໕. ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘໂກ

ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘເກ ອຏ຺ຐປທາກາເຣນາຕິ ຊູຕຜລເກ ອຏ຺ຐຄພ຺ຠຣາຊິອາກາເຣນ. ມລ຺ລກມູລສຓ຺ຐາເນນາຕິ ເຂຬມລ຺ລກມູລສຓ຺ຐາເນນ. ອິທຎ຺ຈ ວຏ຺ຏາຘາຣກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຓ຺ຏເກ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕວຏ຺ຏກປາລສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

໒໔໔. ປຸຖຸປາຓິກນ຺ຕິ ມຸຏ຺ຐິໍ ອກຕ຺ວາ ວິກສິຕຫຕ຺ຖຕເລຫິ ປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຫຕ຺ຖປຣິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໔໕. ມຸຕ຺ໂຕລມ຺ພກາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຸຓ຺ຑລາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປລມ຺ພກສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຍຎ຺ໂຎປຈິຕສຸຕ຺ຕາທິອາກາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວລຍນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖປາທວລຍໍ.

໒໔໖. ທ຺ວງ຺ຄຸເລຕິ ອຸປໂຍຄພຫຸວຈນໍ, ທ຺ວງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກາເມຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸມາສສ຺ສ ວາ ທ຺ວງ຺ຄຸລສ຺ສ ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຠາວໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສາປິ ເກສມສ຺ສຸຄຓນາຍ ອຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ໂກຈ຺ເຉນາຕິ ອຸສີຣຕິຓາທີນິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສມໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫິຕໂກຈ຺ເຉນ. ຈິກ຺ກເລນາຕິ ສິເລສຍຸຕ຺ຕເຕເລນ. ອຸຓ຺ຫາຠິຕຕ຺ຕຣຊສິຣານມ຺ປີຕິ ອຸຓ຺ຫາຠິຕຕ຺ຕານໍ ຣໂຊກິຓ຺ຓສິຣານໍ. ອທ຺ທຫຕ຺ເຖນາຕິ ອລ຺ລຫຕ຺ເຖນ.

໒໔໘-໙. ສາຘຸຄີຕນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ ຄີຕໍ. ຈຕຸຣສ຺ເສນ ວຕ຺ເຕນາຕິ ປຣິປຸຓ຺ເຓນ ອຸຈ຺ຈາຣຓວຕ຺ເຕນ. ຕຣງ຺ຄວຕ຺ຕາທີນໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ເພສໍ…ເປ… ລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຕກາຫິ ມຕ຺ຕາຫິ ອກ຺ຂຣໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕປິ ອຘິກມຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ກຖນໍ ວິກາຣກຖນໍ ນາມ, ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ກຖນເມວ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພາຫິຣໂລມິນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ, ຍຖາ ພຫິທ຺ຘາ ໂລມານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໕໐. ປາຬິຍໍ ຕຣຸຓຎ຺ເຎວ ອມ຺ພນ຺ຕິ ຕຣຸຓໍ ອສຎ຺ຊາຕພີຊໍ ເອວ ອມ຺ພຜລໍ. ປາຕາເປຕ຺ວາຕິ ຉິນ຺ທາເປຕ຺ວາວ. ‘‘ມຕ຺ຕາວຓ຺ຓິຕາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ປເຣ ນິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ສາສນຫິເຕສິຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ປຣິຍາປຸຓິໍສູຕິ ນາສິກ຺ຂິໍສຸ.

໒໕໑. ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານີຕິ ສພ຺ເພສໍ ອຫິເຠທານໍ ຈຕູສຸ ເອວ ສງ຺ຄຫໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຕ຺ຕາຓໍ ກາຕຸໍ.

ວິຣູປກ຺ເຂຫິ ເມ ເມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຣູປກ຺ຂຊາຕິເກຫິ ນາເຄຫິ ສຫ ມຍ຺ຫໍ ມິຕ຺ຕຠາໂວ ໂຫຕຸ, ເມຕ຺ຕາ ໂຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕ ສຸຂິຕາ ນິທ຺ທຸກ຺ຂາ ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຎ຺ຫິ ເມຕ຺ຕາຜຣຓໍ ໂຫຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອປາທເກຫີຕິ ອຫິກຸເລຫິ ສຫ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ໂອຘິໂສ ເມຕ຺ຕາຜຣຓທສ຺ສນໍ. ມາ ມໍ ອປາທໂກ ຫິໍສີຕິ ຕາຍ ເມຕ຺ຕາຍ ອຕ຺ຕຣກ຺ຂາວິຘານທສ຺ສນໍ.

ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາຕິອາທິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ອໂນຘິໂສ ເມຕ຺ຕາຜຣຓທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ມາ ກຎ຺ຈິ ປາປມາຄມາຕິ ກຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕໍ ລາມກໍ ທຸກ຺ຂເຫຕຸ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ມາ ອາຄຈ຺ຉຕຸ.

ເອວໍ ເມຕ຺ຕາຍ ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຣຕນຕ຺ຕຍານຸສ຺ສຣເຓນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປ຺ປມາໂຓ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປມາຓກຣຘມ຺ມາ ອກຸສລາ, ຕພ຺ພິປາກາ ຈ ປມາຓາ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂາ ສີລາທໂຍ ຄຸຓາ, ຕພ຺ພິປາກາ ຈ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຜລານິ ອປ຺ປມາຓາ, ເຕ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອປ຺ປມາໂຓ, ອປ຺ປມາຓາ ວາ ອປຣິເມຍ຺ຍຄຸຓາ ອສ຺ສາຕິປິ ອປ຺ປມາໂຓ. ປມາຓວນ຺ຕານີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປມາຓກຣຘມ຺ມຍຸຕ຺ຕານິ. ອຫິວິຈ຺ຉິກາຕິ ສຣີສປານຎ຺ເຎວ ປເຠທທສ຺ສນໍ. ອຸຓ຺ຓນາຠີຕິ ໂລມສນາຠິໂກ ມກ຺ກໂຏ. ສຣພູຕິ ຆຣໂຄຬິກາ.

ປຏິກ຺ກມນ຺ຕູຕິ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ມາ ມໍ ວິເຫສຍິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຫໍ ນໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກໂຣມີ’’ຕິ ປາຐເສໂສ. ຍສ຺ມາ ມຍາ ເມຕ຺ຕາທີຫິ ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຈ ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ຣກ຺ຂາ ກຕາ, ຍສ຺ມາ ຈ ໂສຫໍ ຠຄວໂຕ ນໂມ ກໂຣມິ, ວິປສ຺ສີອາທີນໍ ສຕ຺ຕນ຺ນມ຺ປິ ນໂມ ກໂຣມິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕຸ ຠູຕານີຕິ ໂຍຊນາ.

ອຎ຺ຎມ຺ຫີຕິ ກາມຣາເຄ ອສຸຠມນສິກາຣາທິນາ ເຉຕພ຺ເພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອງ຺ຄຊາຕນ຺ຕິ ພີຊວິຣຫິຕໍ ປຸຣິສນິມິຕ຺ຕໍ. ພີເຊ ຫິ ຉິນ຺ເນ ໂອປກ຺ກມິກປຓ຺ຑໂກ ນາມ ອຠພ຺ໂພ ໂຫຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອເກ ປນ ‘‘ພີຊສ຺ສາປິ ເຉທນກ຺ຂເຓ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ເອວ ກເມນ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍາທິເກ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ປຓ຺ຑໂກ ນາມ ອຠພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ຕທາ ລິງ຺ຄນາສນາຍ ນາເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕາທິສໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ມຸຏ຺ຐິປ຺ປຫາຣາທີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ.

໒໕໒. ປາຬິຍໍ ຕຸຍ຺ເຫໂສ ປຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ໂຍ ຈ ອຣຫາ ເຈວ ອິທ຺ຘິມາ ຈ, ຕສ຺ສ ທິນ຺ນເມວາ’’ຕິ ເສຏ຺ຐິນາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຣາຊຄຫໍ ອນຸປຣິຍາຍີຕິ ເອຕ຺ຖ ເວຬຸປຣມ຺ປຣາຍ ພທ຺ຘປຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄ ອາກາເສ ນຄຣໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອນຸປຣິຍາຍິຕ຺ວາ ຐິຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ເຖໂຣ ຫຕ຺ເຖນ ປຕ຺ຕໍ ສຍເມວ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເກຈິ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອິທ຺ຘິພເລນ ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ເວຬຸປຣມ຺ປຣໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ, ໂສ ຈ ອເນນ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫິໂຕ ວິຍ ອໂຫສີ’’ຕິ. ຕຖາ ຐິຕເມວ ປນ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ຈ ມນຸສ຺ສາ…ເປ… ອນຸພນ຺ຘິໍສູຕິ ເຍ ຈ ມນຸສ຺ສາ ປຐມໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ນາທ຺ທສໍສຸ, ເຕ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຫີຕິ ເຖຣມນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ເຖໂຣ ຈ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິຣູປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິກຸພ຺ພນິທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ, ເຕ ຈ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຊາຕາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ອເຫສຸໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອານນ຺ທ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ໂທ ມຫາສທ຺ໂທ’’ຕິ. ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ນ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂຍ ປກຕິວຓ຺ຓໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ກຸມາຣວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ນາຄວຓ຺ຓໍ ວາ…ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໑໓) ເອວມາຄຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣສ຺ສ ວິກາຣາປາທນວສປ຺ປວຕ຺ຕາ ວິກຸພ຺ພນິທ຺ຘິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິ ປນ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປກຕິຍາ ເອໂກ ພຫຸກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ, ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ສຕສຫສ຺ສໍ ວາ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ ‘‘ພຫຸໂກ ໂຫມີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໑໐) ເອວໍ ທສ຺ສິຕາ ອຘິຏ຺ຐານວເສນ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິ ນາມ. ຄິຫິວິກຏານີຕິ ຄິຫິສນ຺ຕການິ.

໒໕໓. ປາຬິຍໍ ນ ອຈ຺ຉຸປິຍນ຺ຕີຕິ ນ ຜຸສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຣູປກາກິຓ຺ຓານີຕິ ອິຕ຺ຖິຣູປາທີຫິ ອາກິຓ຺ຓານິ.

໒໕໔. ຠູມິອາຘາຣເກຕິ ທນ຺ຕາທີຫິ ກເຕ ວລຍາຘາຣເກ. ເອຕສ຺ສ ວລຍາຘາຣກສ຺ສ ອນຸຈ຺ຈຕາຍ ຐປິຕາ ປຕ຺ຕາ ນ ປຣິປຕນ຺ຕີຕິ ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ເຕ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸຈ຺ຈຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອຍໍ ‘‘ຠູມິອາຘາຣໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ທາຣຸອາຘາຣກທຓ຺ຑາຘາຣເກສູຕິ ເອກທາຣຸນາ ກຕອາຘາຣເກ, ພຫູຫິ ທຓ຺ເຑຫິ ກຕອາຘາຣເກ ຈ. ເອເຕ ຈ ອຸຈ຺ຈຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ ປຕ຺ເຕຫິ ສຫ ປຕນສຠາວາ. ເຕນ ‘‘ສຸສຊ຺ຊິເຕສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠມໂກຏິສທິໂສຕິ ຍຕ຺ຖ ຘມກຣຓາທິໍ ປເວເສຕ຺ວາ ລິຂນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຠມກສ຺ສ ໂກຏິຍາ ສທິໂສ. ຕາທິສສ຺ສ ທາຣຸອາຘາຣກສ຺ສ ອວິຕ຺ຖິຓ຺ຓຕາຍ ຐປິໂຕປິ ປຕ຺ໂຕ ປຕຕີຕິ ‘‘ອໂນກາໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອາລິນ຺ທກມິຑ຺ຒິກາທີນນ຺ຕິ ປມຸຂມິຑ຺ຒິກາທີນໍ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸການນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພາຫິຣປສ຺ເສຕິ ປາສາທາທີນໍ ພຫິກຸຏ຺ເຏ. ຕນຸກມິຑ຺ຒິກາຍາຕິ ເວທິກາຍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ປນ ຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຘາເຣ ປນ ຕໂຕ ພຫິປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ປາຬິຍໍ ໂອຏ຺ໂຐຕິ ມຸຂວຏ຺ຏິ. ປຕ຺ຕມາຬກນ຺ຕິ ອຸປຈິການໍ ອນຸຏ຺ຐຫນຕ຺ຖາຍ ຠູມິໂຕ ອຸຈ຺ຈຕຣໍ ກຕໍ ເວທິກາກາຣມາຬກໍ. ມຫາມຸຂກຸຓ຺ຑສຓ຺ຐານາຕິ ມຫາມຸຂຈາຏິສຓ຺ຐານາ. ລຄ຺ເຄນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເກວລໍ ປຕ຺ຕໍ ລຄ຺ເຄນ຺ຕສ຺ສ, ນ ຖວິກາຍ ລຄ຺ເຄນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວທນ຺ຕິ. ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎນ ປນ ຠຓ຺ຑເກນາຕິ ອຎ຺ເຎນ ຠາຣພນ຺ຘເນນ ຠຓ຺ຑເກນ. ‘‘ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອລມ຺ເພຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາຍ ອໍສພທ຺ຘໂກ ຍຖາ ລຄ຺ຄິຕຏ຺ຐານໂຕ ນ ປຣິຄຬຕິ, ຕຖາ ສພ຺ພຖາປິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ພນ຺ຘິຕ຺ວາປິ ອຸປຣິ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຸປຣິ ນິສີທນ຺ຕາ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຠິນ຺ທນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນິສີທນສງ຺ກາຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວາຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຉຕ຺ເຕ ວາ. ໂຍ ໂກຈີຕິ ຠຕ຺ຕປູໂຣປິ ຕຸຈ຺ຉປຕ຺ໂຕປິ.

໒໕໕. ປຣິຫຣິຕຸນ຺ຕິ ທິວເສ ທິວເສ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓຕ຺ຖາຍ ຐເປຕຸໍ. ປຕ຺ຕໍ ອລຠນ຺ເຕນ ປນ ເອກທິວສໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕາວກາລິກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ປຓ຺ຓປຸຏາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຠຸໍ ເມຕິ ອຠູຕິ ມຍ຺ຫໍ, ວິນາໂສ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຬິຍໍ ປິສາໂຈ ວຕມນ຺ຕິ ປິສາໂຈ ວຕາຍໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ປິສາຈິລ຺ລິກາຕິ ປິສາຈທາຣກາ. ຉວສີສສ຺ສ ປຕ຺ໂຕຕິ ຉວສີສມໂຍ ປຕ຺ໂຕ. ປກຕິວິກາຣສມ຺ພນ຺ເຘ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ.

ຈພ຺ເພຕ຺ວາຕິ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ. ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐຫຕ຺ເຖນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປຣິປ຺ໂຜສິຕ຺ວາ ໂຘວນຆໍສນວເສນ ຫຕ຺ຖໍ ໂຘວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອຕ຺ຕເກນ ປຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ໂຖ ໂຘວິໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ເອກໍ ອຸທກຄຓ຺ຑຸສໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ປຕ຺ຕໍ ອຜຸສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸທກເມວ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐຫຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຑຸສໍ ກຕ຺ວາ, ວາມຫຕ຺ເຖເນວ ວາ ປຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຑຸສໍ ຄເຫຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ພຫິ ອຸທເກນ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາຕິ ທ຺ວີສຸ ອງ຺ຄຸລີສຸ ອາມິສມຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ພຫິ ຄເຫຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປຏິຂາທິຕຸກາໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ສຍໍ ຂາທິຕຸກາໂມປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຂາທນາຣຫໍ ຐເປຕຸໍ ລຠຕິ. ຕຕ຺ເຖວ ກຕ຺ວາຕິ ປຕ຺ເຕເຍວ ຍຖາຐປິຕຏ຺ຐານໂຕ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ຕໂຕ ມໍສເມວ ນິຣວເສສໍ ອຸປ຺ປຏ຺ເຏຕ຺ວາ.

໒໕໖. ກິຓ຺ຓຈຸຓ຺ເຓນາຕິ ສຸຣາກິຓ຺ຓຈຸຓ຺ເຓນ. ມກ຺ເຂຕຸນ຺ຕິ ສູຈິໍ ມກ຺ເຂຕຸໍ. ນິສ຺ເສຓິມ຺ປີຕິ ຈຕູຫິ ທຓ຺ເຑຫິ ຈີວຣປ຺ປມາເຓນ ອາຍຕຈຕຸຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ພທ຺ຘປຏລມ຺ປິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຈີວຣໂກຏິໂຍ ສມກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ຍຖາສຸຂໍ ສິພ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ນິສ຺ເສຓິຍາ ອຸປຣິ ຈີວຣສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ. ກຖິນສງ຺ຂາຕາຍ ນິສ຺ເສຓິຍາ ຈີວຣສ຺ສ ພນ຺ຘນກຣຊ຺ຊຸ ກຖິນຣຊ຺ຊູຕິ ມຊ຺ຌິມປທໂລປີສມາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຍາຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຏລານໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຘິເກ ຊາເຕ ຕຕ຺ຖ ວລິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸປຏ຺ຏຈີວຣສ຺ສ ປຏລທ຺ວຍມ຺ປິ ສມກໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘນກຣຊ຺ຊຸ ກຖິນຣຊ຺ຊູຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປາຬິຍໍ ກຖິນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຊີຣຕີຕິ ກຖິເນ ພທ຺ຘສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ປຣິຍນ຺ໂຕ ຊີຣຕິ. ກຖິນນິສ຺ສິຕຎ຺ຫິ ຈີວຣໍ ອິຘ ນິສ຺ສຍໂວຫາເຣນ ‘‘ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຎ຺ຈາ ໂຆສນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອນຸວາຕໍ ປຣິຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ກຖິເນ ພນ຺ຘນຣຊ຺ຊູຫິ ຈີວຣສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ປຣິຍນ຺ຕສ຺ສ ອຊີຣຓຕ຺ຖໍ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ໂຈຬເກຫິ ທີຆໂຕ ອນຸວາຕໍ, ຕິຣິຍໂຕ ປຣິຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ຍຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊຸເກ ປເວເສຕ຺ວາ ທຓ຺ເຑສຸ ປລິເວເຐຕ຺ວາ ຈີວຣສມກໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕາທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຈິ ປນ ‘‘ກຖິນສງ຺ຂາເຕສຸ ກິລຎ຺ຊາທີສຸ ເອວ ອຊີຣຓຕ຺ຖາຍ ອນຸວາຕປຣິຠຓ຺ຑກຣຓໍ ອນຸຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌຕິ ປຸຣາຓກຖິນສ຺ເສວ ອນ຺ໂຕ. ຠິກ຺ຂຸໂນ ປມາເຓນາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣສ຺ສ ປມາເຓນ. ອຎ຺ຎໍ ນິສ຺ເສຓິນ຺ຕິ ທີຆໂຕ ຈ ຕິຣິຍໂຕ ຈ ອຎ຺ຎໍ ທຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕຸໍ.

ພິທລກນ຺ຕິ ທິຄຸຓກຣຓສງ຺ຂາຕກິຣິຍາວິເສສສ຺ສ ອຘິວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸຄຸຓກຣຓ’’ນ຺ຕິ. ປເວສນສລາກນ຺ຕິ ວລີນໍ ອຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ປເວສນກເວຬຸສລາກາທິ. ປາຬິຍໍ ປຏິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລິກຎ຺ຈຸກໍ.

໒໕໗. ປາຕິ ນາມ ຠຓ຺ຑຏ຺ຐປນໂກ ຠາຊນວິເສໂສ. ປາຬິຍໍ ປຏິຄ຺ຄຫຖວິກນ຺ຕິ ປາຕິອາທິຠາຊນຕ຺ຖວິກໍ. ຈິນິຕຸນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸປຣິຍນ຺ຕສ຺ສ ອປຕນຕ຺ຖາຍ ອິຏ຺ຐກາທີຫິ ຈິນິຕຸໍ. ອາລມ຺ພນພາຫນ຺ຕິ ອາລມ຺ພນຣຊ຺ຊຸທຓ຺ຑາທິ. ປຣິຠິຊ຺ຊຕີຕິ ກຏສາຣາທິກໍ ກຖິນມຊ຺ເຌ ຠງ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາຕິ ທຓ຺ຑກຖິນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໘-໙. ອຸທກໍ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ສປ຺ປາຓກໍ. ອຸປນນ຺ຘີຕິ ເວຣໍ ພນ຺ຘິ. ອທ຺ຘານມຄ຺ໂຄ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ໂຄ ນາມ, ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວິຫາຣູປຈາຣາຕິກ຺ກມເນ ອາປຕ຺ຕິ. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຄຕສ຺ສ ປນ ຍຕ຺ຖ ສຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓາທິໍ ອນຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄມເນ ປທວາເຣນ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ສມ຺ມຕີຕິ ນ ປໂຫຕິ.

໒໖໐. ອຠິສນ຺ນກາຍາຕິ ເສມ຺ຫາທິໂທສສນ຺ນິຈິຕກາຍາ. ຕຕ຺ຖ ມຊ຺ເຌຕິ ອຄ຺ຄຬປາສກສ຺ສ ມຊ຺ເຌ. ອຸປຣີຕິ ອຄ຺ຄຬປາສກສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄ. ອຸທກຏ຺ຐປນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຸທກຏ຺ຐປນຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕຏ຺ຐານໍ.

໒໖໑. ປາຬິຍໍ ອຸທປານນ຺ຕິ ກູປໍ. ນີຈວຕ຺ຖຸໂກຕິ ກູປສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ກູລຏ຺ຐານໍ, ຠູມິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍຕີຕິ ສມນ຺ຕາ ວສ຺ໂສທກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກູເປ ປຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໒. ວາເຫນ຺ຕີຕິ ອຸສ຺ສິຎ຺ຈນ຺ຕິ. ອຣຫຏຆຏິຍນ຺ຕໍ ນາມ ຈກ຺ກສຓ຺ຐານໍ ອເນກາຣໍ ອເຣ ອເຣ ຆຏິການິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເອເກນ, ທ຺ວີຫິ ວາ ປຣິພ຺ຠມິຍມານຍນ຺ຕໍ.

໒໖໓. ອາວິທ຺ຘປກ຺ຂປາສກນ຺ຕິ ກຓ຺ຓິກມຓ຺ຑລສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ຐປິຕປກ຺ຂປາສກໍ. ມຓ຺ຑເລຕິ ກຓ຺ຓິກມຓ຺ຑເລ. ປກ຺ຂປາສເກ ຐເປຕ຺ວາຕິ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸຣສ຺ສາກາເຣນ ຜລກາທີນິ ຐເປຕ຺ວາ.

໒໖໔. ນມຕກໍ ນາມ ສນ຺ຖຕສທິສນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຣຸກ຺ຂຕຈມຍ’’ນ຺ຕິ. ຈມ຺ມຂຓ຺ຑປຣິຫາເຣນາຕິ ອນຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຍນາສນວິຘິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເປຬາຍາຕິ ອຏ຺ຐໍສໂສຬສໍສາທິອາກາເຣນ ກຕາຍ ຠາຊນາກາຣາຍ ເປຬາຍ. ຍຕ຺ຖ ອຸຓ຺ຫປາຍາສາທິໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ໂຠຊນປາຕິໍ ຐເປນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫຠາວາວິຄມນຕ຺ຖໍ, ຕາທິສສ຺ສ ຠາຊນາກາຣສ຺ສ ອາຘາຣສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕເນວ ປາຬິຍໍ ‘‘ອາສິຕ຺ຕກູປຘານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຈ ປາຍາສາທີຫິ ອາສິຕ຺ຕກາຘາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ອາສິຕ຺ຕກູປຘານໍ ປຈ຺ຈນ຺ເຕສຸ ນ ຊານນ຺ຕິ ກາຕຸໍ, ມຊ຺ຌິມເທເສເຍວ ກໂຣນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຄິຫິປຣິໂຠໂຄ ອໂຍມຍາທິ ສພ຺ໂພປິ ອາຘາໂຣ ອາສິຕ຺ຕກູປຘານເມວ ອນຸໂລເມຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອເກ ປນ ‘‘ກປ຺ປິຍໂລຫມໂຍ ອາຘາໂຣ ມໂຬຣິກເມວ ອນຸໂລເມຕີ’’ຕິ. ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຸພ຺ເພ ປຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕິຍາ ອາຘາໂຣ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ອິທານິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ມໂຬຣິກາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ຉິທ຺ທນ຺ຕິ ຉິທ຺ທຍຸຕ຺ຕໍ. ວິທ຺ຘນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕວິນິວິທ຺ຘຉິທ຺ທໍ. ອາວິທ຺ຘນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຉິທ຺ທໍ.

໒໖໕. ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມວາຈາຍ ອສມ຺ໂຠຄກຣຓວເສເນວ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊນໍ, ນ ປຕ຺ຕານໍ ອໂຘມຸຂຏ຺ຐປເນນ. ເຕນາຫ ‘‘ອສມ຺ໂຠຄໍ ສງ຺ເຆນ ກໂຣຕູ’’ຕິອາທິ, ຕໍ ວຑ຺ຒໍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ໂຠຄໍ ສງ຺ໂຆ ກໂຣຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວຑ຺ຒສ຺ສ ປຕ຺ຕນິກ຺ກຸຊ຺ຊນທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອສມ຺ໂຠຄໍ ສງ຺ເຆນ ກຣຓນ຺ຕິ ສງ຺ເຆນ ວຑ຺ຒສ຺ສ ອສມ຺ໂຠຄກຣຓໍ. ຍຖາ ອສມ຺ໂຠໂຄ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິໂຕ…ເປ… ອສມ຺ໂຠຄໍ ສງ຺ເຆນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ໂຠໂຄ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວໍ ຠຄວຕາ ອສມ຺ໂຠຄກຣຓສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ກມ຺ມວາຈາຍ ຈ ສາວິຕຕ຺ຕາ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ‘‘ໂກຈິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຕ຺ເຕ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິເຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ຎຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອຈ຺ຈໂຍຕິ ຎາຍປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິ, ອປຣາໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມໍ ອຈ຺ຈຄມາຕິ ມໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປວຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເຕ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາຕິ ຕໍ ເຕ ອປຣາຘໍ ມຍໍ ຂມາມ. ຠິກ຺ຂູນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕີຕິອາທີສຸ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກນາທິໂຕ ວິຣໂຕຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອສມ຺ໂຠຄໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກໂຕ’’ຕິ ປາຐເສໂສ.

໒໖໘. ຍາວ ປຈ຺ຉິມາ ໂສປານກເຬວຣາຕິ ປຐມໂສປານຜລກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຈ຺ຉາ ທຸສ຺ເສນ ສນ຺ຖຕຕ຺ຕາ ເອວ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຈ຺ຉິມໍ ຊນຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອນຸກມ຺ປຕີ’’ຕິ ອິທໍ ເຖໂຣ ອນາຄເຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ເຈລປຏິກສ຺ສ ອກ຺ກມນປຈ຺ຈຍາ ອປວາທໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ນິວາຣເຓນ ຠຄວໂຕ ອນຸກມ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອປຄຕຄພ຺ຠາຕິ ວິຊາຕປຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ມງ຺ຄລຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ.

໒໖໙-໒໗໐. ພີຊນິນ຺ຕິ ຈຕຸຣສ຺ສພີຊນິໍ. ເອກປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທິນາ ເອເກນ ປຕ຺ເຕນ ກຕຉຕ຺ຕໍ.

໒໗໔-໕. ອນຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ໂຄປນຕ຺ຖໍ. ທີຆໍ ກາເຣນ຺ຕີຕິ ເກເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປາເປນ຺ຕິ. ຈຕຸໂກຓນ຺ຕິ ຍຖາ ອຸປຣິ ນລາຏນ຺ເຕສຸ ທ຺ເວ, ເຫຏ຺ຐາ ຫນຸກປສ຺ເສ ທ຺ເວຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຓາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປາປນໍ. ປາຬິຍໍ ທາຐິກໍ ຐປາເປນ຺ຕີຕິ ອຸຕ຺ຕໂຣຏ຺ເຐ ມສ຺ສຸໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປາເປນ຺ຕິ. ຣຸຘີຕິ ຂຸທ຺ທກວຓໍ.

໒໗໗. ປາຬິຍໍ ໂລຫຠຓ຺ຑກໍສຠຓ຺ຑສນ຺ນິຈໂຍຕິ ໂລຫຠຓ຺ຑສ຺ສ, ກໍສຠຓ຺ຑສ຺ສ ຈ ສນ຺ນິຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພນ຺ຘນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາສິທຓ຺ຑາທີນໍ ໂກຏີສຸ ອປາຕນຕ຺ຖໍ ໂລເຫຫິ ພນ຺ຘນໍ. ຕນ຺ຕກນ຺ຕິ ອາໂຍຄວາຍນຕ຺ຖໍ ຕທາກາເຣນ ປສາຣິຕຕນ຺ຕໍ.

໒໗໘. ‘‘ຍຕ຺ຖ ສຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ພນ຺ຘິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກາຍພນ຺ຘນໍ ອພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຸຣຊວຏ຺ຏິສຓ຺ຐານໍ ເວເຐຕ຺ວາ ກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ພຫຸຣຊ຺ຊຸເກ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ ກຕນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ເອກວຓ຺ຓສຸຕ຺ເຕນາປິ ວລຍຆຏກາທິວິກາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເວຐິຕມ຺ປິ ມຸຣຊເມວ. ວິກາຣໍ ປນ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເວຐິຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕເນວ ທຸຕິຍປາຣາຊິກສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຫຸຣຊ຺ຊຸເກ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ເອເກນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເວເຐຕ຺ວາ ກຕໍ ‘ພຫຸຣຊ຺ຊຸກ’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ມຸທ຺ທິກກາຍພນ຺ຘນໍ ນາມ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ອກຕ຺ວາ ສຊ຺ຊິຕໍ. ປາມງ຺ຄທສາ ຈຕຸຣສ຺ສາ. ມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐາເນນາຕິ ວຣກສີສາກາເຣນ. ປາສນ຺ໂຕຕິ ທສາປຣິໂຍສານໍ.

໒໗໙. ປາຬິຍໍ ຄຓ຺ຐິກຜລກໍ ປາສກຜລກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທາຣຸທນ຺ຕາທິມເຍສຸ ຜລເກສຸ ຄຓ຺ຐິກປາສການິ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ຈີວເຣ ຐເປຕຸໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ໂກຏ຺ໂຏ ວິວຣິຍຕີຕິ ອນຸວາໂຕ ວິວຣິຍຕິ.

໒໘໐-໑. ປາຬິກາຣໂກຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ປາຬິຍາ ປຕິຏ຺ຐາປໂກ. ຕສ຺ສາປິ ຕຖາ ປາຣຸປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຬິຍໍ ມຸຓ຺ຑວຏ຺ຏີຕິ ມລ຺ລາທໂຍ.

໒໘໒. ປມາຓງ຺ຄຸເລນາຕິ ວຑ຺ຒກີອງ຺ຄຸເລນ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປກຕິອງ຺ຄຸເລນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປຈ຺ຉິມກວຈເນນ ນ ສເມຕິ. ນ ຫິ ປກຕງ຺ຄຸເລນ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ກຓ຺ເຐ ອວິລຄ຺ຄໍ ຂາທິຕຸໍ ສກາຕິ.

໒໘໕. ປາຬິຍໍ ສກາຍ ນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ທູເສນ຺ຕີຕິ ມາຄຘຠາສາຍ ສພ຺ເພສໍ ວຕ຺ຕຸໍ ສຸກຣຕາຍ ຫີນຊຈ຺ຈາປິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ທູເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໙. ມາ ຠິກ຺ຂູ ພ຺ຍາພາຘຍິໍສູຕິ ລສຸຓຄນ຺ເຘນ ຠິກ຺ຂູ ມາ ພາຘຍິໍສຸ.

໒໙໑. ອວເລຂນປີຐໂຣຕິ ອວເລຂນກຏ຺ຐານໍ ຐປນຠາຊນວິເສໂສ. ອປິຘານນ຺ຕິ ປິຘານຜລກາທິ.

ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນານໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.