໒. ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ທຸຕິເຍ ເກສຸຈິ ວາຕປາເນສຸ ວິວເຏສຸ ພຫິປິ ອນ຺ຘກາຣຕ຺ຕາ ອາໂລໂກ ນ ປວິສຕິ, ວິວຏກວາເຏນ ອຎ຺ຎໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອາໂລກສ຺ສ ນິວາຣຓໂຕ ກວາຏສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສ ຆນນ຺ຘກາໂຣວ ໂຫຕິ, ຕາທິສານິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຍສຸ ວິວເຏສຸ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄມງ຺ຄານໍ ປຣາມສນກ຺ຂເຓ ອນາຈາຣານຸກູລາ ຫຸຕ຺ວາ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓຠຓນກ຺ຂເຓ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ມຎ຺ເຎຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ, ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ວິຍາຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ເອວໍ ປເຣຫິ ອຠິຠວນໍ ນາມ ອຈ຺ຈນ຺ຕາວມາໂນຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວິປ຺ປກາຣ’’ນ຺ຕິ.

໒໗໐. ໂອຕິຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມສາຘນປກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍກ຺ຂາທີຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຕ຺ຕຸສາຘນປກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກູປາທີນີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິສຣີຣສງ຺ຂາເຕ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ.

໒໗໑. ອສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫາທິກສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ.

໒໗໓. ເອເຕສໍ ປທານນ຺ຕິ ອາມສນາທິປທານໍ. ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີຕິ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ. ນໍ-ສທ຺ທສ຺ສ ກາຍວິເສສນຠາເວນ ເອຕໍ ກາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອມສນ຺ໂຕ…ເປ… ເອກາວ ອາປຕ຺ຕີຕິ ອນິວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ນິວຕ຺ຖໍ. ສນິວຕ຺ຖາຍ ປນ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາເຣນ຺ຕສ຺ສ ນິວຕ຺ຖສາຏໂກປຣິ ຫຕ຺ເຖ ອາຣຸຬ຺ເຫ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສາຏກໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາຣາເປຕ຺ວາ ຊງ຺ຆໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອມສນ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐນິທ຺ເທເສຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຍສໍສຄ຺ຄນິທ຺ເທເສ. ເຕນາຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ວຕ຺ຖຸສຎ຺ຎາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ກາຣເຓນ. ຍຖາວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕໍ ຄຣຸກໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກເຣຍ຺ຍ ປກາເສຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ.

ສຎ຺ຎາຍ ວິຣາຄິຕມ຺ຫີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ວິຣທ຺ຘາຍ. ອິທໍ ນາມ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕໍ, ອນາຄຕຎ຺ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສວິຎ຺ຎາຓກາວິຎ຺ຎາຓກໍ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄເນວ ສາຣຕ຺ຕໍ. ວິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄຣຫິຕໍ ມາຕຸອາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ມາຕຸເປມາທິວເສນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິຣຕ຺ຕມ຺ປິ ອິຕ຺ຖິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ເອວ. ອິມາຍ ປາຬິຍາ ສເມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ສເມຕີຕິ ເຈ? ຍທິ ຫິ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ວິຣາຄິຕາ ຠເວຍ຺ຍ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘຄ຺ຄຫເຓປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນາປິ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາຍ ເອວ ປາຬິຍໍ (ປາຣາ. ໒໗໖) ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ກາຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ວິຣາຄິຕາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ກາຍໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາຍ ເຈວ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄສ຺ສ ຈ ກາຍຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ຈ ສມ຺ຠວາ ຍຖາວຕ຺ຖຸກໍ ສງ຺ຆາທິເສສເມວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕວາໂທວ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ສເມຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຫິ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ພາຫາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຣິກ຺ຂິປໂຕ ມຊ຺ຌຄຕານໍ ວເສນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ‘‘ມຊ຺ຌຄຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍປິ ສເມຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນີເລນ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຠາວໂຕ ກາຬິຕ຺ຖີ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໗໙. ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ຜສ຺ສສຸຂເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາມສນວາເຣ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘວເສນ ຜສ຺ສປຏິວິຊານນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິຍາຠາວໂຕ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອິທໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄມຕ຺ເຕນ ກາຍຈລນສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອິຕ຺ຖິຍາ ກຣິຍມານກາຍຈລນໍ ສາທິຍໂຕປິ ປໂຍຄາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມປາຣາຊິເກ ປນ ປເຣຫິ ອຸປກ຺ກມິຍມານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ເສວນາຘິປ຺ປາເຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ເຕນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອງ຺ຄຊາຕກ຺ໂຂໂຠ ສຍເມວ ອວສ຺ສໍ ສຎ຺ຊາຍຕິ, ໂສ ຈ ເຕນ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປາຣາຊິກໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕເນວ ນເຍນ ປຐມສງ຺ຆາທິເສເສປິ ປເຣນ ກຣິຍມານປໂຍຄສາທິຍມາເນປິ ອງ຺ຄຊາຕກ຺ໂຂຠສມ຺ຠເວນ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈຕຸຕ຺ເຖຕິ ‘‘ນ ຈ ກາເຍນ ວາຍມຕິ, ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ. ຜສ຺ສປຏິວິຊານນມ຺ປີຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ຕຕິຍວາເຣ ວິຍ ວາຍາໂມປິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາມສເນ ວິຍາຕິ ອິທໍ ປນ ຜສ຺ສປຏິວິຊານນາຠາວມຕ຺ຕສ຺ເສວ ນິທສ຺ສນໍ, ນ ປໂຍຄາຠາວສ຺ສາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄ ສມຸປ຺ປນ຺ເນປິ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນຕາຍ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ, ວິຈ຺ຉິນ຺ເນ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິ ເອວ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນານໂຍ.

໒໘໑. ເອຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເຄຫສິຕເປເມນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ຜຸສເນ ທຸກ຺ກຏໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກາຣຸຎ຺ເຎນ ປນ ວຕ຺ຖາທິໍ ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕິໍ ‘‘ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສາປິ ອວສສຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊນ຺ຕິໍ ກາຣຸຎ຺ເຎນ ສຫສາ ອນາມາສນ຺ຕິ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເກສາທີສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາເຍນ ອາກຑ຺ຒໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ນ ຫິ ມີຍມານໍ ມາຕຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອິຕ຺ຖິຍາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຍ ມາຕຸຍາປິ ອາມາໂສ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາ ກາຕພ຺ພໍ ປນ ອຎ຺ຎາສມ຺ປິ ອິຕ຺ຖີນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ອນາມາສຕ຺ເຕ ວິເສສາຠາວາ.

ຕິຓຓ຺ຑຸປກນ຺ຕິ ຫິຣິເວຣາທິມູເລຫິ ເກສາລງ຺ກາຣຕ຺ຖາຍ ກຕຈຸມ຺ພຏກໍ. ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສນາທິຠາວໂຕ ອປເນຕ຺ວາ. ປູຊາທິອຕ຺ຖໍ ປນ ຕາວກາລິກມ຺ປິ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສີສປສາຘນກທນ຺ຕສູຈິອາທີຕິ ອິທໍ ສີສາລງ຺ກາຣຕ຺ຖາຍ ປຏປິໂລຕິກາທີຫິ ກຕໍ ສີສປສາຘນກຎ຺ເຈວ ທນ຺ຕສູຈິອາທິ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສີສປສາຘນໍ ສິປາຏິໂກປກຣຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ທນ຺ຕສູຈິອຸປກຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍຖາກ຺ກມໍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເກສກລາປໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕິຣິຍໍ ປເວສນຕ຺ຖາຍ ກຕາ ທນ຺ຕສູຈິ ເອວ ສີສປສາຘນກທນ຺ຕສູຈີຕິ ເອກເມວ ກຕ຺ວາ ສິປາຏິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕພ຺ພສູຈິເຍວ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຸປກຣຓນ຺ຕິ ສິປາຏິກາສູຈິອຸປກຣຓນ຺ຕິ ເອວໍ ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ໂປຕ຺ຖກຣູປນ຺ຕິ ສຸຘາທີຫິ ກຕໍ, ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູຕານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖີນໍ ສຓ຺ຐາເນນ ກຕມ຺ປິ ອນາມາສເມວ. ອິຕ຺ຖິຣູປາທີນິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ, ວຕ຺ຖຠິຕ຺ຕິອາທິຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ວຬຎ຺ເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວຣູເປຫິ ອນາມາເສ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄ ອສຕິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມສໂຕ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນາມາສມ຺ປິ ທຓ຺ຑປາສາຓາທີຫິ ເຠທນສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ປາຬິຍມ຺ປິ ອາປທາສຸ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອາມສເນປິ ອນາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ. ສປ຺ປິນີອາທີຫິ ວາຬມິຄີຫິ ຈ ຄຫິຕປາຓການໍ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ຕໍ ສປ຺ປິນີອາທິໍ ວຕ຺ຖທຓ຺ຑາທີຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ, ມາຕຸອາທິໍ ອຸທເກ ມີຍມານໍ ວຕ຺ຖາທີຫິ ຄເຫຕຸໍ, ອສກ຺ໂກນ຺ຕິໍ ເກສາທີສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ກາຣຸຎ຺ເຎນ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພວ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ນ ຕ຺ເວວ ອາມສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ວຈນໍ ອມີຍມານວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ.

ມຄ຺ຄໍ ອຘິຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ອຍ’’ນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ສາມີຈິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕຫິ ປນ ອາສນໍ ອປຎ຺ຎເປຕ຺ວາວ ນິສີທຖາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຍເມວ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖຊາຕການີຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຠູຕຄາມຠາເວເນວ ຐິຕານິ. ກີຬນ຺ເຕນາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸສນ຺ຕກໍ ປນ ປຣິໂຠຄາຣຫໍ ສພ຺ພຖາ ອາມສິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓຕ຺ຕາ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນານໍ ທສ຺ສາມີຕິ ອິທໍ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນປິ ອຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຫເຓ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ ອນາມາສຕ຺ຕາຠາວາ.

ມຓີຕິ ເວຬຸຣິຍາທິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ໂຊຕິຣສາທິເຠໂທ ສພ຺ໂພປິ ມຓິ. ເວຬຸຣິໂຍຕິ ອລ຺ລເວຬຸວຓ຺ໂຓມຓິ, ‘‘ມຊ຺ຊາຣກ຺ຂິ ມຓ຺ຑລວຓ຺ໂຓ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ສິລາຕິ ມຸຄ຺ຄມາສວຓ຺ຓາ ອຕິສິນິທ຺ຘາ ກາຬສິລາ, ມຓິໂວຫາຣໍ ອາຄຕາ ຣຕ຺ຕເສຕາທິວຓ຺ຓາ ສຸມຏ຺ຐາປິ ສິລາ ອນາມາສາ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຣຊຕນ຺ຕິ ກຫາປຓມາສາທິເຠທໍ ຊຕຸມາສາທິໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພໍ ວຸຕ຺ຕາວເສສໍ ຣູປິຍໍ ຄຫິຕໍ. ໂລຫິຕງ຺ໂກຕິ ຣຕ຺ຕມຓິ. ມສາຣຄລ຺ລນ຺ຕິ ກພຣວຓ຺ໂຓ ມຓິ, ‘‘ມຣກຕ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ປິສິຕ຺ວາ ໂຍຊິຕານໍ ມຸຕ຺ຕານໍ ຣຕນຠາວວິຣຫໂຕ ຄຫຓກ຺ຂເຓປິ ຣຕນາກາເຣນ ອເປກ຺ຂິຕາຠາວາ ‘‘ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ປນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາວ ປນ ຕາ ມຸຕ຺ຕາ ຣຕນຣູເປນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕາວ ອາມສິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ເອວໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຣຕນປາສາຓໍ ປິສິຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ເຊ ໂຍຊນຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ປນ ປິສິຕ຺ວາ ໂຍຊນເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຄຫຏ຺ເຐຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທິນ຺ນມ຺ປິ ຍທິ ເຠສຊ຺ເຊ ສຸວຓ຺ຓາທິຣູເປນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິໂຍເຊຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ກາ, ຕາທິສໍ ເຠສຊ຺ຊມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກຕ຺ຕໍ ຄຕໍ ເຈ, ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ຊາຕິຜລິກໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ສູຣິຍກນ຺ຕຈນ຺ທກນ຺ຕາທິກໍ ຊາຕິປາສາຓໍ ມຓິມ຺ຫິ ເອວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘມນສງ຺ໂຂ ຈ ໂຘຕວິທ຺ໂຘ ຈ ຣຕນມິສ຺ໂສ ຈາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິທ຺ໂຘຕິ ມຓິອາທິຠາເວນ ກຕຉິທ຺ໂທ.

ຣຕນມິສ຺ໂສຕິ ກຎ຺ຈນລຕາທິວິຈິຕ຺ໂຕ, ມຸຕ຺ຕາທິຣຕນຂຈິໂຕ ຈ, ເອເຕນ ຘມນສງ຺ຂໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຣຕນມິສ຺ໂສວ ອນາມາໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສິລາຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປານີຍສງ຺ໂຂຕິ ອິມິນາວ ຖາລກາທິອາກາເຣນ ກຕສງ຺ຂມຍຠາຊນານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ເສສາຕິ ຣຕນສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ.

ພີຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຘາຕຸປາສາຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ປຏິກ຺ຂິປີຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍຘາຕຸກຣຓ຺ຑກສ຺ສ, ພຸທ຺ຘຣູປາທິສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກກຣເຓ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຣູປິຍຉຑ຺ຑກຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຣູປິຍຉຑ຺ຑກສ຺ສ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ອາມສິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ເກຬາປຍິຕຸນ຺ຕິ ອາມສິຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຎ຺ຈາເຣຕຸໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຈວຣເມວ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຄປກາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ອຎ຺ເຎ ວາ, ຫຕ຺ເຖນ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ອປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ມລມ຺ປິ ປມຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ນ ສເມຕິ ເກຬາຍນສທິສຕ຺ຕາ. ອາຣກູຏໂລຫນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ກິຕ຺ຕິມໂລຫວິເສໂສ. ຕິວິຘຎ຺ຫິ ກິຕ຺ຕິມໂລຫໍ ກໍສໂລຫໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ ຫາຣກູຏໂລຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິປຸຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ກໍສໂລຫໍ ນາມ. ສີສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ. ຣສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ຫາຣກູຏໂລຫໍ ນາມ. ຕໍ ປນ ‘‘ຊາຕຣູປຄຕິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ຣູປິເຍສຸ ປນ ອຄຓິຕຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ນ ໂຫຕິ, ອາມສເນ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ຈ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພກປ຺ປິໂຍຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓາທິມຍານໍ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣານໍ ອາມສນໂຄປນາທິວເສນ ປຣິໂຠໂຄ ສພ຺ພຖາ ກປ຺ປິໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມວິນຍວຓ຺ຓນຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຆິກເມວ ສຸວຓ຺ຓາທິມຍໍ ເສນາສນໍ, ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣາ ຈ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ນ ປຸຄ຺ຄລິການີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ປຐມເມວ ອນາມສິຕ຺ວາ ປາສາຓາທິນາ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕໍ ເຠທໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑຕ຺ຖາຍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາປິ ກິຎ຺ຈິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ, ວິໂຍເຊຕ຺ວາ ວາ ອາມສິຕພ຺ພ.

ຜລກຊາລິກາທີນີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຣປຣິຕ຺ຕາຓາຍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕພ຺ພໍ ກິຏິກາຜລກໍ ອກ຺ຂິຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ອຍໂລຫາທີຫິ ຊາລາກາເຣນ ກຕ຺ວາ ສີສາທີສຸ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕພ຺ພໍ ຊາລິກໍ ນາມ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກວຈາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນາມາສານີຕິ ມຈ຺ຉຊາລາທິປຣູປໂຣຘກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສຣປຣິຕ຺ຕາຓໍ ຕສ຺ສ ອາວຸຘຠຓ຺ຑຕ຺ຕາຠາວາ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ປຣູປໂຣຘນິວາຣຓໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອາສນສ຺ສາຕິ ເຈຕິຍສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ກຕປຣິຠຓ຺ຑສ຺ສ. ພນ຺ຘິສ຺ສາມີຕິ ກາກາທີຫິ ອທູສນຕ຺ຖາຍ ພນ຺ຘິສ຺ສາມິ.

‘‘ເຠຣິສງ຺ຆາໂຏຕິ ສງ຺ຆຏິຕຈມ຺ມເຠຣີ. ວີຓາສງ຺ຆາໂຏຕິ ສງ຺ຆຏິຕຈມ຺ມວີຓາ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໒໘໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຈມ຺ມວິນທ຺ຘານິ ວີຓາເຠຣິອາທີນີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕວຈນໂຕ ວິເສສາຠາວາ, ‘‘ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ຕໂຕ ວິເສສສ຺ສ ວຕ຺ຕຸມາຣທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ເຠຣິອາທີນໍ ວິນທ຺ຘໂນປກຣຓສມູໂຫ ເຠຣິວີຓາສງ຺ຆາໂຏຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆຏິຕພ຺ໂພຕິ ສງ຺ຆາໂຏຕິ ກຕ຺ວາ. ຕຸຈ຺ຉໂປກ຺ຂຣນ຺ຕິ ອວິນທ຺ຘຈມ຺ມເຠຣິວີຓານໍ ໂປກ຺ຂຣໍ. ອາໂຣປິຕຈມ຺ມນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ອາໂຣປິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຕໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ວິສຸໍ ຐປິຕມຸຂຈມ຺ມມຕ຺ຕໍ, ນ ເສໂສປກຣຓສຫິຕໍ. ສຫິຕໍ ປນ ສງ຺ຆາໂຏຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ໂອນຫິຕຸນ຺ຕິ ເຠຣິໂປກ຺ຂຣາທີນິ ຈມ຺ມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຈມ຺ມວຏ຺ຏິອາທີຫິ ສພ຺ເພຫິ ອຸປກຣເຓຫິ ວິນນ຺ຘິຕຸໍ.

ປາຬິຍໍ ປຓ຺ຑກສ຺ສາຕິ ປຓ຺ຑເກນ. ປາຣາຊິກປ຺ປໂຫນກກາເລຕິ ອກຸຖິຕກາເລ. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄາທິຠາເວ ສພ຺ພາວຕ຺ຖາຍປິ ອິຕ຺ຖິຍາ ສຓ຺ຐາເນ ປຎ຺ຎາຍມາເນ ອນາມາສທຸກ຺ກຏໍ ນ ວິຄຈ຺ຉຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສງ຺ກມາທີນໍ ຐານາຈາວນວເສນ ອຈາເລຕພ຺ພຕາຍ ນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໂວຫາໂຣຕິ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໘໒. ເອກປທິກສງ຺ກໂມຕິ ຕນຸກເສຕຸ. ‘‘ອາວິຎ຺ຉນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈາເລຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາຍ ເອວ ຣຊ຺ຊຸຍາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ນ ອິຕຣາຍ ຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠາທິຄຕິກຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຍາ ມຫາຣຊ຺ຊຸ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ເຕນ ຈາເລຕຸໍ ຍຸຕ຺ເຕ ຕນຸກຣຊ຺ຊຸທຓ຺ຑເກ ອຈາເລຕ຺ວາ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສາປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວາຕິ ທີປິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພາຕິ ຉາທນາທິວເສນ ຄູຫິຕພ຺ພາ. ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິຕາ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ, ວາຍາໂມ, ເຕນ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ຜຸສນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.