໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໓໔. ເຕຣສກສ຺ສາຕິ ເຕຣສ ສິກ຺ຂາປທານິ ປຣິມາຓານິ ອສ຺ສາຕິ ເຕຣສໂກ, ກຓ຺ໂຑ, ຕສ຺ສ. ສມເຖ ວິປສ຺ສນາຍ ວາ ອຠິຣຕິຣຫິໂຕ ອິຘ ອນຠິຣໂຕ, ນ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຕາຍ ກາຣຓມາຫ ກາມຣາຄາອິຈ຺ຈາທິ.

໒໓໕. ອພ຺ໂພຫາຣິກາຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິໂວຫາຣໍ ນາຣຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກຸສລຠາເວ ປນສ຺ສາ ອພ຺ໂພຫາຣຕາ ນຕ຺ຖິ.

໒໓໖-໗. ເຈຕນາ-ສທ຺ທໂຕ ວິສຸໍ ສໍ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖາຠາວໍ ອິກ-ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖວນ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສຎ຺ເຈຕນາ ວາຕິອາທິ ທຸຕິຍວິກປ຺ໂປ ວຸຕ຺ໂຕ. ສິຂາປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາສຍເຠທໂຕຕິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫປຸພ຺ພໂລຫິຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາສຍານໍ ເຠເທນ. ຘາຕຸນານຕ຺ຕໂຕຕິ ຣສຣຸຫິຣາທີນໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ, ປຖວາທີນໍ ວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ນານຕ຺ເຕນ. ວຕ຺ຖິສີສນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕວຕ຺ຖິໂຕ ມຕ຺ຖກປສ຺ສໍ. ຫຕ຺ຖິມທຈລນໍ ນາມຎ຺ຈ ສມ຺ຠໂວຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ຠໂວ ນິກ຺ຂມຕີ’’ຕິ. ສມ຺ຠວເວຄນ຺ຕິ ສມ຺ຠວສ຺ສ ຐານໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ທກໂສຕາຠິມຸຂໍ ໂອຕຣເຓນ ສຎ຺ຊາຕສຣີຣກ຺ໂຂຠເວຄໍ. ພາຫຸສີສນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປ຺ປເທສໍ. ທສ຺ເສສີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸຕ຺ໂຖ, ເຕນ ຍສ຺ມາ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ ສມ຺ຠໂວ ນິກ຺ຂມຕິ…ເປ… ສມ຺ຠວຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ, ຕສ຺ມາ ຕຕິຍສ຺ສ ຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທກໂສຕນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖິໂຕ ນິກ຺ຂມນມຄ຺ຄໍ, ອງ຺ຄຊາຕປ຺ປເທສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຸກ຺ກຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ຣສຣຸຫິຣາທິສຕ຺ຕເທຫຘາຕູສຸ ມຊ຺ຌິມຘາຕຸຈຕຸຊໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊາທິ ວິຍ ປຖວີຘາຕຸສງ຺ຄຫິຕໍ ອາຫາຣູປຊີວີນໍ ສກລກາຍຄຕໍ ອຕິທຫຣທາຣການມ຺ປິ ອຕ຺ເຖວ, ຕໍ ປນ ປນ຺ນຣສໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕານໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊນກກາມຣາເຄເຫວ ຐານໂຕ ຈລຕິ, ຈລິຕຎ຺ຈ ອາໂປຘາຕຸຠາເວນ ຈິຕ຺ຕຊເມວ ຫຸຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕິ, ທກໂສຕໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸຊໍ ໂຫຕິ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໂຕ ຈລິຕສິງ຺ຆາຓິກາ ວິຍ. ເຍສໍ ປນ ສມຸຈ຺ເຉທນວິກ຺ຂມ຺ຠນາທີຫິ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕສໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນ ສິຍາ. ອິຕິ ຍຖາຐານໂຕ ສຸກ຺ກສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐິເຍວ ຣາຄຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ, ນ ປກຕິຣູປໍ, ເຕເນວ ກຖາວຕ຺ຖຸອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ກຖາ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໗) ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາມ ຣາຄສມຸຏ຺ຐານາ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຸກ຺ກສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ ເອວ ຣາຄສມຸຏ຺ຐານາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ປກຕິຣູປໍ. ຉນ຺ນໍ ປນ ກາມາວຈຣເທວານໍ ວິຊ຺ຊມານາປິ ສຸກ຺ກຘາຕຸ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຣາເຄນາປິ ຐານໂຕ ນ ຄຬຕິ, ຍຖາຐາເນ ເອວ ຐຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊມານາ ຕງ຺ຂຓິກປຣິຬາຫວູປສມາວຫາ ເມຖຸນກິຈ຺ຈນິຏ຺ຐາປິຕາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ກາຍສມ຺ຜສ຺ສສຸຂເມວ ເຕສໍ ກາມກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຂີຓາສວານໍ ປນ ອນາຄາມີນຎ຺ຈ ສພ຺ພໂສ ກາມຣາຄາຠາເວນ ສຸກ຺ກຘາຕຸວິກາຣມ຺ປິ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກາມຣາເຄນ ຊນິຕຕ຺ຕາ ອນາຫາຣູປຊີວິຕຕ຺ຕາ ຈ ສພ຺ພຖາ ສຸກ຺ກຘາຕຸປິ ນຕ຺ເຖວ. ຕເຖວາຕິ ໂມຈນສ຺ສາເທນ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມໂຕຕິອາທິໍ ອຕິທິສຕິ. ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ຐານາຈາວນາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປທຠາຊເນ (ປາຣາ. ໒໓໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ທກໂສໂຕໂຣຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖາຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕີສຸປິ ວາເທສຸ. ອຘິວາເສຕ຺ວາຕິ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ວິປ຺ປຏິສາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ໂມຈນສ຺ສາທໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ. ອນ຺ຕຣາ ນິວາເຣຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ເຕ ກຕູປກ຺ກເມນ ຐານາ ຈຸຕໍ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ນິວາເຣຕຸໍ. ໂມຈນສ຺ສາເທນ ຫຕ຺ຖປຣິກມ຺ມາທິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ທຸກ຺ກຏເມວ, ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມາຠາວໂຕ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖ…ເປ… ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ທກໂສໂຕໂຣຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉຍໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຍໍ ສພ຺ພາຈຣິຍສາຘາຣຓວິນິຈ຺ຉໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂຂຠກຣຓປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ວິສຠາຄເຠສຊ຺ຊເສນາສນາຫາຣາທິປຈ຺ຈໂຍ. ນານາວິຘໍ ສຸປິນນ຺ຕິ ຂຸຠິຕວາຕາທິຘາຕູນໍ ອນຸຄຸຓໍ. ອນຸຠູຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຠູຕປຸພ຺ພໍ ມນສາ ປຣິກປ຺ປິຕປຸພ຺ພຎ຺ຈ. ສຄ຺ຄນຣກເທສນ຺ຕຣາທີນມ຺ປິ ຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາຕິ ອິທໍ ເທວຕານໍ ຫິຕາຫິຕາຘິປ຺ປາຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຕ຺ຖາຍ ວາຕິ ສຠາວໂຕ ຠວິຕພ຺ພໍ ຫິຕາຫິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ເທວຕາຫິ ອຸປສໍຫຣິຍມານານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນຕ຺ຖິ, ກຖໍ ຕານິ ປຸຣິໂສ ປສ຺ສຕິ, ເທວຕາ ວາ ຕານິ ອວິຊ຺ຊມານານິ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ໂສ ຕາສນ຺ຕິອາທິ. ເຕນ ‘‘ເອວເມໂສ ປຣິກປ຺ປຕູ’’ຕິ ເທວຕາຫິ ຈິນ຺ຕິຕມຕ຺ເຕນ ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄສນ຺ຕຕິໂຕ ນິປຕິຕ຺ວາ ເທວຕາຫິ ຈິນ຺ຕິຕນິຍາເມເນວ ປຣິກປ຺ປມານໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ເຕນ ປຣິກປ຺ປມານານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ເທວຕາຫິ ອຸປສໍຫຏານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ຈ ໂສ ເທວຕານຸຠາເວນ ປສ຺ສຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິທິວເສ ມຫາມາຍາເທວິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ເອກສ຺ສ ເສຕວຣວາຣຓສ຺ສ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິປວິຏ຺ຐຠາວທສ຺ສນໍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕໍ ສຸປິນໍ ນາມ. ອມ຺ຫາກໍ ປນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ‘‘ສ຺ເວ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຣຕ຺ຕິວິຠາຍນກາເລ ຫິມວນ຺ຕໍ ພິພ຺ໂພຫນໍ ກຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມປຈ຺ຉິມສມຸທ຺ເທສຸ ວາມທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖ ທກ຺ຂິຓສມຸທ຺ເທ ປາເທ ຈ ໂອທຫິຕ຺ວາ ມຫາປຖວິຍາ ສຍນໍ ເອໂກ, ທພ຺ພຕິຓສງ຺ຂາຕາຍ ຕິຣິຍາ ນາມ ຕິຓຊາຕິຍາ ນງ຺ຄລມຕ຺ຕຣຕ຺ຕທຓ຺ຑາຍ ນາຠິໂຕ ອຸຄ຺ຄຕາຍ ຂເຓນ ອເນກໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ນຠໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐານໍ ເອໂກ, ເສຕານໍ ກຓ຺ຫສີສານໍ ກິມີນໍ ປາເທຫິ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ຍາວ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐານໍ ເອໂກ, ນານາວຓ຺ຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສກຸຓານໍ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປາທມູເລ ເສຕວຓ຺ຓຕາປຊ຺ຊນໍ ເອໂກ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມຫໂຕ ມີຬ຺ຫປພ຺ພຕສ຺ສ ອຸປຣິ ອລິມ຺ປມານສ຺ສ ຈງ຺ກມນໍ ເອໂກຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ມຫາສຸປິນາ ນາມ, ອິເມ ຈ ຍຖາກ຺ກມໍ ສມ຺ໂພຘິຍາ, ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ອຣິຍມຄ຺ຄປ຺ປກາສນສ຺ສ, ຄິຫີນຎ຺ຈ ສຣຓູປຄມນສ຺ສ, ຂຕ຺ຕິຍາທິຈຕຸວຓ຺ຓານໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປຏິລາຠສ຺ສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ລາເຠ ອລິຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສຬສ ສຸປິນາ ປາກຏາ ເອວ. ເອກນ຺ຕສຈ຺ຈເມວາຕິ ຜລນິຍມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສ຺ສນໍ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິປລ຺ລຕ຺ຖເມວ. ຘາຕຸກ຺ໂຂຠາທີສຸ ຈຕູສຸ ມູລກາຣເຓສຸ ທ຺ວີຫິ ຕີຫິປິ ກາຣເຓຫິ ກທາຈິ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສໍສຄ຺ຄເຠທໂຕ’’ຕິ. ສຸປິນເຠໂທຕິ ສຈ຺ຈາສຈ຺ຈຕ຺ຖຕາເຠໂທ.

ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎຣູປເມວ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາທິ ເຍສໍ ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ຕານິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທີນິ ອາຣມ຺ມຓານິ ຍສ຺ສ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ. ອີທິສານີຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓານິ ຣາຄາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຈ. ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນາຕິ ປຏິພຸທ຺ຘສ຺ສ ປກຕິວີຖິຈິຕ຺ເຕນ. ໂກ ນາມ ປສ຺ສຕີຕິ ສຸຕ຺ຕປຏິພຸທ຺ຘຠາວວິຍຸຕ຺ຕາຍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນາມ ນ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເຕນາຫ ‘‘ສຸປິນສ຺ສ ອຠາໂວວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕຕິ ອິມິນາ ນິທ຺ທາວເສນ ປວຕ຺ຕມານຠວງ຺ຄສນ຺ຕຕິພ຺ຍວຫິຕາຍ ກຸສລາກຸສລາຍ ມໂນທ຺ວາຣວີຖິຍາ ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເຕນາຫ ຍາ ນິທ຺ທາຕິອາທິ. ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕຕິ ກຸສລາກຸສລສງ຺ຂາເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕ. ອາວຊ຺ຊນຕທາຣມ຺ມຓກ຺ຂເຓຕິ ສຸປິເນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣວີຖິຍາ ອຠາວໂຕ ມໂນທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸປິນນ຺ເຕປິ ຕທາຣມ຺ມຓວຈນໂຕ ອນຸຠູເຕສຸ ສຸຕປຸພ຺ເພສຸ ວາ ຣູປາທີສຸ ປຸຣາປຕ຺ຕິຠາເວນ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ວິປລ຺ລາສໂຕ ປວຕ຺ຕມານາປິ ກາມາວຈຣວິປາກຘມ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມ ນິສ຺ສາຍ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ປນ ສຣູປໂຕ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິອາກາຣໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຣາຄາທິສວິປາກຘມ຺ມານມ຺ປິ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຏິສນ຺ຘາທິວິປາການມ຺ປິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ ຈ ອຸປປນ຺ນາ ເອວ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຖຸຘມ຺ມວິນິມຸຕ຺ຕໍ ປນ ສມ຺ມຸຕິຠູຕໍ ກສິຓາທິປຏິຠາຄາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປຈາຣປ຺ປນາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຘມ຺ມາ ເອວ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ (ຘ. ສ. ຕິກມາຕິກາ ໑໒) ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ສ຺ວາຍນ຺ຕິ ສຸປິໂນ. ວິປລ຺ລາເສນ ປຣິກປ຺ປິຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ‘‘ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອວິຊ຺ຊມານາຣມ຺ມເຓ ອວສວຕ຺ຕິໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເຕນາຫ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາຕິອາທິ.

ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສາຕິ ອິທໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ປຸລ຺ລິງ຺ຄ-ສທ຺ທສ຺ສ ອນຸຣູປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສ຺ສາຕິ ອສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສ, ວຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນາຫ ກິໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ. ຣຸຬ຺ຫິສທ຺ເທນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສມຸທາເຍ ນິປ຺ຜນ຺ນສ຺ສາປິ ສທ຺ທສ຺ສ ຕເທກເທເສປິ ປສິທ຺ຘິ ອິຘ ຣຸຬ຺ຫີ ນາມ, ຕາຍ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ຍຸຕ຺ໂຕ ສທ຺ໂທ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ໂທ, ເຕນ. ຣຸຬ຺ຫິຍາ ກາຣຓມາຫ ອວຍເວອິຈ຺ຈາທິນາ.

ກາລຎ຺ຈາຕິ ‘‘ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ’’ຕິອາທິນາ ທສ຺ສິຕກາລຎ຺ຈ, ‘‘ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ຊາເຕ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ໂມເຈຕີຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ກາໂລ ຄມ຺ມຕິ. ນວມສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍສ຺ສາຕິ ວີມໍສາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ. ວຕ຺ຖູຕິ ວິສຍໍ.

໒໓໘. ໂລມາ ເອເຕສໍ ສນ຺ຕີຕິ ໂລມສາ, ພຫຸໂລມປາຓກາ.

໒໓໙. ໂມຈເນນາຕິ ໂມຈນປ຺ປໂຍເຄນ. ໂມຈນສ຺ສາທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂມຈນິຈ຺ຉາວ ໂມຈນສ຺ສາໂທ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ປນ ໂມຈເນ ອສ຺ສາທໍ ສຸຂໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິຍາ ເຈຕນາຍາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ອິຕຣຖາ ສຸຂຕ຺ຖາຍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ອາໂຣຄ຺ຍາທິອຕ຺ຖາຍາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ອາໂຣຄ຺ຍາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂມຈນິຈ຺ຉາຍ ເຈຕນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖວ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໒໔໐. ວາຍມໂຕຕິ ອງ຺ຄຊາເຕ ກາເຍນ ອຸປກ຺ກມໂຕ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານີຕິ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກາທີນິ ອນາມສິຕ຺ວາວ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປນ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກາທິເຠເທນາປິ ຄຓນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອເກນ ປເທນາຕິ ເຄຫສິຕເປມປເທນ. ຕເຖວາຕິ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເອວ ຄາຬ຺ຫໍ ປີຬນາທິປ຺ປໂຍຄໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ສຸປເນນ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ໂມຈນສ຺ສາທສ຺ສ ນິມິຕ຺ເຕ ອູຣຸອາທີຫິ ກຕອຸປກ຺ກມສ຺ສ ວິຊຫນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ອສຸຠມນສິກາຣາຠາເວປິ ປໂຍຄາຠາເວເນວ ໂມຈເນປິ ອນາປຕ຺ຕິ ທີປິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຕນ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸຕ຺ເຕຕິ ມຸຈ຺ຈມານໍ ວິນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສຸກ຺ເກ ຐານໂຕ ມຸຕ຺ເຕ. ຍທິ ປນ ອຸປກ຺ກເມ ກເຕປິ ມຸຈ຺ຈມານເມວ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ ປໂຍເຄນ ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ. ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍາຕິ ຈີວຣາທີສຸ ລິມ຺ປນປຣິຫາຣາຍ ຫຕ຺ເຖນ ອງ຺ຄຊາຕຄ຺ຄຫຓໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕປ຺ປໂຍໂຄ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອໂນກາສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຊາຕປ຺ປເທສໍ.

໒໖໒. ສຸປິນນ຺ເຕນ ກາຣເຓນາຕິ ສຸປິນນ຺ເຕ ປວຕ຺ຕອຸປກ຺ກມເຫຕຸນາ. ອາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນເຍວ ຫິ ອຍໍ ອນາປຕ຺ຕິ ອວິສຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຈສ຺ສ ວິສໂຍ ໂຫຕິ ນິຈ຺ຈເລນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໒໖໓. ວິນີຕວຕ຺ຖຸປາຬິຍໍ ອຓ຺ຑກຓ຺ຑຸວນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂມຈນາຘິປ຺ປາເຍນ ອຓ຺ຑຈລເນນ ອງ຺ຄຊາຕສ຺ສາປິ ຈລນໂຕ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ປນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ນ ຈລຕິ, ເອວໍ ອຓ຺ຑເມວ ກຓ຺ຑຸວເນນ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ ອຓ຺ຑສ຺ສ ອນງ຺ຄຊາຕຕ຺ຕາ.

໒໖໔. ວຕ຺ຖິນ຺ຕິ ອງ຺ຄຊາຕສີສຈ຺ຉາທກຈມ຺ມໍ. ອຸທຣໍ ຕາເປນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ອຸທຣຕາປເນນ ອງ຺ຄຊາເຕປິ ຕຕ຺ເຕ ຕາວຕ຺ຕເກນ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກໂມ ກໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໕. ເອຫິ ເມ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ສາມເຓຣາຕິ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປຕຸ, ເຕນ ກຣິຍມານສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕຈລນສ຺ສ ໂມຈນສ຺ສາເທນ ສາທິຍນໂຕ ຕໍ ຈລນໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສາທິຍນຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕຈລນສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕາ ອສ຺ສາທເຈຕນາວ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ນ ອາຓາປນວາຈາ ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ ອສິຊ຺ຌນໂຕ. ເອວໍ ອາຓາເປຕ຺ວາປິ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ໂມຈນສ຺ສາທໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິອສມ຺ຠວໂຕ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຊາຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ອາຓາປນວາຈາຍ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ປນ ປເຣນ ອນາຓຕ຺ເຕນ ພລກ຺ກາເຣນາປິ ກຣິຍມານປ຺ປໂຍຄໍ ໂມຈນສ຺ສາເທນ ສາທິຍຕິ, ຕສ຺ສາປິ ມຸຕ຺ເຕ ປຐມປາຣາຊິເກ ວິຍ ສງ຺ຆາທິເສໂສວ, ອມຸຕ຺ເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ໂມຈນສ຺ສາເທ ເຈຕນາຍ ປນ ອສຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສາທິຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ມຸຕ຺ເຕປິ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕເມວ.

໒໖໖. ກາຍຕ຺ຖມ຺ຠນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຈລນວເສນ ຍຖາ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຸປກ຺ກໂມ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາ ວິຊມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຸປນິຊ຺ຌາຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອງ຺ຄຊາຕນ຺ຕິ ຊີວມານອິຕ຺ຖີນໍ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄວ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ເນຕໂຣ.

໒໖໗. ປຸປ຺ຜາວລີຕິ ກີຬາວິເສໂສ. ຕໍ ກິຣ ກີຬນ຺ຕາ ນທີອາທີສຸ ຉິນ຺ນຕຏໍ ອຸທເກນ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸໂຠ ປາເທ ປສາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ ປຕນ຺ຕິ, ‘‘ປຸປ຺ຜາວລິຍ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ປເວເສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປໂຍຊກຕ຺ເຕນ ທ຺ວິກມ຺ມິກຕ຺ຕາ ‘‘ວາລິກໍ ອງ຺ຄຊາຕ’’ນ຺ຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ກຕໍ. ເຈຕນາ, ອຸປກ຺ກໂມ, ມຸຈ຺ຈນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.