໑. ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໔໔. ກຖານຸສາເຣນາຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກຕ຺ຖິໂກ ກິໍສີໂລ ກິໍສມາຈາໂຣ ກຕຣກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິອາທິ ກຖານຸສາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຄ຺ຄມຄ຺ຄຄມເນປີຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ໂມກ຺ຂຄມເນປິ. ‘‘ລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ມານຸສາເຣນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຘມ຺ມກຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໔໕-໑໔໗. ນິສ຺ສີມນ຺ຕິ ວິຫາເຣ ພທ຺ຘສີມໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອພທ຺ຘສີມໍ, ຄາມສີມາທິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສຸປິນນ຺ເຕນປີ’’ຕິ ນ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ອິຘ ພາຫຸລ຺ລນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຫິ ເກຈິ ວີສຕິວສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖິ ອຕິເຣກວີສຕິວສ຺ສາປີຕິ ອິມິນາ ອິມໍ ມຊ຺ຌິມໂພຘິກາເລ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ສີລວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຈຕຸພ຺ພິຘຕ຺ຕາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕສີລເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຓ຺ຐານຸຄຓ຺ຐິປເທສຸ ‘‘ສຕິສໍວຣາທໂຍ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕາ, ເຕນ ວິຠງ຺ຄປາຐໍ ທສ຺ເສຕິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕຕິ ປາຬິອຕ຺ຖໂຕ. ກາຣຓໂຕຕິ ກາຣຓູປປຕ຺ຕິໂຕ, ອຏ຺ຐກຖາໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ກາຣຓໂຕຕິ ຘມ຺ມໂຕ, ເຕນ ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ອຕ຺ຖໂຕຕິ ຜລໂຕ. ‘‘ກາຣຓໂຕຕິ ເຫຕຸໂຕ. ຘມ຺ມປທມ຺ປິ ຊາຕເກນ ສຫາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ປຎ຺ຫໍ ກເຖຕຸນ຺ຕິ ‘‘ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ກເຖຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຏ຺ເຐນ ‘‘ນ ຊານາມີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ກເຖຕຸໍ. ‘‘ນ ໂຂ ປນ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ. ‘‘ນ ໂຂ ປເນຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ລິຂນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ. ‘‘ກາສາຍວຕ຺ຖວສນາຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປາຣາຊິກາຍປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເມຖຸເນນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນີທູສໂກ ໂຫຕິ.

໑໔໘-໙. ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ນາມ ປຣິວຕ຺ຕລິງ຺ຄາ, ປຎ຺ຈສຕາ ສາກິຍານິໂຍ ວາ. ‘‘ຘມ຺ມເທສນາປຕ຺ຕິໂມຈນຕ຺ຖໍ ປນາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ມາຕຸຄາມຄ຺ຄຫເຓນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນີສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ຠິກ຺ຂຸນິຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ມາຕຸຄາໂມ ຕິຣິຍໍ ຕຣຓສິກ຺ຂາປເທ (ປາຈິ. ໑໘໗-໑໙໐) ສງ຺ຄຫິໂຕ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ. ‘‘ໂອສາເຣຕພ຺ພາ’’ຕິ ປາຬິປາໂຐ, ປາຬິ ໂອສາເຣຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ໂອສາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາປາຬິ. ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ວນ຺ທິເຕ ໂທສາຠາວໂຕ ພຫູສຸ ເອກາຍ ວນ຺ທິເຕ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເຈ? ຠິກ຺ຂູຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາເຍວ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ນິສິນ຺ນາຍາຕິ ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ ນິສິນ຺ນາຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ນ ນິມນ຺ຕິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸກາມາຕິ ນິມນ຺ຕິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸກາມາ ຠິກ຺ຂູ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕາ, ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸກາມາວ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໂຕ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີວິຫາຣໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີວິຫາເຣ. ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ໂອວາທທາຍກາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຈນໂຕ ໂອວາທທາຍເກເຫວ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພຫີຕິ ອາປນ຺ໂນ, ຕຖາປິ ອສຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທເກ ໂອວາທສໍວາສານໍ ອຕ຺ຖາຍ ຍາຈນຕ຺ຖາຍ ອວສ຺ສໍ ຄນ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎຫິປິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສຠິກ຺ຂຸໂກປິ ສຠິກ຺ຂຸໂກ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສາ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ ວສ຺ສຈ຺ເຉທາປຕ຺ຕິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ອາປທາສຸ ຫີຕິອາທິ. ‘‘ອຍໍ ອຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທສິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ເຕຣສິຍໍເຍວ, ເອຕຣຫິ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍເຍວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກທາ ອຍ຺ຍ ອຸໂປສໂຖ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ຊາຍາໂຍ ວາ ຊາຣິໂຍ ວາ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ກິຣ. ‘‘ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ປາໂຐ. ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສຕິ ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ. ເອກໂຕ ອາຄຕານໍ ວເສນ ‘‘ຕາຫີ’’ຕິ ພຫຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເອກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ພຫູ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ພຫູຫິ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍຫິ ໂອວາທຕ຺ຖາຍ ເປສິຕາ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ວິຕ຺ຖາໂຣ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ຈ ອຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ຈ ອຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈາ’ຕິອາທິ ນານາອຸປສ຺ສເຍຫິ ເປສິຕາຍ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ຆປຸຄ຺ຄລນານາວາສທຸຕິຍວຈນວເສນ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ລິຂິຕໍ. ຍສ຺ມິໍ ອາວາເສ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ຍາຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ເຍນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ເຕນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ’’ຕິອາທິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຖິ ເຈ ສມ຺ມໂຕ, ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ‘‘ສຍເມວ ເຈ ສມ຺ມໂຕ, ອຫ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ສມ຺ມໂຕ ວາ ໂອວາທປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ອຎ຺ເຎນ ອາໂຣຈາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອເກ, ‘‘ອຕ຺ຕນາປິ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ອຍ຺ຍານໍ ປວາເຣຕີ’’ຕິ ລິຂິຕໍ, ເອວໍ ສຕິ ‘‘ອຍ຺ຍສ຺ສ ປວາເຣມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ.

ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.