໒. ປຐມສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໘໒. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂາທິຠາໂວ ວິປສ຺ສນາວເສນ ວາ ມຄ຺ຄວເສນ ວາ ຜລວເສນ ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຕຕິ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ມຸທຸຠາໂວ ເອວ ປາຬິຍໍ ຄຫິໂຕຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ຕໍ ປນ ຕິກ຺ຂຠາເວ ອສຕິ ນ ໂຫຕິ ຕິກ຺ຂາທິຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ຫິ ອຍໍ ມຸທຸ, ອິໂຕ ຕໍ ຕິກ຺ຂນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ ອເປກ຺ຂາສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວານໍ ປາຣາປາຣໍ ວິຍ. ອິທານິ ‘‘ຕໂຕ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມຕ຺ຕານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສມຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ປນ຺ນານິ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ສມຕ຺ຕານີຕິ ວາ ປຣິຍຕ຺ຕານິ, ສມຕ຺ຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕໂຕ ມຸທຸຕຣານິ ຘມ຺ມານຸສາຣີມຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕໂຕຕິ ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິປ຺ເປຕານິເຍວ, ‘‘ຕໂຕ ມຸທຸຕຣານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຐມມຄ຺ໂຄ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ວາ ສິຍາ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ວາຕິ ພ຺ຍຠິຈຣຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄກເທສວເສເນວ ລທ຺ຘພ຺ພປຐມມຄ຺ຄາເປກ຺ຂາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ວິຠາຄສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ໂຍ ຫິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອິຣິຍາປຖໍ ອໂກເປຕ຺ວາ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສນ຺ຘາຍ ອວິຠາເຄນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໂຕ ມຸທຸຕຣານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນາມາ’’ຕິ. ໂຍ ປນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ກາລນ຺ຕເຣນ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕານິ ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ເຈ ຘມ຺ມານຸສາຣີໂຄຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ມຸທຸຕຣານີຕິ ‘‘ຕໂຕ ມຸທຸຕຣານິ ຘມ຺ມານຸສາຣີມຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນາມາຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘມ຺ມານຸສາຣີວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ສທ຺ຘານຸສາຣີວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ຘມ຺ເມນ ປຎ຺ຎາຍ ມຄ຺ຄໂສຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕໂຣ ອຣິໂຍ. ສທ຺ຘາຍ ມຄ຺ຄໂສຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ, ສທ຺ຘຸຕ຺ຕໂຣ ອຣິໂຍ.

ເອວໍ ວິປສ຺ສນາວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຄ຺ຄວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ສຠາວໂຕ ຈ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນານິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ອຣຫຕ຺ຕຜລິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິທານິ ຜລວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມຕ຺ຕານິ ປຣິປຸຓ຺ຓານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລວເສນ ນານຕ຺ຕໍ ຊາຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕ ທ຺ເວປິ ອິຘ ຕຕິຍວາເຣ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ມານຸສາຣີສທ຺ຘານຸສາຣີນໍ ນານຕ຺ຕໍ ກຖໍ ຊາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາຄມເນນປິ ມຄ຺ເຄນປີ’’ຕິ. ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສທ຺ຘານຸສາຣີປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ໂຕຕິ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ.

ມຄ຺ໂຄ ຕິກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ອຸປນິສ຺ສຍິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສູຣໍ ຎາຓໍ ວຫຕີ’’ຕິ. ອສງ຺ຂາເຣນາຕິ ສຣເສເນວ. ອປ຺ປໂຍເຄນາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຘມ຺ມານຸສາຣີປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ອາຄມນມ຺ຫິ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນ ອປ຺ປກສິເຣນ ອກິລມນ຺ໂຕວ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ສທ຺ຘານຸສາຣີປຸຄ຺ຄໂລ ປນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມານຸສາຣິສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ອທນ຺ຘໍ ຕິຂິຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ, ຍຖາ ນາມ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ຂິປ຺ປໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ນ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວວາຍາມກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວຣູປາ ຘມ຺ມານຸສາຣິໂນ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘານຸສາຣິໂນ ປນ ປຸພ຺ພຠາຄກ຺ຂເຓ ກິເລສຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ທນ຺ຘໍ ນ ຕິຂິຓໍ ອສູຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ, ຍຖາ ນາມ ນາຕິຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ນ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ສີຆໍ ນ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວວາຍາມກິຈ຺ຈໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ເອວຣູປາ ສທ຺ຘານຸສາຣິໂນ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ກິເລສກ຺ຂເຍ ນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ກິເລສກ຺ຂເຍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ ຂີຍນ຺ຕິ ສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາຍ ໂຍຄຕ຺ຕາ.