໔. ວສ຺ສິກສາຏິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໒໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເຊຏ຺ຐມູລປຸຓ຺ຓມາສິຍາ…ເປ… ກຣຓກ຺ເຂຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ປຐມທ຺ຘມາສມ຺ປິ ກຣຓກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ‘‘ກຕ຺ວາ ນິວາເສຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ປຸຣິມທ຺ຘມາເສ ວາ ປຈ຺ຉິມທ຺ຘມາເສ ວາ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມມາເສວ ນິວາເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ນິວາສເນເຍວ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ. ຍໍ ປນ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ ປຣິເຍສນກ຺ເຂຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິໂມ ອທ຺ຘມາໂສ ກຣຓນິວາສນກ຺ເຂຕ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ວສ຺ສິກສາຏິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອທ຺ຘມາເສ ກຕ຺ວາ ນິວາເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ເຖ ຄຫິເຕ ວິໂຣໂຘ ນຕ຺ຖິ.

‘‘ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວສ຺ສິກສາຏິກອທິນ຺ນປຸພ຺ເພ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຍ ມນຸສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ປກຕິຍາ ວສ຺ສິກສາຏິກທາຍກາ ນາມ ສງ຺ຆໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ວາ ອປ຺ປວາເຣຕ຺ວາວ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ທາຍກາ.

໖໓໐. ‘‘ຉ ມາເສ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສປິ ຍາວ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິມທິວສາ ອກຕາ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ເອກມາສນ຺ຕິ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິມຸໂປສເຖນ ສຫ ຄເຓຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖທິວເສ ເອວ ຫິ ຕໍ ມູລຈີວຣໍ ກາຕພ຺ພໍ, ອິຕຣຖາ ຫິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໂຕ. ເອກາຫທ຺ວີຫາທິວເສນ…ເປ… ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາຫານາຄຕາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ທ຺ວີຫານາຄຕາຍ…ເປ… ທສາຫານາຄຕາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ, ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ວາ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອາສຬ຺ຫີມາສສ຺ສ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ຂປຸຓ຺ຓມິຍໍ ລທ຺ຘາ, ຕທເຫວ ຣຊນກປ຺ປປຣິໂຍສາເນຫິ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ວສ຺ສິກສາຏິກາ ‘‘ເອກາຫານາຄຕາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕເນວ ນເຍນ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ຂສ຺ສ ຉຏ຺ຐິຍໍ ລທ຺ຘາ, ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ‘‘ທສາຫານາຄຕາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍາວ ປຐມກຕ຺ຕິກເຕມາສິປຸຓ຺ຓມາ, ຕາວ ລທ຺ຘາ, ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ‘‘ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຐມກຕ຺ຕິກເຕມາສິປຸຓ຺ຓມິໂຕ ປຣໍ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ຍາວ ຈີວຣກາໂລ ນາຕິກ຺ກມຕິ, ຕາວ ອນຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາປິ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຕສ຺ມິໍເຍວ ອນ຺ໂຕທສາເຫ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ’’ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ເຕປິ ວສ຺ສານໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອກາຫທ຺ວີຫາທິວເສນ ອນາຄຕາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ລທ຺ຘາ ເຕຫິ ທິວເສຫິ ທສາຫໍ ອນຕິກ຺ກມນ຺ເຕນ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຘິຏ຺ຐານກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ ເອວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ຕໂຕ ປນ ປຸພ຺ເພ ທສາຫາຕິກ຺ກເມນ ນິຏ຺ຐິຕາປິ ນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ ອຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ອເຂຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕາທິສາ ປນ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ເອວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ອນຘິຏ຺ຐຫໂຕ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ທສາຫານາຄຕາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ກິໍ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ເຈ? ວສ຺ສານໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວ ທສາເຫ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ນິຏ຺ຐິຕາ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ເອວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ທສາຫາຕິກ຺ກເມ ນິຏ຺ຐິຕາ ຕທເຫວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກເມຕພ຺ພາຕິ ເຕມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ນວາຫານາຄຕາຍ ກຕ຺ຕິກເຕມາສິປຸຓ຺ຓມາຍ ສຕ຺ຕມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ລທ຺ຘາ, ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກເມຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ ວສ຺ສິກສາຏິກຈີວຣໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຣິເຍສນກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ວສ຺ສານໍ ຈາຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຕາຍປິ ອກຕາຍປິ ມາສມຕ຺ຕໍ ອນຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພຕາ ສິທ຺ຘາ. ຍສ຺ມາ ຈ ອກຕາ ວສ຺ສິກສາຏິກສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອກຣຓຎ຺ຈ ເກນຈິ ເວກລ຺ເລນ, ນ ອນາທເຣນ, ຕສ຺ມາ ຈາຕຸມາສໍ ອກຕຕ຺ຕາ ເອວ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕິ, ກຕາ ປນ ອຘິຏ຺ຐານກ຺ເຂຕ຺ເຕ, ອກຕາ ຈ ຈີວຣກາເລ ທສາຫປຣມສິກ຺ຂາປເທເນວ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ. ກສ຺ມາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ກາຣຓປຸຈ຺ຉາ. ຕສ຺ມາຕິ ວສ຺ສາເນເຍວ ວສ຺ສິກສາຏິກາຍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພຕາວຈນໂຕ. ‘‘ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ເສສຈີວຣານໍ ເອວໍ ກາລນິຍມາຠາວໍ ສາເຘຕຸໍ ອຸທ຺ຘຏໍ. ນ ຫິ ເຕເນຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ປໂຍຊນໍ ອຕ຺ຖິ.

ກທາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິອາທິກຸຣຸນ຺ທິວຈເນນາປິ ‘‘ຍທາ ວາ ຕທາ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອວ ກຕາຍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປາຬິຍໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣສ຺ສາຕິອາທີສຸ ອຈ຺ຉິນ຺ນເສສຈີວຣສ຺ສ ນຏ຺ຐເສສຈີວຣສ຺ສ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ອສມເຍ ປຣິເຍສນນິວາສນາປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣສ຺ສ ວາ ນຏ຺ຐຈີວຣສ຺ສ ວາ ອນິວຕ຺ຖໍ ໂຈຣາ ຫຣນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ອາປທາສຸ ວາ ນິວາສຍໂຕ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ວສ຺ສິກສາຏິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ອຍໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ອນາປຕ຺ຕິ ປາຬິໂຕ ສຍເມວ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອິມໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ອສິຊ຺ຌມານໍ ນຄ຺ຄສ຺ສ ນ຺ຫາຍໂຕ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ອນາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເອສາ ອນາປຕ຺ຕິ ອວຸຕ຺ເຕ ສິຊ຺ຌຕີຕິ. ວສ຺ສິກສາຏິກາຍ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ອສມເຍ ປຣິເຍສນຕາ, ຕາຍ ຈ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມານິ ຕາວ ປຣິເຍສນາປຕ຺ຕິຍາ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ນິວາສນາປຕ຺ຕິຍາ ປນ ສຈີວຣຕາ, ອາປທາຠາໂວ, ວສ຺ສິກສາຏິກາຍ ສກຠາໂວ, ອສມເຍ ນິວາສນນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ວສ຺ສິກສາຏິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.