຄປຎ຺ຈງ຺ຄາປິ ອຸຈ຺ຈປາທາ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເວຕ຺ເຕເຫວ ຈຕຸຣສ຺ສາທິອາກາເຣນ ກຕໍ ຠທ຺ທປີຐນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເວຕ຺ຕມຍໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ. ທາຣຸປຏ຺ຏິກາຍ ອຸປຣີຕິ ອຏນິອາກາເຣນ ຐິຕທາຣຸປຏລສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທ຺ຘໍ ປາທໍ ກຕ຺ວາ. ປເວສນກາລຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຸປຣີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຬກສ຺ສ ປຈ຺ຉິມປາທທ຺ວຍໍ ວິຍ ວງ຺ກາກາເຣນ ຐິຕຕ຺ຕາ ປເນຕໍ ‘‘ເອຬກປາທປີຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປໂລເຐນ຺ຕີຕິ ສຫ ມຎ຺ເຈຫິ ປວຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ຣຸກ຺ເຂ, ລຕາ ຈ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຄຈ຺ຉາທິກໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕິຓຊາຕິ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຕິຓຊາຕິການ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ອຸປທຫນ຺ຕີຕິ ຐເປນ຺ຕິ. ສີສປ຺ປມາຓໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຄີວາຍ ສຫ ສກລໍ ສີສໍ ຐເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ສ ຈ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຕ຺ຖາຣໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິທຎ຺ຈ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐເປຕພ຺ພໂຈຬປ຺ປມາຓທສ຺ສນໍ. ຕສ຺ສ ວເສນ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕໍ ຍຖາ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປຸຖຸລຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສິພ຺ພິຕພ຺ພໍ. ອິໂຕ ອຘິກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ປນ ອນ຺ເຕສຸ ຐປິຕໂຈຬໍ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ທິຄຸຓໍ ກຕໍ ຕິກຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ເຕສຸ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານມນ຺ຕຣໍ ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ອິທມສ຺ສ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປ຺ປມາຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສູ’’ຕິອາທິ.

‘‘ກມ຺ພລເມວ…ເປ… ອຸຓ຺ຓຠິສິສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂຄນກາທິອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ອຸຓ຺ຓມຍຕ຺ຖຣຓໍ ຠິສິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຍິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ມສູຣເກຕິ ຈມ຺ມມຍຠິສິຍໍ. ຈມ຺ມມຍໍ ປນ ພິມ຺ໂພຫນໍ ຕູລປຸຓ຺ຓມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຬິຍໍ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣທຸສ຺ສນ຺ຕິ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣກຣຓຕ຺ຖາຍ ທຸສ຺ສໍ. ຠິສິໍ ໂອນນ຺ຘິຕຸນ຺ຕິ ຠິສິຕ຺ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕຸໍ. ປຣິຠິຊ຺ຊຕີຕິ ມຎ຺ຈາທິໂຕ ສາຣິຍມານາ ປີຐໂກຏິອາທີສຸ ນິສີທນ຺ເຕຫິ ຆໍສິຍມານາ ຠິສິ ປຣິຠິຊ຺ຊຕິ. ໂອນທ຺ຘມຎ຺ຈນ຺ຕິ ຠິສິໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ພທ຺ຘມຎ຺ຈໍ. ປາຬິຍໍ ຉວິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຫຣນ຺ຕີຕິ ຠິສິຈ຺ຉວິໍ ໂຈຣາ ຫຣນ຺ຕິ. ໂຜສິຕຸນ຺ຕິ ໂຈເຣຫິ ຫຣິຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ຫຣິຕສຎ຺ຎາຓຜຸສິຕພິນ຺ທູນິ ທາຕຸໍ. ຠິຕ຺ຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ວິຠິຕ຺ຕິຣາຊິກຣຓໍ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມນ຺ຕິ ຫຕ຺ເຖນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສຎ຺ຎາກຣຓໍ.

໒໙໘. ປາຬິຍໍ ນ ນິປຕຕີຕິ ນ ອລ຺ລີຍຕິ. ປຏິພາເຫຕ຺ວາຕິ ຆໍສິຕ຺ວາ. ນ ນິພນ຺ຘຕີຕິ ອນິພນ຺ຘນີໂຍ, ນ ລຄ຺ຄນໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໙໙. ‘‘ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ເອວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣປາລໍ ‘‘ກິໍ ນ ກໂຣສີ’’ຕິອາທິນາ ປຣິຍາເຍນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຊາຕກປກຣຓນ຺ຕິ ຊາຕກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ‘‘ປເຣຫິ ກາຣາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘຣູປມ຺ປິ ສຍໍ ກາຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ປາຬິຍໍ ປຎ຺ຈປຏິກນ຺ຕິ ຊາຕິອາທິປຎ຺ຈປ຺ປກາຣວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ.

໓໐໐. ອຸປຈາໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ຄພ຺ຠສ຺ສ ພຫິ ສມນ຺ຕາ ອນຸປຣິຄມນສ຺ສ ໂອກາໂສ ນປ຺ປໂຫຕິ. ຣຸກ຺ຂໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ຕຈ຺ຉິຕສາຣທາຣຸໍ ອຄ຺ຄສມີເປ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ກຕ຺ວາຕິ ຉິທ຺ເທ ກຕ຺ວາ. ກປ຺ປກຕໍ ວິຍ ສາຣຂາຓຸເກ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ເອວໍ ກຕເມວ ‘‘ອາຫຣິມໍ ຠິຕ຺ຕິປາທ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຕ຺ຖໍ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸນ຺ຕິ ຊິຓ຺ຓຠິຕ຺ຕິປາເທນ ພຫິ ສມານຠາຣໍ ຂາຓຸກປ຺ປສີເສນ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ມູເລນ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ປຣິຕ຺ຕາຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕກຸຏິຍາ ໂອວສ຺ສນຏ຺ຐານສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຓຕ຺ຖໍ. ກິຏິກນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທີຫິ ກຕປທລໍ. ມທ຺ທິຕມຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ໂອວສ຺ສນຉິທ຺ທສ຺ສ ປິທຫນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸຠໂຕກຸຏ຺ຏໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກຕປເທສສ຺ສາຕິ ຍຖາ ພຫິ ຐິຕາ ອຸຊຸກໍ ອນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ເນ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ທ຺ວາຣາຠິມຸຂໍ ປິທຫນວເສນ ຠິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໂຕ ທ຺ວາຣຎ຺ຈ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕຏ຺ຐານໍ ວທຕິ. ສມນ຺ຕາ ປຣິຍາຄາໂຣຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອາວິທ຺ຘປມຸຂໍ. ວໍສໍ ທຕ຺ວາຕິ ປຸຣິສປ຺ປມາເຓ ປາເທ ນິຂຓິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຣິ ປິຏ຺ຐິວໍສສທິສໍ ປສ຺ສວໍສໍ ຐເປຕ຺ວາ ໂອສາເຣຕ຺ວາ. ເອກໍ ທຓ຺ຑໂກຏິໍ ອຕິອຸຈ຺ຈາຍ ວິຫາຣຠິຕ຺ຕິໂກຏິຍາ ເອກໍ ໂກຏິໍ ນີເຈ ວໍສປິຏ຺ຐິຍໍ ຐປນວເສນ ທຓ຺ຑເກ ປສາເຣຕ຺ວາ. ຈກ຺ກລຍຸຕ຺ໂຕ ກິຏິໂກຕິ ກວາຏໍ ວິຍ ວິວຣຓຖກນສຸຂຕ຺ຖໍ ຈກ຺ກລພນ຺ຘກິຏິກໍ. ປາຬິຍໍ ອຸຄ຺ຆາຏນກິຏິກນ຺ຕິ ອາປຓາທີສຸ ອນຕ຺ຖິກກາເລ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ອຸປຣິ ຈ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ໂອຕຣຓກິຏິກໍ, ກປ຺ປສີເສຫິ ວາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນີຫິ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ໂອຕຣຓກິຏິກມ຺ປິ.

໓໐໑. ປານີຍໍ ໂອຕປ຺ປຕີຕິ ປານີຍຠາຊເນສຸ ຐປິຕປານີຍໍ ອາຕເປນ ສນ຺ຕປ຺ປຕິ.

໓໐໓. ຕໂຍ ວາເຏຕິ ຕໂຍ ປຣິກ຺ເຂເປ. ເວຬຸວາຏນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ທາຣຸປຣິກ຺ເຂປໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກຓ຺ຏກວາຏນ຺ຕິ ສພ຺ພສາຂາປຣິກ຺ເຂປໍ.

໓໐໕. ອາໂລໂກ ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ ໂຍ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓາຍ ປີຕິຍາ ອານຸຠາເວນ ມຫນ຺ໂຕ ໂອຠາໂສ ອໂຫສິ, ເຍນ ຈສ຺ສ ປທີປສຫສ຺ເສນ ວິຍ ວິຄຕນ຺ຘກາໂຣ ມຄ຺ໂຄ ອໂຫສິ, ໂສ ພຫິນຄເຣ ຉວສຣີຣສມາກຸລໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ພີຠຈ຺ຉໍ ອາມກສຸສານໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຠເຍນ ປີຕິເວເຄ ມນ຺ທີຠູເຕ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

ສຕໍ ຫຕ຺ຖີຕິ ຄາຖາຍ ຫຕ຺ຖິໂນ ສຕສຫສ຺ສານີຕິ ເອວໍ ປຈ຺ເຈກໍ ສຫສ຺ສ-ສທ຺ເທນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ຎາຕພ຺ໂພ. ປທວີຕິຫາຣສ຺ສາຕິ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕນຕ຺ຕຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ເອກປທວີຕິຫາຣສ຺ສ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍກຸສລຜລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ໂສຬສໂມ ຠາໂຄ ກລໍ ນາມ, ຕໍ ໂສຬສິໍ ກລໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖິອາທໂຍ ສພ຺ເພ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ນາຣຫນ຺ຕິ, ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ. ອເນກສຕສຫສ຺ສຠາຄມ຺ປິ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ.

ອນ຺ຘກາໂຣ ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ ປຸນ ພລວປີຕິຍາ ອາໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ອາສຕ຺ຕິໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາໂຍ. ວຍກຣຓນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມມູລໍ ນວກມ຺ມໍ.

໓໐໙. ທເທຍ຺ຍາຕິ ນວກມ຺ມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວິຫາເຣ ອິສ຺ສຣິຍໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິນ຺ໂນຕິ ນວກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວິຫາໂຣ ທິນ຺ໂນ, ວິຫາເຣ ນວກມ຺ມໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ.

໓໑໓-໔. ສນ຺ຖາຄາເຣຕິ ສນ຺ນິປາຕມຓ຺ຑເປ. ໂອກາເສຕິ ນິວາໂສກາເສ. ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕໍ. ຄິຫິວິກຏນ຺ຕິ ຄິຫີຫິ ກຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຄິຫິສນ຺ຕກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິຫາຣານຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເສນາສນຄ຺ຄາຫກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໘. ‘‘ຉມາສຈ຺ຈເຍນ ຉມາສຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອິທໍ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຈ຺ຈຍທານກາລປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນໍ, ເອວໍ ອຸປຣິປິ. ‘‘ຕໍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນສ຺ສ ກາຣຓມາຫ ‘‘ປຈ຺ຈເຍເນວ ຫິ ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ, ປຈ຺ຈຍຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສາຍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຸພ຺ຠຓ຺ຑິກາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ທີຆສາລາຕິ ຈງ຺ກມນສາລາ. ມຓ຺ຑລມາໂຬຕິ ອຸປຏ຺ຐານສາລາ. ອນຸທຫຕີຕິ ປີເຬຕິ. ‘‘ອທາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອທທນ຺ຕສ຺ສ ປຏິພາຫເນ ປວິສນໂຕ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ທີເປຕິ.

‘‘ນ ໂຄຈຣຄາໂມ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຕກ຺ກໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ນິວາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເຍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວຣູປໍ ວິຕກ຺ກໍ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ຠຓ຺ຑປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉາທນຠຓ຺ຑໍ. ສຣີຣປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນຈີວຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາວ ອນວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ກາຣຓາຈິກ຺ຂນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫວິສຊ຺ຊເນ ໂທສາຠາວາ. ເອວໍ ປນ ຄເຕ ມໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິສຎ຺ຎາຍ ອຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພານີຕິ ຂຓ຺ຑຜຸລ຺ລປຏິສງ຺ຂຣຓສມ຺ມຊ຺ຊນາທີຫິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພານິ. ມຸທ຺ທເວທິກາຍາຕິ ເຈຕິຍສ຺ສ ຫມ຺ມິຍເວທິກາຍ ຆຏາກາຣສ຺ສ ອຸປຣິ ຈຕຸຣສ຺ສເວທິກາຍ. ກສ຺ມາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິ ຍໂຕ ປກຕິຍາ ລຠຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ປຸຈ຺ຉນສ຺ສ ກາຣຓສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຏິກ຺ກມ຺ມາຕິ ວິຫາຣໂຕ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນນ຺ຕເຣ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຸປນິກ຺ເຂປໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ວຑ຺ຒິຍາ ກຫາປຓາທິໍ ຐເປຕ຺ວາ, ເຂຕ຺ຕາທີນິ ວາ ນິຍເມຕ຺ວາ. ອິຕິ ສທ຺ຘາເທຍ຺ເຍຕິ ເອວໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສທ຺ຘາຍ ທາຕພ຺ເພ ວສ຺ສາວາສິກລາຠວິສເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວຕ຺ຖຸ ປນາຕິ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປນ຺ນຣູປິຍໍ, ຕຎ຺ຈ ‘‘ຕໂຕ ຈຕຸປຈ຺ຈຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທິນ຺ນເຂຕ຺ຕາທິໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ຫຕ຺ເຖ ‘‘ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທາຍເກຫິ ທິນ຺ນວຕ຺ຖຸສທິສໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຫິຕາຍ. ປຸຄ຺ຄລວເສນາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ຈີວເຣນ ກິລມນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລປຣາມາສວເສນ, ນ ‘‘ສງ຺ໂຆ ກິລມຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສງ຺ຆປຣາມາສວເສນ.

‘‘ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑວເສນາ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຈີວຣຕຓ຺ຑຸລາທິວເສເນວ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈ-ກາໂຣ ເຈຕ຺ຖ ປນ-ສທ຺ທຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ເຖຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸຄ຺ຄລວເສເນວ, ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑວເສນ ຈ ອປໂລກນປ຺ປກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕໍ ປນ ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈີວຣປຈ຺ຈຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທາທິວເສນ ຕສ຺ມິໍ ວສ຺ສາວາເສ ລພ຺ຠມານໍ ຈີວຣສງ຺ຂາຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ‘‘ເອຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ເສນາສນສ຺ສາຕິ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປນສ຺ສ. ‘‘ນວໂກ ວຸຑ຺ຒຕຣສ຺ສ, ວຸຑ຺ໂຒ ຈ ນວກສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ເສນາສນຄ຺ຄາຫສ຺ສ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕໂນ ຄຫຓໍ ອສາຣຸປ຺ປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ທ຺ເວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຄາເຫສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຏ຺ຐປິ ໂສຬສປິ ຊເນ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອກກມ຺ມວາຈາຍ ສພ຺ເພປິ ເອກໂຕ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິຄ຺ຄຫກມ຺ມເມວ ຫິ ສງ຺ໂຆ ສງ຺ຆສ຺ສ ນ ກໂຣຕິ. ເຕເນວ ສຕ຺ຕສຕິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ‘‘ອຸພ຺ພາຫິກກມ຺ມສມ຺ມຸຕິຍໍ ອຏ຺ຐປິ ຊນາ ເອກໂຕວ ສມ຺ມຕາຕິ.

ອາສນຆຣນ຺ຕິ ປຏິມາຆຣໍ. ມຄ຺ໂຄຕິ ອຸປຈາຣສີມພ຺ຠນ຺ຕຣຄເຕ ຄາມາຠິມຸຂມຄ຺ເຄ ກຕສາລາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣຸກ຺ຂມູລາທີສຸປິ.

ລຠນ຺ຕີຕິ ຕຕ຺ຣວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ. ວິຊເຏຕ຺ວາຕິ ‘‘ເອເກກສ຺ສ ປໂຫນກປ຺ປມາເຓນ ວິໂຍເຊຕ຺ວາ. ອາວາເສສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສຸກສ຺ມິໍ ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອາວາເສ ວສນ຺ຕາ ປາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ວາຈາຍ ອຸປສໍຫຣິຕ຺ວາ. ປວິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາລາເຠ ປຣິເວເຓ ວສິຕ຺ວາວ ລາໂຠ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຍມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ປໍສຸກູລິໂກ ປຈ຺ຈຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເຕເນວ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ອຍໍ ຈີວຣປຈ຺ຈໂຍປີຕິ ໂຍຊນາ. ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ສາຏກໍ ເທນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈຍທາຍກາ ເທນ຺ຕິ. ເອເຕນ ຄຫຏ຺ເຐຫິ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ທິນ຺ນມ຺ປິ ປໍສຸກູລິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຖ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທມາຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປໍສຸກູລິການໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ປໍສຸກູລິກໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ.

ອຸປນິພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄາຫາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິຘ ຣຸກ຺ຂາທີສຸ ວສິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ປຏິພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຄາເຫຕພ຺ພໍ.

ປາຏິປທອຣຸຓໂຕຕິອາທິ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕກໍ ປນ ປາຏິປທໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາປິ ຄາເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິພທ຺ຘວຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ສຊ຺ຌາຍມນສິກາຣາທີສຸ ນິຣນ຺ຕຣກຣຓີເຍສຸ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ. ກສາວປຣິຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ກສາວຣເສຫິ ຠູມິປຣິກມ຺ມໍ.

ຕິວິຘມ຺ປີຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘວເສນ ຕິວິຘມ຺ປິ. ໂສເຘຕ຺ວາຕິ ອາຈາຣາທີສຸ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ເອກຈາຣິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠາວນາກມ຺ມໍ. ຕຎ຺ຫິ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ປຫາຍ ເອກຈາຣິເກເນວ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສວຕ຺ຖຸກກຖາ ນາມ ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິ, ປວິເວກ, ອສໍສຄ຺ຄ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠ, ສີລ, ສມາຘິ, ປຎ຺ຎາ, ວິມຸຕ຺ຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາຕິ ອິມາ ທສ.

ທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທນວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐມາຬເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐສຸ ‘‘ທິວເສ ທິວເສ ເອກເມວ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໙) ອທິນ຺ນາທາເນ ທນ຺ຕໂປນກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕໍ ວາ…ເປ… ນ ກເຖຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິສຠາຄກຖາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໖໕) ອາຄຕໍ ປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ຕໂຕ ອວສິຏ຺ຐວຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ‘‘ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ.

ອິທານິ ຍໍ ທາຍກາ ປຈ຺ຉິມວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຏິປຊ຺ຊນວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຈ຺ຉິມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ປນາ’’ຕິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອາຄນ຺ຕຸໂກ ສເຈ ຠິກ຺ຂູຕິ ຈີວເຣ ຄາຫິເຕ ປຈ຺ຉາ ອາຄໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນຕິ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ປຐມວສ຺ສູປຄຕາຕິ ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ອາຄມນໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ວສ຺ສູປຄຕາ. ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທາຍການໍ ສນ຺ຕິກາ ອາຄຕາຄຕສາຏກໍ.

ເນວ ວສ຺ສາວາສິກສ຺ສ ສາມິໂນຕິ ຉິນ຺ນວສ຺ສຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມເມວ ກຕິກາຍ ກຕຕ຺ຕາ ‘‘ເນວ ອທາຕຸໍ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ທາຕພ຺ພໍ ວາເຣນ຺ຕານໍ ຄີວາ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕສເມວ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວສ຺ສູປຄເຕສຸ ອລທ຺ຘວສ຺ສາວາສິການໍ ເອກຈ຺ຈານເມວ ທາຕພ຺ພໍ.

ຠຕິນິວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປານີຍຸປຏ຺ຐານາທິຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ. ສງ຺ຆິກໍ ປນາຕິອາທິ ເກສຎ຺ຈິ ວາທທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄາຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ຉິນ຺ນວສ຺ສານໍ ວສ຺ສາວາສິກຎ຺ຈ ອິທານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກວສ຺ສາວາສິກຎ຺ຈ ອິເມສໍ ທາຕຸໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອນນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອປໂລກນໍ ກຕ຺ວາ ຄາຫິຕໍ ສງ຺ເຆນ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕປິ ລຠຕິ. ປເຄວ ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ຄາຫິຕໍ ປນ ເຕມາສໍ ວສິຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ອຕ຺ຕນາ, ທາຍເກຫິ ຈ ອນຸມຕຕ຺ຕາ ຠຕິນິວິຏ຺ຐມ຺ປິ ຉິນ຺ນວສ຺ໂສປິ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕປິ ນ ລຠຕີຕິ ເກຈິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປມາຓໍ. ເຕເນວ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ເອວ ທາຍເກຫິ ທິນ຺ນວສ຺ສາວາສິກໍ ຄຫິຕຠິກ຺ຂຸໂນ ວສ຺ສຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ວາໂສວ ເຫຏ຺ຐາ ວິຫິໂຕ, ນ ປານີຍຸປຏ຺ຐານາທິຠຕິກຣຓວຕ຺ຕໍ. ຍທິ ຫິ ຕໍ ນິວິຏ຺ຐເມວ ສິຍາ, ຠຕິກຣຓເມວ ວິຘາຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄາຫິຕໍ ຉິນ຺ນວສ຺ສາທໂຍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘‘ສງ຺ຆິກໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສານມ຺ປິ ວສ຺ສາວາສິກຠາໂຄ ສງ຺ຆິກໂຕ ອໂມຈິໂຕ ເຕສໍ ວິພ຺ຠເມນ ສງ຺ຆິໂກ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ລຠຕີຕິ ‘‘ມມ ປຕ຺ຕຠາຄໍ ເອຕສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ ທາຍເກ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປນ຺ເຕເນວ ສງ຺ຆິກໂຕ ວິໂຍຊິຕໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວຣຠາຄໍ ສາມເຓຣສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ປຐມຄາຫຕ຺ຕາ, ເຖເຣນ ປຸພ຺ເພ ປຐມຠາຄສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ອິທານິ ຄຍ຺ຫມານສ຺ສ ທຸຕິຍຠາຄຕ຺ຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເສນາສນຄ຺ຄາຫກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸປນນ຺ທວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໙. ປາຬິຍໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ປຣິພາຫິໂຣຕິ ກເມນ ອຸຠຍສ຺ສປິ ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສພ຺ພຖາ ອຸຠຍໂຕ ປຣິພາຫິຣຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຉິເມ…ເປ… ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

໓໒໐. ຍໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປໂຫຕີຕິ ມຎ຺ຈປີຐວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ອາສນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຂໍ ນິສີທິຕຸໍ ປໂຫຕິ, ອິທໍ ປຈ຺ຉິມທີຆາສນໍ. ເອຕ຺ຖ ມຎ຺ຈປີຐຣຫິເຕສຸ ອສມານາສນິກາປິ ຕໂຍ ນິສີທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕິ. ມຎ຺ຈປີເຐສຸ ປນ ທ຺ເວ. ອທີຆາສເນສຸ ມຎ຺ຈປີເຐສຸ ສມານາສນິກາ ເອວ ທ຺ເວ ນິສີທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕິ ທຸວຄ຺ຄສ຺ເສວ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ.

ຫຕ຺ຖິນໂຂ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຫຕ຺ຖິນໂຂ, ປາສາໂທ. ປາສາທສ຺ສ ນໂຂ ນາມ ເຫຏ຺ຐິມຠາໂຄ ປາທນຂສທິສຕ຺ຕາ, ໂສ ສພ຺ພທິສາສຸ ອເນເກຫິ ຫຕ຺ຖິຣູເປຫິ ສມລງ຺ກໂຕ ຐິໂຕ. ຕສ຺ສູປຣິ ກໂຕ ປາສາໂທ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠ ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິວິຈິຕ຺ຣານີຕິ ສງ຺ຆິກເສນາສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຄ຺ຄລິກໍ ປນ ສຸວຓ຺ຓາທິວິຈິຕ຺ຣໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໙໙) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສງ຺ຆິກວິຫາເຣ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກວິຫາເຣ ວາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂຄນກາທິອກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑວິສເຍ ເອວ ວຸຕ຺ຕໍ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສາປິ ເຕສໍ ຄຫເຓ ໂທສາຠາວາ. ຄິຫິວິກຏນີຫາເຣນາຕິ ຄິຫີຫິ ກຕນີຫາເຣນ, ຄິຫີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ທິນ຺ນນິຍາເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນິສີທິຕຸໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

ອຸປນນ຺ທວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໑. ອຣຎ຺ຊໂຣຕິ ພຫຸອຸທກຄຓ຺ຫນິກາ ມຫາຈາຏິ, ຊລໍ ຄຓ຺ຫິຕຸມລນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ.

ຖາວເຣນ ຈ ຖາວຣນ຺ຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປຸຣິມທ຺ວຍໍ ຖາວຣໍ, ປຈ຺ຉິມຕ຺ຕຍໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສມກເມວ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອູນກໍ ເທນ຺ຕມ຺ປິ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທູຣຕຣໍ ທຸກ຺ຂໂຄປໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ເຈ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ…ເປ… ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑). ຊານາເປຕ຺ວາຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຊານາເປຕ຺ວາ, ອປໂລເກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຫຸຕຣາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ສາມິເກສຸ ອຕ຺ຕໂນ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ມຫຄ຺ຆຕໍ ອຊານິຕ຺ວາ ເທນ຺ເຕສຸ ຕໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິຫາເຣນ ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພຕິ ສວຕ຺ຖຸເກນ ອຎ຺ເຎສໍ ຠູມິຍໍ ກຕປາສາທາທິນາ, ອວຕ຺ຖຸເກນ ວາ ສວຕ຺ຖຸກໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອວຕ຺ຖຸກໍ ປນ ອວຕ຺ຖຸເກເນວ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ເກວລໍ ປາສາທສ຺ສ ຠູມິໂຕ ອຖາວຣຕ຺ຕາ. ເອວໍ ຖາວເຣສຸປິ ຖາວຣວິຠາຄໍ ຎຕ຺ວາວ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

‘‘ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິມິນາ ສຸວຓ຺ຓາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ອກປ຺ປິຍມຎ຺ຈໍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຂຕ຺ຕາທິ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເຕສູຕິ ມຎ຺ຈາທີສຸ. ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ອາສນ຺ທີຕູລິກາທິວິນິຈ຺ຉເຍສຸ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ອາສນ຺ທີອາທິ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ພິມ຺ໂພຫນາທິ ຈ. ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ສຸວຓ຺ຓາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ທິນ຺ນໍ.

‘‘ກາຬໂລຫ…ເປ… ຠາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏກໍສໂລຫມຍມ຺ປິ ຠາຊນໍ ປຸຄ຺ຄລິກມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ປຣິຫຣິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ ປຸຄ຺ຄລປຣິຫຣິຕພ຺ພສ຺ເສວ ຠາເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ອຸປຣິ ‘‘ກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫຠາຊນວິກຕິ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ຄິຫິວິກຏາ ວາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິເກນ ມຫາປຈ຺ຈຣິວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອິມສ຺ສ ຫິ ‘‘ວຏ຺ຏໂລຫກໍສໂລຫານໍ ເຍນ ເກນຈິ ກໂຕ ສີຫຬທີເປ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນໂກ ຠາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປາຍ ຕໍ ມຫາປຈ຺ຈຣິວຈນໍ ປຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕໍ. ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏໂລຫກໍສໂລຫມຍໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກວາຣກມ຺ປິ ອຸປາທາຍ ອຠາຊນີຍເມວ. ຄິຫີຫິ ທິຍ຺ຍມານມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຣິຫາຣິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຕ຺ຕາທິປຣິກ຺ຂາຣໍ ວິຍ ສຍເມວ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄິຫິສນ຺ຕກໍ ວິຍ ອາຣາມິກາທໂຍ ເຈ ສຍເມວ ໂຄເປຕ຺ວາ ວິນິໂຍຄກາເລ ອາເນຕ຺ວາ ປຏິເນນ຺ຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ປຏິສາເມຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ປຓ຺ຓສູຈິ ນາມ ເລຂນີຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘານິປີ’’ຕິອາທິນາ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິໂຠໂຄວ ອາປຕ຺ຕິກໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອຸປຣິ ອຠາຊນີຍວາສິອາທີສຸ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກສຸປິ.

ອນາມາສມ຺ປີຕິ ສຸວຓ຺ຓາທິມຍມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອາມສິຕ຺ວາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປກ຺ຂເຣຕິ ອຸປກຣເຓ. ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ນາມ ອຑ຺ຒພາຫຸມຕ຺ຕາ. ອຑ຺ຒພ຺ຍາມມຕ຺ຕາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ໂຍຕ຺ຕານີຕິ ຈມ຺ມຣຊ຺ຊຸກາ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕປີຕິ ຕສຣທຓ຺ຑາທິສູຈິອາກາຣຕນຸທຓ຺ຑກມຕ຺ໂຕປິ. ຣິຕ຺ຕໂປຕ຺ຖໂກປີຕິ ອລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກ. ອິທຎ຺ຈ ປຓ຺ຓປ຺ປສງ຺ເຄນ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຆຏ຺ຏນຜລກໍ ຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣ’’ຕິ ອິທໍ ຣຊິຕຈີວຣໍ ເອກສ຺ມິໍ ມຏ຺ເຐ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄເຣ ເວເຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ມຏ຺ຐຜລກສ຺ສ ອຸປຣິ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອປເຣນ ມຏ຺ຐຜລເກນ ນິກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອໂກ ອຸປຣິ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ທ຺ເວ ຊນາ ອຸປຣິ ຜລກໍ ທ຺ວີສຸ ໂກຏີສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ອາກຑ຺ຒນວິກຑ຺ຒນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ເຖ ຐປາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ປຫຣຓໍ ປນ ນິຏ຺ຐິຕຣຊນສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ອລ຺ລກາເລ ກາຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ປນ ຜລກມຸຄ຺ຄເຣຫິ ຆຏ຺ຏນໍ ສຸກ຺ຂກາເລ ຖທ຺ຘຠາວວິໂມຈນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອມ຺ພຓນ຺ຕິ ເອກໂທຓິກນາວາຜລເກຫິ ໂປກ຺ຂຣຓີສທິສໍ ກຕໍ. ປານີຍຠາຊນນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຣຊນໂທຓີຕິ ເອກທາຣຸນາວ ກຕໍ ຣຊນຠາຊນໍ. ອຸທກໂທຓີປິ ເອກທາຣຸນາວ ກຕໍ ອຸທກຠາຊນໍ.

ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຠູມຕ຺ຖຣຓສງ຺ເຂເປນ ສຍິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈາທີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ ມຫາຈມ຺ມໍ ເອຬກຈມ຺ມໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຉຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕກຏາຫນ຺ຕິ ປຕ຺ຕປຈນກຏາຫໍ.

ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນວກມ຺ມທານກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ປາຬິຍໍ ປິຓ຺ຑນິກ຺ເຂປນມຕ຺ເຕນາຕິອາທີສຸ ຂຓ຺ຑຜຸລ຺ລຏ຺ຐາເນ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑຏ຺ຐປນໍ ປິຓ຺ຑນິກ຺ເຂປນໍ ນາມ. ນວກມ຺ມນ຺ຕິ ນວກມ຺ມສມ຺ມຸຕິ. ອຄ຺ຄຬວຏ຺ຏິ ນາມ ກວາຏພນ຺ໂຘ. ຉາທນໍ ນາມ ຕິຓາທີຫິ ເຄຫຈ຺ຉາທນໍ. ພນ຺ຘນໍ ນາມ ທຓ຺ຑວລ຺ລິອາທີຫິ ຉທນພນ຺ຘນເມວ. ຈຕຸຫຕ຺ຖວິຫາເຣຕິ ວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸພ຺ເພຘໂຕ ປນ ອເນກຠູມກຕ຺ຕາ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນ ວີສຕິຫຕ຺ໂຖປິ ນານາສຓ຺ຐານວິຈິຕ຺ໂຕປິ ໂຫຕິ. ເຕນສ຺ສ ຈຕຸວສ຺ສິກໍ ນວກມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ.

ປາຬິຍໍ ສພ຺ເພ ວິຫາເຣຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄພຫຸວຈນໍ. ເອກສ຺ສ ສພ຺ເພສຸ ວິຫາເຣສຸ ນວກມ຺ມໍ ເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພກາລໍ ປຏິພາຫນ຺ຕີຕິ ນວກມ຺ມິກາ ອຕ຺ຕໂນ ຄາຫິຕໍ ວຣເສຍ຺ຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ອກຕ຺ວາ ອຸຕຸກາເລປິ ປຏິພາຫນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ໂສ ອາວາໂສ ຊີຣຕີ’’ຕິອາທິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉໂຍ. ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາຕິ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ທຕ຺ວາ. ຕິຠາຄນ຺ຕິ ຕຕິຍຠາຄໍ. ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນມ຺ປິ ຖາວເຣນ ຖາວຣປຣິວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ເອວ ປວິສຕິ, ນ ອິຕຣຖາ ສພ຺ພເສນາສນານໍ ວິນສ຺ສນໂຕ. ສເຈ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ສເຈ ໂສ ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑກຏ຺ຐປນຏ຺ຐານໍ ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ວາ ທາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການຎ຺ເຎວ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕາທິສສ຺ສ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຸຄ຺ຄລິກເມວ ກຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄາຕິ ນ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປນ ກຕ຺ຕພ຺ພວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຫີຕິອາທິມ຺ຫິ ວຍານຸຣູປໍ ຕຕິຍຠາເຄ ວາ ອຸປຑ຺ຒຠາເຄ ວາ ຄຫິເຕ ຕໍ ຠາຄໍ ທາຕຸໍ ລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຍນາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ເຍນ. ໂສ ສາມີຕິ ຕສ຺ສາ ຠູມິຍາ ວິຫາຣກຣເຓ ໂສວ ສາມີ, ຕໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອິຕເຣນ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂສ ຫິ ປຐມໍ ຄຫິໂຕ. ອກຕຏ຺ຐາເນຕິ ຈຍາທີນໍ ອກຕປຸພ຺ພຏ຺ຐາເນ. ຈຍໍ ວາ ປມຸຂໍ ວາຕິ ສງ຺ຆິກເສນາສນໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໂຕ ພຫິ ຈຍໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ, ເອກໍ ເສນາສນໍ ວາ. ພຫິກຸຏ຺ເຏຕິ ກຸຏ຺ຏໂຕ ພຫິ, ອຕ຺ຕໂນ ກຕຏ຺ຐາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນວກມ຺ມທານກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣປຣິໂຠຄປຏິກ຺ເຂປາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໔. ວຑ຺ຒິກມ຺ມຕ຺ຖາຍາຕິ ຍຖາ ຕມ຺ມູລຄ຺ຆໂຕ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ເອວໍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພສ຺ສ ມຎ຺ຈປີຐາທິໂນ ອຕ຺ຖາຍ.

ຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ປາທປຸຎ຺ຉນຕ຺ຖໍ ຈກ຺ກາກາເຣນ ກຕໍ. ປຣິຠຓ຺ຑກຕຠູມິ ວາຕິ ກາຬວຓ຺ຓາທິກຕສຓ຺ຫຠູມິ ວາ. ເສນາສນໍ ວາຕິ ມຎ຺ຈປີຐາທິ ວາ.

‘‘ຕເຖວ ວຬຎ຺ເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ເນວາສິເກຫິ ໂຘຕປາທາທີຫິ ວຬຎ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອໂຘຕປາທາທີຫິ ວຬຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ທ຺ວາຣມ຺ປີ’’ຕິອາທິນາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣວາຕປານາທໂຍ ອປຣິກມ຺ມກຕາປິ ນ ອປສ຺ສຍິຕພ຺ພາ. ອຊານິຕ຺ວາ ອປສ຺ສຍນ຺ຕສ຺ສປິ ອິຘ ໂລມຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣປຣິໂຠຄປຏິກ຺ເຂປາທິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທິອນຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໕. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິ ອິມໍ ໂວຫາຣໍ ປຕ຺ຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິອາທິໂວຫາຣໍ ປຕ຺ຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕມ຺ປີຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕມ຺ປິ.

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທິອນຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ໂຠຊນສາລາຍາຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກວຬຎ຺ຊນ຺ຕິ ເອກທ຺ວາເຣນ ວຬຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ນານານິເວສເນສູຕິ ນານາກຸລສ຺ສ ນານູປຈາເຣສຸ ນິເວສເນສຸ.

ນິສິນ຺ນສ຺ສປິ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສປີຕິ ອນາທເຣ ສາມິວຈນໍ, ວຸຑ຺ຒຕເຣ ນິທ຺ທາຍນ຺ເຕ ນວກສ຺ສ ຄາຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິສ຺ສຏ຺ຐທູໂຕຕິ ຍຖາຣຸຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ລຠນໂຕ ນິຣາສງ຺ກທູໂຕ. ປຸຈ຺ຉາສຠາເຄນາຕິ ປຸຈ຺ຉາວຈນປຏິຠາເຄນ. ‘‘ເອກາ ກູຏຏ຺ຐິຕິກາ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕສ຺ສາມິກສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ຈີວຣາທິກມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕສ຺ສາມິກສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ມຍາ ຠຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈີວຣາທິນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອກຕຠາໂຄນາມາຕິ ອາຄນ຺ຕຸກຠາໂຄ ນາມ, ອທິນ຺ນປຸພ຺ພຠາໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກິໍ ອາຫຣີຍຕີຕິ ອວຕ຺ວາຕິ ‘‘ກຕຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ຕຍາ ອາຫຣີຍຕີ’’ຕິ ທາຍກໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ປກຕິຏ຺ຐິຕິກາຍາຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກາຍ.

ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ປທໍ ອວຕ຺ວາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວທນ຺ເຕນາ’’ຕິ.

ອາໂລປສງ຺ເຂເປນາຕິ ເອເກກປິຓ຺ຑວເສນ, ເອວຎ຺ຈ ຠາຊນໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ເຕ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອກສ຺ສ ປໂຫນກປ຺ປມາເຓເນວ ຠາເຊຕພ຺ພໍ.

ອາຣຸຬ຺ຫາເຍວ ມາຕິກໍ, ສງ຺ຆໂຕ ອຏ຺ຐ ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍ ມາຕິກໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ, ເຕ ອຏ຺ຐ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕາທິສງ຺ຆິກຠຕ຺ຕມາຕິກາສຸ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕມາຕິກາຍ ຐິຕິວເສນ ອາຣຸຬ຺ເຫ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ ວາ ສຍໍ ວາ ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສາເປຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິເຕ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມາຕິກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາຕິ ‘‘ສງ຺ຆໂຕ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕມາຕິກາເຠທໍ ທາຍກສ຺ສ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຏິພທ຺ຘກາລໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຕຕ຺ເຖວ ວາສສ຺ສ ນິພທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ.

ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສລາກຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ອຸປນິພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ລິຂິຕ຺ວາ. ຄາມວເສນປີຕິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສມລາຠຄາມວເສນປິ. ພຫູນິ ສລາກຠຕ຺ຕານີຕິ ຕິໍສໍ ວາ ຈຕ຺ຕາຣີສໍ ວາ ຠຕ຺ຕານິ. ‘‘ສເຈ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ຕານິ ຠຕ຺ຕານິ ປມາຓວເສນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ. ນິຄ຺ຄເຫນ ທຕ຺ວາຕິ ທູຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄເຫນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ທຕ຺ວາ. ປຸນ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຫາຣໍ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວິຫາເຣ ອຕ຺ຕໂນ ປາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ເອກເຄຫວເສນາຕິ ວີຖິຍມ຺ປິ ເອກປສ຺ເສ ຆຣປາຬິຍາ ວເສນ. ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາປີຕິ ອສຸກກຸເລ ສລາກຠຕ຺ຕານິ ຕຸຍ຺ຫໍ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາ.

ວາຣຄາເມຕິ ອຕິທູຣຕ຺ຕາ ວາເຣນ ຄນ຺ຕພ຺ພຄາເມ. ສຏ຺ຐິໂຕ ວາ ປຓ຺ຓາສໂຕ ວາຕິ ທຓ຺ຑກມ຺ມຕ຺ຖາຍ ອຸທກຆຏໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາຣວາໂຣຕິ ສພ຺ພຠິກ຺ຂູສຸ ຠິກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ຄເຕສຸ ວິຫາຣຣກ຺ຂຓວາໂຣ.

ເຕສນ຺ຕິ ວິຫາຣວາຣິການໍ. ຜາຕິກມ຺ມເມວາຕິ ວິຫາຣຣກ຺ຂຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ປໂຫນກປຏິປາທນເມວ. ເອກສ຺ເສວ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ທິວເສ ທິວເສ ເອເກກສ຺ເສວ ປາປິຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣສສລາກນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉຸຣສສລາກໍ. ‘‘ສລາກວເສນ ຄາຫິຕຕ຺ຕາ ປນ ນ ສາທິຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິທໍ ອສາຣຸປ຺ປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຘຸຕງ຺ຄເຠທວເສນ. ‘‘ສງ຺ຆໂຕ ນິຣາມິສສລາກາ…ເປ… ວຏ຺ຏຕິເຍວາ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໖) ຫິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຄ຺ຄຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕໍ. ລທ຺ຘາ ວາ ອລທ຺ຘາ ວາ ສ຺ເວປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສີຕິ ລທ຺ເຘປິ ອປ຺ປມຕ຺ຕຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍາວທຕ຺ຖໍ ລຠຕິ…ເປ… ອລຠິຕ຺ວາ ‘ສ຺ເວ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຕໍ ວາຣຄາເມ ສລາກໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄເຫຕ຺ວາ. ເຕນາຕິ ທິສໍຄມິກໂຕ ອຎ຺ເຎນ ຕສ຺ມິໍ ທິສໍຄມິເກ. ເທວສິກໍ ປາເປຕພ຺ພາຕິ ອຸປຈາຣສີມາຍ ຐິຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປາເປຕພ຺ພາ. ເອວໍ ເອເຕສຸ ອຄເຕສຸ ອາສນ຺ນວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ອິຕຣຖາ ສງ຺ຆິກໂຕ.

ອມ຺ຫາກໍ ໂຄຈຣຄາເມວາຕິ ສລາກຠຕ຺ຕທາຍການໍ ຄາມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາເຣ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕສລາກຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຫາເຣ ເອເກກສ຺ເສວ ໂອຫີນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສພ຺ພສລາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາປນວເສນ ປຕ຺ຕສລາກຠຕ຺ຕໍ.

ສລາກຠຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

‘‘ສ຺ເວ ປກ຺ໂຂ’’ຕິ ອຊ຺ຊ ປກ຺ຂິກໍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຏ຺ຐມິຍາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕມິຍາ ຠຸຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພໍ, ທາຍເກຫິ ນິຍມິຕທິວເສເນວ ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ສ຺ເວ ລູຂນ຺ຕິ ອຊ຺ຊ ອາວາຫມງ຺ຄລາທິກຣຓໂຕ ອຕິປຓີຕໂຠຊນໍ ກຣີຍຕິ, ສ຺ເວ ຕຖາ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຊ຺ເຊວ ຠິກ຺ຂູ ໂຠເຊສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕໂຕ ອຸໂປສຖິກສ຺ສ ເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ສມາທິຍິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ນິພນ຺ຘາປິຕນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກວິຫາເຣ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ນິຍມິຕໍ.

ຄມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸກຠຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ຄາມນ຺ຕຣໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອວູປສນ຺ເຕນ ຄມິກຈິຕ຺ເຕນ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາວາສິກສ຺ສ ປນ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ຄມິກຠຕ຺ຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ເລສໍ ໂອຑ຺ເຑຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເລສາຠາເວ ຍາວ ຄມນປຣິພນ຺ໂຘ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຎາປິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ເປເສນ຺ຕິ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຠິຫຏຠິກ຺ຂຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຖາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ຠິກ຺ຂານາເມນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ.

ອວິຠຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆິກໍ ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນໍ. ເອວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນານໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.