໔. ປວາຣຓາກ຺ຂນ຺ຘໂກ

ອຜາສຸວິຫາຣກຖາທິວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ປວາຣຓາກ຺ຂນ຺ຘເກ ປາຬິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປຏິກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກເມຍ຺ຍ. ອວກ຺ກາຣປາຕິນ຺ຕິ ອຕິເຣກປິຓ຺ຑປາຕຐປນກໍ ເອກໍ ຠາຊນໍ. ອວິສຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ. ວິລງ຺ຆນໍ ອຸກ຺ຂິປນໍ ວິລງ຺ໂຆ, ໂສ ເອວ ວິລງ຺ຆໂກ, ຫຕ຺ເຖຫິ ວິລງ຺ຆໂກ ຫຕ຺ຖວິລງ຺ຆໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖຸກ຺ເຂປເກນາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ວິລງ຺ຆເກນ ອຸກ຺ເຂປເກນ ຫຕ຺ເຖນາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສິພ຺ພິຕຫຕ຺ເຖຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໓. ສເຈ ປນ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ໂຫຕີຕິ ປວາຣຓາທາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕນ ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ປວາຣິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ເຕນ ອປ຺ປວາຣິໂຕປິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນ ສງ຺ຆປວາຣຓາກມ຺ມໍ ສມຄ຺ຄກມ຺ມເມວ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ປວາຣຓາທາຍເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ.

໒໓໔. ພຫູປິ ສມານວສ຺ສາ ເອກໂຕ ປວາເຣຕຸໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທຕາຍ ສມານຸປສມ຺ປນ຺ນວສ຺ສາ ສພ຺ເພ ເອກໂຕ ປວາເຣຕຸໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໓໗. ປາຬິຍໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໗໑; ມ. ນິ. ໑.໔໔໕; ໒.໙໔, ໙໕, ໒໒໕; ໓.໙໑, ໑໑໖, ໑໓໖; ສໍ. ນິ. ໓.໒໑໐; ຘ. ສ. ໑໒໒໑) ນຍປ຺ປວຕ຺ຕາ. ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຕິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອນ຺ຕສ຺ສ ຄາຫິກາ. ຍໍ ໂຂ ຕ຺ວນ຺ຕິອາທີສຸ ຍໍ ປວາຣຓໍ ຐເປສິ, ຕໍ ທິຏ຺ເຐນ ຐເປສີຕິ ຕໍ-ສທ຺ທໍ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໒໓໙. ວຕ຺ຖຸໍ ປກາເສນ຺ໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິສງ຺ກຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິມິຕ຺ຕຠູຕໍ ວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ອາຫ, ນ ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປນ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຕ ມຈ຺ຉຄ຺ຄຫຓາທິ ທິສ຺ເສຍ຺ຍ, ຕທາ ‘‘ວຕ຺ຖຸ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຈເຣຫີ’’ຕິອາທິ. ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຣີເຣ ມາລາຄນ຺ຘຎ຺ຈ ອຣິຏ຺ຐຄນ຺ຘຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ‘‘ວຕ຺ຖຸ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຜາສຸວິຫາຣກຖາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠຓ຺ຑນກາຣກວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໔໐. ທ຺ເວ ຈາຕຸທ຺ທສິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕຕິຍປກ຺ເຂ ຈາຕຸທ຺ທສິຍາ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ ຈາຕຸທ຺ທສິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ຠຓ຺ຑນກາຣການໍ ເຕຣເສ ວາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ອິເມ ປນ຺ນຣສີປວາຣຓໍ ປວາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຍຖາສກໍ ອຸໂປສຖກຣຓທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີໂວຫາໂຣ, ນ ຈນ຺ທຄຕິສິທ຺ຘິຍາ ຕິຖິຍາ ວເສນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊູນໍ ອນຸວຕ຺ຕິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໖) ວຈນໂຕ ປເນຕ຺ຖ ໂລກິຍານໍ ຕິຖິໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ເຕຫິປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸໂປສຖກ຺ກເມນ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປນ຺ນຣສິໍ ວາ, ປນ຺ນຣສິໍ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ວາ ກໂຣນ຺ເຕເຫວ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ, ນ ປນ ໂສຬສມທິວສໍ ວາ ເຕຣສມທິວສໍ ວາ ອຸໂປສຖທິວສໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ. ເຕເນວ ປາຬິຍມ຺ປິ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ ອຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທສິເກ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຖາ ທ຺ວາທສິຍໍ, ເຕຣສິຍໍ ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໂຕ. ‘‘ສກິໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທເສ, ປນ຺ນຣເສ ວາ’’ຕິອາທິວຈນມ຺ປິ ອຸປວຸຕ຺ຖກ຺ກເມເນວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕິຖິກ຺ກເມນາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຠຓ຺ຑນກາຣກວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປວາຣຓາສງ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໔໑. ‘‘ປວາເຣຕ຺ວາ ປນ ອນ຺ຕຣາປິ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິຕຸໍ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປວາຣຓາສງ຺ຄເຫ ກເຕ ອນ຺ຕຣາ ປກ຺ກມິຕຸກາມາ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ປວາເຣຕຸໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປວາຣຓາສງ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປວາຣຓາກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນານໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.