໖. ອວສ຺ສຸຕປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ສນ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາປນາຄາຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຍ຺ໂຍຄກາລາທີສູ’’ຕິອາທິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມງ຺ຄລມຫາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສນ຺ຖຣນ຺ຕີຕິ ວິສ຺ສມນ຺ຕິ, ປຣິສ຺ສມໍ ວິໂນເທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫາຕິ ສນ຺ນິປາຕວເສນ ເອກຊ຺ຌໍ. ສຫ ອຕ຺ຖານຸສາສນໍ ອຄາຣນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ຕ຺ຖ-ກາຣສ຺ສ ນ຺ຖ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສນ຺ຖາຄາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ປຐມໍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມນ຺ຕນວເສນ ສນ຺ຖຣນ຺ຕິ ວິຈາເຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອາຄຕເມວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ ອາຄມນສີເສນ ອຣິຍຜລຘມ຺ມານມ຺ປິ ອາຄມນໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕານໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິວຬຎ຺ຊນໍ ໂຫຕີຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຘມ຺ມານມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ອາຄມນໍ ໂຫຕິເຍວ.

ອລ຺ລໂຄມເຍນາຕິ ອຈ຺ເຉນ ອລ຺ລໂຄມຍຣເສນ. ໂອປຸຎ຺ຊາເປຕ຺ວາຕິ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ. ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘຫີຕິ ກຸງ຺ກຸມຕຸຣຸກ຺ຂຍວນປຸປ຺ຜຕມາລປຕ຺ຕຄນ຺ເຘຫິ. ນານາວຓ຺ເຓຕິ ນີລາທິວເສນ ນານາວຓ຺ເຓ, ຠິຕ຺ຕິວິເສສວເສນ ນານາສຓ຺ຐານຣູເປ. ‘‘ມຫາປິຏ຺ຐິກໂກຊເວຕິ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐິອາທີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພຕາຍ ‘ມຫາປິຏ຺ຐິກາ’ຕິ ລທ຺ຘສມຎ຺ເຎ ໂກຊເວ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຸຕ຺ຕເກ ປນ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິກປຸປ຺ຜາ ມຫາປິຏ຺ຐິກໂກຊວາ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣອສ຺ສຕ຺ຖຣາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສປິຏ຺ຐີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣູປວິຈິຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຖຣກາ. ສີຫຕ຺ຖຣກາທໂຍ ປນ ສີຫຣູປາທິວິຈິຕ຺ຕາ ເອວ ອຕ຺ຖຣກາ. ຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣກໍ ນານາວິຘຣູເປຫິ ເຈວ ນານາວິຘມາລາກມ຺ມາທີຫິ ຈ ວິຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖຣກໍ.

ອຸປຘານນ຺ຕິ ອປສ຺ສຍນໍ. ອຸປທຫິຕ຺ວາຕິ ອປສ຺ສຍໂຍຄ຺ຄຠາເວນ ຐເປຕ຺ວາ. ຄນ຺ເຘຫິ ກຕມາລາ ຄນ຺ຘທາມໍ. ຕມາລປຕ຺ຕາທີຫິ ກຕມາລາ ປຕ຺ຕທາມໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຫິງ຺ຄຸລຕກ຺ໂກລຊາຕິຜລຊາຕິປຸປ຺ຜາທີຫິ ກຕທາມໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປລ຺ລງ຺ກາກາເຣນ ກຕປີຐໍ ປລ຺ລງ຺ກປີຐໍ. ຕີສຸ ປສ຺ເສສຸ ເອກປສ຺ເສ ເອວ ວາ ສອຸປສ຺ສຍໍ ອປສ຺ສຍປີຐໍ. ອນປສ຺ສຍໍ ມຸຓ຺ຑປີຐໍ. ໂຍຊນາວຏ຺ເຏຕິ ໂຍຊນປຣິກ຺ເຂໂປກາເສ.

ສໍວິຘາຍາຕິ ອນ຺ຕຣວາສກສ຺ສ ໂກຓປເທສໍ ອິຕຣປເທສຎ຺ຈ ສມໍ ກຕ຺ວາ ວິຘາຍ. ເຕນາຫ – ‘‘ກຕ຺ຕຣິຍາ ປທຸມໍ ກນ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິຍາ’’ຕິ, ‘‘ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ. ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘານໍ ຣູປສມ຺ປທາ ວິຍ ອາກປ຺ປສມ຺ປທາປິ ປຣມຸກ຺ກໍສຕໍ ຄຕາ, ຕສ຺ມາ ຕທາ ຠຄວາ ເອວໍ ໂສເຠຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸວຓ຺ຓປາມງ຺ເຄນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອສເມນ ພຸທ຺ຘເວເສນາ’’ຕິອາທິນາ ຕທາ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘານຸຠາວສ຺ສ ນິຄຸຫເນ ກາຣຓາຠາວໂຕ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕເທວມນຸສ຺ສນາຄຍກ຺ຂຄນ຺ຘພ຺ພາທີນໍ ປສາທຊນນຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວປກຕິຍາວ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປາວິສີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ພຸທ຺ຘານໍ ກາຍປຠາ ນາມ ປກຕິຍາ ອສີຕິຫຕ຺ຖມຕ຺ຕປເທສໍ ວິສຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ. ນີລປີຕໂລຫິໂຕທາຕມຎ຺ຊິຏ຺ຐປຠສ຺ສຣານໍ ວເສນ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ.

ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລຕິ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສາຂຄ຺ຄາ ສມນ຺ຕໂຕ ຜຸລ຺ໂລ ວິກສິໂຕ. ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕານນ຺ຕິອາທິ ປຣິກປ຺ປູປມາ, ຍຖາ ຕໍ…ເປ… ອລງ຺ກຕໍ ອຎ຺ຎໍ ວິໂຣຈຕິ, ເອວໍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ, ສມຕິໍສາຍ ປາຣມິຕາຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຄງ຺ຄານນ຺ຕິ ສຕມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ມຫາຄງ຺ຄາຍ ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕານໍ ຄງ຺ຄານໍ ປຎ຺ຈວີສຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປປຎ຺ຈສູທນິຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒) ‘‘ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ນທີນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄງ຺ຄາທີນໍ ຈນ຺ທຠາຄາປຣິໂຍສານານໍ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ມຫານທີນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກປ຺ປວຈນຎ຺ເຫຕໍ. ສມ຺ຠິຊ຺ຊາຕິ ສມ຺ເຠທໍ ມິສ຺ສີຠາວໍ ປຕ຺ວາ ມຸຂທ຺ວາເຣຕິ ສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ.

ນາຄສຸປຓ຺ຓຄນ຺ຘພ຺ພຍກ຺ຂາທີນນ຺ຕິອາທິ ປຣິກປ຺ປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫສ຺ເສນາຕິ ປທສຫສ຺ເສນ, ຠາຓວາຣປ຺ປມາເຓນ ຄນ຺ເຖນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກມ຺ປຍນ຺ໂຕ ວສຸນ຺ຘຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓວິເສເສຫິ ປຖວີກມ຺ມໍ ອຸນ຺ນາເທນ຺ໂຕ, ເອວໍຠູໂຕປິ ອເຫຐຍນ຺ໂຕ ປາຓານິ. ສພ຺ພປທກ຺ຂິຓຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘານໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຐມໍ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ. ສມໍ ສມ຺ຜຸສເຕ ຠູມິໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາຍ. ຍທິປິ ຠູມິໍ ສມໍ ຜຸສຕິ, ຣຊສາ ນຸປລິປ຺ປຕິ ສຸຂຸມຕ຺ຕາ ຉວິຍາ. ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອຸນ຺ນມຕີຕິອາທິ ພຸທ຺ຘານໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາສງ຺ຂາຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓປຏິລາຠສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທຜລໍ. ນາຕິທູເຣ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ ອຕິທູເຣ ຐເປຕຸໍ ນ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ນຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຈ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຈ ຐາເນ ອນິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ. ຫາສຍນ຺ໂຕ ສເທວເກ ໂລເກ ໂຕເສນ຺ໂຕ. ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ຈຣຕີຕິ ຈຕຸຈາຣີ.

ພຸທ຺ຘານຸຠາວສ຺ສ ປກາສນວເສນ ຄຕຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓກາໂລ ນາມ ເອສ. ສຣີຣວຓ຺ເຓ ວາ ຄຸຓວຓ຺ເຓ ວາ ກຖິຍມາເນ ທຸກ຺ກຖິຕນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ອປ຺ປມາຓວຓ຺ຓາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ, ພຸທ຺ຘຄຸຓສໍວຓ຺ຓນາ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍຖາຣທ຺ຘສໍວຓ຺ຓນໍເຍວ ອນຸປວິສຕິ. ທຸກູລຈຸມ຺ພຏເກນາຕິ ຄນ຺ຖິຕ຺ວາ ຄຫິຕທຸກູລວຕ຺ເຖນ.

ນາຄວິກ຺ກນ຺ຕຈາຣໂຓຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສທິສປທນິກ຺ເຂໂປ. ສຕປຸຎ຺ຎລກ຺ຂໂຓຕິ ອເນກສຕປຸຎ຺ຎາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂໂຓ. ມຓິເວໂຣຈໂນ ຍຖາຕິ ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສມຓິປຣິວາຣິໂຕ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈມາໂນ ວິຊ຺ໂຊຕມາໂນ ມຓິ ວິຍ. ‘‘ເວໂຣຈໂນ ນາມ ເອໂກ ມຓີ’’ຕິ ເກຈິ. ມຫາສາໂລວາຕິ ມຫນ຺ໂຕ ສາລຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ, ສຸທ຺ຘຏ຺ຐິໂຕ ໂກວິຬາຣາທິ ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ວາ. ປທຸໂມ ໂກກນໂທ ຍຖາຕິ ໂກກນທສງ຺ຂາຕໍ ມຫາປທຸມໍ ວິຍ, ວິກສມານປທຸມໍ ວິຍ ວາ.

ອາກາສຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍາຕິອາທິ ຕສ຺ສາ ປກິຓ຺ຓກກຖາຍ ອຎ຺ເຎສໍ ສຸທຸກ຺ກຣຠາວທສ຺ສນຎ຺ເຈວ ສຸຓນ຺ຕານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂາວຫຠາວທສ຺ສນຎ຺ຈ. ປຖໂວຊໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວິຍາຕິ ນາຬິຍນ຺ຕໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ມຫາປຖວິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ປປ຺ປຏໂກຊໍ ອຸທ຺ຘໍ ມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວິຍ. ໂຍຊນິກນ຺ຕິ ໂຍຊນປມາຓໍ. ມຘຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ມຘຸປຏລໍ.

ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ວິປຸລໍ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎໍ. ສພ຺ພທານໍ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕີຕິ ສພ຺ພເມວ ປຈ຺ຈຍຊາຕໍ ອາວາສທາຍເກນ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອລທ຺ຘາ ອາຄຕສ຺ສປິ ຉາຍູທກສມ຺ປນ຺ນໍ ອາຣາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສເຍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ກາເຍ ພລໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ພຫິ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ກາເຍ ວຓ຺ຓຘາຕຸ ວາຕາຕເປຫິ ກິລມຕິ, ປຏິສ຺ສຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ວິສຠາຄສນ຺ຕຕິ ວູປສມ຺ມຕິ, ສຠາຄສນ຺ຕຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ວຓ຺ຓຘາຕຸ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ວິຍ ໂຫຕິ, ພຫິ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປາເທ ກຓ຺ຏກາ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຂາຓຸ ປຫຣຕິ, ສຣີສປາທິປຣິສ຺ສຍາ ເຈວ ໂຈຣຠຍຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຏິສ຺ສຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປນ ສພ຺ເພເປເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມປີຕິສຸຂໍ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຸປສມສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປາຠາວໂຕ. ພຫິ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ກາເຍ ເສທາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອກ຺ຂີນິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ເສນາສນໍ ປວິສນກ຺ຂເຓ ມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປນ ອກ຺ຂິປສາໂທ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ທ຺ວາຣວາຕປານມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອາວາເສ ວສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາວາສທານສ຺ມິຎ຺ຫິ ທິນ຺ເນ ສພ຺ພທານໍ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຠູມຏ຺ຐກ…ເປ… ນ ສກ຺ກາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ມຫາສຸທສ຺ສນວຕ຺ຖຸນາ (ທີ. ນິ. ໒.໒໔໑ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ໂພ. ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ອສມ຺ພາໂຘວ ໂຫຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອນ຺ຕິມຠວິການໍ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ທີເປຕພ຺ໂພ.

ສີຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠວເສນ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ອຸຕຸວິປຣິຓາມວເສນ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສີຕໍ. ອຸຓ຺ຫນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປໍ, ຕສ຺ສ ຈ ທວທາຫາທີສຸ ສມ຺ຠໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປຏິຫນ຺ຕີຕິ ປຏິຫນຕິ. ຍຖາ ຕທຸຠຍວເສນ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອາພາໂຘ ນ ຫນຕິ, ເອວໍ ກໂຣຕິ. ສີຕຸຓ຺ຫພ຺ຠາຫເຕ ຫິ ສຣີເຣ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ໂຍນິໂສ ປທຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ວາຬມິຄານີຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິວາຬມິເຄ. ຄຸຕ຺ຕເສນາສນຎ຺ຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສຣີສເປຕິ ເຍ ເກຈິ ສຣນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທີຆຊາຕິເກ ສປ຺ປາທິເກ ອຎ຺ເຎ ຈ ຕຖາຣູເປ. ມກເສຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕເມຕໍ, ຑໍສາທີນໍ ເອເຕເນວ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສິສິເຣຕິ ສີຕກາລວເສນ ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາທິວເສນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສິສິຣສມ຺ຜສ຺ເສ. ວຸຏ຺ຐິໂຍຕິ ຍທາ ຕທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວສ຺ສວຸຏ຺ຐິໂຍ ປຏິຫນຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ວາຕາຕໂປ ໂຆໂຣຕິ ຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉາທີນໍ ອຸພ຺ພຫນຠຎ຺ຊນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ໂຆໂຣ ສຣຊອຣຊາທິເຠໂທ ວາໂຕ ເຈວ ຄິມ຺ຫປຣິຬາຫສມເຍສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຆໂຣ ສູຣິຍາຕໂປ ຈ. ປຏິຫຎ຺ຎຕີຕິ ປຏິພາຫີຍຕິ. ເລຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ນານາຣມ຺ມຓໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລາຓາຣາມຕ຺ຖໍ. ສຸຂຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປຣິສ຺ສຍາຠາເວນ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖໍ. ຌາຍິຕຸນ຺ຕິ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສມາທຫນວເສນ ຌາຍິຕຸໍ. ວິປສ຺ສິຕຸນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕຸໍ.

ວິຫາເຣຕິ ປຏິສ຺ສເຍ. ກາຣເຍຕິ ກາຣາເປຍ຺ຍ. ຣມ຺ເມຕິ ມໂນຣເມ. ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕຕິ ກາເຣຕ຺ວາ ປນ ເອຕ຺ຖ ວິຫາເຣສຸ ພຫຸສ຺ສຸເຕ ສີລວນ຺ເຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມ ນິວາເສຍ຺ຍ. ເຕ ນິວາເສນ຺ໂຕ ປນ ເຕສໍ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ຍຖາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກິລມໂຖ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ ທເທຍ຺ຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ ອຊ຺ຌາສຍສມ຺ປນ຺ເນສຸ ກມ຺ມຜລານໍ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓານຎ຺ຈ ສທ຺ທຫເນນ ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ. ອິທານິ ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎູປກາຣຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕ ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຕຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປາສກສ຺ສ. ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປນູທນໍ ນິຍ຺ຍານິກໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕິ. ຍໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍາຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊເນນ ຊານິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ອນາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

ອາວາເສຕິ ອາວາສທາເນ. ອານິສໍໂສຕິ ອຸທ຺ຣໂຍ. ປູຊາສກ຺ກາຣວເສນ ປຐມຍາໂມ ເຂປິໂຕ, ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອປ຺ປາວເສໂສ ມຊ຺ຌິມຍາໂມ ຄໂຕຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິເຣກຕຣໍ ທິຍຑ຺ຒຍາມ’’ນ຺ຕິ. ສງ຺ຄຫໍ ນາໂຣຫຕິ ວິປຸລວິຕ຺ຖາຣຠາວໂຕ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນາປິ ໂຖກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານາ ທີຆມຊ຺ຌິມປມາຓາປິ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ສຸຜຸສິຕໍ ທນ຺ຕາວຣຓໍ, ຊິວ຺ຫາ ຕນຸກາ, ຠວງ຺ຄປຣິວາໂສ ປຣິຕ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ເວຄາຍິຕໍ, ນຕ຺ຖິ ວິຕ຺ຖາຍິຕໍ, ນຕ຺ຖິ ອພ຺ຍາວຏມໂນ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ຫໍ, ອປຣິກ຺ຂຍາ ປຏິສມ຺ຠິທາ.

ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິອາທີສຸ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອາວາສທານປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ. ຕໂຕ ປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອິຕິປິ ສີລໍ, ອິຕິປິ ສມາຘິ, ອິຕິປິ ປຎ຺ຎາຕິ ສີລາທິຄຸເຓ ເຕສໍ ສມ຺ມາ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປກາເສຕ຺ວາ. ສມາທເປຕ຺ວາຕິ ເອວໍ ສີລໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ, ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເອວໍ ສມາຘິປຎ຺ຎາ ຠາເວຕພ຺ພາຕິ ຍຖາ ເຕ ສີລາທິຄຸເຓ ສມ຺ມາ ອາທິຍນ຺ຕິ, ຕຖາ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ. ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາຕິ ຍຖາສມາທິນ຺ນໍ ສີລໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ຈ ຠາວິຍມານາ ຍຖາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິໂສຘິຕາ ອຸປຣູປຣິ ວິເສສາວຫາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ນິສາມນວເສນ ໂວທາເປຕ຺ວາ. ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາຕິ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ຐິຕສີລາທິຄຸເຓຫິ ສມ຺ປຕິ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓານິສໍເສຫິ ເຈວ ອຸປຣິລທ຺ຘພ຺ພຜລວິເສເສຫິ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ລທ຺ຘສ຺ສາສວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ໂຕເສຕ຺ວາ. ເອວເມເຕສໍ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສກ຺ຍຣາຊາໂນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສາສເນ ລທ຺ຘສ຺ສາທາ ລທ຺ຘປ຺ປຕິຏ຺ຐາ ຈ.

ອຸປສຄ຺ຄສທ຺ທານໍ ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອຠິ-ສທ຺ໂທ ອຕິ-ສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣ ກິຣາຕິອາທິ ເກຈິວາໂທຕິ ພທ຺ໂຘປິ ນ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອກາຣຓເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ກາຍຈິຕ຺ຕລຫຸຕາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ກາຍິກເຈຕສິກອຎ຺ຎຖາຠາວສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ, ລຫຸຕາທິອຸປ຺ປນ຺ເນ ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍປຏິລາເຠນ ລທ຺ຘພ຺ພຘມ຺ມຕ຺ຖເວທສມຘິຄມໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍຖາ, ຍຖາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຖາ ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໒໒, ໓໕໕; ອ. ນິ. ໕.໒໖).

ປິຏ຺ຐິວາໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ອຸປາທິນ຺ນສຣີຣສ຺ສ ຕຖາຣູປຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣານຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທຸກ຺ຂານຸພນ຺ຘຕ຺ຕາ. ອກາຣຓໍ ວາ ເອຕນ຺ຕິ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເມວ ອຘິປ຺ປາຍໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ປໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິຕຸໍ ປໂຫຕິ ຍຖາ ຕໍ ເວລຸວຄາມເກ. ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນຕິ ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຐານໍ ນິປ຺ຜນ຺ນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຎ຺ຈ ໂຂຕິ ວຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ເຕ ຐປນໍ. ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓມາໂນ ຘມ຺ມຄາຣເວນ.

ອວສ຺ສຸຕສ຺ສາຕິ ອວສ຺ສຸຕຠາວສ຺ສ ຣາຄາທິວເສນ. ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕິນ຺ຕຠາວກາຣຓໍ. ກິເລສາຘິມຸຈ຺ຈເນນາຕິ ກິເລສວເສນ ປຣິປ຺ຜນ຺ທິຕວເສນ. ນິພ຺ພາປນໍ ວິຍາຕິ ວູປສໂມ ວິຍ. ນິພ຺ພິເສວນານນ຺ຕິ ປຣິປ຺ຜນ຺ທນຣຫິຕານໍ.

ອວສ຺ສຸຕປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.