໑. ສຬາຍຕນສໍຍຸຕ຺ຕໍ
໑. ອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ
໑. ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑. ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ, ຎາຓໍ, ຍຖາສຠາວໂຕ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຊານເນນ ສມວິສມໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວິຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ມໍສຈກ຺ຂຸ. ຕມ຺ປິ ຫິ ຣູປທສ຺ສເນ ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ. ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ຈກ຺ຂູຕິ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ, ອສາຘາຣຓໂຕ ຫິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນສຸ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ອນຸໂລມິກຎາຓຍຖາຠູຕຎາຓານຎ຺ເຈວ ກາມຣາຄານຸສຍາທີນຎ຺ຈ ຍາຖາວໂຕ ວິຠາວິຕຎາຓໍ ອາສຍານຸສຍຎາຓໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓຎ຺ຈ. ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສຸ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ເມ ຈກ຺ຂູຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ, ຕຖາ ເຕສໍ ຜລານິ ຕໍຕໍປຏິປກ຺ເຂສຸ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປຫານວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸກິຈ຺ຈສາຘນໂຕ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ທິພ຺ພວິຫາຣສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ລທ຺ຘພ຺ພໂຕ ເທວານໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິຍາຕິ ຕໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ອຠິຎ຺ຎາວິເສໂສ. ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຣູປທສ຺ສນໂຕ ‘‘ອາໂລກຜຣເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໕) ນເຍນ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຈຕຸສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ‘‘ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທິທໍ ‘‘ວິປສ຺ສນາຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານີ’’ຕິ ອປເຣ.
ປຈ຺ຈຍຠູເຕຫິ ເອເຕຫິ ອຠິສມ຺ຠຣີຍນ຺ຕີຕິ ສມ຺ຠາຣາ, ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຠູຕາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປາ. ສຫ ສມ຺ຠາເຣຫີຕິ ສສມ຺ຠາຣໍ. ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ປສີທຕີຕິ ປສາໂທ. ອກ຺ຂິກູປເກ ອກ຺ຂິປຏເລຫີຕິ ອຸໂຠຫິ ອກ຺ຂິທເລຫິ. ສມ຺ຠໂວຕິ ອາໂປຘາຕຸເມວ ສມ຺ຠວຠູຕມາຫ. ອິຘ ‘‘ເຕຣສ ສມ຺ຠາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໕໙໖) ປນ ສຓ຺ຐາເນນ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ຈຸທ຺ທສ ສມ຺ຠາຣາ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ວຓ຺ຓາຍຕນເມວ ປຣິມຓ຺ຑລາທິສຓ຺ຐານຠູຕໍ. ວິສຸໍ ວຈນໍ ປນ ເນສໍ ຕຖາຠູຕານໍ ອຕຖາຠູຕານຎ຺ຈ ອາໂປຘາຕຸວຓ຺ຓາຍຕນານໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ມໍສປິຓ຺ເຑ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ສມ຺ຠວສ຺ສ ຈຕຸຘາຕຸນິສ຺ສິເຕຫິ ສຫ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘາຕຸຕ຺ຕຍນິສ຺ສິຕຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ທິຏ຺ຐິມຓ຺ຑເລຕິ ອຠິມຸຂໍ ຐິຕານໍ ປຏິພິມ຺ພປຎ຺ຎາຍນຏ຺ຐານຠູເຕ ຈກ຺ຂຸສຎ຺ຎິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູເຕ ມຓ຺ຑເລ. ສນ຺ນິວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອເຕນ ຈກ຺ຂຸປສາທສ຺ສ ອເນກກລາປຄຕຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ສຕ຺ຕ ອກ຺ຂິປຏລານິ ອຠິພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕິ. ຍສ຺ມາ ໂສ ສຕ຺ຕ ອກ຺ຂິປຏລານິ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຐິເຕຫິ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສຍຠູເຕຫິ ກຕູປກາຣໍ ຕໍນິສ຺ສິເຕເຫວ ອາຍຸວຓ຺ຓາທີຫິ ອນຸປາລິຕປຣິວາຣິຕໍ ຕິສນ຺ຕຕິຣູປສມຸຏ຺ຐາປເກຫິ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາເຣຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຍມານໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຣູປທສ຺ສນສມຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວເສນ ຣູປາຍຕນທສ຺ສນສມຕ຺ຖໍ. ວິຕ຺ຖາຣກຖາຕິ ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ໂສຕາທີນຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເຈວ ລກ຺ຂຓາທິວເສນ ຈ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ.
ສມ຺ມສນຈາຣຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ວິປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ‘‘ວິປສ຺ສນຸປຄຕກິຣິຍມຍຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ. ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ປາປນວເສນ ເທສນາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ.
ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒-໓. ອຊ຺ຌຕ຺ຕທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໒-໓. ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓານີຕິ ທຸກ຺ຂານຕ຺ຕລກ຺ຂຓານິ. ເອກໍ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ. ເສສານີຕິ ວຸຕ຺ຕາວເສສານິ ລກ຺ຂຓານິ. ເຕຫີຕິ ເຍຫິ ທຸຕິຍຕຕິຍານິ ສຸຕ຺ຕານິ ເທສິຕານິ, ເຕຫິ. ສລ຺ລກ຺ຂິຕານີຕິ ສມ຺ມເທວ ອຸປຘາຣິຕານິ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເອກສ຺ເສວ ວາ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ກຖເນນ.
ອຊ຺ຌຕ຺ຕທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໔-໖. ພາຫິຣານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໔-໖. ວຸຕ຺ຕສທິໂສວາຕິ ‘‘ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓານີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ. ນໂຍຕິ ອຕິເທສນໂຍ.
ພາຫິຣານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗-໑໒. ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈາຕີຕານາຄຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໗-໑໒. ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອຕີຕານາຄຕານໍ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ຄາຫສ຺ສ ທຬ຺ຫຕາຍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ພລວຕາ ຕຓ຺ຫາທິຄາເຫນ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ປຏິປາເທຕຸໍ ກິລມນ຺ຕານໍ ວິເນຍ຺ຍານໍ ວເສນ.
ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈາຕີຕານາຄຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ອນິຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ຍມກວຄ຺ໂຄ
໑-໔. ປຐມປຸພ຺ເພສມ຺ໂພຘສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໓-໑໖. ທ຺ວີສຸປິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອາຍຕນານໍ ວເສນ ເທສນາ ເອກຣສາວາຕິ ‘‘ປຐມທຸຕິເຍສູ’’ຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ປທຸທ຺ຘາໂຣ ກໂຕ. ອາຫິໂຕ ອຫໍມາໂນ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕຠາໂວ. ອຕ຺ຕານມຘິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຠວານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ, ເຕສໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ວິສຍຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕ ຠວນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການ’’ນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຠາໂວ ອຘິກສິເນຫວຕ຺ຖຸຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕພລວຕາຍາ’’ຕິ. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ຕມຕ຺ຖໍ ປຏິໂຍຄິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຸທາຫຣຓວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ພາຫິຣານີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໂຕ ພຫິ ຠວານິ.
ປຐມປຸພ຺ເພສມ຺ໂພຘສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໕-໖. ປຐມໂນເຈອສ຺ສາທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໗-໑໘. ນິກ຺ຂນ຺ຕາຕິ ໂລກໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ວິສໍຍຸຕ຺ຕາ ສໍໂຍຄເຫຕູນໍ ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ໂນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ. ໂນ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກຊາຕາ. ວິມຣິຍາທີ…ເປ… ເຈຕສາຕິ ວິຄຕກິເລສວຏ຺ຏມຣິຍາທຕາຍ ນິມ຺ມຣິຍາທີກເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ. ຈຕຸສຈ຺ຈເມວ ກຖິຕໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອສ຺ສາທາທິໂນ ກຖິຕຕ຺ຕາ.
ປຐມໂນເຈອສ຺ສາທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗-໑໐. ປຐມາຠິນນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໙-໒໒. ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ ອຠິນນ຺ທນານໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘານຎ຺ຈ ວເສນ ເທສນາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອນຸປຸພ຺ພກຖາຕິ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປທຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ. ເນສນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕານໍ.
ປຐມາຠິນນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ຍມກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໓. ສພ຺ພວຄ຺ໂຄ
໑. ສພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໓. ສພ຺ພ-ສທ຺ໂທ ປກຣຓວເສນ ກຕ຺ຖຈິ ສປ຺ປເທເສປິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອນວເສສວິສເຍນ ສພ຺ພ-ສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ, ສພ຺ພເມວ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍຕນຠາວໍ ສພ຺ພໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ, ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ຕສ຺ສ ອວິສຍາຠາວໂຕ ນ ອທ຺ທິຏ຺ຐມິຘຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ. ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອິຘ ວາ ສເທວເກ ໂລເກ, ທສ຺ສນຠູເຕນ ຎາເຓນ ອທິຏ຺ຐໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ເອວໍ ອນຸມານວິສຍໍ ນຸ ໂຂ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອໂຖ ອວິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂມ຺ປິ ອວິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິຎ຺ຎາຕໍ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕີຕເມວ ເຎຍ຺ຍໍ ຄຫິຕໍ, ອນາຄຕໍ ນຸ ໂຂ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຊານິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊານິຕຸໍ ຎາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ນາມ ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາສີ’’ຕິອາທິ.
ສກລສ຺ສ ສກ຺ກາຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ. ສພ຺ພຘມ຺ເມສູຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານໍ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍສ຺ມາ ຉສຸປິ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຄຫິເຕສຸ ປເທສສພ຺ພໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປເທສສພ຺ພໍ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ ຕສ຺ສ ເຕຠູມກຘມ຺ເມສຸ ເອກເທສສ຺ສ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ. ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ. ອາຍຕນສພ຺ພໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ຍສ຺ມາ ອາຍຕນສພ຺ເພນ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາວ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາ, ນ ລກ຺ຂຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ, ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ພຸທ຺ຘຎາຓວິສໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ກສ຺ມາ…ເປ… ນຕ຺ຖິຕາຍາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ຎາຕາຣມ຺ມເຓເນວ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ‘‘ອາຍຕນສພ຺ເພປິ ອິຘ ວິປສ຺ສນຸປຄຘມ຺ມາວ ຄເຫຕພ຺ພາ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນິທ຺ເທສວເສນປິ ສມ຺ມສນຈາຣສ຺ເສວ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.
ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິທໍ ສພ຺ພໍ ນາມ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພໍ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ. ວາຈາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕກເມວາຕິ ວຎ຺ຌາປຸຕ຺ຕຄຄນກຸສຸມາທິວາຈາ ວິຍ ເອຕສ຺ສ ວາຈາຍ ເກວລໍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຖຸກເມວ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ອຕ຺ໂຖ, ວຈນມຕ຺ຕກເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອນາມສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູຕິ ວິຆາຕາປຊ຺ຊນໍ ເກນ ເຫຕຸນາ. ຍຖາ ຕໍ ອວິສຍສ຺ມິນ຺ຕິ ຍຖາ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ອວິສເຍ ວາຍມນ຺ໂຕ, ເອວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາຣຓເມວ ອຸປນຍນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຣໂຓປນຍນຎ຺ຈ ກາຣຓເມວາຕິ ‘‘ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອວໍ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ອວິສເຍ’’ຕິອາທິ.
ສພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໔. ສພ຺ພສ຺ສາຕິ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ. ປຫານາຍາຕິ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຉນ຺ທຣາຄປຫານວເສນ ປຊຫນາຍ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸສນ຺ນິສ຺ສິຕຜສ຺ສໍ. ມູລປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ມູລຠູຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ, ສຫຊາຕເວທນາຍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍຠາເວ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອປເທເສນ ‘‘ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສໍ ມູລປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມໂນຕິ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ. ສຫາວຊ຺ຊນກຊວນນ຺ຕິ ສຫມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນກໍ ຊວນໍ. ຕໍປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຜສ຺ສເວທນານໍ ມູລປຈ຺ຈຍຠູຕາ ສພ຺ເພສ຺ເວວ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ຕທນຸຣູປໂຕ ‘‘ຠວງ຺ຄສຫຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫາວຊ຺ຊນເວທນາຍ ຊວນເວທນາ ‘‘ເວທຍິຕ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຠວງ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປນ ເວທນາຍ ຄຫເຓ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຠວງ຺ຄໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍເຍວ ອາວຊ຺ຊນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາຕິ ຍາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຫານາຍາ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕເທສນາ ສຕ຺ຖຸ ອນສິຏ຺ຐິ ອາຓາ. ອຍໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ນາມ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປກາຣໂຕ ຎາປນໂຕ. ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພຄ຺ຄຫເຓນ ສພ຺ເພ ສຠາວຘມ຺ມາ ຄຫິຕາ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປນ ກຕມາຕິ ວິຈາຣຓາຍ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍາ ປເນຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.
ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໓. ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໕. ອຠິຎ຺ຎາຕິ ອຠິຎ຺ຎາຍ. ຍ-ກາຣໂລປວເສນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ‘‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒໘, ໔໐໕; ມ. ນິ. ໑.໑໕໔) ວິຍ, ຕຖາ ‘‘ປຣິຎ຺ຎາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ອາຍຕນສພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ອຠິຊານິຕ຺ວາຕິ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຊານິຕ຺ວາ. ປຣິຊານິຕ຺ວາຕິ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ປຊຫນຕ຺ຖາຍາຕິ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ອນວເສສໂຕ ປຊຫນາຍ.
ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໔. ປຐມອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໖. ‘‘ອຠິຊານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເອຕ຺ຖ ຠຄວາ ປຐມໍ ກຓ຺ຫປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຸກ຺ກປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕິ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ. ເຕເນຕ຺ຖ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.
ປຐມອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໕. ທຸຕິຍອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໗. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຘມ຺ໂມ ນາມ ຣູປາຍຕນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຣູປເມວາ’’ຕິ. ອິຘ ອນາປາຖຄຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐາ ອາປາຖຄຕມ຺ປິ ອນາປາຖຄຕມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ‘‘ເຍ ຈ ຣູປາ’’ຕິ ອນວເສສໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘາ ສຫ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ເຕຫິ ເອກຸປ຺ປາທໍ ເອກວຕ຺ຖຸກໍ ເອກນິໂຣຘໍ ເອກາຣມ຺ມຓເມວ. ເສສປເທສູຕິ ເສເສສຸ ‘‘ຍຎ຺ຈ ໂສຕໍ ເຍ ຈ ສທ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ອາຄເຕສຸ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ປຎ຺ຈສຸ, ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ຉສຸປິ ປເທສຸ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຣູປເມວ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອໂສ ເອວ ຕຕ຺ຖປິ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນານໂຍ.
ທຸຕິຍອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໖. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໘. ຄຍານາມິກາຍ ນທິຍາ ອວິທູເຣ ປວຕ຺ໂຕ ຄາໂມ ຄຍາ ນາມ, ຕສ຺ສໍ ຄຍາຍໍ ວິຫຣຕີຕິ ສມີປຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຄຍາຄາມສ຺ສ ຫິ ອາສນ຺ເນ ຄຍາສີສນາມເກ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ຠຄວາ ຕທາ ວິຫາສິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.
ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ ເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ, ຍຖາ ຈາຍໍ ເທສນາ ເຕສໍ ສປ຺ປາຍາ ຊາຕາ, ຕຕ຺ຣ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖທ຺ວເຍ ວິຠາເວຕພ຺ເພ ອຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸປຏິປາຏິກຖາ. ອິໂຕຕິ ອິມສ຺ມາ ກປ຺ປໂຕ. ກິຣາຕິ ອນຸສ຺ສວນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ປາຣມິຕາປຣິຠາວນາຍ ປຣິປາກຄເຕ. ຎາເຓຕິ ໂພຘິຎາເຓ. ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ເວມາຕິກຠາຕາ ຠຄວໂຕ. ເວຬຸຠິຕ຺ຕິກຸຏິກາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ, ອນ຺ໂຕ ປນ ປຏສາຓີຫິ.
ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ. ປຸຎ຺ຎເຈຕນໍ ອນ຺ໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປເວເສຕິ. ຠຄວາປິ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ເຎ ຕໂຍ ປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິປ຺ປກິຣິຕ຺ວາຕິ ປຣາຊເຍນ ອວິປ຺ປກິຣິຍ ອປລາຍິຕ຺ວາ. ປິທຫີຕິ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ຕຖາ ອກາສິ. ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ຄຓ຺ຫິໍສູຕິ ຣາຊກຸລສ຺ສ ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ວຣໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ.
ວິນິວຕ຺ຕິຕຸນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ. ອນ຺ຕຣາຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ເອວ ມຕາ. ອຏ຺ຐວີສຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຸສຠໍ ນາມ. ອຸສເຠ ອຏ຺ຐວີສຕິຫຕ຺ຖປ຺ປມາເຓ ຐາເນ. ທານຄ຺ເຄ ພ຺ຍາວໂຏຕິ ປສຸໂຕ.
ໂສຕິ ຠຄວາ. ຕຖາຣູປຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ, ຍຖາ ເທສນາຍ ຄຫິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເມສໍ…ເປ… ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈິຣກາລປຣິຈິຕາທິຕ຺ຕອຄ຺ຄິການໍ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍເທສນາວ ສປ຺ປາຍາຕິ ນິຈ຺ຉຍມກາສິ. ປທິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປທີປິຕໍ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ເອກຊາລີຠູຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕ’’ນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕຠາເວນ ທຸກ຺ຂມຕາຍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ກຖິຕຕ຺ຕາ.
ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗. ອທ຺ຘຠູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໙. ອຘິສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ໂຖ ອທ຺ຘສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ອທ຺ຘຠູຕນ຺ຕິ ອຘິຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.
ອທ຺ຘຠູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໘. ສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໐. ມຎ຺ຎິຕໍ ນາມ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ຄເຫຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິຕໍ. ສພ຺ພສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎິຕນ຺ຕິ ສພ຺ພມຎ຺ຎິຕໍ, ຕສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ ເສຕຸຆາໂຕ, ຕທາວຫໍ ສພ຺ພມຎ຺ຎິຕສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ມຎ຺ຎິຕໍ ນາມ ຈກ຺ຂາທີສຸ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນາຎ຺ຎສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ທຸຕິຍນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອນຸຈ຺ຉວິກນ຺ຕິ ອນຸຣູປໍ ອວິໂລມໍ. ອິຘາຕິ ອິເຘວ ສາສເນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຕທຠາວໂຕ. ‘‘ຕຓ຺ຫາ-ມານທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎິຕານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຎິຕຕ຺ຕຍໍ ສປຣສນ຺ຕາເນສຸ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອຫນ຺ຕິ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອຫ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິສຍໍ ທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎິຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສາຫໍກາຣທີປນໂຕ. ‘‘ມມ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕຓ຺ຫາມຎ຺ຎິຕໍ ມານມຎ຺ຎິຕມ຺ປິ ວາ, ປຣິຄ຺ຄຫມຸເຂນປິ ເສຍ຺ຍາທິໂຕ ມານຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ອິມິນາ ນເຍນ ມຎ຺ຎິຕວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕາວ, ໂສ ຈ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ຕທຘີນວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ‘‘ປໂຣ’’ຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ສຕິ ລພ຺ຠນໂຕ, ອສຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ ຕຖາມຎ຺ຎິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຆາຕໂຕ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ອຫໍ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕຕິ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ ຕຕ຺ຖ ສຸຂຸມາກາເຣນ ອຸປລພ຺ຠນໂຕ. ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ເອວ ອຸປລພ຺ຠນໂຕ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປໂຣຕິ ປໂຣ ສຕ຺ໂຕ. ມມ ຈກ຺ຂູຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ ຍສ຺ສ ຕໍ ຈກ຺ຂຸ, ຕສ຺ສ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ມມຕ຺ຕຠູຕນ຺ຕິ ມມ ກາຣຓໍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ເອວເມຕສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈກ຺ຂຸຣູປ-ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ-ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສ-ສຸຂທຸກ຺ຂາທຸກ຺ຂມສຸຂວເສນ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ, ຕຖາ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສູຕິ ຉ ສຕ຺ຕກາ ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສ. ປຸນ ສກ຺ກາຍວເສນ ‘‘ສພ຺ພໍ ນ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ເຕຈຕ຺ຕາລີສ. ປຸນ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ ‘‘ໂລໂກ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຘິກສເຕສູ’’ຕິ ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ລິຂນ຺ຕິ, ສາ ຈ ປມາທເລຂາ.
ສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໙. ປຐມສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໑. ອຸປກາຣຠູຕາ ຕທາວຫຕ຺ຕາ. ຕໂຕຕິ ມຎ຺ຎິຕາກາຣໂຕ. ຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຎນາວຕ຺ຖຸໍ. ອຎ຺ເຎນາກາເຣນາຕິ ຍຖາ ມຎ຺ຎຕິ ອນິຈ຺ຈາທິອາກາຣໂຕ, ອຎ຺ເຎນ ອນິຈ຺ຈາທິນາ ອາກາເຣນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາຠາວໍ ວິປຣິຓາມນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທວຍຕາຍ ອຎ຺ຎຖາຠາວໍ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ຈ ທ຺ເວຘາ ວິປຣິຓາເມຕພ຺ພໍ. ຕໍ ອຸປຄມເນນ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ, ເອວໍຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາປິ ຊີຣຓຠິຊ຺ຊນສຠາເວສຸ. ຠເວສຸ ສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ອຸປຣິປິ ຠວໍເຍວ ອຠິນນ຺ທຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິອາທິນາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາຕິ ຂນ຺ຘາທິປຣິຍາເຍນ ເອກໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນປິ ມຎ຺ຎນາວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕິ. ອວສາເນ ‘‘ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປເທນ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.
ປຐມສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໑໐. ທຸຕິຍສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໒. ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ລກ຺ຂເຓ ອຍໍ ຕ຺ວາ-ສທ຺ໂທ, ເຫຕຸມ຺ຫິ ວາ. ອນາທິສຕ຺ຕສນ຺ຕານຄຕຄາຫຕ຺ຕຍລກ຺ຂິຕາ ຫິ ສຕ຺ຖຸ, ຕິປຣິວຏ຺ຏເທສນາ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ຍາວເທວ ຕປ຺ປຫານາຍ ປວຕ຺ຕິຕຠາວໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາ’’ຕິ.
ທຸຕິຍສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ສພ຺ພວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໔. ຊາຕິຘມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໓໓-໔໒. ນິພ຺ພຕ຺ຕນສຠາວນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສຠາວໍ. ອຸປ຺ປາທານນ຺ຕຣໍ ພຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຊີຣຓສຠາວໍ. ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາທໂຍ, ຕຕ຺ເຖວ ວິສຠາຄສມຸຏ຺ຐານລກ຺ຂເຓນ ພ຺ຍາຘິໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ພ຺ຍາຘິສຠາວໍ. ມຣຓສຠາວນ຺ຕິ ວິນາສສຠາວໍ. ໂສກສຠາວນ຺ຕິ ຎາຕິພ຺ຍສນາທິນາ ຑຍ຺ຫມານທຸກ຺ຂສຠາວໍ. ສໍກິເລສິກສຠາວນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິວເສນ ສໍກິລິສ຺ສນສຠາວໍ.
ຊາຕິຘມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໕. ສພ຺ພອນິຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໔໓-໕໒. ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ ວິສຍວເສນ ຕພ຺ພິສຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ. ອິຕຣາ ທ຺ເວ ຕີຣຓປຫານປຣິຎ຺ຎາປິ ອາຄຕາ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕາສໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມວິສຍຕ຺ຕາ ຎາຓສ຺ສ ຈ ຕີຣຓປຫານປຣິຎ຺ຎາສມ຺ຠວໂຕ. ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍປເທ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາວ ອາຄຕາ, ປຫາຕພ຺ພປເທ ປຫານປຣິຎ຺ຎາວ ອາຄຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕຣາປິ ທ຺ເວ ຄຫິຕາເຍວ ຕາຫິ ວິນາ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ອຠາວໂຕ. ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາຕພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ. ອວຸຕ຺ຕາປິ ຄຫິຕາເຍວ ປຣິຊານນສ຺ສ ຍາວເທວ ປຫານຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ເອກສຠາເວນ ວິນາຠາໂວ ອເນກຄ຺ຄຏ຺ໂຐ. ອຸປສຏ຺ຐໂຣເຄນ ວິຍ ອນ຺ໂຕ ເອວ ອຠິຫຕສພ຺ພຕາ ອຸປຫຕຏ຺ໂຐ.
ສພ຺ພອນິຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປຐໂມ ປຓ຺ຓາສໂກ.
໖. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໕໓-໖໒. ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ ຕປ຺ປຏິຈ຺ຉາທກສມ຺ໂມໂຫ. ອວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕິ, ວິນ຺ທິຍໍ ນ ວິນ຺ທຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊາຍ ປຏິປກ຺ໂຂວ ອວິຊ຺ຊາ. ວິຊ຺ຊາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອນວເສສໂຕ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີຍຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຊ຺ຊາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ອາຫ. ນ ເກວລໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາວເສເນວ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ, ອຖ ໂຂ ອິຕຣານຸປສ຺ສນາວເສນປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທຸກ຺ຂາ…ເປ… ປຫີຍຕິເຍວາ’’ຕິ ອາຫ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ອຸປຣິສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕໂຕ ອປເຣປິ ຕໍອຕ຺ຖລກ຺ຂຓວເສນ ກຖິຕສຸຕ຺ຕນ຺ເຕປິ. ຕານິປິ ຫິ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນກປຸຄ຺ຄລານມຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ.
ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗. ມິຄຊາລວຄ຺ໂຄ
໑. ປຐມມິຄຊາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໖໓. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ປສ຺ສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຠູຕາ’’ຕິ. ກມນີຍາຕິ ກາເມຕພ຺ພາ. ມນໍ ອປ຺ປາຍນ຺ຕີຕິ ມນາປາຕິ ອາຫ ‘‘ມນວຑ຺ຒນກາ’’ຕິ. ປິຍາຍິຕພ຺ພສຠາວາ ປິຍຣູປາ. ກາມູປສໍຫິຕາຕິ ກາມປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ. ອາລມ຺ພິຕພ຺ພຕາ ເອວ ເຈຕ຺ຖ ອຸປສໍຫິຕຕາຕິ ‘‘ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕາ ນນ຺ທີ ຕຓ຺ຫານນ຺ທີ, ນ ຕຸຏ຺ຐິນນ຺ທີເຍວ ‘‘ນນ຺ທິໍ ຈຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ຄາມນ຺ຕນ຺ຕິ ຄາມສມີປໍ. ‘‘ອນຸປຈາຣຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິນາ.
ເອຕ຺ຖາຕິ ຍຖານີຫເຕ ປາເຐ. ‘‘ອິມໍ ເອກໍ ປຣິຍາຍໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ‘‘ປນ຺ຕານີ’’ຕິປເທນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອປ຺ປ-ສທ຺ໂທ ອຠາວຕ຺ໂຖ.
ປຐມມິຄຊາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໖. ສມິທ຺ຘິໂລກປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໖໘. ອາຍາຈນສຸຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ມິຄຊາລວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ປຐມສຸຕ຺ເຕ ປນ ທຸຕິຍກວິຫາຣາທິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.
ສມິທ຺ຘິໂລກປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗. ອຸປເສນອາສີວິສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໖໙. ຄເຫຕ຺ວາຕິ ປາຣຸປນສ຺ສ ສິຖິລກຣເຓນ ວີມໍສໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ. ເລຓຈ຺ຉາຍາຍາຕິ ປຸຣິມທິສາຍ ເລຓຈ຺ຉາຍາຍໍ. ປຕິຕ຺ວາຕິ ເລຓຈ຺ຉທນໂຕ ຠສ຺ສິຕ຺ວາ. ຜຸຏ຺ຐວິໂສຕິ ຈຕູສຸ ອາສີວິເສສຸ ໂສ ຜຸຏ຺ຐວິໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ປຣິຍາທິຍມານເມວາຕິ ເຂເປນ຺ຕເມວ, ວິນາເສນ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສປຣິຈ຺ເຉທານຸຣູປໍ. ອຎ຺ຎຖາຠາວນ຺ຕິ ວຑ຺ຒຠາວາທິປກຕິຊຫນໍ. ສຠາວວິຄໂມຕິ ວິນາໂສ.
ອຸປເສນອາສີວິສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໘. ອຸປວາຓສນ຺ທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໗໐. ຣູປໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາວເສນ. ຣູປຣາຄນ຺ຕິ ນີລາທິເຠເທ ຣູປຘມ຺ເມ ຣາຄໍ. ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ ‘‘ອຍໍ ເມ ຣາໂຄ ອປ຺ປຫີໂນ’’ຕິ. ເອເຕນ ເສກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ອຸປວາຓ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ຘມ຺ໂມ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ຣູປຣາຄໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູເປສຸ ຣາໂຄ’’ຕິ ປຊານາຕິ. ອເສກ຺ຂານໍ ຫາຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ.
ອຸປວາຓສນ຺ທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໙. ປຐມຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໗໑. ຜສ຺ສາກຣານນ຺ຕິ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສານໍ ອາກຣານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານານໍ, ຈກ຺ຂາທີນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຏ຺ໂຐ ນາມ ອຫນ຺ຕິ ວທຕິ, ໂຍ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍາທິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ວຸສິຕວາ, ອິຕໂຣ ອວຸສິຕວາ ອຫຎ຺ຈ ຕາທິໂສຕິ. ອຍເມວາຕິ ອຍໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ‘‘ເນຕໍ ມມາ’’ຕິອາທິນາ ຕິຓ຺ຓໍ ຄາຫານໍ ອຠາໂວ ເອວ.
ປຐມຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໑໐. ທຸຕິຍຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໗໒. ອປຸນພ຺ຠໂວຕິ ປຸນພ຺ຠວາຠາໂວ.
໑໑. ຕຕິຍຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໗໓. ປນສ຺ສສນ຺ຕິ ເອກໍເສນ ນຏ຺ໂຐຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິນຏ຺ໂຐ’’ຕິ, ຘຸຣໂຕ ເອວ ນຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ຕຕິຍຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ມິຄຊາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໘. ຄິລານວຄ຺ໂຄ
໑-໕. ປຐມຄິລານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໗໔-໗໘. ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕຕິ ນາມໂຄຕ຺ຕໂຕ ເຈວ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ຈ ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕ ອວິສ຺ສຸໂຕ. ເຖຣມຊ຺ຌິມຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ນໂວ.
ປຐມຄິລານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗. ທຸຕິຍອວິຊ຺ຊາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໐. ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ອຠິນິວິສນໍ ອຠິນິເວໂສ, ໂສ ເອວ ຘມ຺ມສຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ອາມສນໂຕ ປຣາມາໂສ, ໂສ ເອວ ຄາໂຫ. ເຕນ ອຠິນິເວສປຣາມາສຄ຺ຄາເຫນ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາວຕ຺ຕາ. ສງ຺ຂາຣາ ເອວ ປວຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓຠາວໂຕ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕານິ. ໂຍ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວເສນ ປສ຺ສິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ຕາກາໂຣ, ໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອຎ຺ໂຎ ອນຕ຺ຕາກາໂຣ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສຕິ. ປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວໂສຕິ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຎາຕມິຈ຺ຉາຠິນິເວໂສ. ປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວໂສຕິ ວາ ປຣິຎ຺ຎາຕວິປສ຺ສນາຠິນິເວໂສ. ວິປສ຺ສນາຕິ ອຣູປສຕ຺ຕກວເສນ ວິປສ຺ສນາຍ ປຣິຊານິຕພ຺ພາ.
ທຸຕິຍອວິຊ຺ຊາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໘. ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໑. ເກວລນ຺ຕິ ອິຕຣລກ຺ຂເຓຫິ ອໂວມິສ຺ສໍ.
໑໐. ຜຄ຺ຄຸນປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໓. ຕຓ຺ຫາຍ ປຫີນາຍ ທິຏ຺ຐິມານາປິ ປຫີນາ ເອວາຕິ ‘‘ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ຈສ຺ສ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ ສຕ຺ຕໂວຫາໂຣ ຈກ຺ຂາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ເອວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິນິພ຺ພຸຕານຎ຺ຈ ໂວຫາໂຣ ຈກ຺ຂາທີສຸ ສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕພຸທ຺ເຘຫິ ປຣິຫຣິຕານິ ຈກ຺ຂຸໂສຕາທີນິ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ. ຈກ຺ຂຸໂສຕາທິວຏ຺ຏໍ ວຏ຺ເຏ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ.
ຜຄ຺ຄຸນປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ຄິລານວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໙. ຉນ຺ນວຄ຺ໂຄ
໑. ປໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໔. ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ, ຕຎ຺ຈ ປຣິຍາເຍນ, ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂເຓ ກຖິເຕ ອິຕຣລກ຺ຂຓານິ ກຖິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣຠາວໂຕ.
໒. ສຸຎ຺ຎຕໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໕. ອຕ຺ຕໂນ ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນາ’’ຕິ.
໓. ສໍຂິຕ຺ຕຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໖. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຂນ຺ຘິຍວຄ຺ເຄ ຂນ຺ຘວເສນ ອາຄຕໍ, ອິຘ ອາຍຕນວເສນາຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ.
໔. ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘໗. ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ປຏິສລ຺ລີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ຜລສມາປຕ຺ຕິ. ຊີວິຕຫາຣກສຕ຺ຖໍ ຊີວິຕສ຺ສ ຫຣຓໂຕ, ສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ສສນໂຕ ຫິໍສນໂຕ. ປຣິຈຣິໂຕຕິ ປຍິຣຸປາສິໂຕ. ເຕນ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊິນ຺ຕິ ທີເປຕິ.
ອນຸປວຊ຺ຊນ຺ຕິ ປເຣຫິ ນ ອຸປວທິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິຠາວໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປວຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເນຕໍ ມມາ’’ຕິອາທີນິ ວທນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖສິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວເມວ ທີເປນ຺ໂຕ ວທຕິ ອກຕກິຈ຺ຈຠາວທີປເນນ. ກິຎ຺ຈາປິ ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖສິ, ‘‘ນ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ ປນ ວທນ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ນ ກເຖສິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິທມ຺ປິ ມນສິ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ກິເລສປສ຺ສທ຺ຘີຕິ ກິເລສປຣິຬາຫວູປສໂມ. ຠວຕ຺ຖາຍ ປຸນ ຠວຕ຺ຖາຍ. ອາລຍນິກນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐາເນຕິ ຠວນ຺ຕເຣ ອເປກ຺ຂາສຎ຺ຎິເຕ ອາລເຍ ນິກນ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ອສຕິ ອວິຊ຺ຊມານາຍ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຎ຺ຎຠວໂຕ ອິຘາຄມນໍ ອາຄຕິ ນາມ. ຈຸຕິວເສນ ຄມນນ຺ຕິ ຈວນວເສນ ອິໂຕ ຄຕິ. ອນຸຣູປຄມນໍ ຄຕິ ນາມ ຕທຸຠຍໍ ນ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາໂຕ ອປຣາປຣຠວນວເສນ ຈຸຕິ, ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ອຸປປາໂຕ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປນ ຈຸຕູປປາເຕ ອສຕິ ເນວິຘ ນ ອິຘ ໂລເກ. ນ ຫຸຣໍ ນ ປຣໂລເກ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ເອວ ນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂຫຕິ. ອຍເມວ ອນ຺ໂຕ ອຍໍ ອິຘໂລເກ ປຣໂລເກ ຈ ອຠາໂວເຍວ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ. ອຍເມວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ເອວ – ເອຕ຺ຖ ເອຕສ຺ມິໍ ປາເຐ ປຣມ຺ປຣາຄໂຕ ປມາຓຠູໂຕ ອຕ຺ໂຖ.
ເຍ ປນາຕິ ສມ຺ມວາທິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອນ຺ຕຣາຠວໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ຠເວນ ຠວນ຺ຕຣສມ຺ພນ຺ໂຘ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. ນິຣຕ຺ຖກໍ ອນ຺ຕຣາຠວສ຺ສ ນາມ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ. ຈຸຕິກ຺ຂນ຺ຘານນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂນ຺ຘານໍເຍວ ປາຕຸຠາໂວ. ເຕນາຫ ‘‘ອນ຺ຕຣາຠວສ຺ສ…ເປ… ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠາໂວຕິ ອຕ຺ຖິຕາ. ອຠິຘມ຺ເມ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣເຓ (ກຖາ. ໕໐໕-໕໐໗) ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕເຍວ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ອນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ອິທໍ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອນ຺ຕເຣນາ’’ຕິອາທິ. ວິກປ຺ປໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣໍ, ຕສ຺ສ ທີປນໍ ‘‘ອນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວຈນໍ. ນ ອນ຺ຕຣາຠວທີປນໍ ຕາທິສສ຺ສ ອນຸປລພ຺ຠນໂຕ ປໂຍຊນາຠາວໂຕ ຈ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕຕ຺ຖສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ສຫຠາວີນຎ຺ຈ ຂນ຺ຘານໍ ສມ຺ຠໂວຕິ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສເຍນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວາຕິ ນາສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເທສທູຣຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ເນວ ອິຘ ນ ຫຸຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕທ຺ວຍໂຕ ອປຣໍ ວິກປ຺ເປນ ‘‘ນ ອຸຠຍ’’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ນ ໂຫຕິເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວາ ‘‘ວິນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມານຕ຺ໂຖ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ມາ ເນວິຘ, ນ ຫຸຣໍ, ອຸຠຍໍ ວິນາປິ ເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອາຫຣີຕິ ຉິນ຺ນວເສນ ຄຓ຺ຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ກຓ຺ຐນາຬໍ ຉິນ຺ທີ’’ຕິ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາຍໍ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕຠາວໂຕ. ‘‘ອນຸປວຊ຺ຊໍ ຉນ຺ເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ’’ນ຺ຕິ, ກເຖສີຕິ ອເສກ຺ຂກາເລ ພ຺ຍາກຣຓໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ.
ອິມິນາຕິ ‘‘ອຸປວຊ຺ຊກຸລານີ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ. ເຖໂຣຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພກາເລສຸ ສໍສຏ຺ຐວິຫາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ອາສງ຺ກນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໕-໖. ປຸຓ຺ຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໘໘-໘໙. ຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸຣູປທ຺ວຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ເຈວ ຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິ. ນນ຺ທິສມຸທຍາຕິ ນນ຺ທິຍາ ສມຸທຍຕຓ຺ຫາຍ ເສສກາຣເຓຫິ ນນ຺ທິຍາ ສມຸທິຕິ ສໂມຘານໍ ນນ຺ທິສມຸທໂຍ, ຕສ຺ມາ ນນ຺ທິສມຸທຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ສໂມຘາເນນາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສໂມຘາເນນ ສມຸທິຕິ ປວຕ຺ຕິເຍວາຕິ ສຫ ສມຸທເຍນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິໂຣຘູປາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ນິໂຣຘສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘີ’’ຕິ.
ຈຓ຺ຑາຕິ ໂກຘນາ. ທຸຏ຺ຐາຕິ ໂທສວນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິພ຺ພິສາຕິ ປາປາ. ກກ຺ຂຬາຕິ ທາຣຸຓາ. ຆຏິກມຸຄ຺ຄເຣນາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ຆຏິກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກເຕນ ຣສ຺ສທຓ຺ເຑນ. ສຕ຺ຕານໍ ສສນໂຕ ສຕ຺ຖໍ, ຕໂຕ ເອວ ຊີວິຕສ຺ສ ຫຣຓໂຕ ຫາຣກຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ‘‘ທໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ທມນໂຕ. ປຎ຺ຎາ ‘‘ທໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ກິເລສວິເສວິຕານໍ ທມນໂຕ ວູປສມນໂຕ. ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ‘‘ທໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ກາຍທ຺ວາຣາທີຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອສມສ຺ສ ທມນໂຕ. ຂນ຺ຕິ ‘‘ທໂມ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ທມນໂຕ ວູປສມນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປສໂມຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ.
ເອຕ຺ຖາຕິ ສຸນາປຣນ຺ຕຊນປເທ. ເອເຕ ທ຺ເວຕິ ອຍໍ ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ກນິຏ຺ໂຐຕິ ເອເຕ ທ຺ເວ ຠາຕໂຣ. ອາຫຈ຺ຈ ອຏ຺ຐາສິ ອຸຬາຣໍ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ສຕ຺ຕ ສີຫນາເທ ນທິຕ຺ວາຕິ ມມ຺ມຈ຺ເຉທການມ຺ປິ ອກ຺ໂກສປຣິຠາສານໍ ຂມເນ ສນ຺ໂຕສາຠາວທີປນໍ, ປາຓິປ຺ປຫາຣສ຺ສ, ເລຑ຺ຑຸປ຺ປຫາຣສ຺ສ, ທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣສ຺ສ, ສຕ຺ຖປ຺ປຫາຣສ຺ສ, ຊີວິຕໂວໂຣປນສ຺ສ, ຂມເນ ສນ຺ໂຕສາຠາວທີປນຎ຺ຈາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ ສີຫນາເທ ນທິຕ຺ວາ. ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວສິຕຕ຺ຕາ ປາຬິຍໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ອນຸທ຺ເທສິກໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຸນາປຣນ຺ຕສ຺ມິໍ ຊນປເທ ວິຫຣຕິ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ.
ຈຕູສຸ ຐາເນສູຕິ ອພ຺ພຸຫຕ຺ຖປພ຺ພເຕ, ສມຸທ຺ທຄິຣິວິຫາເຣ, ມາຕຸລຄິຣິມ຺ຫິ, ມກຸຬກາຣາມວິຫາເຣຕິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ. ຕນ຺ຕິ ຈງ຺ກມໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຈງ຺ກມິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ ມຫຕາ ສມຸທ຺ທປຣິສ຺ສເຍນ ຠາວນາມນສິກາຣສ຺ສ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນໂຕ. ອຸປ຺ປາຕິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາຕກຣໍ ມຫາສງ຺ໂຂຠໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ສມ຺ມຸເຂຕິ ອນິລປເທເສ. ປຏິເວເທສຸນ຺ຕິ ປເວເທສຸໍ.
ອາຣທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ມຓ຺ຑລມາຬສ຺ສ ກາຕຸໍ ປຖວີມິຕກາລໂຕ ປຠຸຕິ. ສຈ຺ຈພນ຺ເຘນ ປຎ຺ຈສຕານິ ປຣິປູເຣຕຸໍ ‘‘ເອກູນປຎ຺ຈສຕານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄນ຺ຘກຸຏິນ຺ຕິ ເຊຕວນມຫາວິຫາເຣ ມຫາຄນ຺ຘກຸຏິໍ.
ສຈ຺ຈພນ຺ຘນາໂມຕິ ສຈ຺ຈພນ຺ເຘ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສິຕາຍ ‘‘ສຈ຺ຈພນ຺ໂຘ’’ຕ຺ເວວ ລທ຺ຘນາໂມ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາປຣິວາຣໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ເຄເນວສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ’’ຕິ.
ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ນິປຕິຕາ ມຫາຊນາ ເກຈິ ໂສຕາປນ຺ນາ, ເກຈິ ສກທາຄາມິໂນ, ເກຈິ ອນາຄາມິໂນ, ເກຈິ ອຣຫນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ເກຈິ ເຕວິຊ຺ຊາ, ເກຈິ ຉຬຠິຎ຺ຎາ, ເກຈິ ປຏິສມ຺ຠິທປ຺ປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຫາຊນສ຺ສ ພນ຺ຘນໂມກ຺ໂຂ ຊາໂຕ’’ຕິ. ເຍ ປນ ຕຕ຺ຖ ສຣຓຄມນປຎ຺ຈສີລທສສີລສມາທາເນນ ລທ຺ຘານຸຄ຺ຄຫາ, ເຕສໍ ເທວຕານຎ຺ຈ ວເສນ ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘໂກລາຫລໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.
ອຣຸຓໍ ປນ ມຫາຄນ຺ຘກຸຏິຍໍເຍວ ອຸຏ຺ຐເປສິ ເທວຕານຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ກຸລານຸທຍາຍ ຈ. ອປາຍມຄ຺ເຄ ໂອຕາຣິໂຕ ‘‘ໂກຈິ ໂລກສ຺ສ ສຊິຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ປວຕ຺ຕິສໍຫາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕເນວາຍໍ ປຊາ ສນາຖາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຍຸຎ຺ຊຕິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ’’ຕິ ມິຈ຺ຉາຄາເຫຫິ. ປຣິຈຣິຕພ຺ພໍ ຍາຈິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ມຍາ ຈິຣໍ ວສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.
ຉຏ຺ຐນ຺ຕິ ພາຫິຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ.
ປຸຓ຺ຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗-໘. ປຐມເອຊາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໙໐-໙໑. ເອຊຕິ ຉຬາຣມ຺ມຓນິມິຕ຺ຕໍ ກມ຺ປຕີຕິ ເອຊາ. ເຕນາຫ ‘‘ຈລນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ. ອາພາຘນຏ຺ເຐນ ປີຬນຏ຺ເຐນ. ອນ຺ໂຕ ໂທສນຏ຺ເຐນາຕິ ອນ຺ໂຕຈິຕ຺ເຕ ເອວ ປທຸສ຺ສນຏ຺ເຐນ. ນິກນ຺ຕນຏ຺ເຐນາຕິ ຉິນ຺ທນຏ຺ເຐນ. ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ມຎ຺ຎິຕສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕເມວ. ວຸຕ຺ຕນຍເມວ ມຎ຺ຎິຕສມຸຄ຺ຆາຕສຸຕ຺ເຕ.
ປຐມເອຊາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໙-໑໐. ປຐມທ຺ວຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໙໒-໙໓. ທ຺ວຍນ຺ຕິ ທຸກໍ. ປາຬິຍໍ ອາເມຑິຕໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ’’ຕິ. ເອວເມຕນ຺ຕິ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ເອຕໍ ຈກ຺ຂຸຣູປຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວຍໍ. ຈລຕີຕິ ອນວຏ຺ຐາເນນ ປຈລຕິ. ພ຺ຍຖຕີຕິ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ຈ ປເວຘຕິ. ເຫຕຸ ເຈວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຫຄຕີຕິ ສຫປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຕາຍ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ສງ຺ຄຕີ’’ຕິ ຜສ຺ໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ເສສປທທ຺ວເຍປິ. ຍສ຺ມາ ຈ ສໍຄຈ຺ຉມານຘມ຺ມວິມຸຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ສນ຺ນິປາຕສມວາຍາ, ເຕສໍ ວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິມິນາ’’ຕິອາທິ.
ວຕ຺ຖູຕິ ຈກ຺ຂຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທິຠາເວນ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທິຠາເວນ. ສຫຊາຕາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ເວທນາທໂຍ, ເຕ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາເວນ. ອຍໍ ເຫຕູຕິ ອຍໍ ຕິວິໂຘ ເຫຕູ. ຜສ຺ເສນາຕິອາທີສຸ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ຣູປາຣມ຺ມເຓ ຜສ຺ເສ ອຕ຺ຕໂນ ຜຸສນກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ເຕ ເອວໍ ເວທນາ ອນຸຠວນກິຈ຺ຈໍ, ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານນກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ຐເມວາ’’ຕິອາທິວຸຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ອິທານິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ເຈວ ຂນ຺ຘາ ຠຄວຕາ ສມຕິໍສາຍ ອາກາເຣຫິ ວຸຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາຕິ ອາຫ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຣຸກ຺ຂສາຂາສຸ ຣຸກ຺ຂໂວຫາໂຣ ວິຍ ເອເກກຘມ຺ເມປິ ຂນ຺ຘໂວຫາໂຣ ໂຫຕິເຍວ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ (ຍມ. ຂນ຺ຘຍມກ ໒).
ປຐມທ຺ວຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ຉນ຺ນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.