໑໐. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໓໗. ທສເມ ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ’’ຕິ ‘‘ອຊ຺ຊ ໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຫ-ກາຣາຄມໍ, ນ-ກາຣສ຺ສ ຈ ຓ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຊ຺ຊ ເອກທິວສໍ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ.

໕໓໘-໙. ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ‘‘ອິມິນາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນນ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທຫີຕິ ອິທໍ ອາຄມນສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສເຈ ຫິ ‘ອິທໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຫີ’ຕິ ເປເສຍ຺ຍ, ອາຄມນສ຺ສ ອສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂຸນາ ກປ຺ປິຍກາຣໂກປິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ, ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ອກປ຺ປິຍຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຄມນສຸທ຺ຘິຍາ ອສຕິ, ສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕນເຍນ ທູຕວຈເນ ຈ ອສຸທ຺ເຘ ສພ຺ພຖາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເອວ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ປນ ‘‘ຈີວຣຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ, ຕທນຸສາເຣນ ນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣຎ຺ຈ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ອາຄມນທູຕວຈນານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ອສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍນ ປນ ອາຄມນສຸທ຺ຘິຍາ ສຕິ ທູຕວຈເນ ອສຸທ຺ເຘປິ ສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕນເຍນ ສພ຺ພໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຈ ຍຖາ ທູຕວຈນາສຸທ຺ຘິຍມ຺ປິ ອາຄມເນ ສຸທ຺ເຘ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣມ຺ປິ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ອາຄມນາສຸທ຺ຘິຍມ຺ປິ ທູຕວຈເນ ສຸທ຺ເຘ ວຏ຺ຏຕິ ເອວາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖໂຕ ສິທ຺ໂຘວ ໂຫຕິ, ອຸຠຍສຸທ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ອຸຠຍາສຸທ຺ຘິປກ຺ຂເມວ ສນ຺ຘາຍ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣໂກປິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໕໓໗-໕໓໙) ‘‘ອາຄມນສ຺ສ ສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ອສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ວິເສສປ຺ປໂຍຊນໍ ນ ທິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາຄມນສຸທ຺ຘິອາທິນາ ສປ຺ປໂຍຊນຕ຺ຕາ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ມູລສາມິເກນ ກປ຺ປິຍໂວຫາຣວເສນ, ເປສິຕສ຺ສ ທູຕສ຺ສ ອກປ຺ປິຍໂວຫາຣວເສນ ຈ ວທໂຕປິ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ໂຄ ເອວ ນ ໂຫຕິ ອຠິມຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ສິກ຺ຂາປເທ ເອວ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອາຍສ຺ມາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ວທໂຕ ທູຕສ຺ສ ກປ຺ປິເຍນ ກມ຺ເມນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ວຸຕ຺ໂຕ ອາຄມນສ຺ສ ສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອາຄມນສ຺ສາປິ ອສຸທ຺ຘິຍໍ ປນ ກປ຺ປິເຍນາປິ ກມ຺ເມນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ເຖວ ອາຄມນສ຺ສ ສຸທ຺ຘິອສຸທ຺ຘີສຸ ປໂຍຊນໍ. ກຖໍ ປນ ທູຕວຈເນນ ອາຄມນສຸທ຺ຘິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ? ນາຍໍ ຠາໂຣ. ທູເຕນ ຫິ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣເນວ ວຸຕ຺ເຕ ເອວ ອາຄມນສຸທ຺ຘິ ຄເວສິຕພ຺ພາ, ນ ອິຕຣຖາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ຕສ຺ສ ວຈນກ຺ກເມນ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຈ ຍຸຕ຺ຕິອາທີຫິ ຈ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ອິຘາປິ ຫິ ສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອາຠຕ’’ນ຺ຕິ ທູຕວຈເນເນວ ຈີວຣໍ ກິຓິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ເປສິຕຠາໂວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍທິ ຫິ ສພ຺ພຖາ ອາຄມນສຸທ຺ຘິ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ເອວ ກຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ.

ປາຬິຍຎ຺ຈ ‘‘ຈີວຣຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິອາທິ ທູຕວຈນສ຺ສ ອກປ຺ປິຍຕ຺ເຕປິ ອາຄມນສຸທ຺ຘິຍາ ສຕິ ປຏິປຊ຺ຊນວິຘິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອໂສ ໂຂ…ເປ… ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ຕສ຺ສ ເທຫີ’’’ຕິອາທິ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸສາທິຍນປຣິໂມຈນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ‘‘ເອວໍ ທູເຕນ ປຸນ ວຸຕ຺ເຕ ເອວ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ອິຕຣຖາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ເທຫິ ເມ ຈີວຣໍ…ເປ… ເຈຕາເປຫິ ເມ ຈີວຣ’’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ທູເຕນາຠຕຣູປິຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອຕ຺ຕນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກປ຺ປິຍກາຣກຕ຺ຕາວ ‘‘ເທຫິ ເມ ຈີວຣໍ…ເປ… ເຈຕາເປຫິ ເມ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຣູປິຍສ຺ສ ປກຕຕ຺ຕາ ເຕນ ຣູປິເຍນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ເທຫິ ເຈຕາເປຫີ’’ຕິ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ໂທສໍ ທູຣໂຕ ປຣິວຊ຺ເຊຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫເຓນ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິສ຺ສຏ຺ຐຣູປິເຍ ວິຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ອິມໍ ວາ ອິມໍ ວາ ອາຫຣາ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ອິທໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂທສໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕຸໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາ’’ຕິປິ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕາປສງ຺ຄໂຕ, ເຕເນວ ທູຕນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສງ຺ກາຠາວໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຕ຺ວາປິ ອາຫຣາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ທູເຕນ ຐປິຕຣູປິເຍນ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ອາຫຣາເປຫີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ເກວລໍ ‘‘ຈີວຣໍ ອາຫຣາເປຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຫຣາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຐານໍ ຠຎ຺ຊຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຐານນ຺ຕິ ຐິຕິຍາ ຈ ກາຣຓສ຺ສ ຈ ນາມໍ, ຕສ຺ມາ ອາສເນ ນິສີທເນນ ຐານມ຺ປິ ກຸປ຺ປຕິ, ອາຄຕກາຣຓມ຺ປິ ເຕສໍ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຐິຕໍ ປນ ອໂກເປຕ຺ວາ ອາມິສປຏິຄ຺ຄຫຓາທີສຸ ອາຄຕກາຣຓເມວ ຠຎ຺ຊຕິ, ນ ຐານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອາຄຕກາຣຓໍ ຠຎ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອາມິສປຏິຄ຺ຄຫຓາທິນາ ຐານມ຺ປິ ຠຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ນ ສເມຕິ.

ຍຕສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນນ຺ຕິອາທິ ເຍນ ອຕ຺ຕນາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຈີວຣຎ຺ຈ ອນິປ຺ຜາທິຕໍ, ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພວິຘິທສ຺ສນໍ. ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຕ຺ຖຸສາມິການໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ໂຈເທຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ສາມິກາ ໂຈເທຕ຺ວາ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນ ຈ ໂຍ ສຍໍ ອໂຈເທຕ຺ວາ ອຸປາສກາທີຫິ ປຣິຍາເຍນ ວຕ຺ວາ ໂຈທາເປຕິ, ເຕສຸ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ໂຈເທຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ທາເປນ຺ເຕສຸ ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອນາຓຕ຺ຕິກຕ຺ຕາ.

ເກນຈິ ອນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ມຸເຂເນວ ພ຺ຍາວຏຠາວໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ມຸຂເວວຏິໂກ. ‘‘ອວິຈາເຣຕຸກາມຕາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ທາຕຸໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຣິຍາປິ ວຎ຺ຈນາຘິປ຺ປາຍໍ ວິນາ ໂວຫາຣໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ (ມຫາວ. ໒໙໙) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນເມວ (ມຫາວ. ໒໙໙) ເມຓ຺ຑກສິກ຺ຂາປທໍ ນາມ. ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ຫຕ຺ເຖຕິ ທູເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກປ຺ປິຍກາຣເກ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ, ອນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ວາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຈທນາຍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ.

ສຍໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທທນ຺ເຕສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປິຓ຺ຑປາຕາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ຈີວຣຕ຺ຖາເຍວ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ວຕ຺ຖຸສາມິນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກປ຺ປິຍກາຣກເຠເທສຸປິ ປິຓ຺ຑປາຕາທີນມ຺ປິ ອຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ເນ ຈ ຐານໂຈທນາທິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ສງ຺ຆໍ ວາ…ເປ… ອນາມສິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ເທມາ’’ຕິອາທິນາ ອາມສິຕ຺ວາ ວທນ຺ເຕສຸ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພເມວ. ‘‘ສງ຺ໂຆ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄຓາທີສຸປິ ສງ຺ຆສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເຕສຸປິ ປຏິຄ຺ຄຫເຓປິ ປຣິໂຠເຄປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໕໓໗-໕໓໙) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆເຈຕິຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ໂຈເທຕີຕິ ຕສ຺ສ ໂທສາຠາວໍ ຎຕ຺ວາປິ ໂກເຘນ ວາ ໂລເຠນ ວາ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ໂຈເທຕິ. ໂສ ເອວ ຫິ ມຸສາວາທາທິປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏາທິອາປຕ຺ຕີຫິ ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ, ຄີວາຕິສຎ຺ຎາຍ ປນ ວຕ຺ວາ ນິທ຺ໂທສຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕິ.

ຕຬາກໍ ເຂຕ຺ເຕ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ໂຆ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕູຕິ ເທຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ຕຬາກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ຕຬາກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິໂຕ ຕຬາກໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທຎ຺ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທິຍ຺ຍມານຎ຺ເຎວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປນ ເອວມ຺ປິ ທິນ຺ນໍ ຕຬາກເຂຕ຺ຕາທິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຸທກປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ກູປໂປກ຺ຂຣຓີອາທໂຍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຕຬາກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ກຖ’’ນ຺ຕິ ຫິ ອາທິນາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສງ຺ຆວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ເຖຕິ ວເສ.

‘‘ຐເປຖາຕິ ວຸຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິທໍ ສາມີຈິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອວຸຕ຺ເຕປິ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທກໍ ວາເຣຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ສສ຺ສກາເລປິ ຕາເສຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອມຸຎ຺ຈໂຕ ປນ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ. ປຸນ ເທຕີຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸນ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ‘‘ເຍນ ເກນຈິ ອິສ຺ສເຣນ ‘ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕມິທໍ ຠິກ຺ຂູຫິ, ອສ຺ສາມິກ’ນ຺ຕິສຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຕນາ ຄເຫຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣປິ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ວກ຺ຂາມາຕິ ປາຐເສໂສ.

ອຸທກວເສນາຕິ ອຸທກປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ. ‘‘ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ສຫຕ຺ເຖນ ຈ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ຈ ກໂຣນ຺ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສສ຺ສສມ຺ປາທນຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອວໍ ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານມ຺ປິ ປນ ສຍໍ ອກຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ອາຓາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສຫຕ຺ຖາທິນາ ກຕຕຬາກຕ຺ຕາ ‘‘ອສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຐເປນ຺ຕສ຺ສ, ປນ ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສປິ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອຏ຺ຐກຖາປມາເຓນ ວາ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ລຊ຺ຊິຠິກ຺ຂຸນາຕິ ລຊ຺ຊິນາປິ, ປເຄວ ອລຊ຺ຊິນາ ມຕ຺ຕິກຸທ຺ຘຣຓາທີສຸ ກາຣາປິເຕສູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນວສສ຺ເສຕິ ອກຕປຸພ຺ເພ ເກທາເຣ. ‘‘ກຫາປເຓ’’ຕິ ອິມິນາ ຘຎ຺ຎຸຏ຺ຐາປເນ ຕສ຺ເສວ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຘຎ຺ຎຸຏ຺ຐາປເນ ຈສ຺ສ ປໂຍເຄປິ ທຸກ຺ກຏເມວ, ນ ກຫາປຓຸຏ຺ຐາປເນ ວິຍ.

‘‘ກສຖ ວປຖາ’’ຕິ ວຈເນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍໍ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອວຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕໂກ ນາມ ຠາໂຄຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕໂກ ກຫາປໂຓຕິ ອິທມ຺ປິ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕຖາ ວຸຕ຺ເຕປິ ຫິ ຕທາ ກຫາປຓານໍ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຎ຺ເຎສໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ຕໍ ອກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ສພ຺ພປໂຍເຄສຸ, ປຣິໂຠເຄສຸປິ ທຸກ຺ກຏໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຘຎ຺ຎປຣິໂຠເຄ ເອວ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ປຸພ຺ພປໂຍເຄ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ເຍນ ມິນນຣກ຺ຂຓາທິປໂຍເຄນ ປຈ຺ຉາ ຘຎ຺ຎປຣິໂຠເຄ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປໂຍຄສ຺ສ ກຣເຓ ອນາປຕ຺ຕິຍາ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຣິຍາຍກຖາຍ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຕເນວ ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ວີຫີຫິ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ນິຍມວຈເນ ອກປ຺ປິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຫາປຓວິຈາຣເຓປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ຈ ເອວຣູປໍ ນາມ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິວຈນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ.

ວນໍ ທມ຺ມິ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນິວາສຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາປິ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສີມໍ ເທມາຕິ ວິຫາຣສີມາທິສາຘາຣຓວຈເນນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສປິ ທາສໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣາມິກ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໑໙; ມຫາວ. ໒໗໐) ວິເສເສຕ຺ວາ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປິລິນ຺ທວຈ຺ເຉນ ຄຫິຕປຣິຠຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ, ນ ຄຫຏ຺ຐານໍ ທາສປຣິໂຠຄກ຺ກເມນ. ເຂຕ຺ຕາທໂຍ ປນ ສພ຺ເພ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ປຸຄ຺ຄລິກວເສນ ຄເຫຕຸໍ ອນນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາຕິ ສງ຺ຆິກວິຫາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ອາຄຕປຏິກ຺ເຂໂປ ຠຄວຕາ ອາປຕ຺ຕິຍາປິ ເຫຕຸຠາເວນ ກໂຕຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຊານນ຺ເຕຫິ ສງ຺ຄີຕິມຫາເຖເຣຫິ ເຂຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄຫຓາທິນິສ຺ສິໂຕ ອຍໍ ສພ຺ໂພປິ ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຠາໂວ, ທູເຕນ ອປ຺ປິຕຕາ, ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາຍາໂມ, ເຕນ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ຈີວຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.