໒. ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໕. ອປສາເທຕີຕິ ຕຊ຺ເຊຕິ. ອຸສ຺ສາເທຕີຕິ ອຸກ຺ກໍເສຕິ. ອຍໍ ກິຣ ເຖໂຣ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ. ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ອນນຸຍຸຊ຺ຊເນນ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ.

ຍຕ຺ຣາຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ວຈນາລງ຺ກາເຣ. ນາມາຕິ ອສມ຺ຠາວເນ ອປສາທນປກ຺ເຂ, ອຸສ຺ສາທນປກ຺ເຂ ປນ ສມ຺ຠາວເນ. ກິໍ ຊາຕນ຺ຕິ ກິໍ ເຕນ ມຫລ຺ລກຠາເວນ ຊາຕນ຺ຕິ ມຫລ຺ລກຠາວໍ ຕິຓາຍປິ ອມຎ຺ຎມາໂນ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍທິ…ເປ… ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ’’ຕິ. ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ອຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ. ມາທິສານໍ ຠຄວໂຕ ໂອວາໂທ ອຸປກາຣາວໂຫຕິ ເອຕຣຫິ ໂອວາທຎ຺ຈ ປສໍສນ຺ໂຕ.

‘‘ອທິຏ຺ຐາ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ປຣິກປ຺ປວເສນ ວຸຕ຺ຕນິທສ຺ສນໍ ‘‘ຍຖາ ເອເຕສຸ ຉນ຺ທາທໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວມິຕເຣສຸປິ ປຣິຎ຺ຎາເຕສູ’’ຕິ ນຍປຏິປຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ, ເຕສມ຺ປິ ອິເມຫິ ສມາເນຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸປິນກູປມາ ກາມາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໔; ໒.໔໖; ປາຈິ. ໔໑໗; ຈູຬວ. ໖໕).

ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຣູປາຍຕນໍ ຍຕ຺ຕໂກ ຄຫຓາກາໂຣ, ຕຕ຺ຕກໍ. ກິຕ຺ຕກໍ ປມາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສໍເວທິຍໍ ປຣສ຺ສ ນ ທິສິຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປນາມຕ຺ຕໍ ຣູປໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຣູເປຕິ ຣູປາຍຕເນ. ຣູປມຕ຺ຕເມວາຕິ ນີລາທິເຠທໍ ຣູປາຍຕນມຕ຺ຕໍ, ນ ນີລາທິ. ວິເສສນິວຕ຺ຕນຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ມຕ຺ຕ-ສທ຺ໂທ. ຍທິ ເອວໍ, ເອວ-ກາໂຣ ກິມຕ຺ຖິໂຍ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຫິ ຣູປາຍຕເນ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນີລາທິວິເສສໍ ‘‘ອິທໍ ນີລໍ ນາມ, ອິທໍ ປີຕໍ ນາມາ’’ຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈາທິສຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ສໍຫິຕສ຺ສປິ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອວກາຣຄ຺ຄຫຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ນິຈ຺ຈາທິສຠາວ’’ນ຺ຕິ. ເສສວິຎ຺ຎາເຓຫິປີຕິ ຊວນວິຎ຺ຎາເຓຫິປິ.

ທິຏ຺ຐໍ ນາມ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາຍຕນສ຺ສ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຣູເປ ຣູປວິຊານນ’’ນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓມຕ຺ຕເມວາຕິ ຍຕ຺ຕກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາຍຕເນ ຄຫຓມຕ຺ຕໍ, ຕໍມຕ຺ຕເມວ ເມ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຣາຄາທິຣເຫນາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ທິຏ຺ຐໍ ນາມ ປທຕ຺ຖໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທິຏ຺ຐໍ ຣູປໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕ ຣູເປ. ຈິຕ຺ຕຕ຺ຕຍໍ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ນາມ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຍ ຣາຄາທິວິຣເຫນ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຕ’’ນ຺ຕິ ອາທິ.

ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊເນນ ວິຎ຺ຎາຕາຣມ຺ມຓໍ ວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ ຣາຄາທິວິຣເຫນ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ອາວຊ຺ຊເນນາ’’ຕິອາທິ.

ຕທາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ, ນ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເຍສໍ ຣາຄາທີນໍ ນິວຕ຺ຕນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ເຕ ‘‘ເຕນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ-ສທ຺ເທນ ປຈ຺ຈາມສີຍນ຺ຕີຕິ ‘‘ເຕນ ຣາເຄນ ວາ ຣຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິສເຍ ຠຸມ຺ມໍ, ວິສຍຠາໂວ ຈ ວິສຍິນາ ສມ຺ພນ຺ຘວເສນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິພທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິ.

ສຕີຕິ ຣູປສ຺ສ ຍຖາສຠາວສລ຺ລກ຺ຂຓາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ ປິຍນິມິຕ຺ຕມນສິກາເຣນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ນ ທິສ຺ສຕິ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ອຊ຺ໂຌສາຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ. ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນິຍກຣເຓນ.

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈາຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈ ວິເຫສາຍ ຈາ’’ຕິ. ອຕ຺ຖວເສນ ວິຠຕ຺ຕິປຣິຓາໂມຕິ ອາຫ – ‘‘ອຠິຊ຺ຌາວິເຫສາຫີ’’ຕິ. ອາຈິນນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວຑ຺ເຒນ຺ຕສ຺ສ. ປຏິສ຺ສໂຕຕິ ປຕິສ຺ສໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຕິຍາ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເສວໂຕ ຈາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ໂທ ອປິ-ສທ຺ໂທ ຈ ນິປາຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ເສວນ຺ຕສ຺ສ’’ອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ.

ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.