໙. ວີໂຓປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໖. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາຕິ ກາມໍ ປາຬິຍໍ ປຣິສາທ຺ວຍເມວ ຄຫິຕໍ, ເສສປຣິສານໍ ປນ ຕທຎ຺ເຎສມ຺ປິ ເທວມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ສພ຺ພສາຘາຣໂຓວາຍໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄໂຫຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປມາປຸພ຺ພກໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຍຊນ຺ໂຕຕິ ທທນ຺ໂຕ. ວິນ຺ທິຕພ຺ໂພຕິ ລທ຺ຘພ຺ໂພ, ອຘິຄນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຉນ຺ໂທຕິ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ໂທ. ເຕນາຫ – ‘‘ທຸພ຺ພລຕຓ຺ຫາ ໂສ ຣຎ຺ເຊຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ. ປຸພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ສາ ຫິ ອນາເສວນຕ຺ຕາ ມນ຺ທາ. ໂສຕິ ຉນ຺ໂທ. ຣຎ຺ເຊຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ລທ຺ຘາເສວນຕ຺ຕາ. ໂທໂສ ນາມ ຈິຕ຺ຕທູສນຕ຺ຕາ. ຕານີຕິ ທຓ຺ຑາທານາທີນິ. ຕມ຺ມູລກາຕິ ໂລຠມູລກາ ຕາວ ມາຍາສາເຐຍ຺ຍມານາຕິມານທິຏ຺ຐິຈາປລາທໂຍ, ໂທສມູລກາ ອຸປນາຫມກ຺ຂປລາສອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠາທໂຍ, ໂມຫມູລກາ ອຫິຣິກ-ອໂນຕ຺ຕປ຺ປ-ຖິນມິທ຺ຘວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈ-ວິປຣີຕມນສິກາຣາທໂຍ, ສໍກິເລສຘມ຺ມາ ຄຫິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍມູລກຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສພ຺ເພປິ ສໍກິເລສຘມ຺ມາ ທ຺ວາທສາກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປຣິຍາປນ຺ນາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ເຕສມ຺ເປຕ຺ຖ ຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉນ຺ໂທ ຣາໂຄຕິ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຠາຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ສຠໂຍ. ເຠຣວຏ຺ເຐນ ສປ຺ປຏິຠໂຍ. ກຸສລປກ຺ຂສ຺ສ ວິກ຺ຂມ຺ຠນຏ຺ເຐນ ສກຓ຺ຏໂກ. ກຸສລອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມຫິ ທຸຣວຄາຫຏ຺ເຐນ ສຄຫໂນ. ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິຠວນິພ຺ພານານໍ ອປ຺ປທານຠາວໂຕ ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄ. ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິມຄ຺ຄຕ຺ຕາ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ. ອິຣິຍນາຕິ ວຕ຺ຕນາ ປຏິປຊ຺ຊນາ. ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິຕາຍ ກິເລໂສ ເອວ ກິເລສມຄ຺ໂຄ. ນ ສກ຺ກາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠວໍ ຄນ຺ຕຸໍ ກຸໂຕ ນິພ຺ພານຄມນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອສຸຠາວຊ຺ຊນາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອນິຈ຺ຈມນສິກາຣາທີນມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕໍ ນິວຕ຺ຕຕິ ສຣາຄຈິຕ຺ຕໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຏິປກ຺ຂມນສິກາເຣນ ວິໂນທິຕຕ຺ຕາ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓຕິ ອຎ຺ຎາຓຸເປກ຺ຂຏ຺ຐານິເຍ ອາຣມ຺ມເຓ. ອຸທ຺ເທສ…ເປ… ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ທິສາປນວເສນ ອຸທ຺ເທສໍ, ປຣິປຸຈ຺ຉາປນວເສນ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ, ຄຣູນໍ ສນ຺ຕິເກ ວສນວເສນ ຄຣຸວາສໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ. ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄມ຺ຠີຣຎາຓຈຣິຍ-ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓ-ປຎ຺ຎວນ຺ຕ-ປຸຄ຺ຄລເສວນວເສນ ຕທຘິມຸຕ຺ຕິສິທ຺ຘິຍາ ອຎ຺ຎາຓຈິຕ຺ຕໍ ນິວຕ຺ຕຕິ.

ຍຖາ ‘‘ປຸຊ຺ຊຠວຜລໍ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໘໐), ເອວໍ ກິຏ຺ຐສມ຺ຠວຕ຺ຕາ ‘‘ກິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິຏ຺ຐນ຺ຕິ ກິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນສສ຺ສ’’ນ຺ຕິ.

ຆຏາຕິ ສິງ຺ຄຍຸຄໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ສິງ຺ຄານໍ ອນ຺ຕເຣ’’ຕິ. ຆຏາຕິ ໂຄຓາທີນໍ ສິງ຺ຄນ຺ຕຣຏ຺ຐສ຺ສ ສມຎ຺ຎາຕິ ວທນ຺ຕິ. ນາສາຣຊ຺ຊຸເກຕິ ນາສາຣຊ຺ຊຸປາຕຏ຺ຐາເນ.

ທເມຕິ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໂຕ ນິວາເຣຕິ. ນນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຠາສິຕໍ ມຍາ. ຕທສ຺ສາຕິ ຕທາ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ອາຣມ຺ມເຓຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຣມ຺ມເຓ.

ສຸທຸຊິຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພິເສວນຠາວກຣເຓນ ຊິຕໍ. ສຸຕຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ທູຣກຣເຓນ ຊິຕໍ, ຕຖາຠູຕຎ຺ຈ ຕຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠູໂຕ ໂຄຈໂຣ. ກມ຺ມຏ຺ຐານາຣມ຺ມຓຎ຺ຫິ ພຫິທ຺ຘາຣູປາທິອາຣມ຺ມຓວິຘຸຣຕາຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມໂຖ ອນຸຣກ຺ຂຓໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສມຖານຸຣກ຺ຂຓໍ. ຍຖາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ ສມຖານຸຣກ຺ຂຓໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກຖິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ ສມຖສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ເອວໍ ສມໂຖປິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ວາທິຍມານາຍ ວີຓາຍ. ຈິຕ຺ຕໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຣຊ຺ຊເນນ. ອວິສ຺ສຊ຺ຊນີຍຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘຕີຕິ ພນ຺ຘນີໂຍ. ເວຏ຺ຐເກຕິ ຕນ຺ຕີນໍ ອາສຊ຺ຊນເວຏ຺ຐເກ. ໂກຓນ຺ຕິ ກວຓໂຕ ວີຓາຍ ສທ຺ທກຣຓໂຕ ໂກຓນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ທາຣຸທຓ຺ຑໍ ສິງ຺ຄາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ກຕໍ ຆຏິກໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕຸຣສ຺ສໍ ສາຣທຓ຺ຑກ’’ນ຺ຕິ.

ຍສ຺ມາ ໂສ ຣາຊາ ຣາຊມຫາມຕ຺ໂຕ ວາ ສທ຺ທໍ ຍຖາສຠາວໂຕ ນ ອຎ຺ຎາສິ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ສ ອຊານນາກາຣເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສທ຺ທໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອສຕີ ກິຣາຍນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາລິງ຺ຄເມວ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອສາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອສຕີຕິ ລາມກາຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອສາ ໂລກິຕ຺ຖິໂຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂລເກ ອິຕ຺ຖິໂຍ ນາມ ອສຕິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ເວລາ ຕາສໍ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ປກຕິຍາ ໂລເກ ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ມາຕຸໂລຕິອາທິກາ ເວລາ ມຣິຍາທາ ຕາສໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ສາຣຕ຺ຕາ ຈ ປຄພ຺ພາ ຈ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສມ຺ໂຠຄວເສນ ວິນິໂຍຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຖໍ? ສິຂີ ສພ຺ພຆໂສ ຍຖາ. ເຕເນວາຫ –

‘‘ສພ຺ພາ ນທີ ວງ຺ກຄຕີ, ສພ຺ເພ ກຏ຺ຐມຍາ ວນາ;

ສພ຺ພິຕ຺ຖິໂຍ ກເຣ ປາປໍ, ລຠມາເນ ນິວາຕເກ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໑.໓໐໘);

ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕນ຺ຕິພທ຺ຘໍ ຈຕຸຣສ຺ສອມ຺ພຓວາທິຕາທີນິ. ວີຓາ ວິຍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອເນກຘມ຺ມສມູຫຠາວໂຕ. ຣາຊາ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຘມ຺ມຄເວສກຕ຺ຕາ. ອສ຺ສາຕິ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ.

ນິຣຍາທິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ຄຕິ-ສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ. ຕໂຕ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຄຕິຄຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ, ຣູປຣູປ’’ນ຺ຕິ ຈ ຍຖາ, ຄຕິສຎ຺ຎິຕໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ – ‘‘ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ສໍສຣຕິ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ສຎ຺ຊາຍນປເທໂສ ເອວ ຄຕີຕິ ສຎ຺ຊາຕິຄຕິ.

ຕໍ ປນ ຄຕິໍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍເວຄວຕ຺ຖຸຠູຕສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂສ຺ສ ຄພ຺ຠາສຍສ຺ສ ວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍມສ຺ສ ກາໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ສລກ຺ຂຓໍ ຄຕິ ນິຏ຺ຐາ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ສລກ຺ຂຓຄຕິ. ອຠາໂວ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຠາໂວ. ສນ຺ຕານວິຈ຺ເຉໂທ ວິຠວຄຕິ ຕໍນິຏ຺ຐານຠາວາ. ເຠໂທຕິ ຂຓນິໂຣໂຘ, ອິຘາປິ ຕໍນິຏ຺ຐານຕາເຍວ ປຣິຍາໂຍ. ຍາວ ຠວຄ຺ຄາຕິ ຍາວ ສພ຺ພຠວຄ຺ຄາ. ສລກ຺ຂຓວິຠວຄຕິເຠທຄຕິໂຍ ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາວ ປກາສິຕາຕິ ນ ຄຫິຕາ. ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ນ ໂຫຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ.

ສີລໍ ກຖິຕໍ ຣູປາທີສຸ ຉນ຺ທາທິນິວາຣຓສ຺ສ ກຖິຕຕ຺ຕາ. ມຊ຺ເຌ ສມາຘິຠາວນາ ກຖິຕາ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ…ເປ… ສມາຘິຍຕີ’’ຕິ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ. ປຣິໂຍສາເນ ຈ ນິພ຺ພານໍ ກຖິຕໍ ‘‘ຍມ຺ປິສ຺ສ…ເປ… ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ.

ວີໂຓປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.