໑໓. ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໓໑. ເຕຣສເມ ກີຏາຄິຣີຕິ ຕສ຺ສ ນິຄມສ຺ສ ນາມໍ. ຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ປຣໂຕ ‘‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄາມນິຄມໂຕ ຈ ປພ຺ພາຊນໍ, ນ ຊນປທໂຕ. ເຕນ ປນ ໂຍຄໂຕ ຊນປໂທປິ ‘‘ກີຏາຄິຣິ’’ອິຈ຺ເຈວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍນາມເກ ຊນປເທ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ຘຸຣຏ຺ຐາເນຕິ ອຠິມຸຂຏ຺ຐາເນ, ເຊຕວນທ຺ວາຣສມີເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີຫິ ເມເຆຫີຕິ ວສ຺ສິເກນ, ເຫມນ຺ຕິເກນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ເມເຆຫິ. ຄຓາຈຣິເຍຫິ ຉຫິ ອຘິກຕາຍ ‘‘ສມຘິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸທກສ຺ສາຕິ ອກປ຺ປິຍອຸທກສ຺ສ ‘‘ກປ຺ປິຍອຸທກສິຎ຺ຈນ’’ນ຺ຕິ ວິສຸໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຕຎ຺ຈ ‘‘ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ຣຸກ຺ຂໂຣປເນ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣສຸປິ ກປ຺ປິຍອຸທກສິຎ຺ຈນາທິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍອຸທກສິຎ຺ຈນາທິ ວິສຸໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຍຖາ ໂກຏ຺ຏນຂຓນາທິກາຍິກກິຣິຍາປິ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເອວໍ ມາຕິກາອຸຊຸກຣຓາທິກປ຺ປິຍໂວຫາເຣປີຕິ ອາຫ ‘‘ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຣຓ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປຸຣາຓປຓ຺ຓາທິຫຣຓມ຺ປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍວາໂທວ ປມາຓຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ໂຕ. ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣປິ ເອກຈ຺ຈໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ເກວລຎ຺ຈ ເສສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ມາຕິກນ຺ຕິ ສຸກ຺ຂໍ ວາ ອສຸກ຺ຂໍ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ຣຸກ຺ຂໂຣປເນ. ຕຖາຕິ ກປ຺ປິຍໂວຫາຣປຣິຍາຍາທີຫິ ຄນ຺ຖາປນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ຈ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຖາປນາທິປິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ສຍໍ ຄນ຺ຖນໍ ກສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຈເທນ຺ໂຕ ‘‘ນນຸ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍຖາ ອາຣາມາທິອຕ຺ຖໍ ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ສຍໍ ໂຣເປຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ສຍໍ ຄນ຺ຖນມ຺ປິ ກສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຈທກສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ປຣິຫາໂຣ. ອຖ ‘‘ນ ປນ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ’’ນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວທຕິ? ມຫາປຈ຺ຈຣິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ປມາຓເມວາຕິ ນາຍໍ ວິໂຣໂຘ, ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຍໍ ໂຣປນສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ເຕນ ອຸທກສິຎ຺ຈເນນ ສຫ ສໍສນ຺ທນນຍທສ຺ສນມຸເຂນ ປມາຓເມວາຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ‘‘ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ຕໍ ກຖ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ກິຎ຺ຈາປິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ສຍໍ ໂຣປນໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ກປ຺ປິຍອຸທກສ຺ສ ສຍໍ ອາສິຎ຺ຈນໍ ວຸຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປິຍອຸທກໍ ສຍໍ ສິຎ຺ຈິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຖນມ຺ປິ ກສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕມ຺ປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ຍເທຕໍ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍປິ ຄນ຺ຖນາທິໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ສຍໍ ໂຣປນສິຎ຺ຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ປາຬິຍາ ສໍສນ຺ທນໂຕ ປຸພ຺ພາປຣໍ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ.

ຕໍ ກຖໍ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ໂຣປນສິຎ຺ຈນວິສເຍ. ປຸປ຺ຜາທີຫິ ກຸລສງ຺ຄຫປ຺ປສງ຺ເຄ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ ວິເສສິຕຕ຺ຕາ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖເມວ ໂຣປນໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປີ’’ຕິ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປນາຕິ ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ມາລາວຈ຺ຉາທີນໍ ໂຣປເນ ປນ. ປຣິຍາໂຍຕິ ສຍໍກຣຓກາຣາປນສງ຺ຂາໂຕ ປຣິຍາໂຍ ໂວຫາໂຣ ອຕ຺ຖວິເສໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖຕ຺ຕາຠາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຣິຍາຍສທ຺ທສ຺ສ ກຣຓກາຣາປນວເສນ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ‘‘ຄນ຺ເຖນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປນ຺ຕິປີ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຄນ຺ຖນຄນ຺ຖາປນໍ ຐເປຕ຺ວາ ຍໍ ປຣໂຕ ‘‘ເອວໍ ຊານ, ເອວໍ ກເຕ ໂສເຠຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິກປ຺ປິຍວຈເນຫິ ຄນ຺ຖາປນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ໂທສາຠາໂວ ສມຕ຺ຖິໂຕ ໂຫຕິ, ‘‘ຄນ຺ເຖຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ກາຣາປນສ຺ເສວ ຄນ຺ຖາປນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຍາຍໍ ອິຘ ຈ ປຣິຍາຍາຠາວໍ ຎຕ຺ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖຕາສູຈນກສ຺ສ ວິເສສນສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ກຣຓກາຣາປນສງ຺ຂາຕປຣິຍາຍສພ຺ຠາວໍ. ອິຘ ‘‘ຄນ຺ເຖນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ ຕຖາວິຘວິເສສວຈນາຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ປຣິຍາຍສ຺ສ ອຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ. ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ສພ຺ພໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ອາຄຕນເຍເນວ ໂຣປນາທິ, ຄນ຺ຖາປນາທິ ຈ ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ເຫຕ຺ຖ ສນ຺ເທໂຫ ກາຕພ຺ໂພຕິ ນິຄເມຕິ.

ຫຣຓາທີສູຕິ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ຫຣຓາທີສຸ. ກຸລິຕ຺ຖິອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຫຣຓໂຕຕິ ກຸລິຕ຺ຖິອາທີນໍ ຫຣຓສ຺ເສວ ວິເສເສຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຫຣຓາຘິກາເຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ມຎ຺ຊຣີຕິ ປຸປ຺ຜໂຄຈ຺ຉໍ. ວຏໍສໂກຕິ ກຓ຺ຓສ຺ສ ອຸປຣິ ປິຬນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ກຕປຸປ຺ຜວິກຕິ, ໂສ ຈ ‘‘ວຏໍໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຓ຺ຓິກາຕິ ພຫູນໍ ປຸປ຺ຜານໍ ວາ ມາລານໍ ວາ ເອກໂຕ ພນ຺ຘິຕສ຺ສ ນາມໍ, ‘‘ກຓ຺ຓາຠຣຓ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຫາຣສທິສນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕາຫາຣສທິສໍ.

ກປ຺ປິເຍນາຕິ ກປ຺ປິຍອຸທເກນ. ເຕສໍເຍວ ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ກຸລທູສນປຣິໂຠຄານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ. ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ສຍໍ ສິຎ຺ຈເນ, ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ວາ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ວາ ສິຎ຺ຈາປເນ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປນ ສຍໍ ສິຎ຺ຈເນ, ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ສິຎ຺ຈາປເນ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ປໂຍຄພຫຸລຕາຍາຕິ ສຍໍ ກຣເຓ, ກາຍປໂຍຄສ຺ສ ກາຣາປເນ ຈ ວຈີປໂຍຄສ຺ສ ຈ ພຫຸຕ຺ເຕນ.

ຄນ຺ເຖນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ທາມໍ ຄນ຺ຖິມໍ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ວຏ຺ຏຕິ, ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ປນ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ກາຣາເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ.

ນີປປຸປ຺ຜໍ ນາມ ກທມ຺ພປຸປ຺ຜໍ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ.

ກທລິກ຺ຂນ຺ຘມ຺ຫີຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕໍ ອຕິໂອຬາຣິກເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ກຣເຓ, ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາປເນ ຈ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຸປ຺ຜວິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ກຓ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ປຸປ຺ຜທາໂມລມ຺ພນາທິອຕ຺ຖາຍ ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນາທິປິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ປນ ‘‘ປຸປ຺ຜວິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ກຓ຺ຏກນ຺ຕິ ວິເສສິຕຕ຺ຕາ ຕທຕ຺ຖໍ ກຓ຺ຏກເມວ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາປມາເຓນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຸປ຺ຜປຏິຈ຺ຉກໍ ນາມ ທຓ຺ຑາທີຫິ ກຕໍ ປຸປ຺ຜາຘານໍ, ເອຕມ຺ປິ ນາຄທນ຺ຕກມ຺ປິ ສຉິທ຺ທກເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອໂສກປິຓ຺ຑິຍາຕິ ອໂສກສາຂານໍ, ປຸປ຺ຜານໍ ວາ ສມູເຫ. ຘມ຺ມຣຊ຺ຊຸ ນາມ ເຈຕິຍາທີນິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຕສຎ຺ຈ ຣຊ຺ຊຸຍາ ຈ ອນ຺ຕຣາ ປຸປ຺ຜປ຺ປເວສນຕ຺ຖາຍ ພນ຺ຘຣຊ຺ຊຸ. ‘‘ສິຖິລວຏ຺ຏິຕາ ວາ ຣຊ຺ຊຸວຏ຺ຏິອນ຺ຕເຣ ປຸປ຺ຜປ຺ປເວສນຕ຺ຖາຍ ເອວໍ ພນ຺ຘາ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ມຕ຺ຖກທາມນ຺ຕິ ຘມ຺ມາສນາທິມຕ຺ຖກລມ຺ພກທາມໍ. ເຕສໍເຍວາຕິ ອຸປ຺ປລາທີນໍ ເອວ. ວາເກນ ວາ ທຓ຺ຑເກນ ວາຕິ ປຸປ຺ຜນາຬໍ ຜາເລຕ຺ວາ ປຸປ຺ເຜນ ເອກາພທ຺ຘໍ ຐິຕວາເກນ, ທຓ຺ຑເກນ ຈ ເອກພນ຺ຘເນເນວ, ເອເຕນ ປຸປ຺ຜໍ ພີຊຄາເມ ສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ ປຎ຺ຈສຸ ພີເຊສຸ ອປ຺ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓໍ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ກປ຺ປິຍໍ ອກາຣາເປຕ຺ວາປິ ໂກປເນ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ຍຎ຺ຈ ຉິນ຺ນສ຺ສາປິ ມກຸຬສ຺ສ ວິກສນໍ, ຕມ຺ປິ ອຕິຕຣຸຓສ຺ສ ອຠາວາ ວຸຑ຺ຒິລກ຺ຂຓໍ ນ ໂຫຕິ, ປຣິຓຕສ຺ສ ປນ ມກຸຬສ຺ສ ປຕ຺ຕານໍ ສິເນເຫ ປຣິຍາທານໍ ຄເຕ ວິສຸໍຠາໂວ ເອວ ວິກາໂສ, ເຕເນວ ຉິນ຺ນມກຸຬວິກາໂສ ອຈ຺ຉິນ຺ນມກຸຬວິກາສໂຕ ປຣິຫີໂນ, ມິລາຕຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ທິສ຺ສຕິ. ຍຎ຺ຈ ມິລາຕສ຺ສ ອຸທກສຎ຺ໂຎເຄ ອມິລານຕາປຊ຺ຊນໍ, ຕມ຺ປິ ຕມ຺ພຸລປຓ຺ຓາທີສຸ ສມານນ຺ຕິ ວຸຑ຺ຒິລກ຺ຂຓໍ ນ ໂຫຕິ, ປາຬິອຏ຺ຐກຖາທີສຸ ຈ ນ ກຕ຺ຖຈິ ປຸປ຺ຜານໍ ກປ຺ປິຍກຣຓໍ ອາຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸປ຺ຜໍ ສພ຺ພຖາ ອພີຊເມວາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ປສິພ຺ພເກ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸປ຺ຜປສິພ຺ພເກ ວາ ປສິພ຺ພກສທິສພນ຺ເຘ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຈີວເຣ ວາ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຣຊ຺ຊຸອາທີຫິ ພນ຺ຘນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸປ຺ຜສ຺ເສວ ປນ ອຈ຺ຉິນ຺ນທຓ຺ຑວາເກຫິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ.

ປຸປ຺ຜປເຏ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜປຏໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທີຆໂຕ ປຸປ຺ຜທາມສ຺ສ ຫຣຓປຈ຺ຈາຫຣຓວເສນ ປູຣຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕິຣິຍໂຕ ຫຣຓໍ ປນ ວາຍິມໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ປູຣິມໍ. ‘‘ປຸຣິມຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກາເມຕີ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸຣິມໍ ປຸປ຺ຜໂກຏິໍ ຜຸສາເປຕ຺ວາ ວາ ອຜຸສາເປຕ຺ວາ ວາ ປຣິກ຺ຂິປນວເສນ ປນ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຸປ຺ຜຣຫິຕາຍ ສຸຕ຺ຕວາກໂກຏິຍາ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ເອກວາຣໍ ຫຣິຕ຺ວາ ວາ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕເຈຕິຍາທິປຣິກ຺ເຂປໍ, ປຸປ຺ຜປຏກຣຓຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປເຣຫິ ປູຣິຕນ຺ຕິ ທີຆໂຕ ປສາຣິຕໍ. ວາຍິຕຸນ຺ຕິ ຕິຣິຍໂຕ ຫຣິຕຸໍ, ຕໍ ປນ ເອກວາຣມ຺ປິ ນ ລພ຺ຠຕິ. ປຸປ຺ຜານິ ຐເປນ຺ເຕນາຕິ ອຄນ຺ຖິຕປຸປ຺ຜານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຜຸສາເປຕ຺ວາປິ ຐເປນ຺ເຕນ. ຆຏິກທາມໂອລມ຺ພໂກຕິ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄ ຆຏິກາກາຣຍຸຕ຺ໂຕ, ທາຣຸຆຏິກາກາໂຣ ວາ ໂອລມ຺ພໂກ. ສຸຕ຺ຕມຍໍ ເຄຓ຺ຑຸກໍ ນາມ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຄນ຺ຖິມາທີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ເຣຈກນ຺ຕິ ອຠິນຍໍ, ‘‘ເອວໍ ນຈ຺ຈາຫີ’’ຕິ ນຏນາກາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ຈກ຺ກໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ຠມາປນ’’ນ຺ຕິປິ ເກຈິ. ອາກາເສເຍວ ກີຬນ຺ຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ສາຣີ ອສຸກປທໍ ມຍາ ນີຕາ’’ຕິ ເອວໍ ມຸເຂເນວ ອຸໂຠປິ ວທນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ຊູຕຜລເກຕິ ຊູຕມຓ຺ຑເລ. ປາສກກີຬາຍາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິວງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓານໍ ທາຣຸທນ຺ຕາທິມຍານໍ ປາສການໍ ຈຕູສຸ ປສ຺ເສສຸ ເອກກາທິວເສນ ພິນ຺ທູນິ ກຕ຺ວາ ຜລເກ ຂິປິຕ຺ວາ ອຸປຣິຠາເຄ ທິຏ຺ຐພິນ຺ທູນໍ ວເສນ ສາຣິໂຍ ອປເນຕ຺ວາ ກີຬນກຊູຕກີຬາຍ.

ມຎ຺ຊຏ຺ຐິ ນາມ ມຎ຺ຊຏ຺ຐຣຸກ຺ຂສາຣກສາວໍ. ສລາກຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ນາຬິເກຣຫີຣາທີນໍ ກລາປສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ປາຬິຍໍ ຖຣຸສ຺ມິນ຺ຕິ ຂຄ຺ເຄ. ອຸສ຺ເສເຬນ຺ຕີຕິ ມຸເຂນ ອຸສ຺ເສຬນສທ຺ທໍ ປມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ອພ຺ຍຕ຺ຕສທ຺ທໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕີຕິ ທ຺ວິຄຸຓິຕວາມຫຕ຺ເຖ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ຕາເຬຕ຺ວາ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ມຸຂຑິຓ຺ຑິມນ຺ຕິ ມຸຂເຠຣີ.

໔໓໒. ເຕສນ຺ຕິ ສມາເສ ຄຸຓີຠູຕານິ ປພ຺ພານິປິ ປຣາມສຕິ. ໂພນ຺ໂທຕິ ໂລໂລ, ມນ຺ທຘາຕຸໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠກຸຏິໍ ກຕ຺ວາຕິ ຠມຸກເຠທໍ ກຕ຺ວາ. ເນລາຕິ ນິທ຺ໂທສາ.

໔໓໓. ປາຬິຍໍ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ເອກເສສນເຍນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ອາລປນໍ, ເຕເນວ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ.

໔໓໕. ອຏ຺ຐາຣສ ວຕ຺ຕານີຕິ ‘‘ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ‘‘ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຣິໂຍສານານິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໗) ອາຄຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ ວຕ຺ຕານິ. ນ ປນ຺ນໂລມາຕິ ນ ປຕິຕມານໂລມາ, ອນນຸກູລວຕ຺ຕິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໗. ປຣສນ຺ຕກໍ ເທຕິ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ວິສ຺ສາສຄາເຫນ ທານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍມ຺ປິ ໂຫຕິ ເອວ.

ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍາຕິ ມາຕາປິຕູນມ຺ປິ ປຸປ຺ຜໍ ເທນ຺ເຕນ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາເຍວ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ປນ ສິວລິງ຺ຄາທິປູຊນຕ຺ຖາຍາຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ອິມໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຊີວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ມາຕາປິຕູນໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເສສຎາຕີນໍ ປນ ຕາວກາລິກເມວ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຎາຕິສາມເຓເຣເຫວາຕິ ເຕສໍ ຄິຫິກມ຺ມປຣິໂມຈນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕເຣຕິ ອຎ຺ຎາຕກາ, ເຕຫິປິ ສາມເຓເຣຫິ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ວຕ຺ຕສີເສນ ຫຣິຕພ຺ພໍ. ຈູຬກນ຺ຕິ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໂຕປິ ອຸປຑ຺ຒໍ.

ສາມເຓຣາ…ເປ… ຐເປນ຺ຕີຕິ ອຣກ຺ຂິຕາໂຄປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ມຄ຺ເຄ ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ວາ. ‘‘ສາມເຓເຣຫິ ທາເປຕຸໍ ນ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສາມເຓເຣຫິ ຄິຫີນໍ ກມ຺ມໍ ກາຣິຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ປຸປ຺ຜທານໍ ໂຫຕີຕິ ສາມເຓຣານມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏນໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ສຍເມວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຂີຓປຣິພ຺ພຍານນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸເກ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນສຸປິ ຣຸກ຺ເຂສຸ ‘‘ອິຘ ຜລານິ ສຸນ຺ທຣານີ’’ຕິອາທິໍ ວທນ຺ເຕນ ກຸລສງ຺ຄໂຫ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ຣຸກ຺ຂຈ຺ຉລ຺ລີຕິ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຕໂຈ. ອຠາຊນີຍຕ຺ຕາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ປຓ຺ຓທານມ຺ປິ ປຸປ຺ຜຜລາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກຸລສງ຺ຄໂຫ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣນ຺ຕິ ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ວນ຺ທຖາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສິກ຺ຂາປເທ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ’’ຕິ ອິທໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸນ ‘‘ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕສ຺ສ ວຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ອາຈຣິເຍສຸ ອເນກວິເຘສຸ ອນາຈາເຣສຸ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສິກ຺ຂາປທນ຺ຕເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ຕາ ອິຘ ອປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ກຸລທູສການໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມວເສນ ນິຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ຕຕ຺ເຖວ ສມ຺ມາ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ກາຣກສງ຺ຆໍ ຉນ຺ທຄາມິຕາທີຫິ ປາເປນ຺ຕານໍ ສມນຸຠາສນາຍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາໂຣປິຕຎ຺ຈ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຐມສງ຺ຆເຠທສທິສາເນວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອງ຺ເຄສຸປິ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ປຣກ຺ກມນໍ, ເອວມິຘ ຉນ຺ທາທີຫິ ປາປນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສສໍ ຕາທິສເມວາຕິ.

ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນວຓ຺ຓນາ

໔໔໒. ອິຕເຣ ປນ ຍາວຕຕິຍກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຍ ຫິ ຊໂຣ ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາປິ ຄໂຕ ອນນ຺ຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ທິວເສສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕິເຍ ທິວເສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຕຕິຍໂກ. ໂຍ ປນ ຕຕິເຍປິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ເຖ ເອວ ທິວເສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຈຕຸຕ຺ຖໂກ ຈາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາ ຕຕິເຍ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອກາເມນ ອວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິກມ຺ມກຣຓໍ ນາມ ຍສ຺ມາ ອລຊ຺ຊິລກ຺ຂຓໍ, ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂາວຣຓຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ອາປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ປຈ຺ຉາ ປຣິວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ສງ຺ເຆນ ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປາຬິຍໍ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພຕິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸສທ຺ທທ຺ວຍສ຺ສ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາຕິ ອູນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອພ຺ເຠນ຺ຕິ, ທຸກ຺ກຏາປຊ຺ຊເນນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ. ສາມີຈີຕິ ວຕ຺ຕໍ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ

ເຕຣສກວຓ຺ຓນານໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.