໓. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘໂກ

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໗. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ເວທຍາມຫນ຺ຕິ ຊານາເປມິ ອຫໍ, ອາໂຣເຈມີຕິອຕ຺ໂຖ. ອນຸຠວາມີຕິປິສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ປຸຣິມໍ ປນ ປສໍສນ຺ຕິ ອາໂຣປນວຈນຕ຺ຕາ. ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏປຣິໂມຈນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຕທເຫວ ປຸນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸກາມສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທປຣິຫາຣຕ຺ຖມ຺ປີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິສຠາຄານໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ວຕ຺ຕໍ ອສມາທິຍິຕ຺ວາ ພຫິ ເອວ ກາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຊ຺ຌາຍາທິສທ຺ທສວນູປຈາຣວິຊຫນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ມຫາມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິ ອິທໍ ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸປຈາຣາຕິກ຺ກມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຸມ຺ເພນ ວາຕິອາທິ ທສ຺ສນູປຈາຣວິຊຫນຕ຺ຖໍ.

‘‘ໂສປິ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ປຸເຣ ອຣຸເຓ ເອວ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອາໂຣຈນາຍ ກຕາຍ ສພ຺ເພສຸປິ ຠິກ຺ຂູສຸ ວິຫາຣຄເຕສຸ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາສໂທໂສ ວາ ນ ໂຫຕິ ອາໂຣຈິຕຕ຺ຕາ ສຫວາສສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຍຎ຺ຈາ’’ ຕິອາທິ. ອພ຺ຠານໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຕມ຺ປິ ອກຕເມວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ສຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ອນາປນ຺ນສ຺ສ, ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ວາ. ອຎ຺ຎສ຺ມິນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສວເສນ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐາເນ. ປາຬິຍໍ ‘‘ປຏິກສ຺ສິໂຕ ສງ຺ເຆນ ອຸທາຍິ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕຣາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາ’’ຕິ ອິທໍ ກຣຓວເສນ ວິປຣິຓາເມຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຍ ປຏິກສ຺ສິໂຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ‘‘ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນາ ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣປເທນ ສຫ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວເສເນວ ໂຍເຊຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ອຸທາຍິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນ຺ຕຣາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕາຍ ອຸທາຍິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ມູລທິວເສ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ເທຕູຕິ ໂຍຊນາ. ອາວິກາຣາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພຕິ ຕສ຺ສ ອເຕກິຈ຺ຉຠາວໍ ເຕເນວ ສງ຺ຆສ຺ສ ປາກຏໍ ກາເຣຕ຺ວາ ລຊ຺ຊິຄຓໂຕ ວິໂຍຊນວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ.

ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທິວເສນ ເອກທິວເສ ອາປນ຺ນາ ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ທສສຕນ຺ຕິ ສຫສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ຣຕ຺ຕິສຕໍ ຉາທຍິຕ຺ວານາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພປຣິວາສກມ຺ມວາຈາວສາເນຕິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສານໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ສໂມຘານປຣິວາສານຎ຺ຈາຕິ ອິເມສໍ ສພ຺ເພສໍ ປຣິວາສານໍ ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ.

ວິຫາຣູປຈາຣໂຕປີຕິ ພຫິຄາເມ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຫາຣູປຈາຣໂຕປິ. ‘‘ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາຕາ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິທໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສວນູປຈາຣາຕິກ຺ກມນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາມສ຺ສາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຄາມູປຈາເຣ ຐິຕາປິ ຕຕ຺ຖ ທສ຺ສນສວນູປຈາເຣ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ.

ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຠິກ຺ຂູນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ອຸປຈາຣສີມາຍ ປວິຏ຺ຐານໍ ວເສນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຄາເມຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ນິວາສນຄາເມ. ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ອາໂຣເຈຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕຖາ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ‘‘ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ມຕາຍ ສຫວາເສປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສາຕິ ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສ ປຸນ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິສ຺ສນ຺ນນ຺ຕິ ມູລາປຕ຺ຕິຍາ ສຫ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕີນຎ຺ຈ.

໑໐໘. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕນາປນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຬິຍໍ ປຎ຺ຈາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາເຣ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິກຖາຍໍ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາກມ຺ມວາຈານນ຺ຕຣເມວ ທາຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ. ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສ ປນ ປຎ຺ຈທິວສານິ ປຣິວສິຕ຺ວາ ຍາຈິຕສ຺ສ ມານຕ຺ຕຈຣຓກາເລ ອາປນ຺ນາຍ ຕຕິຍາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ມານຕ຺ຕທານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຈ ທິນ຺ນມານຕ຺ຕສ຺ສ ເອເກນ ຉາຣຕ຺ເຕນ ປຸພ຺ເພ ທິນ຺ນມານຕ຺ຕາຫິ ຕີຫິ ອາປຕ຺ຕີຫິ ສຫ ຈຕສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ອາປຕ຺ຕີນໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈິຓ຺ຓເມວ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ປນ ນເຍນ ອພ຺ຠານາຣຫກາເລ ອາປນ຺ນາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ, ປກ຺ຂປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາເຣ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕີສຸ ຈ ປຏິປຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາທິວເສນ ປຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ເຈກປຣິວາສທານມານຕ຺ຕທານອພ຺ຠານານິ ເອເກກໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິວເສນ ຈຕສ຺ໂສ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ມານຕ຺ຕທານອພ຺ຠານານິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນ ເອກຕ຺ຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສໂມຘານປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໒໕. ‘‘ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສໂມຘານປຣິວາສທານສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ, ນ ປນ ຈິຓ຺ຓປຣິວຸຕ຺ຖທິວສານໍ ມກ຺ຂິຕຠາວສ຺ສ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນ ກເຕປິ ເຕສໍ ມກ຺ຂິຕຠາວສມ຺ຠວໂຕ. ຕສ຺ມາ ‘‘ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວສາປິ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາປິ ສພ຺ເພ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ‘‘ສໂມຘານປຣິວາໂສ ຈສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕເນວາ’’ຕິອາທິ.

ສໂມຘານປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໓໔. ‘‘ເອກາປຕ຺ຕິມູລກຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວີຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ’’ຕິອາທິນຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ອຊານນາທິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມານຕ຺ຕາຣຫຕາວຈເນນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ‘‘ເອກສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ມາສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໑໕໓) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ເອກສ຺ສ ອຊານນປຏິຈ຺ຉນ຺ນມາສສ຺ສ ປຣິວາສາຣໂຫ ນ ໂຫຕິ, ເກວລໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປາຬິຍໍ ມກ຺ຂຘມ຺ໂມຕິ ມທ຺ທິຕຸກາມຕາ. ສງ຺ຆາທິເສສານໍ ປຣິວາສທານາທິສພ຺ພວິນິຈ຺ຉຍສ຺ສ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ປເນສ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘໂກຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາສກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນານໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.