໓. ປຸຕ຺ຕມໍສູປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໓. ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອາຫາຣວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ລາຠສກ຺ກາເຣນາຕິ ລາຠສກ຺ກາຣສງ຺ຂາຕາຍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເກຈິ. ລາຠສກ຺ກາເຣ ວາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອປເຣ. ໂຍ ຫິ ລາຠສກ຺ກາຣນິມິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຄເຘນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ຊາໂຕ, ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວາ ອິມໍ ເທສນໍ ນິກ຺ຂິປິ. ຍມກມຫາເມໂຆຕິ ເຫຏ຺ຐາ ໂອລມ຺ພນອຸປຣິອຸຄ຺ຄມນວເສນ ສຕປຏລສຫສ຺ສປຏໂລ ຍຸຄຬມຫາເມໂຆ.

ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຈວ ຠຄວຕິ ກຕ຺ຖຈິ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສນ຺ເຕ, ຈາຣິກມ຺ປິ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ ຈ. ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ຕໂຕ ຠິຍ຺ໂຍປິ ປູຣິຕທານປາຣມິສຎ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຕທາ ມຫາລາຠສກ຺ກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສປີ’’ຕິ. ສກ຺ກໂຕຕິ ສກ຺ກາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຄຣຸກໂຕຕິ ຄຣຸກາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມານິໂຕຕິ ພຫຸມໂຕ ມນສາ ປິຍາຍິໂຕ ຈ. ປູຊິໂຕຕິ ມາລາທິປູຊາຍ ເຈວ ຈຕຸປຈ຺ຈຍາຠິປູຊາຍ ຈ ປູຊິໂຕ. ອປຈິໂຕຕິ ອປຈາຍນປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ສກ຺ກຕ຺ວາ ສຸອຠິສງ຺ຂເຕ ປຓີຕປຓີເຕ ອຸປເນນ຺ຕິ, ໂສ ສກ຺ກໂຕ. ຍສ຺ມິໍ ຄຣຸຠາວໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ໂສ ຄຣຸກໂຕ. ຍໍ ມນສາ ປິຍາຍນ຺ຕິ ພຫຸມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ໂສ ພຫຸມໂຕ. ຍສ຺ສ ສພ຺ພເມຕໍ ປູຊາວເສນ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ປູຊິໂຕ. ຍສ຺ສ ອຠິວາທນປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານຎ຺ຊລິກມ຺ມາທິວເສນ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ອປຈິໂຕ. ຠຄວຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ໂລໂກ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ (ອຸທາ. ໑໔; ສໍ. ນິ. ໒.໗໐). ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ລາຠສ຺ສ ຈ ຍສສ຺ສ ຈ ອຄ຺ຄໍ ອຸກ຺ກໍສໍ ປຕ຺ຕໍ.

ປຐມາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ. ຘມ຺ມສຠາວຈິນ຺ຕາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປຎາຓໍ ຘມ຺ມສໍເວໂຄ. ຘຸວປຏິເສວນຏ຺ຐານຎ຺ເຫຕໍ ສຕ຺ຕານໍ, ຍທິທໍ ອາຫາຣປຣິໂຠໂຄ, ຕສ຺ມາ ນ ຕຕ຺ຖ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຫາຣາຕິ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ອາຫາເຣສຸ ວຸຕ຺ຕວິຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ອາຫ ‘‘ອາຫາຣາ’’ຕິອາທິ. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາທີນວນ຺ຕິ ໂທສໍ. ຊາຍາຕິ ຠຣິຍາ. ປຕີຕິ ຠຕ຺ຕາ. ອເປກ຺ຂາສທ຺ທາ ເຈເຕ ປິຕາປຸຕ຺ຕສທ຺ທາ ວິຍ, ປາຬິຍໍ ປນ ອາ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ສານຸນາສິກຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊາຍມ຺ປຕິກາ’’ຕິ. ສມ຺ມາ ຜລໍ ວຫຕີຕິ ສມ຺ພລໍ, ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ‘‘ປເຖ ຫິຕນ຺ຕິ ປາເຖຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ກນ຺ຕາຣປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກນ຺ຕາຣຠູຕໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ທຸລ຺ລຠຕາຍ ຕໍ ອຸທກໍ ຕຕ຺ຖ ຕາເຣຕີຕິ ກນ຺ຕາຣໍ, ນິຣຸທກໍ ມຫາວນໍ. ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ອິຕຣມ຺ປິ ມຫາວນໍ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຈຣກນ຺ຕາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປຣຣາຊູນໍ ເວຣິອາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ສປ຺ປຏິຠຍມ຺ປິ ອຣຎ຺ຎໍ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈວິຘ’’ນ຺ຕິ.

ຆນຆນຏ຺ຐານໂຕຕິ ມໍສສ຺ສ ພຫລພຫລໍ ຖູລຖູລໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ. ‘‘ຕາທິສຎ຺ຫິ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂາປິຕໍ ວລ຺ລູຣໍ. ສູເລ ອາວຸນິຕ຺ວາ ປກ຺ກມໍສໍ ສູລມໍສໍ. ວິຣຬຈ຺ຉາຍາຍໍ ນິສີທິໍສຸ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ຫຸຕ຺ວາ. ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕເທວຕາຍາຈນາທີຫີຕິ ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕາທິວຕຈຣເຓຫິ ເຈວ ເທວຕາຍາຈນາທີຫິ ປຓິຘິກມ຺ເມຫິ ຈ ມຫນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠູຕໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ສາສເນ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຫາຣປຣິໂຠຄສ຺ສ ໂອປມ຺ມຠາເວນ ເຕສໍ ຊາຍມ຺ປຕິການໍ ປຸຕ຺ຕມໍສປຣິໂຠໂຄ ອິຘ ຠຄວຕາ ອານີໂຕ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ນານາກາເຣຫິ ໂອປມ຺ມຕ຺ຕໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ເຕສໍ ໂສ ປຸຕ຺ຕມໍສາຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສຊາຕິມໍສຕາຍາຕິ ສມານຊາຕິກມໍສຠາເວນ, ມນຸສ຺ສມໍສຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມສຸສ຺ສມໍສຎ຺ຫິ ກຸລປ຺ປສຸຕມນຸສ຺ສານໍ ອມນຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ ອປຣິຈິຕຠາວໂຕ ຄາຣຍ຺ຫຠາວໂຕ ຈ, ຕໂຕ ເອວ ຎາຕິອາທິມໍສຕາຍາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຣຸຓມໍສຕາຍາຕິອາທິ ປນ ສຠາວໂຕ ອນຠິສງ຺ຂາຣໂຕ ຈ ອມນຸຎ຺ຎາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘູປິຕຕາຍາຕິ ອຘູປິຕຠາວໂຕ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວເຍວ ຐິຕາ. ຕໂຕ ເອວ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄ ຐິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕາຣໂຕ ນິຕ຺ຖຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ. ອິທານິ ເຍ ຈ ເຕ ອນປນີຕາຫາໂຣ, ນ ຍາວທຕ຺ຖປຣິໂຠໂຄ ວິຄຕມຈ຺ເຉຣມລຕາ ສມ຺ໂມຫາຠາໂວ ອາຍຕິໍ ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາຠາໂວ ສນ຺ນິຘິກາຣາຠາໂວ ອປຣິຈ຺ຈຊນມທຕ຺ຖາຠາໂວ ອຫີຬນາ ອວິວາທປຣິໂຠໂຄ ຈາຕິ ອຸປມາຍໍ ລພ຺ຠມານາ ປກາຣວິເສສາ, ເຕ ຕຖາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸປເມຍ຺ເຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ອຏ຺ຐິນ຺ຫາຣຸຈມ຺ມນິສ຺ສິຕຏ຺ຐານານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ເຕສໍ ຊາຍມ຺ປຕີນໍ ຍາວເທວ ກນ຺ຕາຣນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ປຸຕ຺ຕມໍສປຣິໂຠຄສງ຺ຂາຕໍ ກາຣຓໍ.

ນິສ຺ສນ຺ທປາຏິກຸລ຺ຍຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕປິ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ປຣິວີມໍສຕິ. ຍຖາ ເຕ ຊາຍມ຺ປຕິກາຕິອາທິປິ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ. ‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ອປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອນປເນຕ຺ວາ. ວຏ຺ຏເກນ ວິຍ ກຸກ຺ກຸເຏນ ວິຍ ຈາຕິ ວິສທິສູທາຫຣຓໍ. ໂອຘິໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ມຫນ຺ຕຄ຺ຄຫຓວເສນ ໂອຘິໍ ອກຕ຺ວາ. ສີເຫນ ວິຍາຕິ ສທິສູທາຫຣຓໍ. ໂສ ກິຣ ສປທານເມວ ຂາທຕິ.

ອຄຘິຕອມຸຈ຺ຉິຕາທິຠາເວນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ‘‘ອມຈ຺ຉຣາຍິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕາ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕູປລທ຺ຘິ, ຕໍສຫຄເຕນ ສມ຺ໂມເຫນ ອຕ຺ຕາ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນປີຕິ ‘‘ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນປິ.

‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍໍ…ເປ… ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ວາ, ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ວິຍ…ເປ… ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂສຈນໍ ວາ ອກຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ສນ຺ນິຘິໍ ນ ອກໍສຸ, ຠູມິຍໍ ວາ ນິຂຓິໍສຸ, ອຄ຺ຄິນາ ວາ ຌາປຍິໍສູ’’ຕິ ນ-ກາຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວາ ອຫີເຬນ຺ເຕນ ທາຍກໍ ວາ ອຫີເຬນ຺ເຕນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສ ປຕ຺ຕປາຓີຕິ ໂສ ປຕ຺ຕຫຕ຺ໂຖ. ນາວຊານິຍາຕິ ນ ອວຊານິຍາ. ອຕິມຎ຺ຎຕີຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎຕິ, ອວຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຎ຺ຎາເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຫິ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ປຣິຊານນວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສວຕ຺ຖຸກວເສນາຕິ ສສມ຺ຠາຣວເສນ, ສຠາວໂຕ ປນ ຣູປາຫຣຓໍ ໂອຊມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ກາມໍ ຣສາຣມ຺ມຓໍ ຊິວ຺ຫາປສາເທ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ເຕນ ປນ ອວິນາຠາວໂຕ ສມ຺ປຕ຺ຕວິສຍຄາຫິຕາຍ ຈ ຊິວ຺ຫາປສາທສ຺ສ ‘‘ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປໍ ກຕ຺ຖ ປຏິຫຎ຺ຎຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຊິວ຺ຫາປສາທສ຺ສ. ອິເມ ຘມ຺ມາຕິ ອິເມ ຍຖາວຸຕ຺ຕຠູຕຸປາທາຍຘມ຺ມາ. ຕນ຺ຕິ ຣູປຂນ຺ຘໍ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ. ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາຕິ ສພ຺ເພປິ ເຍ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕາ, ເຕຫິ ສຫປ຺ປວຕ຺ຕາວ ສພ຺ເພປິ ອິເມ. ສຣສລກ຺ຂຓໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໂຕ ລກ຺ຂຓໂຕ ຈ. ເຕສໍ ນາມຣູປຠາເວນ ວວຕ຺ຖປິຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣາ ເຕສໍ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸທ຺ຘໍ ອາໂຣຫນວເສນ ປຈ຺ຈຍໍ. ອໂຘໂອໂຣຫນວເສນ ປນ ສຬາຍຕນາທິເກ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ປສ຺ສຕິ. ສຬາຍຕນາທໂຍປິ ຫິ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຍຖາຣຫໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາຕິ. ຍາຖາວໂຕ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ‘‘ອິທໍ ຣູປໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຣູປໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ, ອິທໍ ນາມໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ, ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ, ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຕິ ອິມາສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນຸປສ຺ສນານໍ ວເສນ. ໂສຕິ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ. ຕິລກ຺ຂຓ…ເປ… ສງ຺ຂາຕາຍາຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ປຏິວິຊ຺ຌນວເສນ ລກ຺ຂຓວນ຺ຕສມ຺ມສນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ. ປຣິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ ອນວເສສໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ຎາຕຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ອາຫາຣສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ເຍວາ’’ຕິອາທິ. ຉນ຺ທຣາຄາວກຑ຺ຒເນນາຕິ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ປຊຫເນນ.

ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ກາຣຓຠູຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກາມຄຸຓສມ຺ຠໂວ’’ຕິ. ເອກິສ຺ສາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຣິຎ຺ຎາ ເອກປຣິຎ຺ຎາ. ສພ຺ພສ຺ສ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາ, ສພ຺ພປຣິຎ຺ຎາ. ຕທຸຠຍສ຺ສປິ ມູລຠູຕສ຺ສ ອາຫາຣສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາ ມູລປຣິຎ຺ຎາ. ອິທານິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ປຣິຎ຺ຎາໂຍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ເອກຣສຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ ‘‘ໂຍ ຍເມຕ຺ຖ ຣໂສ, ໂສ ວຕ຺ຖຸກາມວເສນ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປໍ ໂຫຕິ ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ ປສາໂທ. ໂສ ກິໍ ນິສ຺ສິໂຕ? ຈຕຸມຫາຠູຕນິສ຺ສິໂຕ. ຕໍສຫຊາໂຕ ວຓ຺ໂຓ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ໂອຊາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ຣເສ ອສ຺ສາໂທ, ອຍໍ ຣສຕຓ຺ຫາ. ຕໍສຫຄຕາ ຜສ຺ສາທໂຍ ຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິວເສນ. ສພ຺ພໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕນ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ ປຣິຎ຺ຎາໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ຣສຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານາຕິ, ເຕນ. ກຖໍ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານໂຕ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຣາໂຄ ປຣິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສາເຍວາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ເອວ ຕຓ຺ຫາສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກຕ຺ຕນຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕຕິ ຣູປຣາຄາທິຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ໂລໂຠ ເອວ ຫິ ຕຓ຺ຫາຍນຏ຺ເຐນ ‘‘ຕຓ຺ຫາ’’ຕິປິ, ຣຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ‘‘ຣາໂຄ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສາເຍວ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິນາ ອຸປມາຍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ປຎ຺ຈມຄ຺ເຄ ຫນໂຕຕິ ປຎ຺ຈສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ມຄ຺ຄຄາມິໂນ ຫນນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ເຄ ຫນໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ສພ຺ຍຎ຺ຊເນ ປິຓ຺ຑປາຕສຎ຺ຎິເຕ ຠຕ຺ຕສມູເຫ ມນຸຎ຺ເຎ ຣູເປ ຣູປສທ຺ທາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣາຄສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພຠາຄິເຍນ ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິປາລເກນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄນາຕິ ມຄ຺ຄາຘິຄມສິທ຺ເຘນ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຕ຺ເຕ. ໂສຕິ ກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ.

ຕສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ສຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄສ຺ສ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ນ ຫິ ອາຫາຣາລາເຠນ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍປເຣຕສ຺ສ ກາມປຣິໂຠຄິຈ຺ຉາ ສມ຺ຠວຕິ. ອຸປນິຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣາຄວເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂອໂລກນຈິຕ຺ຕໍ.

ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘມ຺ປິ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕນ ຣາເຄນ…ເປ… ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ກາມຣາເຄນ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ເທສນາຍ. ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິມໍ ປຐມາຫາຣກຖໍ ກເຖນ຺ເຕນ ຘມ຺ມກຖິເກນ.

ປຐມາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍຕິ ທຸຕິເຍ ອາຫາເຣ. ອຸທ຺ທາລິຕຈມ຺ມາຕິ ອຸປ຺ປາຏິຕຈມ຺ມາ, ສພ຺ພໂສ ອປນີຕຈມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສກ຺ໂກຕິ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ, ຕຖາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ‘‘ອພລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສິລາກຸຏ຺ຏາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອິຏ຺ຐກກຸຏ຺ຏມຕ຺ຕິກາກຸຏ຺ຏາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ອຸຓ຺ຓນາຠີຕິ ມກ຺ກຏກໍ. ສຣພູຕິ ຆຣໂຄຬິກາ. ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກາ ນາມ ໂລມສາ ປາຓກາ. ອາກາສນິສ຺ສິຕາຕິ ອາກາສຈາຣິໂນ. ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ.

ຕິສ຺ໂສ ປຣິຎ຺ຎາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາທໂຍ ຕິສ຺ໂສ ປຣິຎ຺ຎາ. ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາຕິ ຜສ຺ສມູລກຕ຺ຕາ. ເທສນາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ກຖິຕາ ສພ຺ພໂສ ເວທນາສຸ ປຣິຎ຺ຎາຕາສຸ ກິເລສານໍ ເລສສ຺ສປິ ອຠາວໂຕ.

ທຸຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອງ຺ຄາຣກາສຸນ຺ຕິ ອງ຺ຄາຣຣາສິໍ. ຜຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ສຍເມວ ອາກິຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ນຣາ ຣຸທນ຺ຕາ ປຣິທຑ຺ຒຄຕ຺ຕາ’’ຕິ. ນຣາຕິ ປຸຣິສາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ມນຸສ຺ສາ. ຠຍຎ຺ຫິ ມໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ຠຍສ຺ສ ວເສນ ກໂຣນ຺ໂຕ ຠຍໍ ລຠຕິ ນາມ. ສນ຺ຕຣມາໂນວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຕຣມາໂນ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ. ໂປຣິສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຣິສປ຺ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ອຕິເຣກໂປຣິສາ ປຸຣິສປ຺ປມາຓໂຕ ອຘິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈຣຕນປ຺ປມາຓາ’’ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ກາສຸຍາ. ຕທຠາເວຕິ ເຕສໍ ຊາລາຘູມານໍ ອຠາເວ. ອາຣກາວສ຺ສາຕິ ອາຣກາ ເອວ ອສ຺ສ.

ອງ຺ຄາຣກາສຸ ວິຍ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ອຄ຺ຄີນໍ ວເສນ ມຫາປຣິຬາຫໂຕ. ຊິວິ…ເປ… ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຕຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ທຫິຕພ຺ພໂຕ. ທ຺ເວ ພລ…ເປ… ກມ຺ມໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ເຂ ປາຕນໂຕ. ອາຍູຫນູປກຑ຺ຒນານໍ ກາລເຠໂທ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ ເອກນ຺ຕຠາວິໂນ ຜລສ຺ສ ນິປ຺ຜາທິຕຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຜສ຺ເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຜສ຺ໂສ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ‘‘ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ‘‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’’ຕິ ວຈນໂຕ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ຕຓ຺ຫາ ມູລກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາມູລກຕ຺ຕາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເກຈິ ປນ ຍສ຺ມາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ຜລຠູຕໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸຕ຺ຖາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອນິຏ຺ຐປາປນວເສນ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຄຸ, ປາປໍ, ຕໍ ຈຣຕິ ສີເລນາຕິ ອາຄຸຈາຣີ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປຈາຣິ’’ນ຺ຕິ.

ຣາຊາ ວິຍ ກມ຺ມໍ ປຣມິສ຺ສຣຠາວໂຕ. ອາຄຸຈາຣີ ປຸຣິໂສ ວິຍ…ເປ… ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ. ອາທິນ຺ນປ຺ປຫາຣວຓານິ ຕີຓິ ສຕ຺ຕິສຕານິ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອາຕຸຣມານມຫາທຸກ຺ຂປຕິຏ຺ຐໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ເຕນາຫ ສຕ຺ຕິ…ເປ… ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ.

ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓມູລກຕ຺ຕາ ອິໂຕ ປຣໍ ປວຕ຺ຕນາມຣູປສ຺ສ.

ຈຕຸຕ຺ຖາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຸຕ຺ຕມໍສູປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.