໗. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ອສ຺ສຸຕວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ’’ຕິ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ອຸປຘາຣິຕໍ, ອຸປຘາຣຓໍ ວາ ສຸຕໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຸຕວາ, ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ນ ສຸຕວາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ. ວາ-ສທ຺ໂທ ຈາຍໍ ປສໍສາຍໍ, ອຕິສຍສ຺ສ ວາ ໂພຘນໂກ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ປສໍສິຕໍ, ອຕິສເຍນ ວາ ສຸຕໍ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ‘‘ສຸຕວາ’’ຕິ ສໍກິເລສວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ໂຖ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມປຣິຈໂຍ ‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖຕ຺ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ສຸຕວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ ປກາສິໂຕ. ອຖ ວາ ໂສຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ສຸຓີຕິ ສຸຕວາ. ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ນ ສຸຕວາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ ‘‘ອາຄມາຘິຄມາຠາວາ, ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕີ’’ຕິ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ຂນ຺ຘຘາຕຸ…ເປ… ວິນິຈ຺ຉຍຣຫິໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ວາຈຸຄ຺ຄຕກຣຓໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ, ຕຕ຺ຖ ປຣິປຸຈ຺ຉນໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາ, ກຸສເລຫິ ສຫ ໂຈທນາປຣິຫຣຓວເສນ ວິນິຈ຺ຉຍສ຺ສ ກາຣຓໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ປຸຖູນນ຺ຕິ ພຫູນໍ. ກິເລສາທີນໍ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ຄນິທ຺ເທເສສຸ (ມຫານິ. ໕໑, ໙໔) ອາຄຕນເຍນ. ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຄຫິໂຕ ‘‘ນາລໍ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ. ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂວາຈີ ອິທໍ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂກາຍໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ຈຕູສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ. ຍຖາ ປນ ມຫາມຕ຺ຕິກາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຕິກາມຍໍ, ເອວມຍໍ ຈຕູຫິ ມຫາຠູເຕຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ‘‘ຈຕຸມຫາຠູຕມໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິພ຺ພິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ນິພ຺ພິນ຺ທນມ຺ປິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນິພ຺ພິນ຺ທນາ ນາມ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນາ ອນຠິຣຕິຠາວໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸກ຺ກຓ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ. ວິຣຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວີຕຣາໂຄ ຠເວຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຣຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ອິຘ ປນ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຍ ວິມຸຈ຺ຈນໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຈຕູຫິ ຈ ຣູປຊນກປຈ຺ຈເຍຫິ ອາຄໂຕ ຈໂຍຕິ, ອາຈໂຍ, ວຸທ຺ຘິ. ຈຍໂຕ ອປກ຺ກໂມຕິ ອປຈໂຍ, ປຣິຫານິ. ອາທານນ຺ຕິ ຄຫຓໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຠໂທຕິ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ. ໂສ ຫິ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ນິກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ເຠໂທ’’ຕິ.

ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ປກາຣໂຕ ຎາຍນ຺ຕິ. ຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນວເສນປິ ຣູປໍ ອາລມ຺ພິຕຸໍ. ອຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ກຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ກໂຣຕິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສປ຺ປາຍຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ນິກ຺ກຑ຺ຒນ຺ໂຕຕິ ຕໂຕ ຄາຫໂຕ ນີຫຣນ຺ໂຕ.

ມນາຍຕນສ຺ເສວ ນາມໍ, ນ ສມາຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓, ໑໙໒; ເປຏໂກ. ໒໒; ມິ. ປ. ໑.໙.໙), ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໗໔) ວິຍ. ຈິຕ຺ຕີກາຕພ຺ພຠູຕໍ ວຕ຺ຖຸ ເອຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຈິຕ຺ຕວຕ຺ຖຸຕາ, ເຕນ ກາຣເຓນ ຈິຕ຺ຕຠາວມາຫ. ຈິຕ຺ຕໂຄຈຣຕາຍາຕິ ຈິຕ຺ຕວິຈິຕ຺ຕວິສຍຕາຍ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມຈິຕ຺ຕຕາຍາຕິ ຣາຄາທິສທ຺ຘາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ຈິຕ຺ຕສຠາວຕ຺ຕາ. ເຕນ ຈິຕ຺ຕຕາຍ ຈິຕ຺ຕຕ຺ຕມາຫ. ວິຊານນຏ຺ເຐນາຕິ ພຸຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ. ອຊ຺ໂຌສິຕນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌສາຠູຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຄຫິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍາ’’ຕິອາທິ. ປຣາມສິຕ຺ວາຕິ ຘມ຺ມສຠາວໍ ອນິຈ຺ຈຕາທິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ນິຈ຺ຈາທິໂຕ ອາມສິຕ຺ວາ. ອຏ຺ຐສຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐາຘິກໍ ສຕໍ. ນວ ມານາຕິ ເສຍ຺ຍສ຺ສ ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕາ ນວວິຘມານາ. ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ອາຄຕາ ສສ຺ສຕວາທາທໂຍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິໂຍ. ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ. ຍສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫວເສນ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫໍ ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ມາ ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ນິພ຺ພິທາຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສມຕ຺ໂຖ.

ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ‘‘ວຣ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິທໍ ອນຸສນ຺ຘິວຈນໍ ‘‘ກສ຺ມາ ອາຫາ’’ຕິ ກເຖຕຸກາມຕາຍ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຐມໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ. ເຕນາຕິ ຠຄວຕາ. ອຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ກຕໍ ‘‘ນິພ຺ພິນ຺ເທຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ ອາທີນວສ຺ສ ວິຠາວິຕຕ຺ຕາ. ອຣູເປ ປນ ຕຖາ ອາທີນວສ຺ສ ອວິຠາວິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປ’’ນ຺ຕິ, ຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ວິຍ ກຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຄາໂຫຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫ. ‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຣູປໍ ຄໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ຠຄວຕາ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຣູເປ ຄາໂຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ນ ອຣູເປ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກາຕພ຺ໂພ ນຸ ໂຂ ໂສ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ມິຈ຺ຉາຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ໂສ ຕໂຕ ຣູປໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຣູປໍ ຄໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິຏ຺ຐມານນ຺ຕິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ. ‘‘ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານໍ ‘‘ປຐມວເຍ’’ຕິອາທິນາ ຣູປສ຺ສ ເຠທໍ ວຍາທີຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ.

ປາທສ຺ສ ອຸທ຺ຘຣເຓຕິ ຍຖາ ຐປິຕສ຺ສ ປາທສ຺ສ ອຸກ຺ຂິປເນ. ອຕິຫຣຓນ຺ຕິ ຍຖາອຸທ຺ຘຕໍ ຍຖາຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຫຣຓໍ. ວີຕິຫຣຓນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໂຕ ປາໂທ ຍຖາຏ຺ຐິຕໍ ປາທໍ ຍຖາ ນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ເອວໍ ໂຖກໍ ປສ຺ສໂຕ ປຣິຓາເມຕ຺ວາ ຫຣຓໍ. ໂວສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ຕຖາ ປຣປາທໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ນິກ຺ຂິປນຕ຺ຖໍ ອໂວສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ສນ຺ນິກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ໂວສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ສມໍ ນິກ຺ຂິປນໍ ຐປນໍ. ສນ຺ນິຣຸຊ຺ຌນນ຺ຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ນິຣຸຊ຺ຌນໍ ອຸປ຺ປີຬນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຐມວຍາທິເກ ເອວ. ອວຘາຣເຓນ ເຕສໍ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕຣສງ຺ກມນາຠາວມາຫ. ໂອຘີຕິ ຠາໂວ, ປພ຺ພນ຺ຕິ ສນ຺ຘິ. ປຐມວຍາທໂຍ ເອວ ເຫຕ຺ຖ ໂອຘິ ປພ຺ພນ຺ຕິ ຈ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປຏປຏາຍນ຺ຕາຕິ ‘‘ປຏປຏາ’’ອິຕິ ກໂຣນ຺ຕາ ວິຍ, ເຕນ ເນສໍ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂຓສ຺ສ ອິຕ຺ຕຣຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊນໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ. ວຏ຺ຏິປ຺ປເທສນ຺ຕິ ວຏ຺ຏິຍາ ປຸລກໍ ພຣຫໍ. ຕຎ຺ຫິ ວຏ຺ຏິຍາ ປຸລກໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ສາ ທີປຊາລາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ປເວຓິສມ຺ພນ຺ຘວເສນາຕິ ສນ຺ຕຕິວເສນ.

ຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຍໍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເຫຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ເອວໍ ປນ ອຕ຺ໂຖ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ນິໂຣຘາຠາວໂຕ. ປຸຣິມປເວຓິໂຕຕິ ຣູເປ ວຸຕ຺ຕປເວຓິໂຕ. ອເນການິ ຈິຕ຺ຕໂກຏິສຕສຫສ຺ສານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ເຖຣວາເທນ ທີເປຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຑ຺ຒຈູຬນ຺ຕິ ໂຖເກນ ອູນໍ ອຸປຑ຺ຒໍ, ຕສ຺ສ ປນ ອຸປຑ຺ຒໍ ອຘິກາຣໂຕ ວາຫສຕສ຺ສາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ອຑ຺ຒຈຸທ຺ທສ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ, ‘‘ອຑ຺ຒຈຕຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ອປເຣ. ‘‘ສາຘິກໍ ທິຍຑ຺ຒສຕໍ ວາຫາ’’ຕິ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ຕີຕິ ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ຈຕຸນາຬິໂກ ຕຸມ຺ໂພ. ມຫາຣຎ຺ຎຕາຍ ປວທ຺ຘໍ ວນໍ ປວນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປວເນຕິ ມຫາວເນ’’ຕິ. ຕນ຺ຕິ ປຐມໍ ຄຫິຕສາຂໍ. ອຍມຕ຺ໂຖຕິ ອຍໍ ຠູມິໍ ອໂນຕຣິຕ຺ວາ ຐິຕສາຂາຍ ເອວ ຄຫຓສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕທຕ຺ຖເມວ ຫິ ຠຄວາ ‘‘ອຣຎ຺ເຎ’’ຕິ ວຕ຺ວາປິ ‘‘ປວເນ’’ຕິ ອາຫ.

ອຣຎ຺ຎມຫາວນໍ ວິຍາຕິ ອຣຎ຺ຎຏ຺ຐາເນ ພ຺ຣຫາຣຎ຺ເຎ ວິຍ. ອາຣມ຺ມໂຓລມ຺ພນນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອວລມ຺ພນໍ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ເອກຊາຕິຍນ຺ຕິ ຣູປາທິນີລາທິເອກສຠາວໍ. ‘‘ທິສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຈໂຍປິ ອປຈໂຍປີ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ຣູປໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຣູເປ ຄາໂຫ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ນາມ, ‘‘ວຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິອາທິໍ ວທນ຺ເຕນ ອຣູປໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຣູເປ ຄາໂຫ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ນາມ.

ນນ຺ຕິ ຄາຫໍ. ອຸຠຍໂຕຕິ ຣູປໂຕ ຈ ອຣູປໂຕ ຈ. ຫຣິສ຺ສາມີຕິ ນີຫຣິສ຺ສາມິ. ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ມນ຺ຕໍ ຊປ຺ປິຕ຺ວາ. ກຓ຺ເຓ ຘຸເມຕ຺ວາຕິ ກຓ຺ເຓ ຘເມຕ຺ວາ. ອສ຺ສາຕິ ວິສສ຺ສ. ນິມ຺ມເຖຕ຺ວາຕິ ນິມ຺ມທ຺ທິຕ຺ວາ, ນີຫຣິຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມຄ຺ໂຄຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ. ‘‘ນິພ຺ພິນ຺ທ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ພລວວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ.

ອສ຺ສຸຕວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍອສ຺ສຸຕວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໒. ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສຸຂເວທນາຍ ຫິຕນ຺ຕິ ສຸຂເວທນິຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ, ນ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ນນຸ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຊວນເວທນາຍາຕິ ຊວນຈິຕ຺ຕສຫຄຕາຍ ເວທນາຍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ຕໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ. ເອຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ‘‘ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ‘‘ນນຸ ຈ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວມາທິໍ ອຕິທິສຕິ. ໂສ ສມ຺ຜສ຺ໂສ ຊາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຕຊ຺ຊາຕິກໍ, ເວທຍິຕໍ. ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາຣຸປ຺ປໍ ຕສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ອນຸຣູປນ຺ຕິ ຈ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕວິຘິອນຸສາເຣນ. ອຘຣາຣຓິຍໍ ອຸຕ຺ຕຣາຣຓິຍາ ມນ຺ຕນວເສນ ຆຏ຺ຏນໍ ອິວ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ຜສ຺ເສນ ຍຸຄຄ຺ຄາໂຫ, ຕສ຺ສ ປນ ຆຏ຺ຏນສ຺ສ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປິຓ຺ຑິຕຠາໂວ ອິຘ ສໂມຘານໍ, ນ ເກສຎ຺ຈິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ສຫາວຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຆຏ຺ຏນສມ຺ປິຓ຺ຑເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຄ຺ຄິຈຸຓ຺ໂຓຕິ ວິປ຺ຜຸລິງ຺ຄໍ. ວຕ຺ຖູຕິ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖຸ ວິສຍສງ຺ຆຏ຺ຏນໂຕ. ລພ຺ຠມາໂນວ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ວິຍ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ວິຍ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ. ອຸສ຺ມາຘາຕຸ ວິຍ ເວທນາ ທຸກ຺ຂສຠາວຕ຺ຕາ.

ທຸຕິຍອສ຺ສຸຕວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຸຕ຺ຕມໍສູປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໓. ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອາຫາຣວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ລາຠສກ຺ກາເຣນາຕິ ລາຠສກ຺ກາຣສງ຺ຂາຕາຍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເກຈິ. ລາຠສກ຺ກາເຣ ວາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອປເຣ. ໂຍ ຫິ ລາຠສກ຺ກາຣນິມິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຄເຘນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ຊາໂຕ, ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວາ ອິມໍ ເທສນໍ ນິກ຺ຂິປິ. ຍມກມຫາເມໂຆຕິ ເຫຏ຺ຐາ ໂອລມ຺ພນອຸປຣິອຸຄ຺ຄມນວເສນ ສຕປຏລສຫສ຺ສປຏໂລ ຍຸຄຬມຫາເມໂຆ.

ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຈວ ຠຄວຕິ ກຕ຺ຖຈິ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສນ຺ເຕ, ຈາຣິກມ຺ປິ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ ຈ. ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ຕໂຕ ຠິຍ຺ໂຍປິ ປູຣິຕທານປາຣມິສຎ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຕທາ ມຫາລາຠສກ຺ກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສປີ’’ຕິ. ສກ຺ກໂຕຕິ ສກ຺ກາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຄຣຸກໂຕຕິ ຄຣຸກາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມານິໂຕຕິ ພຫຸມໂຕ ມນສາ ປິຍາຍິໂຕ ຈ. ປູຊິໂຕຕິ ມາລາທິປູຊາຍ ເຈວ ຈຕຸປຈ຺ຈຍາຠິປູຊາຍ ຈ ປູຊິໂຕ. ອປຈິໂຕຕິ ອປຈາຍນປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ສກ຺ກຕ຺ວາ ສຸອຠິສງ຺ຂເຕ ປຓີຕປຓີເຕ ອຸປເນນ຺ຕິ, ໂສ ສກ຺ກໂຕ. ຍສ຺ມິໍ ຄຣຸຠາວໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ໂສ ຄຣຸກໂຕ. ຍໍ ມນສາ ປິຍາຍນ຺ຕິ ພຫຸມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ໂສ ພຫຸມໂຕ. ຍສ຺ສ ສພ຺ພເມຕໍ ປູຊາວເສນ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ປູຊິໂຕ. ຍສ຺ສ ອຠິວາທນປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານຎ຺ຊລິກມ຺ມາທິວເສນ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ອປຈິໂຕ. ຠຄວຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ໂລໂກ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ (ອຸທາ. ໑໔; ສໍ. ນິ. ໒.໗໐). ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ລາຠສ຺ສ ຈ ຍສສ຺ສ ຈ ອຄ຺ຄໍ ອຸກ຺ກໍສໍ ປຕ຺ຕໍ.

ປຐມາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ. ຘມ຺ມສຠາວຈິນ຺ຕາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປຎາຓໍ ຘມ຺ມສໍເວໂຄ. ຘຸວປຏິເສວນຏ຺ຐານຎ຺ເຫຕໍ ສຕ຺ຕານໍ, ຍທິທໍ ອາຫາຣປຣິໂຠໂຄ, ຕສ຺ມາ ນ ຕຕ຺ຖ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຫາຣາຕິ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ອາຫາເຣສຸ ວຸຕ຺ຕວິຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ອາຫ ‘‘ອາຫາຣາ’’ຕິອາທິ. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາທີນວນ຺ຕິ ໂທສໍ. ຊາຍາຕິ ຠຣິຍາ. ປຕີຕິ ຠຕ຺ຕາ. ອເປກ຺ຂາສທ຺ທາ ເຈເຕ ປິຕາປຸຕ຺ຕສທ຺ທາ ວິຍ, ປາຬິຍໍ ປນ ອາ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ສານຸນາສິກຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊາຍມ຺ປຕິກາ’’ຕິ. ສມ຺ມາ ຜລໍ ວຫຕີຕິ ສມ຺ພລໍ, ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ‘‘ປເຖ ຫິຕນ຺ຕິ ປາເຖຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ກນ຺ຕາຣປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກນ຺ຕາຣຠູຕໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ທຸລ຺ລຠຕາຍ ຕໍ ອຸທກໍ ຕຕ຺ຖ ຕາເຣຕີຕິ ກນ຺ຕາຣໍ, ນິຣຸທກໍ ມຫາວນໍ. ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ອິຕຣມ຺ປິ ມຫາວນໍ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຈຣກນ຺ຕາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປຣຣາຊູນໍ ເວຣິອາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ສປ຺ປຏິຠຍມ຺ປິ ອຣຎ຺ຎໍ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈວິຘ’’ນ຺ຕິ.

ຆນຆນຏ຺ຐານໂຕຕິ ມໍສສ຺ສ ພຫລພຫລໍ ຖູລຖູລໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ. ‘‘ຕາທິສຎ຺ຫິ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂາປິຕໍ ວລ຺ລູຣໍ. ສູເລ ອາວຸນິຕ຺ວາ ປກ຺ກມໍສໍ ສູລມໍສໍ. ວິຣຬຈ຺ຉາຍາຍໍ ນິສີທິໍສຸ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ຫຸຕ຺ວາ. ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕເທວຕາຍາຈນາທີຫີຕິ ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕາທິວຕຈຣເຓຫິ ເຈວ ເທວຕາຍາຈນາທີຫິ ປຓິຘິກມ຺ເມຫິ ຈ ມຫນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠູຕໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ສາສເນ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຫາຣປຣິໂຠຄສ຺ສ ໂອປມ຺ມຠາເວນ ເຕສໍ ຊາຍມ຺ປຕິການໍ ປຸຕ຺ຕມໍສປຣິໂຠໂຄ ອິຘ ຠຄວຕາ ອານີໂຕ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ນານາກາເຣຫິ ໂອປມ຺ມຕ຺ຕໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ເຕສໍ ໂສ ປຸຕ຺ຕມໍສາຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສຊາຕິມໍສຕາຍາຕິ ສມານຊາຕິກມໍສຠາເວນ, ມນຸສ຺ສມໍສຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມສຸສ຺ສມໍສຎ຺ຫິ ກຸລປ຺ປສຸຕມນຸສ຺ສານໍ ອມນຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ ອປຣິຈິຕຠາວໂຕ ຄາຣຍ຺ຫຠາວໂຕ ຈ, ຕໂຕ ເອວ ຎາຕິອາທິມໍສຕາຍາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຣຸຓມໍສຕາຍາຕິອາທິ ປນ ສຠາວໂຕ ອນຠິສງ຺ຂາຣໂຕ ຈ ອມນຸຎ຺ຎາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘູປິຕຕາຍາຕິ ອຘູປິຕຠາວໂຕ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວເຍວ ຐິຕາ. ຕໂຕ ເອວ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄ ຐິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕາຣໂຕ ນິຕ຺ຖຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ. ອິທານິ ເຍ ຈ ເຕ ອນປນີຕາຫາໂຣ, ນ ຍາວທຕ຺ຖປຣິໂຠໂຄ ວິຄຕມຈ຺ເຉຣມລຕາ ສມ຺ໂມຫາຠາໂວ ອາຍຕິໍ ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາຠາໂວ ສນ຺ນິຘິກາຣາຠາໂວ ອປຣິຈ຺ຈຊນມທຕ຺ຖາຠາໂວ ອຫີຬນາ ອວິວາທປຣິໂຠໂຄ ຈາຕິ ອຸປມາຍໍ ລພ຺ຠມານາ ປກາຣວິເສສາ, ເຕ ຕຖາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸປເມຍ຺ເຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ອຏ຺ຐິນ຺ຫາຣຸຈມ຺ມນິສ຺ສິຕຏ຺ຐານານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ເຕສໍ ຊາຍມ຺ປຕີນໍ ຍາວເທວ ກນ຺ຕາຣນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ປຸຕ຺ຕມໍສປຣິໂຠຄສງ຺ຂາຕໍ ກາຣຓໍ.

ນິສ຺ສນ຺ທປາຏິກຸລ຺ຍຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕປິ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ປຣິວີມໍສຕິ. ຍຖາ ເຕ ຊາຍມ຺ປຕິກາຕິອາທິປິ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ. ‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ອປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອນປເນຕ຺ວາ. ວຏ຺ຏເກນ ວິຍ ກຸກ຺ກຸເຏນ ວິຍ ຈາຕິ ວິສທິສູທາຫຣຓໍ. ໂອຘິໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ມຫນ຺ຕຄ຺ຄຫຓວເສນ ໂອຘິໍ ອກຕ຺ວາ. ສີເຫນ ວິຍາຕິ ສທິສູທາຫຣຓໍ. ໂສ ກິຣ ສປທານເມວ ຂາທຕິ.

ອຄຘິຕອມຸຈ຺ຉິຕາທິຠາເວນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ‘‘ອມຈ຺ຉຣາຍິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕາ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕູປລທ຺ຘິ, ຕໍສຫຄເຕນ ສມ຺ໂມເຫນ ອຕ຺ຕາ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນປີຕິ ‘‘ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນປິ.

‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍໍ…ເປ… ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ວາ, ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ວິຍ…ເປ… ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂສຈນໍ ວາ ອກຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ສນ຺ນິຘິໍ ນ ອກໍສຸ, ຠູມິຍໍ ວາ ນິຂຓິໍສຸ, ອຄ຺ຄິນາ ວາ ຌາປຍິໍສູ’’ຕິ ນ-ກາຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວາ ອຫີເຬນ຺ເຕນ ທາຍກໍ ວາ ອຫີເຬນ຺ເຕນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສ ປຕ຺ຕປາຓີຕິ ໂສ ປຕ຺ຕຫຕ຺ໂຖ. ນາວຊານິຍາຕິ ນ ອວຊານິຍາ. ອຕິມຎ຺ຎຕີຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎຕິ, ອວຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຎ຺ຎາເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຫິ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ປຣິຊານນວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສວຕ຺ຖຸກວເສນາຕິ ສສມ຺ຠາຣວເສນ, ສຠາວໂຕ ປນ ຣູປາຫຣຓໍ ໂອຊມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ກາມໍ ຣສາຣມ຺ມຓໍ ຊິວ຺ຫາປສາເທ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ເຕນ ປນ ອວິນາຠາວໂຕ ສມ຺ປຕ຺ຕວິສຍຄາຫິຕາຍ ຈ ຊິວ຺ຫາປສາທສ຺ສ ‘‘ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປໍ ກຕ຺ຖ ປຏິຫຎ຺ຎຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຊິວ຺ຫາປສາທສ຺ສ. ອິເມ ຘມ຺ມາຕິ ອິເມ ຍຖາວຸຕ຺ຕຠູຕຸປາທາຍຘມ຺ມາ. ຕນ຺ຕິ ຣູປຂນ຺ຘໍ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ. ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາຕິ ສພ຺ເພປິ ເຍ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕາ, ເຕຫິ ສຫປ຺ປວຕ຺ຕາວ ສພ຺ເພປິ ອິເມ. ສຣສລກ຺ຂຓໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໂຕ ລກ຺ຂຓໂຕ ຈ. ເຕສໍ ນາມຣູປຠາເວນ ວວຕ຺ຖປິຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣາ ເຕສໍ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸທ຺ຘໍ ອາໂຣຫນວເສນ ປຈ຺ຈຍໍ. ອໂຘໂອໂຣຫນວເສນ ປນ ສຬາຍຕນາທິເກ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ປສ຺ສຕິ. ສຬາຍຕນາທໂຍປິ ຫິ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຍຖາຣຫໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາຕິ. ຍາຖາວໂຕ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ‘‘ອິທໍ ຣູປໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຣູປໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ, ອິທໍ ນາມໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ, ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ, ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຕິ ອິມາສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນຸປສ຺ສນານໍ ວເສນ. ໂສຕິ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ. ຕິລກ຺ຂຓ…ເປ… ສງ຺ຂາຕາຍາຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ປຏິວິຊ຺ຌນວເສນ ລກ຺ຂຓວນ຺ຕສມ຺ມສນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ. ປຣິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ ອນວເສສໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ຎາຕຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ອາຫາຣສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ເຍວາ’’ຕິອາທິ. ຉນ຺ທຣາຄາວກຑ຺ຒເນນາຕິ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ປຊຫເນນ.

ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ກາຣຓຠູຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກາມຄຸຓສມ຺ຠໂວ’’ຕິ. ເອກິສ຺ສາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຣິຎ຺ຎາ ເອກປຣິຎ຺ຎາ. ສພ຺ພສ຺ສ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາ, ສພ຺ພປຣິຎ຺ຎາ. ຕທຸຠຍສ຺ສປິ ມູລຠູຕສ຺ສ ອາຫາຣສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາ ມູລປຣິຎ຺ຎາ. ອິທານິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ປຣິຎ຺ຎາໂຍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ເອກຣສຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ ‘‘ໂຍ ຍເມຕ຺ຖ ຣໂສ, ໂສ ວຕ຺ຖຸກາມວເສນ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປໍ ໂຫຕິ ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ ປສາໂທ. ໂສ ກິໍ ນິສ຺ສິໂຕ? ຈຕຸມຫາຠູຕນິສ຺ສິໂຕ. ຕໍສຫຊາໂຕ ວຓ຺ໂຓ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ໂອຊາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ຣເສ ອສ຺ສາໂທ, ອຍໍ ຣສຕຓ຺ຫາ. ຕໍສຫຄຕາ ຜສ຺ສາທໂຍ ຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິວເສນ. ສພ຺ພໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕນ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ ປຣິຎ຺ຎາໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ຣສຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານາຕິ, ເຕນ. ກຖໍ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານໂຕ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຣາໂຄ ປຣິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສາເຍວາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ເອວ ຕຓ຺ຫາສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກຕ຺ຕນຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕຕິ ຣູປຣາຄາທິຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ໂລໂຠ ເອວ ຫິ ຕຓ຺ຫາຍນຏ຺ເຐນ ‘‘ຕຓ຺ຫາ’’ຕິປິ, ຣຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ‘‘ຣາໂຄ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສາເຍວ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິນາ ອຸປມາຍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ປຎ຺ຈມຄ຺ເຄ ຫນໂຕຕິ ປຎ຺ຈສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ມຄ຺ຄຄາມິໂນ ຫນນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ເຄ ຫນໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ສພ຺ຍຎ຺ຊເນ ປິຓ຺ຑປາຕສຎ຺ຎິເຕ ຠຕ຺ຕສມູເຫ ມນຸຎ຺ເຎ ຣູເປ ຣູປສທ຺ທາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣາຄສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພຠາຄິເຍນ ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິປາລເກນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄນາຕິ ມຄ຺ຄາຘິຄມສິທ຺ເຘນ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຕ຺ເຕ. ໂສຕິ ກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ.

ຕສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ສຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄສ຺ສ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ນ ຫິ ອາຫາຣາລາເຠນ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍປເຣຕສ຺ສ ກາມປຣິໂຠຄິຈ຺ຉາ ສມ຺ຠວຕິ. ອຸປນິຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣາຄວເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂອໂລກນຈິຕ຺ຕໍ.

ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘມ຺ປິ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕນ ຣາເຄນ…ເປ… ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ກາມຣາເຄນ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ເທສນາຍ. ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິມໍ ປຐມາຫາຣກຖໍ ກເຖນ຺ເຕນ ຘມ຺ມກຖິເກນ.

ປຐມາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍຕິ ທຸຕິເຍ ອາຫາເຣ. ອຸທ຺ທາລິຕຈມ຺ມາຕິ ອຸປ຺ປາຏິຕຈມ຺ມາ, ສພ຺ພໂສ ອປນີຕຈມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສກ຺ໂກຕິ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ, ຕຖາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ‘‘ອພລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສິລາກຸຏ຺ຏາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອິຏ຺ຐກກຸຏ຺ຏມຕ຺ຕິກາກຸຏ຺ຏາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ອຸຓ຺ຓນາຠີຕິ ມກ຺ກຏກໍ. ສຣພູຕິ ຆຣໂຄຬິກາ. ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກາ ນາມ ໂລມສາ ປາຓກາ. ອາກາສນິສ຺ສິຕາຕິ ອາກາສຈາຣິໂນ. ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ.

ຕິສ຺ໂສ ປຣິຎ຺ຎາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາທໂຍ ຕິສ຺ໂສ ປຣິຎ຺ຎາ. ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາຕິ ຜສ຺ສມູລກຕ຺ຕາ. ເທສນາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ກຖິຕາ ສພ຺ພໂສ ເວທນາສຸ ປຣິຎ຺ຎາຕາສຸ ກິເລສານໍ ເລສສ຺ສປິ ອຠາວໂຕ.

ທຸຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອງ຺ຄາຣກາສຸນ຺ຕິ ອງ຺ຄາຣຣາສິໍ. ຜຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ສຍເມວ ອາກິຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ນຣາ ຣຸທນ຺ຕາ ປຣິທຑ຺ຒຄຕ຺ຕາ’’ຕິ. ນຣາຕິ ປຸຣິສາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ມນຸສ຺ສາ. ຠຍຎ຺ຫິ ມໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ຠຍສ຺ສ ວເສນ ກໂຣນ຺ໂຕ ຠຍໍ ລຠຕິ ນາມ. ສນ຺ຕຣມາໂນວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຕຣມາໂນ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ. ໂປຣິສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຣິສປ຺ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ອຕິເຣກໂປຣິສາ ປຸຣິສປ຺ປມາຓໂຕ ອຘິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈຣຕນປ຺ປມາຓາ’’ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ກາສຸຍາ. ຕທຠາເວຕິ ເຕສໍ ຊາລາຘູມານໍ ອຠາເວ. ອາຣກາວສ຺ສາຕິ ອາຣກາ ເອວ ອສ຺ສ.

ອງ຺ຄາຣກາສຸ ວິຍ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ອຄ຺ຄີນໍ ວເສນ ມຫາປຣິຬາຫໂຕ. ຊິວິ…ເປ… ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຕຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ທຫິຕພ຺ພໂຕ. ທ຺ເວ ພລ…ເປ… ກມ຺ມໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ເຂ ປາຕນໂຕ. ອາຍູຫນູປກຑ຺ຒນານໍ ກາລເຠໂທ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ ເອກນ຺ຕຠາວິໂນ ຜລສ຺ສ ນິປ຺ຜາທິຕຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຜສ຺ເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຜສ຺ໂສ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ‘‘ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ‘‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’’ຕິ ວຈນໂຕ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ຕຓ຺ຫາ ມູລກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາມູລກຕ຺ຕາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເກຈິ ປນ ຍສ຺ມາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ຜລຠູຕໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕິຍາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸຕ຺ຖາຫາຣວຓ຺ຓນາ

ອນິຏ຺ຐປາປນວເສນ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຄຸ, ປາປໍ, ຕໍ ຈຣຕິ ສີເລນາຕິ ອາຄຸຈາຣີ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປຈາຣິ’’ນ຺ຕິ.

ຣາຊາ ວິຍ ກມ຺ມໍ ປຣມິສ຺ສຣຠາວໂຕ. ອາຄຸຈາຣີ ປຸຣິໂສ ວິຍ…ເປ… ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ. ອາທິນ຺ນປ຺ປຫາຣວຓານິ ຕີຓິ ສຕ຺ຕິສຕານິ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອາຕຸຣມານມຫາທຸກ຺ຂປຕິຏ຺ຐໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ເຕນາຫ ສຕ຺ຕິ…ເປ… ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ.

ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓມູລກຕ຺ຕາ ອິໂຕ ປຣໍ ປວຕ຺ຕນາມຣູປສ຺ສ.

ຈຕຸຕ຺ຖາຫາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຸຕ຺ຕມໍສູປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອຕ຺ຖິຣາຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂສຕິ ໂລໂຠ. ຣຎ຺ຊນວເສນາຕິ ຣງ຺ຄຊາຕໍ ວິຍ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸຣຎ຺ຊນວເສນ. ນນ຺ທນວເສນາຕິ ສປ຺ປີຕິກຕາຍ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຠິນນ຺ທນວເສນ. ຕຓ຺ຫາຍນວເສນາຕິ ວິສຍກຕ຺ຕຸກາມຕາຍ ວເສນ. ເອໂກ ເອວ ຫິ ໂລໂຠ ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ຕຖາ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຕິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ລທ຺ຘສຠາວໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວຏ຺ເຏ. ອາຫາເຣຕິ ເກຈິ. ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ. ວິຣຸຬ຺ຫນ຺ຕິ ຜລນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ວິຣຸຬ຺ຫິປ຺ປຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ຊວາເປຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຊວາເປຕ຺ວາຕິ ຜລໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ. ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ເຈວ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຜລຸປ຺ປາທເນ ສາມຕ຺ຖິຍຕ຺ຕາ ວິຣຸຬ຺ຫິປ຺ປຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ສນ຺ຕາເນ ລທ຺ຘຠາວໍ ວິຣຸຬ຺ຫິປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ. ວຏ຺ຏກຖາ ເອສາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຍຕ຺ຖາຕິ ເຕຠູມກວຏ຺ເຏ ຠຸມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ. ປຸຣິມປເທ ເອຕໍ ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຄຕໍ ເອຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປເທ ວິສຍຠູເຕ. ຕຎ຺ຫິ ອາຣພ຺ຠ ເອຕໍ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ວິປາກວຏ຺ເຏຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວິປາກວຏ຺ເຏ. ອາຍຕິໍ ວຏ຺ຏເຫຕຸເກ ສງ຺ຂາເຣ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ຈ ປຏິສນ຺ຘິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ. ຊາຕີຕິ ເຈຕ຺ຖ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ສຕິ.

ກາຣຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູ, ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາໂຍ, ກາລຄຕິອາທໂຍ ຈ ກມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ຠາຣາ. ເກຈິ ປນ ກິເລສວຏ຺ຏກມ຺ມຄຕິກາລາ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ກາລຄຕິອາທໂຍ ຈ ກມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ຠາຣາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍຕໍຠວປຕ຺ຖນາຍ ຕຖາ ຕຖາ ຄໂຕ ຕິວິໂຘ ຠໂວວ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖາຕິ ເຕຠູມກວຏ຺ເຏ’’ຕິ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ສສມ຺ຠາຣກກມ຺ມໍ ຠເວສຸ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ. ຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ.

ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ຕີສຸ ອກຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເຓນ ເອກສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກ ສນ຺ຘີຕິ ເອໂກ ເຫຕຸຜລສນ຺ຘິ. ວິປາກວິຘິນ຺ຕິ ສຬາຍຕນາທິກໍ ເວທນາວສານໍ ວິປາກວິຘິໍ. ‘‘ນາມຣູເປນ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນາມຣູເປນາຕິ ວາ ສຫໂຍເຄ ກຣຓວຈນໍ. ອິຘ ເອໂກ ສນ຺ຘີຕິ ເອໂກ ເຫຕຸຜລສນ຺ຘິ. ອາຍຕິຠວສ຺ສາຕິ ອາຍຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສ. ເຕນ ເຈຕ຺ຖ ເອໂກ ສນ຺ຘິ ເຫຕຸຜລສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຂີຓາສວສ຺ສ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄມນໂຕວ ປວຕ຺ຕກມ຺ມສ຺ສ ມຄ຺ເຄນ ສຫາຍເວກລ຺ລສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊມານໍ. ສູຣິຍຣສ຺ມິສມນ຺ຕິ ຕໂຕ ເອວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕສູຣິຍຣສ຺ມິສມໍ. ສາຕິ ຣສ຺ມິ. ກາຍາທໂຍຕິ ກາຍທ຺ວາຣາທໂຍ. ກຕກມ຺ມນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕຠາວໍ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກມ຺ມລກ຺ຂຓປຕ຺ຕໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸສລາກຸສລໍ ນາມ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ກິຣິຍມຕ຺ເຕຕິ ອວິປາກຘມ຺ມຕ຺ຕາ ກາຍິກາທິປໂຍຄມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ. ອວິປາກໍ ໂຫຕິ ເຕສໍ ອວິປາກຘມ຺ມຕ຺ຕາ.

ອຕ຺ຖິຣາຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ນຄຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໕. ປຎ຺ຈມສຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຸພ຺ເພວ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ’’ຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ສໍວຓ຺ຓິຕເມວາຕິ ອວຸຕ຺ຕເມວ ສໍວຓ຺ເຓຕຸໍ ‘‘ນາມຣູເປ ໂຂ ສຕີ’’ຕິ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາທສປທິເກ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຍານິ ທ຺ເວ ປທານິ ອຄ຺ຄຫິຕານິ, ເນສໍ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸກາໂມ ເຕສໍ ຄເຫຕພ຺ພກາຣຓໍ ຕາວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠວໍ ປຐມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອນາຄຕສ຺ສ ‘‘ທຸຕິຍ’’ນ຺ຕິ ຄຫເຓ ອຕີໂຕ ຕຕິໂຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາ ຫິ ຕຕິໂຍ ຠໂວ’’ຕິ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ອນາຄຕສ຺ສ ຠວສ຺ສ ຄຫຓໍ ນ ສມ຺ຠວຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວວເສນ ອຠິນິເວສສ຺ສ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ກາຣເຓ ປນ ຄຫິເຕ ຜລໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປິເຈຕ຺ຖ ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ ອຕ຺ຖໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ ເອວ ຍໂຕ ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອນາຄຕທ຺ຘສໍຄາຫິຕາ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ, ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມນ຺ຕິ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕຫີຕິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຣຫິ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕຫິ. ອຍໍ ວິປສ຺ສນາຕິ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕວິປສ຺ສນາ. ນ ຆຏີຍຕີຕິ ນ ສມິຊ຺ຌຕິ. ມຫາ…ເປ… ອຠິນິວິຏ຺ໂຐຕິ ນ ຆຏເນ ກາຣຓມາຫ, ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ສມ຺ມສນີຍໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອທິຏ຺ເຐສູຕິ ອນວພຸທ຺ເຘສຸ. ຈຕຸສຈ຺ຈສ຺ສ ອນຸໂພເຘນ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ພຸທ຺ເຘນ ຠວິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາຕິ ມຫາສຕ຺ເຕນ. ເຕຕິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາ. ຠວອຸປາທານຕຓ຺ຫາວເສນາຕິ ຠວອຸປາທານຕຓ຺ຫາທສ຺ສນວເສນ. ທິຏ຺ຐາວ ‘‘ຕໍສຫຄຕາ’’ຕິ ສມານໂຍຄກ຺ຂມຕ຺ຕາ. ນ ປຣຠາຄໍ ຂເນຍ຺ຍ ອຕ຺ຕນາ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຣຠາເຄ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ກສ຺ສຈິ ນຕ຺ຖິຕາຍາ’’ຕິ. ປຏິນິວຕ຺ເຕສີຕິ ປຏິສໍຫຣິ. ປຏິນິວຕ຺ຕເນ ປນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕເທຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນ຺ນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຂຓິຕຏ຺ຐານໍ.

ປຈ຺ຈຍໂຕຕິ ເຫຕຸໂຕ, ສງ຺ຂາຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ເຫຕຸປຣມ຺ປຣວເສນ ຜລປຣມ຺ປຣາຍ ກິຕ຺ຕມານາຍ, ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີຕິ ຈ ວິຈາຣຓາຍ ສງ຺ຂາເຣ ໂຂ ສຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິເສສໂຕ ກາຣຓຠູໂຕ ສງ຺ຂາໂຣ ອຄ຺ຄຫິໂຕ, ຕໂຕ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຏິນິວຕ຺ຕຕິ ນາມ, ນ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນາມຣູເປ ໂຂ ສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ກິໍ ນາມ ເຫຕ຺ຖ ສຫຊາຕາທິວເສເນວ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ກມ຺ມູປນິສ຺ສຍວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ອຠິນິເວສສ຺ສ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ. ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣສງ຺ຂາຕອາຣມ຺ມຓໂຕ, ອຕີຕຠວສງ຺ຂາຕອາຣມ຺ມຓໂຕ. ອຕີຕທ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ ຫິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາ. ຕໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕມານໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕຠໂວປິ ປຏິນິວຕ຺ຕຕິ ນາມ. ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປສ຺ສນາວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ. ນາມຣູປໍ ນ ອຕິກ຺ກມຕີຕິ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕຎ຺ຈ ນາມຣູປໍ ນ ອຕິກ຺ກມຕິ ເຕນ ວິນາ ອວຕ຺ຕນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ນາມຣູປໂຕ ປຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ວິຎ຺ຎາເຓ ນາມຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ໂຫນ຺ເຕຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓ ນາມຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ໂຫນ຺ເຕ. ນາມຣູເປ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ໂຫນ຺ເຕຕິ ນາມຣູເປ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ໂຫນ຺ເຕ. ຈຕຸໂວກາຣປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ຍຖາຣຫໍ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທ຺ວີສຸປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈເຍສຸ ໂຫນ຺ເຕສູຕິ ປນ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ. ຊາເຍຖ ວາ ອຸປປຊ຺ເຊຖ ວາຕິ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ຊາຍຕິ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ສມຎ຺ຎາ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປວິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຸປາທານຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອິໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເອຕເທວາຕິ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ທ຺ວຍເມວ.

ອປຣາປຣຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີຫີຕິ ອປຣາປຣຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິທີປເກຫິ ‘‘ຈວຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ປຎ຺ຈ ປທານີຕິ ‘‘ຊາເຍຖ ວາ’’ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ປທານິ. ນນຸ ຕຕ຺ຖ ປຐມຕຕິເຍຫິ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມານິ ອຕ຺ຖໂຕ ອຠິນ຺ນານີຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປານໍ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອປຣາປຣຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີຫີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖນ຺ຕິ ໂຍ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ ປເທນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕເມວ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ‘‘ຍທິທ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ໂຕ ປຸນ ວຕ຺ວາ. ອນຸໂລມປຈ຺ຈຍາກາຣວເສນາຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມທສ຺ສນປຸພ຺ພກປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມທສ຺ສນວເສນ. ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ, ໂສ ຈ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ສງ຺ຂາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຸໂລມນໂຕ ອນຸໂລມປຈ຺ຈຍາກາໂຣ, ຕສ຺ສ ວເສນ.

ອາປໂຕຕິ ປຣິຂາຄຕອຸທກໂຕ. ທ຺ວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕານໍ ປເວສນນິຄ຺ຄມນຜາສຸຕາຍ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄວຕ຺ຖຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຣີຣຈິຕ຺ຕສຸຂຕາຍ ນຄຣສ຺ສ ມນຸຎ຺ຎຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມນ຺ຕາ …ເປ… ຣມຓີຍ’’ນ຺ຕິ. ປຸພ຺ເພ ສຸຎ຺ຎຠາເວນ ອຣຎ຺ຎສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ ຊນວາສໍ ກໂຣນ຺ເຕ ນຄຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໍ ອປເຣນ ສມເຍນ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ອສ຺ສ ຜີຕຎ຺ຈາ’’ຕິ.

‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ຈ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຕີຫິ ວິຣຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ໂຄປິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໂວຫາຣໍ ລທ຺ຘຸໍ ອຣຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ. ວິປສ຺ສນາຍ ຈິຓ຺ຓນ຺ເຕຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ສຎ຺ຈຣິຕຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຕີຣິເຕ ປຣິເຍສິເຕ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນຸມານາທິວເສນ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ຕຖາ ຫິ ນິພ຺ພານນຄຣສ຺ສ ທສ຺ສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທິຏ຺ຐກາໂລຕິ ອຘິຄມວເສນ ທິຏ຺ຐກາໂລ. ມຄ຺ຄຜລວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປໂຣປຓ຺ຓາສ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມາ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ປນ ເຕສໍ ວວຕ຺ຖາປກໍ. ຍາເປຕ຺ວາຕິ ຈຣາເປຕ຺ວາ.

ອວຕ຺ຕມານກຏ຺ເຐນາຕິ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ເຎ ໂລເກ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕາເນ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕວ ອຸປ຺ປາທາທິວເສນ ວຕ຺ຕມານວເສນ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ’’ຕິອາທິເກຫິ ໂຖມິໂຕ. ປຸພ຺ພເກຫິ ມເຫສີຫິ ປຏິປນ຺ໂນ ຫິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ອິຕເຣຫິ ອນ຺ຕຣາ ເກຫິຈິ ອວຬຎ຺ຊິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອວຬຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ປຸຣາຓມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ຌານສ຺ສາເທນາຕິ ຌານສຸເຂນ ຌານປີຕິຍາ. ສຸຠິກ຺ຂໍ ປຓີຕຘມ຺ມາມຕຕາຍ ຕິຕ຺ຕິອາວຫໍ. ປຸປ຺ຜິຕໍ ອຸປໂສຠິຕໍ. ຍາວ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຫິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ອຕ຺ຖິ. ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ໂອກາເສ.

ນຄຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສມ຺ມສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໖. ຉຏ຺ເຐ ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ. ສຓ຺ຫສຸຂຸມຘມ຺ມປຣິທີປນໂຕ ສຸຂຸມາ. ຕີຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ອງ຺ກິຍຕ຺ຕາ ຕິລກ຺ຂຓາຫຕາ, ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓປຣິທີປິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣິຍຘມ຺ມາຘິຄມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຠູເຕນ ເຫຕຸນາ ສເຫຕຸກາ. ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິປຎ຺ຎາຍ ປາຏິຫາຣິຍປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ນ ເກວລໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກອງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິເຍວ, ພາຫິຣງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິປິ ເນສມຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສິນິທ຺ຘານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍສມ຺ມສນນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຍວີມໍສໍ.

ອາຣມ຺ຠານຸຣູປາ ອນຸສນ຺ຘິ ຍຖານຸສນ຺ຘິ. ນ ຄຕາຕິ ນ ສມ຺ປຕ຺ຕາ. ອສມ຺ຠິນ຺ນປທນ຺ຕິ ອໂວມິສ຺ສກປທໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເອວໍ ອນາຄຕໍ ວາກ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຫິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອວນ຺ຕິ ‘‘ເຕນຫານນ຺ທາ’’ຕິ ເອກວຈນໍ, ‘‘ສຸຓາຖ ມນສິ ກໂຣຖາ’’ຕິ ພຫຸວຈນໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຈິ ປນ ‘‘ເຕນຫານນ຺ທາ’’ຕິ ອິຘາປິ ພຫຸວຈນເມວ ກຕ຺ວາ ປຐນ຺ຕິ ‘‘ສາຘຸ ອນຸຣຸທ຺ຘາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອຸປຘີຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ ອຸປຘີຍຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຸທຍໍ ປຏິລຠຕິ ‘‘ປາກຏຠາໂວ ຐິຕິໂກ, ອຕ຺ຕລາໂຠ ອຸທໂຍ’’ຕິ. ນິວິສຕິ ນິເວສໍ ໂອກາສໍ ປຏິລຠຕິ. ເອກວາຣເມວ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ທຸພ຺ພລຕ຺ເຕນ ໂອກາເສ ວິຍ ປຕິຏ຺ຐຫນໍ ນຕ຺ຖິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕມານໍ ນິວິຏ຺ຐໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິວິສຕີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ປຕິຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ.

ປິຍສຠາວນ຺ຕິ ປິຍາຍິຕພ຺ພຊາຕິກໍ. ມຘຸຣສຠາວນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐຊາຕິກໍ. ອຠິນິວິຏ຺ຐາຕິ ຕຓ຺ຫາຠິນິເວເສນ ໂອຕິຓ຺ຓາ. ສມ຺ປຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓານຸສາເຣນາຕິ ປຏິພິມ຺ພຄ຺ຄຫຓານຸສາເຣນ. ກຓ຺ຓສ຺ສ ຉິທ຺ທປເທສໍ ຣຊຕນາຬິກໍ ວິຍ, ກຓ຺ຓພທ຺ຘໍ ປນ ປາມງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ. ຕຸງ຺ຄາ ອຸຈ຺ຈາ ທີຆາ ນາສິກາ ຕຸງ຺ຄນາສາ. ເອວໍ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ຆານໍ. ‘‘ລທ຺ຘໂວຫາຣາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ຕຸງ຺ຄາ ນາສາ ເຍສໍ ເຕ ຕຸງ຺ຄນາສາ. ເອວໍ ລທ຺ຘໂວຫາຣາ ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຆານນ຺ຕິ ໂຍຊນາ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຏລໍ ວິຍ. ສມ຺ຜສ຺ສໂຕ ມຸທຸສິນິທ຺ຘໍ ກິຈ຺ຈໂຕ ສິນິທ຺ຘມຘຸຣຣສທໍ. ສາລລຏ຺ຐິນ຺ຕິ ສາລກ຺ຂນ຺ຘໍ.

ອທ຺ທສໍສູຕິ ປສ຺ສິໍສຸ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ກໍເສ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐານໂວຫາເຣນ.

ສມ຺ປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວຓ຺ຓາທິຄຸຓໍ. ອາທີນວນ຺ຕິ ມຣຓຄ຺ຄຕໂຕ.

ສຕ຺ຕຸປານີເຍນາຕິ ສຕ຺ຕຸໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາໂລລິຕປານີເຍນ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປານານິ ວິຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຕຓ຺ຫາປິປາສາວູປສມນໂຕ.

ສມ຺ມສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນຬກລາປີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໗. ສຕ຺ຕເມ ກສ຺ມາ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖໂຣ ສຍໍ ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ສມາໂນ ກສ຺ມາ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຊ຺ຌາສຍຊານນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ມຫາສາວກສ຺ສ ປຣຈິຕ຺ຕຊານເນນ ອປ຺ປາຏິຫີຣໍ ສິຍາ, ເຕນ ຕໍ ອປຣິຕຸສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາຕິ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ອຸຕ຺ຕມສາວກາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ຫິ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖໂຣ ອຄ຺ຄສາວກລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຖ ໂຂ ມຫາສາວກລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອິທາເນວ ໂຂ ມຍນ຺ຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນາໂລເຬນ຺ເຕນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທສນາ ອາຫຏາ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາວເສນ, ອິຘ ປນ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ຕໍ ອາໂລເຬຕ຺ວາ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຖິຕໍ ມຫາເຖເຣນ, ຕເມວສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ເຕເນວ ປກາເສຕຸກາໂມ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທໍ ເຖໂຣ’’ຕິອາທິ.

ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນຕິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິນາ ປຐມາຣມ຺ຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ ປທໍ, ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ. ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຣ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເທສນາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ເທສນາ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຜເລ ຄຫິເຕ ກາຣຓໍ ຄຫິຕເມວາ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາເຓ ຄຫິເຕ ສງ຺ຂາຣາ, ເຕສຎ຺ຈ ກາຣຓຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕສຸ ທ຺ວາທສສຸ ປເທສູ’’ຕິ. ເອເກກສ຺ມິນ຺ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ປເທ. ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວເສນາຕິ ‘‘ນິໂຣຘາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາວິນິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວມາຄຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາຣານໍ ວເສນ. ‘‘ອຏ຺ຐາຣສຫິ ວຕ຺ຖູຫີ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໔໖໘) ວິຍ ອິຘ ວຕ຺ຖຸສທ຺ໂທ ກາຣຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຉຕ຺ຕິໍສາຍ ກາຣເຓຫີ’’ຕິ. ປຐໂມ ອນຸໂມທນາວິຘິ. ຘມ຺ມກຖິກຄຸໂຓຕິ ວິປສ຺ສນາວິສໂຍ ອເຠໂທປຈາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຕິໂຍ ອນຸໂມທນາ, ຕຕິຍໍ ອນຸໂມທນນ຺ຕິ ອຠິເຘຍ຺ຍານຸຣູປໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເທສນາສມ຺ປຕ຺ຕິ ກຖິຕາ ‘‘ນິພ຺ພິທາຍ…ເປ… ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເສກ຺ຂຠູມິ ກຖິຕາ ‘‘ນິພ຺ພິທາຍ…ເປ… ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອເສກ຺ຂຠູມິ ກຖິຕາ ‘‘ນິພ຺ພິທາ …ເປ… ອນຸປາທາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ນຬກລາປີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ໂກສມ຺ພິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໘. ອຏ຺ຐເມ ປຣສ຺ສ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາຕິ ປຣສ຺ສ ວຈນໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍ ເອສ ຠຓຕິ, ຕໍ ຠູຕນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ປຣປຕ຺ຕິໂຍ ຫິ ເອໂສ ປຣເນຍ຺ຍພຸທ຺ຘິໂກ. ຍໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ຈິນ຺ຕິຕວຕ຺ຖຸ. ຣຸຈ຺ຈຕີຕິ ‘‘ເອວເມຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈຕິ. ຣຸຈິຍາ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ປຣປຕ຺ຕິໂຍ ອຫຸຕ຺ວາ ສຍເມວ ຕຖາ ໂຣເຈນ຺ໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນຸສ຺ສໂວຕິ ‘‘ອນຸ ອນຸ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຈິຣກາລຄຕາຍ ອນຸສ຺ສຸຕິຍາ ລພ຺ຠມານໍ ‘‘ກຖມິທໍ ສິຍາ, ກສ຺ມາ ຠູຕເມຕ’’ນ຺ຕິ ອນຸສ຺ສເວນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ວິຕກ຺ກຍໂຕຕິ ‘‘ເອວເມຕໍ ສິຍາ’’ຕິ ປຣິກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ. ເອກໍ ກາຣຓໍ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ຍຖາປຣິກປ຺ປິຕວຕ຺ຖຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ເກນາຕິ ອຕ຺ຕນາ ກປ຺ປິຕາກາເຣນາ ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອກາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ‘‘ຍຖາປຣິກປ຺ປິຕໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ເອວເມຕໍ, ນາຎ຺ຎຖາ’’ຕິ ອຠິນິວິສນ຺ຕສ຺ສ ເອໂກ ອຠິນິເວໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍາຍສ຺ສາຕິ ຍາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ວິຍ ນິຣູເປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ. ຂມຕີຕິ ຕຖາ ຄຫຓກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ…ເປ… ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ເອຕານີຕິ ສທ຺ຘາທີນິ. ຕານິ ຫິ ສທ຺ເຘຍ຺ຍານໍ ວຕ຺ຖູນໍ ຄຫຓເຫຕຸຠາວໂຕ ‘‘ກາຣຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ນວວິໂຘປິ ຠໂວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕສ຺ມິໍ ອຘິຄເຕຕິ ຠວນິໂຣໂຘ, ນິພ຺ພານໍ. ສ຺ວາຍໍ ຠໂວ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄໂຫ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ນາມາຕິ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ນາມ ຠວນິໂຣໂຘ’’ຕິ ເອສ ປຎ຺ໂຫ ເສກ຺ເຂຫິປິ ຊານິຕພ຺ໂພ, ນ ອເສກ຺ເຂເຫວ. ອິມໍ ຐານນ຺ຕິ ອິມໍ ຍາຖາວກາຣຓໍ.

ສຸຏ຺ຐຸ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ‘‘ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ມຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ຍາຖາວໂຕ ທິຏ຺ຐໍ, ຠວສ຺ສ ປີຬນສງ຺ຂຕສນ຺ຕາປວິປຣິຓາມຏ຺ຐານໍ, ຠວນິໂຣຘສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຣຓວິເວກາສງ຺ຂຕາມຕຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອນາຄາມິຜເລ ຐິໂຕ ຫິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ຐິໂຕ ເອວ ນາມ ອຸປຣິມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ຐິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕມ຺ປິ ເຖຣສ຺ເສຕໍ ຎາຓໍ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຎາຓໍ ວິຍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກູນວີສຕິຍາ…ເປ… ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ເອເຕນ ເອຕໍ ນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວິຍ ນ ໂຫຕິ ສປ຺ປເທສຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອິຘ ອຸທປານນິທສ຺ສນມ຺ປິ ສມຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓນາຕິ ອວເສສກິເລສານໍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓນ. ອຸປຣິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມໂຍຕິ ອຸປຣິ ສິຊ຺ຌນໂຕ ອຣຫຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕຖາ ອຕ຺ຖິ. ‘‘ເຍນາຫໍ ຕໍ ປຣິເຍສໂຕ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຊານາຕິ.

ໂກສມ຺ພິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອຸປຍນ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ນວເມ ອຸທກວຑ຺ຒນສມເຍຕິ ສພ຺ພທິວເສສຸ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕຈນ຺ທກນ຺ຕມຓິປພ຺ພຕານໍ ຊຸຓ຺ຫສມ຺ຜສ຺ເສນ ປຫຕຕ຺ຕາ ຊລາຠິສນ຺ທນວເສນ ອຸທກສ຺ສ ວຑ຺ຒນສມເຍ. ອຸປຣິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ປກຕິຍາ ອຸທກສ຺ສ ຕິຏ຺ຐຏ຺ຐານສ຺ສ ຕໂຕ ອຸປຣິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຣິ ຍາເປຕີຕິ ອຸທກໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ເຒຕິ. ຕຖາຠູໂຕ ຈ ຕໍ ພ຺ຣູເຫນ຺ໂຕ ປູເຣນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວຑ຺ເຒຕິ ປູເຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສມວາຍປຈ຺ຈເຍ ໂຫນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຐິໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕາປນໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ອຸປຣິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຫິ ສາ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ກຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ. ອປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍາຍນ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ໂອສຣນ຺ໂຕ’’ຕິ, ອວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ປຣິຫີຍມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸປຍນ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ທສເມ ຄຣຸກໂຕຕິ ຄຣຸຠາວເຫຕູນໍ ອຸຕ຺ຕມຄຸຓານໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓນ ຄຣຸກາເຣນ ຄຣຸກໂຕ. ມານິໂຕຕິ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ມານິໂຕ. ຕາຍ ຫິ ວິຎ຺ຎູນໍ ມນາປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ມເນນ ປິຍາຍິໂຕ’’ຕິ. ຈຕຸປຈ຺ຈຍປູຊາຍ ຈ ປູຊິໂຕຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖວຈນໍ. ຍທຕ຺ຖໍ ສໍຄີຕິກາເຣຫິ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິທານໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸລ຺ລິງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ເສສປເທສຸປິ. ອໍສກູຏໂຕຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອຸໂຠ ອໍສກູເຏ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕາ ທກ຺ຂິຓອໍສກູຏໂຕ, ອຸຠຍໂຕ ວາ ອປເນນ຺ຕິ. ປຣິຈິຕຄນ຺ຖວເສນ ປຓ຺ຑິຕປຣິພ຺ພາຊໂກ, ຍໂຕ ປຈ຺ຉາ ວິເສສຠາຄີ ຊາໂຕ. ວິຈິຕ຺ຕນຍາຍ ຘມ຺ມກຖາຍ ກຖນໂຕ ‘‘ກວິເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອາຫໍສຸ.

ເຕຊຸສ຺ສໂທຕິ ມຫາເຕໂຊ. ປຸເຣຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາທີນໍ ນິຍຕຠາເວນ ນິຍມມນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ວິປສ຺ສນາລກ຺ຂຓມ຺ຫີຕິ ຎາຓໍ ຕຕ຺ຖ ກຖິຕໍ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕສ຺ສໍ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ເຖຣສ຺ສ ອສມ຺ມຸຂາ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ. ອາຫຣິຕ຺ວາ ກເຖຕິ ຕຖາ ວຣສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ.

ກິຎ຺ຈາປິ ສຸສິໂມ ປູຣຓາທໂຍ ວິຍ ສຕ຺ຖຸປຏິຎ຺ໂຎ ນ ໂຫຕິ, ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປນ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິໂຕ ປຎ຺ຎວາ ເວທງ຺ຄກຸສໂລ’’ຕິ ຄຓາຈຣິຍຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ, ຕຖາ ຈສ຺ສ ສມ຺ຠາວິໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຫໍ ສຕ຺ຖາຕິ ປຏິຊານນ຺ໂຕ’’ຕິ, ນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ເຫສ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ຂິ.

ອຎ຺ຎາຕິ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ນາມໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈິຓ຺ຓນ຺ເຕ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕໍ ປວຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎພ຺ຍາກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ. ອສ຺ສ ສຸສິມສ຺ສ, ປຣມປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໂກຏິ. ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐີຕິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ມຸຏ຺ຐິກຕຘມ຺ໂມ.

ອງ຺ຄສນ຺ຕຕາຍາຕິ ນີວຣຓາທີນໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ວິທູຣຠາເວນ ຌານງ຺ຄານໍ ວູປສນ຺ຕຕາຍ. ນິພ຺ພຸຕສພ຺ພທຣຖປຣິຬາຫຕາຍ ຫິ ເຕສໍ ຌານານໍ ປຓີຕຕຣຠາໂວ. ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕຕາຍາຕິ ຣູປປຕິຠາຄວິຄເມນ ສຓ຺ຫສຸຂຸມາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕຠາເວນ. ຍທຄ຺ເຄນ ຫິ ເຕສໍ ຠາວນາຕິສຍສມ຺ຠາວິຕສຓ຺ຫສຸຂຸມປ຺ປກາຣານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ສນ຺ຕານິ, ຕທຄ຺ເຄນ ຌານງ຺ຄານໍ ສນ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕຕາຍ ວາ ຕທາຣມ຺ມຓຘມ຺ມານໍ ສນ຺ຕຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາຫິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຫິ ທີເປຕພ຺ພາ. ອາຣຸປ຺ປວິໂມກ຺ຂາຕິ ອຣູປຊ຺ຌານສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂາ. ປຎ຺ຎາມຕ຺ເຕເນວ ວິມຸຕ຺ຕາ, ນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມານໍ ຐິຕຕາ ຕໍສຠາວຕາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິ, ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕຕາ, ຕຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ເອວມາຫາຕິ ‘‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ສຸສິມ, ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓໍ, ປຈ຺ຉາ ນິພ຺ພາເນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິ.

ວິນາປິ ສມາຘິນ຺ຕິ ສມຖລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸຣິມສິທ຺ຘໍ ວິນາປິ ສມາຘິນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຍານິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ. ນ ສມາຘິນິສ຺ສນ຺ໂທ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣາ ວິຍ. ນ ສມາຘິອານິສໍໂສ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ ວິຍ. ນ ສມາຘິສ຺ສ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ສພ຺ພຠວຄ຺ຄໍ ວິຍ. ວິປສ຺ສນາຍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ມຄ຺ໂຄ ວາ ຜລໍ ວາຕິ ໂຍຊນາ.

ຣູປາທີສຸ ເຈເຕສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ເທສນາ ເຕປຣິວຏ຺ຏເທສນາ. ອນຸໂຍຄໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕຕິ ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ, ສຸສິມ, ອິທານິ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄເມນ ສພ຺ພໂສ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຄຕສມ຺ໂມໂຫຕິ ອນຸໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ປາກຏກຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ, ສຸສິມ, ນິຊ຺ຌານໂກ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອາສວານໍ ຂຍສມ຺ມສເນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ເອວເມເຕປິ ຠິກ຺ຂູ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ ນ ເຕ ຕຍາ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ.

ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຫາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.