ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາເຍ

ມຫາວຄ຺ຄຏີກາ

໑. ມຄ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ອວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑-໒. ປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ປຸພ຺ເພຈຣາ. ອວິຊ຺ຊາ ຫິ ອຎ຺ຎາຓລກ຺ຂຓາ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນາກາເຣນ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານມ຺ປິ ຕທາກາຣານຸວິຘານຕາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ອນິຈ຺ຈາສຸຠທຸກ຺ຂານຕ຺ຕສຠາເວປິ ຘມ຺ເມ ນິຈ຺ຈາທິໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຍມສ຺ສາ ເຕສໍ ສຫຊາຕວເສນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ. ຍໍ ປນ ໂມເຫນ ອຠິຠູໂຕ ປາປກິຣິຍາຍ ອາທີນວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປາຓໍ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ມຸສາ ຠຓຕິ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວິວິຘໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອາຈຣຕິ, ອຍມສ຺ສ ສຫຊາຕວເສນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ. ສມາປຊ຺ຊນາຍາຕິ ຕພ຺ຠາວາປຊ຺ຊນາຍ ອກຸສລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ສຠາວປຏິລາຠາຍາຕິ ອຕ຺ຕລາຠາຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ສາ ປເນສາ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ ອກຸສລານໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍເທຕນ຺ຕິ ຍໍ ເອຕໍ ປາປາຊິຄຸຈ຺ຉນຕາຍ ປາປໂຕ ອລຊ຺ຊນາກາຣສຓ຺ຐິຕໍ ອຫິຣິກໍ, ປາປານຸຕ຺ຣາສຕາຍ ປາປໂຕ ອຠາຍນາກາຣສຓ຺ຐິຕຎ຺ຈ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ, ເອຕໍ ທ຺ວຍໍ ອນຸເທວ ອນ຺ວາຄຕເມວ. ອນຸ-ສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ເອຕນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ອນຸເທວາຕິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ສເຫວ ເອກໂຕຕິ. ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາຍ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ອວິຊ຺ຊາຍ, ເອວໍ ກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍໍ ວິຊ຺ຊາຍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ວີມໍສາຘິປຕິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອາຘິປຈ຺ຈາກາຣວເສນ ຈ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທ຺ວີເຫວາຕິ ຈ ອວຘາຣຓໍ ອາຘິປຈ຺ຈາກາຣສ຺ສ ສຫຊາເຕເນວ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໂຕ.

ລຊ຺ຊນາກາຣສຓ຺ຐິຕາຕິ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉນາກາຣສຓ຺ຐິຕາ. ຠາຍນາກາຣສຓ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕສນາກາຣສຓ຺ຐິຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ເປ. ວິທຕິ, ວິນ຺ທຕີຕິ ວາ ວິຊ຺ຊາ. ວິທ຺ທສູຕິ ຈ ສປ຺ປຎ຺ຎປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ວິທ຺ທສຸໂນຕິ ວິທຸໂນ’’ຕິ. ຍາຖາວທິຏ຺ຐີຕິ ອວິປຣີຕາ ທິຏ຺ຐິ, ສໍກິເລສໂຕ ນິຍ຺ຍານິກທິຏ຺ຐິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສາ ວິຊ຺ຊາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ເອກໂຕ ສພ຺ພານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວານໍ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອເນກຣູປຕ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເອກໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ກິຈ຺ຈໂຕ ຠິນ຺ນານມ຺ປິ ຕາສໍ ຕຕ຺ຖ ສຣູປໂຕ ອຠິນ຺ນຕ຺ຕາ. ເອກາ ເອວ ຫິ ວິຣຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ວິຣຕີນໍ ກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕຕິ, ຍຖາ ເອກາ ເອວ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປຣິຊານນາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕານິ ຈ ໂຂ ສພ຺ພານິ ອຏ຺ຐປິ ປຐມຊ຺ຌານິເກ ມຄ຺ເຄ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຐມຊ຺ຌານິເກຕິ ປຐມຌານວນ຺ເຕ.

ຕຖາຠູຕສ຺ສາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ. ຍສ຺ມາ ມຫາສຬາຍຕນສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເອວ ອງ຺ຄານໍ ວເສນາ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນາ’’ຕິ ຫິ ວຈນໍ ຕທາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິຣຕີນໍ ອຠາວໍ ຎາເປຕິ, ຕສ຺ມາ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕສຸ ວິຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ເຕສຸ ວິຣຕິ ອນິຍຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຣິສຸທ຺ຘຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ປຣິສຸທ຺ຘສີລຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອຍມຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ, ນ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ວິຣຕີນໍ ອຠາໂວ.

ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອຠິຘມ຺ເມ ມຄ຺ຄວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວາໂຣ ອາຄໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຍມ຺ປິ ອຠິຘມ຺ເມ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ‘‘ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈນໍ. ‘‘ເອກໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລຕິ ໂລກິຍກາເລ. ເຕນ ‘‘ເອກໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກກິຈ຺ຈໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຣຕິອຸປ຺ປາທເນນ ມິຈ຺ຉາວາຈາທີນິ ປຸຄ຺ຄເລນ ມຄ຺ຄສມເຍ ປຊຫາເປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນິ ‘‘ປຎ຺ຈ ກາຣກງ຺ຄານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສມ຺ມາວາຈາທິກິຣິຍາ ຫິ ວິຣຕິ, ຕຎ຺ຈ ເອຕານິ ກາຣາເປນ຺ຕີຕິ. ວິຣຕິວເສນາຕິ ວິຣມຓກິຣິຍາວເສນ ກາຣາປກຠາເວນ, ກຕ຺ຕຸຠາເວນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ວິຣຕິຕ຺ຕຍວເສນາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ.

ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປູຣຕີຕິ ອິເມຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີຫິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ປູຣຕິ ນາມ ເຕຫິ ວີຣິຍາທິເກຫິ ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຕ. ຕມ຺ປິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕຣໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕຣໍ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓປິ ອິມາເນວ ປຎ຺ຈ ສມ຺ມາວາຈາທິວິຣຕິຕ຺ຕຍສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ກາຣາປກງ຺ຄານີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໔໙໔) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລກິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ, ວິຣຕິ ປນ ອນິຍຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຉອງ຺ຄິໂກ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຍິທໍ ອຠິຘມ຺ເມ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວາຣເທສນາຍ ກາຣຓກິຕ຺ຕນມຄ຺ໂຄ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ປນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຍາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອາທິກາ ທສ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສລາ ຈ ທສາຕິ ວີສຕິ ອກຸສລປກ຺ຂິຍາ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິກາ ທສ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກຸສລາ ຈ ທສາຕິ ວີສຕິ ກຸສລປກ຺ຂິຍາ ມຫາຈຕ຺ຕາຣີສກສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ມຫາຈຕ຺ຕາຣີສກນ຺ຕິ ຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ມິສ຺ສໂກວ ກຖິໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສປິ ອິຘ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ.

ຍສ຺ມາ ໂກສລສໍຍຸຕ຺ເຕປິ ອິຘ ຈ ເຖເຣນ ‘‘ອຸປຑ຺ຒມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມາ ເຫວໍ ອານນ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ສກລເມວິທໍ ອານນ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ຠຄວຕາ ເທສິຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ໂກສລສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂກສລສໍຍຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ.

ອວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓. ສາວກໂພຘິ ສາວກປາຣມິໂຍ, ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນໍ ຎາຓໍ ສາວກປາຣມິຎາຓໍ, ຕໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ຕຕ຺ຖປິ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ເອວ ສວິເສສໍ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕໍ, ນ ອິຕເຣສນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສາວກ…ເປ… ອປ຺ປຕ຺ຕຕາຍາ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ອິຊ຺ຌນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ເອກເທໂສ ອິຘ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ສກລນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອທ຺ຘພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ສກລມ຺ປິ …ເປ… ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ, ຕໍ ປນ ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ນາຎ຺ຎາສິ ຎາຓສ຺ສ ສາວກວິສເຍປິ ສປ຺ປເທສິກຕ຺ຕາ, ຘມ຺ມເສນາປຕິ ປນ ຎາຓສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິປ຺ປເທສິກຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎາສີຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ…ເປ… ອຎ຺ຎາສີ’’ຕິ. ເອວມາຫາຕິ ‘‘ສກລມິທໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເອວໍ ອໂວຈ.

ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔. ວຬວາຠິ-ສທ຺ໂທ ວຬວາປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕູຫິ ວຬວາຫິ ຍຸຕ຺ຕຣເຖນາ’’ຕິ. ໂຍຘຣໂຖຕິ ໂຍເຘຫິ ຍຸຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ອາໂຣຫິຕພ຺ພຣໂຖ. ອລງ຺ກາຣຣໂຖ ມງ຺ຄລທິວເສສຸ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ເຕຫິ ອາໂຣຫິຕພ຺ພຣໂຖ. ຆນທຸກຸເລນ ປຣິວາຣິໂຕຕິ ຣຊຕປຏ຺ຏວຓ຺ເຓນ ເສຕທຸກຸເລນ ປຏິຈ຺ຉາທິໂຕ. ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ປຣິວາຣສທ຺ໂທ. ຣຊຕປນາຬິສຸປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເສຕຠາວກຣຓຕ຺ຖໍ.

ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ມາສານນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນໍ. ເອກວາຣໍ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣຕີຕິ ອິທໍ ຕສ຺ມິໍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐິເຕນ ກາຕພ຺ພໍ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ນຄຣໂຕ ນ ປກ຺ກນ຺ຕາຕິ ນຄຣໂຕ ພຫິ ນ ຄຕາ. ມງ຺ຄລວຈເນ ນິຍຸຕ຺ຕາ ມງ຺ຄລິກາ, ສຸວຕ຺ຖິວຈເນ ນິຍຸຕ຺ຕາ ໂສວຕ຺ຖິກາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຖຸຕິມາຄຘວນ຺ທິກາຈຣິຍເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸກປຕ຺ຕສທິສານິ ວຓ຺ຓໂຕ.

ວຓ຺ຓຄີຕນ຺ຕິ ຖຸຕິຄີຕໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູຕໍ ເສຏ຺ຐຠູຕໍ ຍານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຠູຕານໍ ເສຏ຺ຐຠູຕານໍ ຍານນ຺ຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ. ວິຊິຕຕ຺ຕາ ວິເສເສນ ຊິນນໂຕ. ຣາຄໍ ວິນຍມານາ ປຣິໂຍສາເປຕີຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຣາຄໍ ສມຸຈ຺ເຉທວິນຍວເສນ ວິເນຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ປຣິໂຍສາເປຕິ. ກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາປເນເນວ ຫິ ສຍມ຺ປິ ປຣິໂຍສານໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣິໂຍສານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ຘຸຣນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍຸເຄ ຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອີສາຕິ ຍຸຄສນ຺ຘາຣິກາ ທາຣຸຍຸຄຬາ. ຍຖາ ວາ ພາຫິຣໍ ຍຸຄໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ສາ ຐິຕາຍ ເອວ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິ, ເອວໍ ກິຣິຍາວເສນ ລທ຺ຘພເລນ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍຸເຄ ຖິຣໍ ຘາເຣຕິ, ເຕເຫວ ອຣິຍມຄ຺ຄຣຖສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໍ. ຫິຣິຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຕໍສຫຈຣຓໂຕ ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ຄຫິຕໍເຍວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນາຬິຍາ ມິນມາໂນ ປຸຣິໂສ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ມິນາຕີຕິ ມໂນ. ກຕຣໍ ປນ ຕໍ ມໂນ, ກຖຎ຺ຈສ຺ສ ໂຍຕ຺ຕສທິສຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເຕນ ໂຍຕ຺ຕໍ ວິຍາຕິ ໂຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂລກິຍວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ອຕິເຣກປຎ຺ຎາສ ກຸສລຘມ຺ເມ ເອກາພທ຺ເຘ ເອກສງ຺ຄຫິເຕ ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕ ປນ ‘‘ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ (ຘ. ສ. ໑) ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ອາຫ. ອຕິເຣກສຏ຺ຐີຕິ ເຕ ເອວ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕາຊີເວຫິ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ອຕິເຣກສຏ຺ຐິ ກຸສລຘມ຺ເມ. ເອກາພທ຺ເຘຕິ ເອກສ຺ມິໍ ເອວ ອາຣມ຺ມເຓ ອາພທ຺ເຘ. ເອກສງ຺ຄເຫຕິ ຕເຖວ ວິປສ຺ສນາກິຈ຺ຈວເສນ ເອກສງ຺ຄເຫ ກໂຣຕິ. ປຸພ຺ພງ຺ຄມຠາເວນ ອາຣກ຺ຂໍ ສາເຣຕີຕິ ອາຣກ຺ຂສາຣຖີ. ‘‘ຍຖາ ຫິ ຣຖສ຺ສ…ເປ… ສາຣຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍຄ຺ຄິໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘຸຣໍ ວາເຫຕິ ໂຍຄ຺ເຄ. ໂຍເຊຕິ ໂຍຄ຺ເຄ ສມຄຕິຍຎ຺ຈ. ອກ຺ຂໍ ອພ຺ຠຎ຺ຊຕິ ສຸຂປ຺ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ. ຣຖໍ ເປເສຕິ ໂຍຄ຺ຄໂຈທເນນ. ນິພ຺ພິເສວເນ ກໂຣຕິ ຄມນວີຖິຍໍ ປຏິປາທເນນ ສນ຺ນິໂຍເຊຕິ. ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາຕິ ອາຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕິ ອສມ຺ໂມສສຠາວຕ຺ຕາ. ຄຕິໂຍຕິ ປວຕ຺ຕິໂຍ, ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຍ ວາ. ສມນ຺ເວສຕີຕິ ຄເວສຕິ.

ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ປຏິມຸຂໍ ສມ຺ປາປເນ ຣໂຖ ວິຍາຕິ ຣໂຖ. ປຣິກໂຣຕິ ວິຠູສຍຕີຕິ ປຣິກ຺ຂາໂຣ, ວິຠູສນໍ, ສີລຎ຺ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ວິຠູສນຏ຺ຐານິຍໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລາລງ຺ກາໂຣ’’ຕິ, ສີລຠູສໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ໂລກິຍາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ຈ ວິປສ຺ສນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ. ວິຘິນາ ອີເຣຕພ຺ພໂຕ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພໂຕ ວີຣິຍໍ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ. ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ຘິຍຕີຕິ ສມາຘິ, ຘຸຣຎ຺ຈ ຕໍ ສມາຘິ ຈາຕິ ຘຸຣສມາຘິ, ອຸເປກ຺ຂາ ຘຸຣສມາຘິ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸເປກ຺ຂາຘຸຣສມາຘິ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕຘຸຣສມາຘີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຘຸຣສມາຘິສທ຺ທານໍ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ປໂຍຄມຊ຺ຌຕ຺ເຕຕິ ວີຣິຍສມຕາຍ. ອນິຈ຺ຉາຕິ ອິຈ຺ຉາປຏິປກ຺ຂາ. ເຕນາຫ ‘‘ອໂລຠສງ຺ຂາຕາ’’ຕິ. ປຣິວາຣຓນ຺ຕິ ປຣິວາໂຣ, ປຣິຈ຺ຉໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເມຕ຺ຕາຕິ ເມຕ຺ຕາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ຕຖາ ກຣຸຓາ. ປຸພ຺ພຠາໂຄຕິ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອຸປຈາໂຣ. ທ຺ເວປິ ກາຍຈິຕ຺ຕວິເວກາ ວິຍ ປຸພ຺ພຠາຄຘມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຣິຍມຄ຺ຄຣເຖຕິ ປຣິສຸທ຺ຘມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ຣເຖ. ອຣິຍມຄ຺ຄຣໂຖ ຈ ມຄ຺ຄຣໂຖ ຈາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຣໂຖ, ເອວໍ ເອກເສສນເຍນ ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຣເຖ ຐິໂຕ’’ຕິ. ສນ຺ນທ຺ຘຈມ຺ໂມຕິ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ປຏິມຸກ຺ກຈມ຺ມໍ. ນ ນໍ ເຕ ວິຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ວຈນປຖາ ນ ນໍ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຘມ຺ມເຠທນວເສນ ນ ຠຎ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຣຖສ຺ສ ສມ຺ມາ ໂຍຊິຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ຠງ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣິສກາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣຣຫິຕໍ. ຕໂຕ ເອວ ເສຏ຺ຐຍານໍ, ນສ຺ສ ເກນຈິ ສທິສນ຺ຕິ ອສທິສໍ. ຘິຕິສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ຘີຣາ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິສາ ໂລກມ຺ຫາ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ຊຍໍ ຊຍ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາຍໍ ວຈນວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຊິນນ຺ຕາ ຊິນນ຺ຕາ’’ຕິ.

ຊາຓຸສ຺ໂສຓິພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໖. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕-໖. ນິຍມຕ຺ໂຖຕິ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ. ເຕນ ນິຍເມນ ອວຘາຣເຓນ – ອຎ຺ຎໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ອິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກມຄ຺ຄສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ກຖິຕໍ. ອຣິຍມຄ຺ເຄ ຄຫິເຕ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ໂຄ ວິປສ຺ສນາຍ ຄຫິໂຕ ເອວາຕິ ‘‘ມິສ຺ສກມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຕ຺ຕານເມວ ອປຸພ຺ພສ຺ສ ອຠາວາ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ ‘‘ຣາຄກ຺ຂໂຍ’’ຕິອາທີຫິ ຍທິປິ ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວິຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມ຺ປິ. ເຕນ ນິພ຺ພານໍ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ອິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ.

ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ທຸຕິຍອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗. ຣາຄວິນຍາທິປເທຫິ ນິພ຺ພານໍ ວາປິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວາປິ. ຍສ຺ມາ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ນິວິຏ຺ຐພຸທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ‘‘ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ອາສວານໍ ຂໂຍ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຣາຄາທິເກ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ວິເນຕິ, ອາສວຎ຺ຈ ສພ຺ພໂສ ເຂເປຕິ, ເຕນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ຕທຸຠຍໍ ‘‘ຣາຄວິນໂຍຕິອາທິ ນາມເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸສນ຺ຘິກຸສລຕາຍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອຕໍ ອໂວຈາຕິ ອິມິນາ ‘‘ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ ອິຘ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ທີປິຕໍ, ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິປິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠເຕວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘. ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄໍ ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິອາທິນາ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິອາທິນາ ປຸນ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ວິຠຊິຕຸກາໂມ. ອຸຄ຺ຄຫຘາຣຓປຣິຈຍຎາຓານິປິ ສວນຎາເຓ ເອວ ອວໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ‘‘ສວນສມ຺ມສນປຏິເວຘປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິນິເວໂສຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານປຏິປຕ຺ຕິ. ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປນ຺ຕິ ນິໂຣຘມຄ຺ເຄສຸ ນິນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ອຠິນນ຺ທນໍ, ຕນ຺ນິນ຺ນຠາໂວ ເອວ ຈ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມກຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເກເນວາກາເຣນ ສຈ຺ຈານໍ ປຏິເວຘນິມິຕ຺ຕຕາ, ໂສ ເອວ ອຠິມຸຂຠາໂວ ເຕສໍ ສມາຄໂມຕິ ເອກາຠິສມໂຍ.

ອສ຺ສາຕິ ຎາຓສ຺ສ, ໂຍຄິໂນ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເກຈິ ‘‘ໂລກິຍຎາຓມ຺ປິ ປຏິເວໂຘ ສພ຺ພສ຺ສ ຍາຖາວໂພຘຠາວໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ນນຸ ອຸຄ຺ຄຫາທິປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິເວໂຘວ, ນ ຈ ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣຕິ? ຕໍ ນ, ເກວເລນ ປຏິເວຘ-ສທ຺ເທນ ອຸຄ຺ຄຫາທິປຏິເວຘານໍ ອວຈນີຍຕ຺ຕາ, ປຏິເວຘນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຎາຓໍ ‘‘ປຏິເວໂຘ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ປຏິເວຘຕ຺ຕາ, ປຏິເວຘຠູຕເມວ ປນ ຎາຓໍ ອຸຊຸກໍ ປຏິເວໂຘຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ກິຈ຺ຈໂຕຕິ ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈໂຕ. ອາຣມ຺ມຓປຏິເວໂຘຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວຘມາຫ. ກິຈ຺ຈໂຕຕິ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວຘໍ. ອຸຄ຺ຄຫາທີຫິ ສຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ.

ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາຕິ ອນຘິຄຕຎາເຓນ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕ ທຏ຺ຐຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປາກຏານິປິ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ປຸຣິມໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ. ປໂຍໂຄຕິ ກິຣິຍາ, ວາຍາໂມ ວາ. ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕຣສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕໍ ທຸກ຺ກຣຕຣຕຎ຺ຈ ອຸປມາຫິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຠວຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ຍຖາ ປຸຣິມໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ວິຍ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ອປາກຏຕາຍ ປຣມຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຫາທິວເສນ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕິເຠທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກເມວ ຕໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ ເອກາຠິສມຍວເສເນວ ປວຕ຺ຕນໂຕ.

ກາມປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນາຕິ ກາມານໍ ອຸຊຸປຈ຺ຈນີກຠາເວນ. ກາມໂຕ ນິສ຺ສຏຠາເວນາຕິ ກາເມຫິ ວິສໍຍຸຕ຺ຕຠາເວນ. ກາມໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທຸວິຘມ຺ປິ ກາມໍ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ. ປຊ຺ຊຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ເອເຕນາຕິ ປທໍ, ກາມສ຺ສ ປທນ຺ຕິ ກາມປທໍ, ກາມສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓສ຺ສ ຆາໂຕ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ຕໍ ກາມປທຆາຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກາມວູປສມ’’ນ຺ຕິ. ກາເມຫິ ວິວິຕ຺ຕໍ ກາມວິວິຕ຺ຕໍ. ໂສ ເອວ ຈ ເນສໍ ອນ຺ໂຕ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວເກຕິ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສາເຘຕພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາມວິວິຕ຺ຕນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ກາມໂຕ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ນິກ຺ຂໂມ, ໂສ ເອວ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ໂປ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສທ຺ທຕ຺ຖວິຠາເວນ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ກາມປຈ຺ຈນີກຏ຺ຐາທິໂກ ອຕ຺ຖນິທ຺ຘາຣຓວິເສໂສ ອນ຺ໂຕຄໂຘ.

ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍາປາທປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນ ວິຫິໍສາຍ ປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນາຕິອາທິກໍ ອພ຺ຍາປາທາວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣຓວິຘິໍ ອຕິທິສຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອພ຺ຍາປາທອວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ເປ ເອວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກາມ…ເປ… ສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ກາມວິຕກ຺ກາທິວິຣຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິສຎ຺ຎານໍ. ນານຕ຺ຕາຕິ ນານາຂຓິກຕ຺ຕາ. ຕີສຸ ຐາເນສູຕິ ຕິປ຺ປກາເຣສຸ ກາຣເຓສຸ. ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫສ຺ສ. ຠູມິລທ຺ຘອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ປທຈ຺ເຉທໂຕຕິ ກາຣຓຸປຈ຺ເຉທໂຕ. ປທນ຺ຕິ ຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິສາຘນວເສນາຕິ ຍຖາ ສງ຺ກປ຺ໂປ ອາຍຕິໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິສາຘນວເສນ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ວິຍ ເອໂກວ ກຸສລສງ຺ກປ຺ໂປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ຈຕູສຸ ຐາເນສູຕິ ວິສໍວາທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ວີຕິກ຺ກມຏ຺ຐາເນສຸ. ປພ຺ພຊິຕານໍ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ ອາຫາຣນິມິຕ຺ຕໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຂາທນີຍໂຠຊນີຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ສພ຺ພໂສ ອເນສນາຍ ປຫານໍ ສມ຺ມາອາຊີໂວຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປສຕ຺ເຖນ ອາຊີເວນາ’’ຕິ. ກມ຺ມປຖປຕ຺ຕານໍ ວເສນ ‘‘ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກມ຺ມປຖປຕ຺ຕາຍ ຫິ ອເນສນາຍ ໂສ ປທຆາຕໍ ກໂຣຕິເຍວ.

ຕຖາຣູເປ ວາ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ຍສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອິມສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກິເລສາ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕສ຺ມິໍ ເອວ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາທສ຺ສປິ ປຕ຺ຖນາວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ວີຣິຍຈ຺ຉນ຺ທນ຺ຕິ ວີຣິຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸກາມຕາຉນ຺ທໍ. ‘‘ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວີຣິຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວີຣິຍເມວ ປນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາກຸສລານຸປ຺ປາທເນ ລພ຺ຠມານຉນ຺ທຕາຍ ຘຸຣສມ຺ປຄ຺ຄຫຕາຍ ຉນ຺ທປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ວີຣິຍໍ – ‘‘ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຉນ຺ທຕາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣຕາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໒໖) ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ໂກສຊ຺ຊປກ຺ເຂ ປຕິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຫິຕໍ ກໂຣຕິ. ປຘານນ຺ຕິ ປຘານຠູຕວີຣິຍໍ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປພນ຺ຘວເສນາຕິ ນິຣນ຺ຕຣຸປ຺ປາທນວເສນ. ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ປຘານກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນວເສນ ອນຸປ຺ປາທນາທິວເສນ. ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນາຕິ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕຄາຫວິຘມນວເສນ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕສາຘນວເສນ.

ອຍນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ສທິສາສທິສຕາວິເສໂສ. ອສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ກຖນ຺ຕິ ຍທິ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສພ຺ພຠວຄ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ສທິສຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ອາຣຸປ຺ເປ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖາປີ’’ຕິອາທິ. ຕໍຌານິກາວາຕິ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ຍໍ ຌານໍ ມຄ຺ຄປຏິລາຠສ຺ສ ປາທກຠູຕໍ, ຕໍຌານິກາວ ອສ຺ສ ອຣິຍສ຺ສ ອຸປຣິປິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ. ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ. ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ສມ຺ມສິຕຂນ຺ເຘ ວທນ຺ຕິ. ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕິ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານານໍ ເຠເທ. ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓເມວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາທິວິເສສໍ ນິຍເມຕິ, ຕໂຕ ທຸຕິຍາທິປາທກຊ຺ຌານໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ປາທກຊ຺ຌານາຕິກ຺ກນ຺ຕານໍ ອງ຺ຄານໍ ອສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາວິຣາຄຠາວໂຕ ອິຕຣສ຺ສ ຈ ອຕພ຺ຠາວໂຕ ຕີສຸປິ ວາເທສຸ ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນານິຍເມເນວ ຫິ ປຐມວາເທປິ ອປາທກຊ຺ຌານາທິປາທກາປິ ມຄ຺ຄາ ປຐມຊ຺ຌານິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕເຣຫິ ຈ ປາທກຊ຺ຌາເນຫິ ວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ຕໍຕໍຌານິກາວ. ເອວໍ ເສສວາເທສຸ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ທຸຕິຍວາເທ ຕໍຕໍຌານິກຕາ ສມ຺ມສິຕສງ຺ຂາຣວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ວິປສ຺ສນາ ຕໍຕໍວິຣາຄຠາວນາ ຠາເວຕພ຺ພາ, ນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຌານງ຺ຄາທິນິຍມໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ວາເທ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານຸປນິສ຺ສຍສພ຺ຠາເວ ອຊ຺ຌາສໂຍ ເອກນ຺ເຕນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕີຕິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄສ຺ສ ເອຕິສ຺ສາ ອຏ຺ຐກຖາຍ ເອກສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ວາທວິນິຈ຺ຉໂຍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ພຠາເຄຕິ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ.

ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ສູກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙. ສູກນ຺ຕິ ສາລິຍວາທີນໍ ວາລມາຫ. ໂສ ຫິ ນິກນ຺ຕກສທິໂສ ປຏິມຸຂຄຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ເຠທໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ສມ຺ມາປຓິຫິຕໍ ນາມ, ຕຖາ ອຏ຺ຐປິຕໍ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕາຍາຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕປຎ຺ຎາຍ ມິຈ຺ຉາຐປນໍ ນາມ – ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມວເສນ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠວນ຺ຕິ, ຕໍ ປນ ກມ຺ມໍ ອິສ຺ສຣສ຺ສ ອິຈ຺ຉາວເສນ ພ຺ຣຫ຺ມາ ນິມ຺ມິນາຕີ’’ຕິອາທິນາ ມິຈ຺ຉາປກປ຺ປນໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວາ ຎາຓສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄຠາວນາຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ຄສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໍ, ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໍ ມິຈ຺ຉາຐປນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອປ຺ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ອວິຊ຺ຊໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສຕິ. ມຄ຺ຄນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ເຄ ເອວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຕຎ຺ຫິ ຎາຓໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ມູລກາຣຓໍ ມຄ຺ເຄ ສິທ຺ເຘ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ‘‘ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມິສ຺ສກມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ຉວິເຠທສທິໂສ ເຈຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາເຠໂທ, ໂລຫິຕຸປ຺ປາທສທິໂສ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ສູກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ນນ຺ທິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐. ຉນ຺ນປຣິພ຺ພາຊໂກ ວຕ຺ຖຈ຺ຉາທິຍາ ຉນ຺ນງ຺ຄປຣິພ຺ພາຊໂກ, ນ ນຄ຺ຄປຣິພ຺ພາຊໂກ.

ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ວິຫາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມວິຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑. ອຑ຺ຒມາສນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ກາລໍ ປຏິ ທິວເສ ທິວເສ ສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຘມ຺ມຈິນ຺ຕາຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິລີຍິຕຸໍ. ວິເນຕພ຺ໂພຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິນເຍນ ວິເນຕພ຺ໂພ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຊ຺ຊນໍ. ອສ຺ສາຕິ ຊນຕາຍ. ອປຄຈ຺ຉຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໂຕ ອເປຕິ. ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ.

ປເທເສນາຕິ ເອກເທເສນ. ສຫ ປເທເສນາຕິ ສປເທໂສ. ສ຺ວາຍໍ ສປເທໂສ ຍສ຺ມາ ເວທນາວເສເນວ ປາຬິຍໍ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາເສ ເວທນາ ອນວເສສໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຂນ຺ຘປເທໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປເທສາທິກໍ ສພ຺ພມ຺ປິ. ‘‘ສມ຺ມສນ຺ໂຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖທສ຺ສນວເສນ ‘‘ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ອິຘ ສມ຺ມສນໍ ນາມ, ນ ວິປສ຺ສນາ. ວິປສ຺ສນາສມ຺ມສນໍ ປນ ຠຄວໂຕ ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍໍ ເອວ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ອຎ຺ຎຠູມິກາປິ ເວທນາ ອຎ຺ຎຠູມິການໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິຣຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍາວ ຠວຄ຺ຄາ ປວຕ຺ຕາ ສຸຂາ ເວທນາ’’ຕິ. ສພ຺ພາກາເຣນາຕິ ສຣູປໂຕ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທາທິໂຕຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ.

ນິປ຺ປເທສາເນວ ອນວເສສາເນວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຕິປຏ຺ຐານປເທໂສ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ອນຸທ຺ຘໂຕ. ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ. ຐາເນຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພສງ຺ຂາເຕ ໂອກາເສ. ສາ ສາ ຈ ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີຕິ ຂນ຺ຘວເສນ ອາຍຕນາທິວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຕສໍ ເອກເທສຠູຕໍ ເວທນໍເຍວ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ສມາປນ຺ນາ ຌານສມາປຕ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ຈ. ຜລສມາປຕ຺ຕິ ຫິ ຕຖາ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສມາປຊ຺ຊນວເສນ ອຕ຺ຖໂຕ ອຠິນ຺ນາປິ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕຘມ຺ມເຠເທນ ຠິນ຺ນາ ວິຍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໂຕ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສເຠທາ ເທວສິກໍ ວຬຎ຺ຊນສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ. ກາມໍ ອຎ຺ຎຘມ຺ມວເສນປິ ຊາຕາ ເອວ, ເວທນາວເສນ ປເນຕ຺ຖ ອຠິນິເວໂສ ກໂຕ ເວທນານຸຠາເວນ ຊາຕາ. ກສ຺ມາ ເອວໍ ຊາຕາຕິ? ພຸທ຺ຘານໍ ຎາຓປທສ຺ສ ອນ຺ຕຣວິຠາຄຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ສກລມ຺ປິ ອຑ຺ຒມາສໍ ເວທນາວເສເນວ ສມ຺ມສນໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ຕທນຸສາເຣນ ຈ ຕາ ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊິ. ຕຍິທໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ຠິກ຺ຂູ ປເວເທນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ – ‘‘ເຍນ ສ຺ວາຫ’’ນ຺ຕິອາທິມໂວຈ.

ອກຸສລາວາຕິ ປາຓາຕິປາຕ-ອທິນ຺ນາທານ-ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣ-ມຸສາວາທ-ປິສຸຓວາຈາສມ຺ຜປ຺ປລາປ-ອຠິຊ຺ຌາ-ພ຺ຍາປາທວເສນ ຕໍຕໍມິຈ຺ຉາທສ຺ສນວເສນ ຈ ອກຸສລາ ເວທນາ ເອວ ໂຫຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາທີສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເທວກຸລາທີສຸ ເທວປູຊຕ຺ຖໍ, ສພ຺ພຊນປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ວາ ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິ. ວຘພນ຺ຘນາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອທິນ຺ນາທານ-ມິຈ຺ຉາຈາຣ-ມຸສາວາທ-ປິສຸຓວາຈາ-ສມ຺ຜປ຺ປລາປາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມວິປາກສ຺ສ ອປຈຸຣຕ຺ຕາ ອປາກຏຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ຠວນ຺ຕຣຄຕານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິຕິ ເນສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ປກາຣຕ຺ໂຖ ວາ. ເຕນ ຍຖາ ຜຣຸສວາຈາວເສນ, ເອວໍ ຕທຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອກຸສລກມ຺ມານໍ ວເສນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອກຸສລເວທນາປ຺ປວຕ຺ຕິ ຍຖາຣຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ຍຖາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ກຸສລາກຸສລວິປາກເວທນາ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ຈ ວເສນ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ, ເອວໍ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ຉນ຺ທປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ທສຫິໂຕ ກຕ຺ຕຸກາມຕາຉນ຺ໂທ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທປຈ຺ຈຍາຕິອາທີສຸ ປນ ຉນ຺ທປຈ຺ຈຍາ ອຏ຺ຐໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ວິຕກ຺ກປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ໂຕວ ວິຕກ຺ໂກ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຕກ຺ກປຈ຺ຈຍາ ປຐມຊ຺ຌານເວທນາວາ’’ຕິ. ວິຕກ຺ກປຈ຺ຈຍາ ປຐມຊ຺ຌານເວທນາຍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານ’’ນ຺ຕິ. ອຸປຣິ ຕິສ຺ໂສ ຣູປາວຈຣາ, ເຫຏ຺ຐາ ຕິສ຺ໂສ ອຣູປາວຈຣາ ເອວໍ ເສສາ ຉ ສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິເວທນາ.

ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຉນ຺ທວິຕກ຺ກສຎ຺ຎານໍ. ອວູປສເມຕິ ປຏິປກ຺ເຂນ ອວູປສມິເຕ. ຕິຓ຺ຓຎ຺ຫິ ເຕສໍ ສຫຠາເວນ ປຈ຺ຈຍຕາ ອຏ຺ຐໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສຸ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຉນ຺ທມຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ຉນ຺ທມຕ຺ຕສ຺ສ. ວູປສເມ ປຐມຊ຺ຌານເວທນາວ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຉນ຺ທວິຕກ຺ການໍ ວູປສເມ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິເວທນາ ອຘິປ຺ເປຕາ ສຎ຺ຎາຍ ອວູປສນ຺ຕຕ຺ຕາ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິເວທນາຄຫເຓນ ຫິ ສພ຺ພາ ສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ຄຫິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວູປສເມຕິ ຉນ຺ທວິຕກ຺ກສຎ຺ຎານໍ ວູປສເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນເວທນາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຠວຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ຫິ ວູປສມນ຺ຕິ ຉນ຺ທສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄຫເຓນ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປິ ຄຫິຕາວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ວິນາ ອຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄາຘິຄມໍ ອຕ຺ຖາປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຍເມຕິ ຜເລນ ມິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ ເອເຕນາຕິ ອາຍາໂມ, ສມ຺ມາວາຍາໂມຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອາຍາມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ ວີຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ວີຣິຍາຣມ຺ຠສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎາຘິຄມກາຣຓສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ວເສນ. ປາຬິຍໍ ຐານ-ສທ຺ໂທ ກາຣຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ – ‘‘ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ກາຣເຓ’’ຕິ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໍ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຐາເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາຣຓເມວ ປຈ຺ຈາມຏ຺ຐນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ຐານປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ. ຈຕຸມຄ຺ຄສຫຊາຕາຕິ ເອເຕນ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄານໍ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິວເສນ ຄຫິຕຠາວເມວ ໂຊເຕຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຈຕຸມຄ຺ຄສຫຊາຕາຕິ ວຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໂລກຸຕ຺ຕຣເວທນາຕິ ຠູຕກຖນໍ ວິເສສນໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໂລກຸຕ຺ຕຣເວທນາຕິ ປຐມໍ ອເປກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ປຈ຺ຉາ ຈຕຸມຄ຺ຄສຫຊາຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ປຐມວິຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍວິຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວູປສມຕິ ສພ຺ພໂສ ປຫີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວູປສໂມ. ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວູປສໂມ ນາມ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ຠວນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຕິທູເຣຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ວິປາກເວທນໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິມິນາ ນເຍນາ’’ຕິ ອຕິທິສິຕ຺ວາປິ ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສ ຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ເອວ ສາມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປຈ຺ຉິເມສຸ ຕີສຸ ປເທສຸ ສຣູປໂຕວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉນ຺ທວູປສມປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ.

ທຸຕິຍວິຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓-໗. ເສກ຺ຂສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໓-໑໗. ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ສິກ຺ຂານໍ ສິກ຺ຂນໍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສິກ຺ຂນສີໂລ. ສິກ຺ຂຕີຕິປິ ວາ ເສກ຺ໂຂ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ສິກ຺ຂຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ມາ ເສກ຺ໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂຕິ? ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕີ’’ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໓.໘໖). ຕີຫິ ຜເລຫິ ເຫຏ຺ຐາ. ສາປິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສິກ຺ຂາປິ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຫິ ສິກ຺ຂາກິຈ຺ຈໍ ນ ນິຏ຺ຐິຕໍ ວິປ຺ປກຕຠາວໂຕ, ຜລກ຺ຂເຓ ປນ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ. ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ.

ເສກ຺ຂສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໒໑-໓໐. ມິຈ຺ຉາສຠາວນ຺ຕິ ອຍາຖາວສຠາວໍ ອນິຍ຺ຍານິກສຠາວໍ. ສມ຺ມາສຠາວນ຺ຕິ ຍາຖາວສຠາວໍ ນິຍ຺ຍານິກສຠາວໍ. ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິ-ສທ຺ໂທ ອນຕ຺ຖໂກຕິ ອາຫ – ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິກຣຓເຫຕູ’’ຕິ. ຎາຍຕິ ປຏິວິທ຺ຘວເສນ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຎາໂຍ. ໂສ ເອວ ຕໍສມງ຺ຄີນໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປາຕໂຕ ຘາຣຓຏ຺ເຐນ ຘມ຺ໂມຕິ ອາຫ – ‘‘ຎາຍໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ຎາຓສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຠາໂວ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວິຎ຺ຎາຓເມເວຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓ-ສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມິຈ຺ຉາວິຎ຺ຎາໂຓ’’ຕິ. ມິຈ຺ຉາປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຓຕິ ກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ມຍາ ກຕໍ ສຸກຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຓ. ໂຄສີລໂຄວຕາທິປູຣຓໍ ມຸຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນາມ. ມິຈ຺ຉາປຏິປທາທີຫິ ວິວຏ຺ຏນ຺ຕິ ເອວໍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ. ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ນິຄມິໂຕ ຈ ‘‘ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິນາ. ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄໂລວ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຕຖາປິ ປຸຄ຺ຄລສີເສນາຍໍ ຘມ຺ມເທສນາຕິ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ໂມ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຘມ຺ເມນ ປຸຄ຺ຄໂລ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ. ຘມ຺ເມນາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອາທິເກນ ຘມ຺ເມນ. ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໂສ ສປ຺ປຸຣິສາ ນາມ, ຂີຓາສໂວ ສປ຺ປຸຣິສຕໂຣ. ສຸປ຺ປວຕ຺ຕນິໂຍຕິ ສຸເຂນ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ຘາວຕີຕິ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນນ ອຸເປຈ຺ຈ ນິສ຺ສິຕພ຺ພໂຕ ອຸປນິສາ, ປຈ຺ຈໂຍ, ເອກສ຺ສ ສ-ກາຣສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ວາຕິ ອາຫ – ‘‘ສອຸປນິສໍ ສປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ປຣິກຣຓໂຕ ປຣິກ຺ຂາໂຣ, ປຣິວາໂຣຕິ ອາຫ – ‘‘ສປຣິກ຺ຂາຣໍ ສປຣິວາຣ’’ນ຺ຕິ. ສຫຊາຕວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ສປຈ຺ຈຍຕາ ກິຈ຺ຈສາຘເນ ນິປ຺ຜາທເນ ສຫາຍຠາວູປຄມເນ ຈ ສປຣິວາຣຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ມິຈ຺ຉຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຏິປຕ຺ຕິວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໑-໔໐. ອຍາຖາວປຏິປຕ຺ຕິ, ນ ຍຖາປຏິປຕ຺ຕິ, ເຫຕຸມ຺ຫິປິ ຜເລປິ ອຍາຖາວວຕ຺ຖຸສາຘນໂຕ. ເອກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມວເສນ ກຖິຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິວເສນ. ເອກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ກຖິຕໍ ປຏິປນ຺ນກວເສນ. ສໍສາຣມໂຫຆສ຺ສ ປຣຕີຣຠາວໂຕ ໂຍ ນໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ປາເຣຕິ ຄເມຕີຕິ ປາຣໍ, ນິພ຺ພານໍ, ຕພ຺ພິຘຸຣຕາຍ ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ປາຣນ຺ຕິ ອປາຣໍ, ສໍສາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອປາຣາປາຣນ຺ຕິ ວຏ຺ຏໂຕ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ປາຣງ຺ຄຕາຕິ ອເສກ຺ເຂ ສນ຺ຘາຍ. ເຍປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເສກ຺ເຂ. ເຍປິ ຄມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊເນ. ປາຣຄາມິໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຕ-ສທ຺ໂທ ຕິກາລວາຈີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕີຣນ຺ຕິ ໂອຣິມຕີຣມາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວຏ຺ຏເມວ ອນຸຘາວຕີ’’ຕິ. ເອກນ຺ຕກາຬກຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອປຠສ຺ສຣຠາວກຣຓໂຕ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິເຫຕຸໂຕ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຓ຺ຫນ຺ຕິ ອກຸສລຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ໂວທານຠາວໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຠສ຺ສຣຠາວກຣຓໂຕ ສຸກ຺ກາຠິຊາຕິເຫຕຸໂຕ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສຸກ຺ກນ຺ຕິ ກຸສລຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ກິເລສມາຣ-ອຠິສງ຺ຂາຣມາຣ-ມຈ຺ຈຸມາຣານໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ໂອກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຏ຺ຏໍ, ຕພ຺ພິຘຸຣຕາຍ ອໂນກນ຺ຕິ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ໂອກາ ອໂນກນ຺ຕິ ວຏ຺ຏໂຕ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສມຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຣິຍາ, ສມຓານໍ ຠາໂວ ສາມຎ຺ຎໍ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ເຕນ ອຣຓີຍໂຕ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ເຎນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ. ຣາຄກ຺ຂໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິສທ຺ທຕ຺ໂຖ. ເຕນ ‘‘ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ’’ຕິ ປທທ຺ວຍໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຣາຄກ຺ຂໂຍ’’ຕິ. ປຣິຍາເຍນ ຫິ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ.

ປຏິປຕ຺ຕິວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໑-໔໘. ອປຣາປຣໍ ປຣິວຕ຺ຕມາເນນ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ເນນ ສໍສາຣທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາວເສເນວ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ປຣິຎ຺ຎາຕໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາຕິ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ. ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ຕ຺ວາ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ – ‘‘ຆຕໍ ປິວິຕ຺ວາ ພລໍ ໂຫຕິ, ສີຫໍ ທິສ຺ວາ ຠຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍປຣິຊານນກິຈ຺ເຈນ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາສິທ຺ຘິ ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປຈາຣວເສນ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຖາ ‘‘ຫິມສນ຺ຕິ ສູຣິຍໍ ອຸຄ຺ຄເມຕີ’’ຕິ. ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊາຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ. ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມາຘິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເຕສໍ ຜລໍ ອຎ຺ຎາຕິ ອາຫ – ‘‘ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຜເລນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ. ຍາຖາວໂຕ ຊານນໂຕ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນໂຕ ຈ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ອິຘ ຜລນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ – ‘‘ຎາຓທສ຺ສເນນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາ’’ຕິ. ເສເສຫີຕິ ຣາຄ-ວິຣາຄ-ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານ-ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕ-ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາ- ອາສວກ຺ຂຍ-ວິຊ຺ຊາ-ວິມຸຕ຺ຕິ-ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ-ຎາຓທສ຺ສນ-ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານປເທຫິ.

ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສູຣິຍເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໙-໖໒. ຍຖາ ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນສ຺ສ ເອກນ຺ຕິກໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ອຣິຍມຄ຺ຄປາຕຸຠາວສ຺ສາຕິ ສທິສູປມາ ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຍ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຣິໂຍ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ວາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ສູຣິຍປາຕຸຠາໂວ ວິຍ ເຕນ ວິຘູປນີຍນ຺ຘກາຣວິຘມນໂຕ. ກຸສລກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ໂທ ຉນ຺ທສມ຺ປທາ ອິຕຣຉນ຺ທໂຕ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ກາຣາປກອປ຺ປມາທສ຺ສາຕິ ສຈ຺ຈປຏິເວຘສ຺ສ ກາຣາປກສ຺ສ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ສມ຺ປທາສທ຺ທາ ວິເສສາຘິຄມເຫຕຸຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ເຎນປິ ອາກາເຣນາຕິ ‘‘ວິເວກນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິອາທິອາກາຣໂຕ ອຎ຺ເຎນ ‘‘ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອາກາເຣນ.

ສູຣິຍເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ເອກຘມ຺ມເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄາທິວຓ຺ຓນາ

໖໓-໑໓໘. ຕຖາ ຕຖາ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ກຖິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ ອຕ຺ໂຖ, ກສ຺ມາ ປຸນ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນ ໂຈເທຕພ຺ພໍ.

ເອກຘມ຺ມເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອປ຺ປມາທເປຍ຺ຍາລວຄ຺ໂຄ

໑. ຕຖາຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓໙. ກາຣາປກອປ຺ປມາໂທ ນາມ ‘‘ອິເມ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອິເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຊ຺ເຊຕພ຺ພວຊ຺ຊນສມ຺ປາເທຕພ຺ພສມ຺ປາທນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ອປ຺ປມາໂທ. ເອສາຕິ ອປ຺ປມາໂທ. ໂລກິໂຍວ. ນ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ. ອຍນ຺ຕິ ເອສາຕິ ຈ ອປ຺ປມາທເມວ ວທຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມານໍ. ປຏິລາຠກຏ຺ເຐນາຕິ ປຏິລາຠາປນຏ຺ເຐນ.

ຕຖາຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔໐. ຊງ຺ຄລານນ຺ຕິ ຊງ຺ຄລວາສີນໍ. ຊງ຺ຄລ-ສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ຖທ຺ຘຠາວສາມຎ຺ເຎນ ປຖວີປຣິຍາໂຍ, ນ ອນຸປຏ຺ຐານວິທູຣເທສວາຈີ. ເຕນາຫ – ‘‘ປຖວີຕລວາສີນ’’ນ຺ຕິ. ປທານໍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ‘‘ສປາທກປາຓານ’’ນ຺ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໂມຘານນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕຄຘຠາວໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ໂອຘານໍ ອຸປກ຺ເຂປ’’ນ຺ຕິ, ອຸປເນຕ຺ວາ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓-໑໐. ກູຏສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໔໑-໑໔໘. ວສ຺ສິກາຍ ປຸປ຺ຜໍ ວສ຺ສິກໍ ຍຖາ ‘‘ອາມລກິຍາ ຜລໍ ອາມລກ’’ນ຺ຕິ. ມຫາຕລສ຺ມິນ຺ຕິ ອຸປຣິປາສາເທ. ‘‘ຍານິ ການິຈີ’’ຕິ ປເທຫິ ອິຕຣານິ ສມານາຘິກຣຓານິ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕານີຕິ ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ສາມິວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຖາ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາໂມ ກໂຕ. ‘‘ຕນ຺ຕາວຸຕານ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ວຕ຺ຖານີ’’ຕິ ວຈນເສເສນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກູຏສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອປ຺ປມາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ພລກຣຓີຍວຄ຺ໂຄ

໑. ພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔໙. ກມ຺ມານິເຍວ ກມ຺ມນ຺ຕາ ຍຖາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ. ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນານນ຺ຕຣິຍກຕາຍ ວິປສ຺ສນາປິ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫວິປສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ.

໒. ພີຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໐. ປຎ຺ຈວິຘມ຺ປິ ສມູຫຏ຺ເຐນ ພີຊຄາໂມ ນາມ. ຕເທວາຕິ ມູລພີຊາທິ ເອວ. ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສຫຊາຕມູລວນ຺ຕໍ. ນີລຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ນີລຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ.

໓. ນາຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໑. ພລໍ ຄາເຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣພລໍ ຄາເຫນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ນາຄານໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ອາຫ – ‘‘ພລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ສມ຺ເຠຊ຺ຊມຸຂທ຺ວາຣນ຺ຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທນ ສມ຺ເຠທຄຕມຫານທີນໍ ມຸຂທ຺ວາຣໍ. ນາຄາ ກາຍໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີຕິອາທິ ຍສ຺ມາ ຈ ຠຄວຕາ ອຸປມາວເສນ ອາຠຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖາຕິອາທິນາ ອຸປມໍ ສໍສນ຺ທຕິ. ອາຄເຕສູຕິອາທີສຸ ຕີສຸ ປເທສຸ ຠາເວນຠາວລກ຺ຂເຓ.

໕. ກຸມ຺ຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໓. ນ ປຕິອາວມຕີຕິ ຈ ນິກຸຊ຺ຊິຕຠາເວນ ອຸທກວມໂນ ຆໂຏ, ນ ຕໍ ປຸນ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕີ’’ຕິ.

໗. ອາກາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໕. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອິຊ຺ຌເນນ ເອເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ອິຊ຺ຌນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘-໙-໑໐. ປຐມເມຆສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໖-໑໕໘. ປໍສຸຣໂຊຊລ຺ລນ຺ຕິ ຠູມິເຣຓຸສຫຊາຕມລໍ. ວາຓິຊໂກປເມຕິ ວາຓິຊໂກປມປຐມສຸຕ຺ເຕ ຈາປິ.

໑໑-໑໒. ອາຄນ຺ຕຸກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໙-໑໖໐. ສຫວິປສ຺ສນສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ອິຊ຺ຌເນນ ເອຕໍ ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິຘມ຺ມານໍ ອຠິຎ຺ຎາປຣິຊານນາທີນໍ ອິຊ຺ຌນໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ວິສຍອາທິກໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກຖາຍ ສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ.

ພລກຣຓີຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ເອສນາວຄ຺ໂຄ

໑. ເອສນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖໑. ກາມານນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາມານໍ. ກິເລສກາໂມປິ ຫິ ກາມິຕນ຺ຕິ ປຣິກປ຺ປິເຕນ ວິຘິນາ ຈ ອຘິກຣາເຄຫິ ເອສນີໂຍ. ຠວານນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຄຕີນໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາວໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

໒-໑໑. ວິຘາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໖໒-໑໗໑. ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິອາທິນາ ຕໍຕໍວິຠາເຄນ ຘີຍນ຺ຕິ ວິຘີຍນ຺ຕີຕິ ວິຘາ, ມານໂກຏ຺ຐາສາ, ມານຏ຺ຐປນາ ວາ. ນີຫນນ຺ຕີຕິ ວິພາເຘນ຺ຕິ.

ເອສນາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ໂອຆວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ໂອຆສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໒-໑໗໓. ວຏ຺ເຏ ໂອຫນນ຺ຕິ ໂອສີທາເປນ຺ຕີຕິ ໂອຆາ. ຣູປາຣູປຠເວຕິ ຣູປຠເວ ຈ ອຣູປຠເວ ຈ ຣູປາຣູປຕຓ຺ໂຫປນິສ຺ສຍາ ຣູປາຣູປາວຈຣກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ. ໂຍຊນຏ຺ເຐນ ໂຍໂຄ.

໓-໔. ອຸປາທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໔-໑໗໕. ກາມນວເສນ ອຸປາທິຍນໂຕ ກາມຸປາທານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກາມຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ. ນາມກາຍສ຺ສາຕິ ເວທນາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ຆຏນປພນ຺ຘນກິເລໂສຕິ ເຫຕຸນາ ຜລສ຺ສ ກມ຺ມວຏ຺ຏສ຺ສ ວິປາກວຏ຺ເຏນ ທຸກ຺ຂປ຺ປພນ຺ຘສຎ຺ຎິຕສ຺ສ ຆຏນສ຺ສ ສມ຺ພຊ຺ຌນສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕກກິເລໂສ. ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກທິຏ຺ຐິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຄາໂຫ.

ອຸປາທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໑໐. ອນຸສຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໖-໑໘໑. ຖາມຄຕຏ຺ເຐນາຕິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ຖິຣຠາວູປຄມນຠາເວນ. ຖາມຄຕນ຺ຕິ ຈ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣໂຓ ກາມຣາຄາທີນໍເຍວ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກາມຣາໂຄວາຕິ ກາມຣາໂຄ ເອວ ອປ຺ປຫີໂນ. ໂສ ສຕິ ປຈ຺ຈຍລາເຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕາຍ ສນ຺ຕາເນ ອນຸເສຕີຕິ ອນຸສໂຍ. ເສເສສຸປີຕິ ປຏິຆານຸສຍາທີສຸ. ໂອຣມ຺ຠາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ ຣູປາຣູປຠາວໂຕ ເຫຏ຺ຐາຠູຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ຍຖາ ‘‘ປຈ຺ຉິໂຍ ໂຄທຸຫໂກ’’ຕິ. ສໍໂຍເຊນ຺ຕີຕິ ສໍໂຍຊນານິ, ເຫຏ຺ຐາ ວິຍ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອຸທ຺ຘມ຺ຠາໂຄ ມຫຄ຺ຄຕຠາໂຄ, ຕສ຺ສ ຫິຕານີຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອນຸສຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂອຆວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຄ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ປພ຺ພຕວຄ຺ໂຄ

໑.ຫິມວນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໒. ພຸຊ຺ຌຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ອຣິຍສາວໂກ ເອຕາຍາຕິ ໂພຘໍ, ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ, ອຣິຍສາວໂກ ປນ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂພຘິ. ອງ຺ຄາຕິ ກາຣຓາ. ຍາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ທິຏ຺ຐິວເສນ ອາຍູຫນາ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ອາຍູຫນາ. ລີນວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ອາຍູຫນາ. ກາມສຸຂານຸໂຍຄວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວເສນ ອາຍູຫນາ. ໂອຆຕຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ສໍ. ນິ. ໑.໑) –

‘‘ກິເລສວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອາຍູຫນາ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອວເສສກິເລສາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ອາຍູຫນາ, ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ສພ຺ພໂລກິຍກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອາຍູຫນາ’’ຕິ –

ວຸຕ຺ເຕສຸ ປກາເຣສຸ ອິຘ ອວຸຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກິເລສສນ຺ຕານນິທ຺ທາຍ ອຸຏ຺ຐຫຕີຕິ ເອເຕນ ສິຂາປຕ຺ຕວິປສ຺ສນາສຫຄຕານມ຺ປິ ສຕິອາທີນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິນາ ມຄ຺ຄຜເລນ ສຫຄຕານໍ. ສຕ຺ຕຫິ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ ຠາວິເຕຫິ ສຈ຺ຈປຏິເວໂຘ ໂຫຕີຕິ ກຖມິທໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາຫາ’’ຕິອາທິ. ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄາທໂຍ ວິຍາຕິ ເອເຕນ ໂພຘິໂພຊ຺ຌງ຺ຄສທ຺ທານໍ ສມຸທາຍາວຍວວິສຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍາຕິ ເອເຕນ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຣຓຕ຺ໂຖ ອງ຺ຄສທ຺ໂທ’’ຕິ. ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂພຘິ, ໂພຘິຍາ ເອວ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ. ວິປສ຺ສນາທີນໍ ກາຣຓານໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານໍ ສຈ຺ຈານໍ ອນຸຣູປໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາເວນ ປຏິມຸຂໍ ອວິປຣີຕໍ ສມ຺ມາ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸວິເສສທີປເກຫິ ອຸປຣິມຄ຺ເຄຫິ ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໂພຘິສທ຺ເທຫິ ນິປ຺ປເທເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຸຊ຺ຌນຕາສາມຎ຺ເຎນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ລີນປຕິຏ຺ຐານ-ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄ-ອຸຈ຺ເຉທາຠິນິເວສານໍ ຘມ຺ມວິຈຍ-ວີຣິຍປີຕິປຘານ-ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ປຏິປກ຺ໂຂ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຍູຫນອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄ-ສສ຺ສຕາຠິນິເວສານໍ ປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິ-ອຸເປກ຺ຂາປຘານ-ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ປຏິປກ຺ໂຂ. ສຕິ ປນ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ຫິ ສາ ສພ຺ພຕ຺ຖິກາ ວຸຕ຺ຕາ.

ສໍ-ສທ຺ໂທ ປສໍສາຍໍ. ປຸນເທວ ສຸນ຺ທໂຣ ຈ ອຕ຺ໂຖປີຕິ ອາຫ ‘‘ປສຕ຺ໂຖ ສຸນ຺ທໂຣ ຈ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ’’ຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອຠິວິສິຏ຺ຐຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ສວິເສສຠາວໍ ວທຕິ. ‘‘ເອເກ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິເວກຕ຺ຕຍໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວິເວກທ຺ວຍໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຌານກ຺ຂເຓ ຕາວ ກິຈ຺ຈໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ຠາເວຕີຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວິໂມກ຺ຂໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຉຍຕາຍ ກສິຓຊ຺ຌານຄ຺ຄຫເຓນ ອນຸປ຺ປາທານມ຺ປິ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຫິມວນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ກາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໓. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ຐິຕິ, ກາຣຓໍ. ກມ຺ມອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສຎ຺ຎິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ປຈ຺ຈໂຍ ຐິຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິໂກ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍສທ຺ທາ ຫິ ເອກຕ຺ຖາ. ສຸຠມ຺ປີຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຈ຺ຈໂຍ, ອສຸເຠ ສຸຠາກາເຣນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສຸຠນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ກາຣເຓນ ປວຕ຺ຕນກສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສຸຠສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຠສ຺ສ. ອາຣມ຺ມຓມ຺ປີຕິ ສຸຠາກາເຣນ, ອິຏ຺ຐາກາເຣນ ວາ ຄຍ຺ຫມານໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ. ອນຸປາຍມນສິກາໂຣຕິ ອາກງ຺ຂິຕສ຺ສ ຫິຕສຸຂສ຺ສ ອນຸປາຍຠູໂຕ ມນສິກາໂຣ, ຕໂຕ ເອວ ອຸປ຺ປຖມນສິກາໂຣຕິ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຍຖານິທ຺ຘາຣິເຕ ກາມຈ຺ຉນ຺ທຠູເຕ ຕທາຣມ຺ມຓຠູເຕ ຈ ທຸວິເຘປິ ສຸຠນິມິຕ຺ເຕ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສຸຠາຣມ຺ມເຓ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓສ຺ສ ອາຫາຣທສ຺ສນປາຬິ ອຸຕ຺ຕານາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວໍ ສພ຺ພນີວຣເຓສຸ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ປຏິໂຆປິ ປຏິຆນິມິຕ຺ຕໍ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາວໂຕ. ປຏິຆາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ເອກູນວີສຕິ ອາຆາຕວຕ຺ຖຸຠູຕາ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ. ອຣຕີຕິ ປນ຺ຕເສນາສນາທີສຸ ອຣມຓໍ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐຠາໂວ. ປນ຺ເຕສູຕິ ທູເຣສຸ, ວິວິຕ຺ເຕສຸ ວາ. ອຘິກຸສເລສູຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມສຸ. ອຣຕິ ຣຕິປຏິປກ຺ໂຂ. ອຣຕິຕາຕິ ອຣມຓາກາໂຣ. ອນຠິຣຕີຕິ ອນຠິຣຕຠາໂວ. ອນຠິຣມຓາຕິ ອນຠິຣມຓາກາໂຣ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນາກາໂຣ. ປຣິຕສ຺ສິຕາຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນວເສເນວ ປຣິຕສ຺ສນາ.

ອາຄນ຺ຕຸກໍ, ນ ສຠາວສິທ຺ຘໍ. ກາຍາລສິຍນ຺ຕິ ນາມກາເຍ ອລສຠາໂວ. ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍໍ ປນ ‘‘ຕນ຺ທີຕິ ຊາຕິອາລສິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວທຕີຕິ ເອເຕນ ອຕິສີຕາທິປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ໂກຈາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ກິເລສວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘໕໗). ຕນ຺ທີຕິ ຊາຕິອາລສິຍໍ. ຕນ຺ທິຍນາຕິ ຕນ຺ທິຍນາກາໂຣ. ຕນ຺ທິມນກຕາຕິ ຕນ຺ທິຍາ ອຠິຠູຕຈິຕ຺ຕຕາ. ອລສສ຺ສ ຠາໂວ ອາລສ຺ຍໍ. ອາລສ຺ຍາຍນາກາໂຣ ອາລສ຺ຍາຍນາ. ອາລສ຺ຍາຍິຕສ຺ສ ຠາໂວ ອາລສ຺ຍາຍິຕຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ສພ຺ເພຫິປິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ກິເລສວເສນ ກາຍາລສິຍໍ ກຖິຕໍ.

ກິເລສວເສນາຕິ ສມ຺ໂມຫວເສນ. ກາຍວິນມນາຕິ ກາຍສ຺ສ ວິຣູປໂຕ ນມນາ. ຊມ຺ຠນາຕິ ຜນ຺ທນາ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ຊມ຺ຠນາ ວິຊມ຺ຠນາ. ອານມນາຕິ ປຸຣໂຕ ນມນາ. ວິນມນາຕິ ປຈ຺ຉໂຕ ນມນາ. ສນ຺ນມນາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ນມນາ. ປຓມນາຕິ ຍຖາ ຫິ ຕນ຺ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕເປສກາໂຣ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຸປຣິຏ຺ຐິຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ອຸສ຺ສາເປຕິ, ເອວໍ ກາຍສ຺ສ ອຸທ຺ຘໍ ຐປນາ. ພ຺ຍາຘິຍກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນພ຺ຍາຘິຕາ. ອິຕິ ສພ຺ເພຫິປິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ກິເລສວເສນ ກາຍຜນ຺ທນເມວ ກຖິຕໍ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘໕໘).

ຠຕ຺ຕປຣິຬາໂຫຕິ ຠຕ຺ຕວເສນ ປຣິຬາຫຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ຠຸຕ຺ຕາວິສ຺ສາຕິ ຠຸຕ຺ຕວໂຕ. ຠຕ຺ຕມຸຈ຺ຉາຕິ ຠຕ຺ຕເຄລຎ຺ຎໍ. ອຕິຠຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຫິ ມຸຈ຺ຉາປຕ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ຠຕ຺ຕກິລມໂຖຕິ ຠຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ກິລນ຺ຕຠາໂວ. ຠຕ຺ຕປຣິຬາໂຫຕິ ຠຕ຺ຕທຣໂຖ. ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ຠຸຕ຺ຕວໂຕ ຫິ ປຣິຬາຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປຫຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ວິຍ ໂຫຕິ, ກາໂຍ ຂິຊ຺ຊຕິ. ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລນ຺ຕິ ຠຸຕ຺ຕຠຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ກາຍສ຺ສ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ.

ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີຍນາກາໂຣຕິ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ໂກຈປ຺ປຕ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອກລ຺ຍຕາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄິລານຠາໂວ. ຄິລາໂນຕິ ອກລ຺ລໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອກລ຺ລໂກ’’ຕິ. ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາຕິ ຈິຕ຺ຕເຄລຎ຺ຎສງ຺ຂາໂຕ ອກມ຺ມຎ຺ຎນາກາໂຣ. ໂອລີຍນາຕິ ໂອລີຍນາກາໂຣ. ອິຣິຍາປຖິກມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຍສ຺ສ ວເສນ ອິຣິຍາປຖໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ໂອລີຍຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອາກາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອລີຍນາ’’ຕິ. ທຸຕິຍປທໍ ອຸປສຄ຺ເຄນ ວຑ຺ຒິຕໍ. ລີນນ຺ຕິ ອວິປ຺ຜາຣິກຕາຍ ສງ຺ໂກຈປ຺ປຕ຺ຕໍ. ອິຕເຣ ທ຺ເວ ອາກາຣນິທ຺ເທສາ. ຖິນນ຺ຕິ ອວິປ຺ຜາຣິກຕາຍ ອນຸສ຺ສາຫນາ ອສງ຺ຄຫນສງ຺ຄຫນໍ. ຖິຍນາກາໂຣ ຖິຍນາ. ຖິຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຖິຍິຕສ຺ສ ອາກາໂຣ, ອວິປ຺ຜາຣິກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຈຕໂສ ອວູປສໂມຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວູປສນ຺ຕຕາ ອສນ຺ນິສິນ຺ນຠາໂວ. ເຕນາຫ – ‘‘ອວູປສນ຺ຕາກາໂຣ’’ຕິ. ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕນ຺ຕິ ສ຺ວາຍໍ ອວູປສນ຺ຕາກາໂຣ ວິກ຺ເຂປສຠາວຕ຺ຕາ ວິກ຺ເຂປເຫຕຸຕາຍ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈເມວ.

ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ນາມ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ກງ຺ຂຕີ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕອຏ຺ຐກງ຺ຂາວຕ຺ຖຸຠູຕາ ຘມ຺ມາ. ຍສ຺ມາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ພ຺ຍາປາທາທໂຍ ວິຍ ອນຸ ອນຸ ອຸຄ຺ຄຫຓປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ກງ຺ຂາຏ຺ຐານີຍໍ ອາຣມ຺ມຓເມວ ທສ຺ສິຕໍ ‘‘ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຈ຺ຉາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຈິກິຈ຺ຉາປິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຏ຺ຐານີຍຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐານີຍາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເອວ ຐານີຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຏ຺ຐານີຍາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສປິ ຕຕ຺ຖ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ອາຣມ຺ມເຓນ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຈ຺ຈຍຠາວມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ຍຖາ ‘‘ປຏິຆມ຺ປິ ປຏິຆນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຍາປາໂທ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ກຖິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສຸຠມ຺ປິ ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ກຖິໂຕຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ເສສາ ຖິນມິທ຺ຘອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານິ. ຕຕ຺ຖ ຖິນມິທ຺ຘໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕາທິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕຖາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຸຠເຍສມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ສຫຊາເຕນ ຈ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຈາ’’ຕິ.

ຍສ຺ມາ ສຕິ ນາມ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິນາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸສ຺ສຣຓວເສນ ວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ຘມ຺ມາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາ ນາມ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ຈ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຖາ ປວຕ຺ຕເຕວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕິຍາ’’ຕິອາທິ.

ໂກສລ຺ລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕາ. ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກາຕິ ອນວຊ຺ຊາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຂວິປາກາ ວິປຈ຺ຈນກາ. ປທທ຺ວເຍນ ປຈ຺ຈຍໂຕ ສຠາວໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຜລໂຕ ກຸສລຘມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ. ອກຸສລນິທ຺ເທເສປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສາວຊ຺ຊາຕິ ຄາຣຍ຺ຫາ. ອນວຊ຺ຊາຕິ ອຄາຣຍ຺ຫາ. ຫີນາ ລາມກາ. ປຓີຕາ ເສຏ຺ຐາ. ກຓ຺ຫາ ກາຬກາ ອສຸທ຺ຘາ. ສຸກ຺ກາ ໂອທາຕາ ສຸທ຺ຘາ. ປຏິຠາຄ-ສທ຺ໂທ ປຐເມ ວິກປ຺ເປ ສທິສໂກຏ຺ຐາສຕ຺ໂຖ, ທຸຕິເຍ ປຏິປກ຺ຂໂກຏ຺ຐາສຕ຺ໂຖ, ຕຕິເຍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພປຏິປກ຺ຂໂກຏ຺ຐາສຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ກຸສລກິຣິຍາຍ ອາທິກມ຺ມຠາເວນ ປວຕ຺ຕວີຣິຍໍ ຘິຕິສຠາວຕາຍ ຘາຕູຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາຣມ຺ຠຘາຕູຕິ ປຐມາຣມ຺ຠວີຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ລທ຺ຘາເສວນໍ ວີຣິຍໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິປກ຺ຂໍ ວິຘມຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ນິກ຺ກມຘາຕູຕິ ໂກສຊ຺ຊໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ພລວຕຣ’’ນ຺ຕິ. ອຘິມຕ຺ຕາຘິມຕ຺ຕຕຣານໍ ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ວິຘມນສມຕ຺ຖໍ ປຏຸປຏຸຕຣາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ປຣກ຺ກມຘາຕູຕິ ປຣໍ ປຣໍ ຐານໍ ອກ຺ກມນຕາຍ ຕໂຕປິ ພລວຕຣ’’ນ຺ຕິ.

ຕິຏ຺ຐຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐານີຍາ. ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຐານີຍາຕິ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາຕິ ‘‘ປີຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປີຕິປິ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ‘‘ປີຕິຍາ ເອວ ຕໍ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ທຣຖປສ຺ສທ຺ຘີຕິ ທຣໂຖ ກິເລສປຣິຬາໂຫ, ໂສ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ ເອຕາຍາຕິ ທຣຖປສ຺ສທ຺ຘິ, ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ເວທນາທິຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສ ວິຍ ຣູປກາຍສ຺ສປິ ປສ຺ສມ຺ຠນໍ ໂຫຕິ, ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ປສ຺ສມ຺ຠນໍ, ຕໂຕ ເອເວຕ຺ຖ ຠຄວຕາ ລຫຸຕາທີນໍ ວິຍ ທຸວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ສມາຫິຕາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄຍ຺ຫມາໂນ ສມໂຖວ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ. ວິວິຘໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຍຄ຺ໂຄ, ວິກ຺ເຂໂປ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ອນວຏ຺ຐານຣໂສ ຠນ຺ຕຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອກຄ຺ຄຠາວໂຕ ພ຺ຍຄ຺ຄປຏິປກ຺ໂຂຕິ ອພ຺ຍຄ຺ໂຄ, ສມາຘິ, ໂສ ເອວ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ.

ໂຍ ອາຣມ຺ມເຓ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາກາຣໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣ, ໂຍ ຈ ປຸພ຺ເພ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣ, ທຸວິໂຘປິ ໂສ ອຸເປກ຺ຂາຍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ໂມຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣ ອຸເປກ຺ຂາຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມເຓນ ກຖິຕາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ເສວ ເຕສໍ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ເສສາຕິ ວີຣິຍາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ. ເຕສຎ຺ຫິ ອຸປນິສ຺ສໂຍວ ສາຕິສໂຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ.

ກາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.