໒. ທຸຕິຍທສພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒. ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ. ທສຫິ ພເລຫີຕິ ທສຫິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓຫິ ຎາຓພເລຫິ, ຕານິ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ພລານີຕິ ຕຖາຄຕພລານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກາມຎ຺ຈ ຕານິ ເອກຈ຺ຈານໍ ສາວການມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຍາທິສານິ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຕາທິສານິ ຕທຎ຺ເຎສໍ ກທາຈິປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຫຕ຺ຖິກຸລານຸສາເຣນາຕິ ວກ຺ຂມານຫຕ຺ຖິກຸລານຸສາເຣນ. ກາຬາວກນ຺ຕິ ກຸລສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ປກຕິຫຕ຺ຖິກຸລນ຺ຕິ ຄິຣິຈຣນທິຈຣວນຈຣາທິປ຺ປເຠທາ ໂຄຈຣິຍກາຬາວກນາມາ ສພ຺ພາປິ ພເລນ ປາກຕິກາ ຫຕ຺ຖິຊາຕິ. ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສານນ຺ຕິ ຖາມມຊ຺ຌິມານໍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສານໍ. ເອກສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາຍພລນ຺ຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກສ຺ສາຕິ ຈ ຕຖາ ເຫຏ຺ຐາກຖາຍໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ເທສນາໂສເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາຣາຍນສງ຺ຆາຕພລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນາຣາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຣສ຺ມິໂຍ, ຕາ ພຫູ ນານາວິຘາ ອິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນາຣາຍນໍ, ວຊິຣໍ, ຕສ຺ມາ ນາຣາຍນສງ຺ຆາຕພລນ຺ຕິ ວຊິຣສງ຺ຆາຕພລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາຍພລນ຺ຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາກຕິກກາຍພລໍ. ສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພລາຠາວໂຕ, ຕໂຕ ເອວສ຺ສ ພາຫິຣກຕາ ລາມກຕາ ຈ. ຕທຸຠຍໍ ປນສ຺ສ ກາຣເຓນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ກາຍພລໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຕໂຕ ວິສຸໍເຍວ. ທສສຸ ຐາເນສຸ ທສສຸ ຎາຕພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ. ຍາຖາວປຏິເວຘໂຕ ສຍຎ຺ຈ ອກມ຺ປຍໍ, ປຸຄ຺ຄລຎ຺ຈ ຕໍສມງ຺ຄິໍ ເນຍ຺ເຍສຸ ອຘິພລໍ ກໂຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອກມ຺ປນຏ຺ເຐນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຏ຺ເຐນ ຈາ’’ຕິ.

ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕຕິ ກາຣຓຎ຺ຈ ກາຣຓໂຕ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ຜລໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ປວຕ຺ຕຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິປຣິຍາເຍນ ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອກາຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕທຸຠຍໍ ຠຄວາ ເຍນ ຎາເຓນ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕູ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ຐານໍ, ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ນ ເຫຕູ ນ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຐານຎ຺ຈ…ເປ… ຊານນໍ ເອກ’’ນ຺ຕິ. ກມ຺ມສມາທານານນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕານໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານໍ, ກມ຺ມຎ຺ເຎວ ວາ ກມ຺ມສມາທານໍ. ຐານໂສ ເຫຕຸໂສຕິ ປຈ຺ຈຍໂຕ ຈ ເຫຕຸໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິອຸປຘິກາລປໂຍຄາ ວິປາກສ຺ສ ຐານໍ, ກມ຺ມໍ ເຫຕຸ. ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີປຏິປທາຊານນນ຺ຕິ ສພ຺ພຄຕິຄາມິນິຍາ ອຄຕິຄາມິນິຍາ ຈ ປຏິປທາຍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຊານນໍ, ພຫູສຸປິ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອກເມວ ປາຓໍ ຫນນ຺ເຕສຸ ‘‘ອິມສ຺ສ ເຈຕນາ ນິຣຍຄາມິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມສ຺ສ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄາມິນີ’’ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາສງ຺ຂາຕານໍ ປຏິປຕ຺ຕີນໍ ອວິປຣີຕໂຕ ສຠາວຊານນໍ. ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລກຊານນນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທີຫິ ກາມຘາຕຸອາທີຫິ ວາ ພຫຸຘາຕຸໂນ, ຕາສໍເຍວ ຘາຕູນໍ ວິປຣີຕຕາຍ ນານປ຺ປກາຣຘາຕຸໂນ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂລກສ຺ສ ຊານນໍ. ປຣສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປເຣສໍ ສຕ຺ຕານໍ. ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຊານນນ຺ຕິ ຫີນາທີຫິ ອຘິມຸຕ຺ຕີຫິ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຠາວສ຺ສ ຊານນໍ. ເຕສໍເຍວາຕິ ປຣສຕ຺ຕານໍເຍວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຊານນນ຺ຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣຠາວສ຺ສ ອປຣຠາວສ຺ສ ວຸທ຺ຘິຍາ ເຈວ ຫານິຍາ ຈ ຊານນໍ. ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ປຐມາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ, ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ, ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຘີນໍ, ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິອາທີນຎ຺ຈ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນໍ. ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານຊານນນ຺ຕິ ຫານຠາຄິຍສ຺ສ, ວິເສສຠາຄິຍສ຺ສ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໘໒໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປຄຸຓຊ຺ຌານສ຺ສ ເຈວ ຠວງ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕີນຎ຺ຈ ຊານນໍ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂວທານມ຺ປິ ‘‘ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠວງ຺ເຄນ ປນ ສພ຺ພຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐານເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພນິວາສຊານນນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ນິວຸຏ຺ຐກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຊານນໍ. ຈຸຕູປປາຕຊານນນ຺ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຍາຖາວໂຕ ຊານນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາສວກ຺ຂຍຊານນໍ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ, ມຄ຺ຄຎາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຕ຺ຖ ປເນຕານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາຄຕານິ ສໍວຓ຺ຓິຕານິ, ຕານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຠິຘມ຺ເມ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ພ຺ຍາໂມຫຠຍວເສນ ສຣຓປຣິເຍສນໍ ສາຣຊ຺ຊນໍ ສາຣໂທ, ພ຺ຍາໂມຫຠຍໍ. ວິຄໂຕ ສາຣໂທ ເອຕສ຺ສາຕິ ວິສາຣໂທ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ເວສາຣຊ຺ຊໍ. ຕໍ ປນ ຎາຓສມ຺ປທໍ ປຫານສມ຺ປທໍ ເທສນາວິເສສສມ຺ປທໍ ເຂມໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຎາຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕູສຸ ຐາເນສູ’’ຕິອາທິ. ຈຕູສູຕິ ປຣປຣິກປ຺ປິເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ. ປຣປຣິກປ຺ປິເຕສຸ ວາ ວຕ຺ຖຸມຕ຺ເຕສຸ ໂຈທນາກາຣເຓສຸ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຕ ປຏິຊານໂຕຕິ ‘‘ອຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານນ຺ເຕນ ຕຍາ. ອິເມ ຘມ຺ມາຕິ ‘‘ອິທໍ ປຎ຺ຈມໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ, ອຍໍ ຉຏ຺ໂຐ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອິທໍ ເຕຣສມໍ ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ ອິເມ ຘມ຺ມາ. ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຂາເຕ ໂຈທນາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ. ໂກຈີຕິ ສມຓາທີຫິ ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂຍ ໂກຈິ. ສຫ ຘມ຺ເມນາຕິ ສຫ ເຫຕຸນາ. ‘‘ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ເຫຕຸປຣິຍາໂຍ ອິຘ ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ. ເຫຕູຕິ ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສາຘນເຫຕຸ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ກາຣໂກ ສມ຺ປາປໂກ ວາ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາຣຓໍ, ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຈທນາວຕ຺ຖຸເມວ. ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຠາວໂຕ. ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອເຂມປ຺ປຕ຺ຕຣູປາຍ ໂຈທນາຍ ອນຸປທ຺ທວໍ ປຕ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈລຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ວິສາຣທຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອິເມ ອາສວາຕິ ກາມາສວາທີສຸ ອິເມ ນາມ ອາສວາ ນ ປຣິກ຺ຂີຓາຕິ ອາສວກ຺ຂຍວຈເນເນຕ຺ຖ ສພ຺ພກິເລສປ຺ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ໂສ ກິເລໂສ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ສພ຺ພໂສ ອາສເວສຸ ຂີເຓສຸ ນປ຺ປຫີເຍຍ຺ຍ. ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ອນ຺ຕຣາຍກຣາ, ສຄ຺ຄວິໂມກ຺ຂາຘິຄມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍກຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ໂມ ຫິ ໂຍ ສໍກິເລສໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ໂສ ‘‘ນິຍ຺ຍານິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຘມ຺ເມ ນິຍ຺ຍນ຺ເຕ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ ນິຍ຺ຍານິໂກຕິ ໂວຫຣິໂຕ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ນ ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ອາຫ. ກຖໍ ປນ ເທສນາຘມ຺ໂມ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ? ນິຍ຺ຍານຕ຺ຖສມາຘານໂຕ, ໂສ ອເຠໂທປຈາເຣນ ‘‘ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ‘‘ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ’’ຕິ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ນ ໂກຈິ ວິໂຣໂຘ.

ອຸສຠສ຺ສ ອິທນ຺ຕິ ອາສຠໍ, ອສນ຺ຕສນຏ຺ເຐນ ອາສຠໍ ວິຍາຕິ ອາສຠໍ, ເສຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ. ອາສຠຏ຺ຐານຏ຺ຐາຍິຕາຍ ອາສຠາ ນາມ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘາ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕປຏິຊານນວເສນ ອຠິມຸຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຣິສາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອາສຠາ. ຈຕສ຺ໂສປິ ຫິ ປຣິສາ ພຸທ຺ຘາຠິມຸຂາ ເອວໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ. ອິທມ຺ປີຕິ ‘‘ອຸສໂຠ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ປທໍ. ຕສ຺ສາຕິ ນິສຠສ຺ສ. ເຍສໍ ພລຸປ຺ປາທາວຏ຺ຐານານໍ ວເສນ ອຸສຠສ຺ສ ອາສຠຓ຺ຐານໍ ອິຈ຺ຉິຕໍ, ຕໂຕ ສາຕິສຍານໍ ເອວ ເຕສໍ ວເສນ ອາສຠຓ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປມໍ ນາມ ພຸທ຺ຘຄຸຓານໍ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິຫີນເມວ. ຕິຏ຺ຐມາໂນ ຈາຕິ ອຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ເອວ ປຏິຊານາຕິ ນາມ. ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນຸຊານາຕິ.

ອຏ຺ຐ ໂຂ ອິມາຕິ ອິທໍ ເວສາຣຊ຺ຊຎາຓສ຺ສ ພລທສ຺ສນໍ. ຍຖາ ຫິ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ປຣິສໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎູນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາຘນສມຕ຺ຖາຍ ກຖາຍ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ເຉກຠາໂວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ອິມາ ອຏ຺ຐ ປຣິສາ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ເວສາຣຊ຺ຊຎາຓສ຺ສ ພລໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິສາສູ’’ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາຕິ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ສມູໂຫ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ມາຣປຣິສາຕິ ມາຣກາຍິການໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ສມູໂຫ. ມາຣສທິສານໍ ມາຣານໍ ປຣິສາຕິ ມາຣປຣິສາ. ສພ຺ພາ ເຈຕາ ປຣິສາ ອຸຄ຺ຄຏ຺ຐານທສ຺ສນວເສນ ຄຫິຕາ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຣາຊາ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປກຕິວຈນມ຺ປິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ກຈ຺ເຉຫິ ເສທາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຸຄ຺ຄາ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕີສຸ ເວເທສຸ ກຸສລາ ໂຫນ຺ຕິ, ຄຫປຕໂຍ ນານາໂວຫາເຣສຸ ຈ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕາຍ ຈ ກຸສລາ, ສມຓາ ສກວາທປຣວາເທສຸ ກຸສລາ, ເຕສໍ ມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມກຖາກຖນໍ ນາມ ອຕິວິຍ ຠາຣິຍໍ. ເທວານໍ ອຸຄ຺ຄຠາເວ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອມນຸສ຺ໂສຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ມນຸສ຺ສານໍ ສກລສຣີຣໍ ກມ຺ປຕິ, ເຕສໍ ຣູປໍ ທິສ຺ວາປິ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາປິ ສຕ຺ຕາ ວິສຎ຺ຎິຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ອມນຸສ຺ສປຣິສາ ອຸຄ຺ຄາ. ອິຕິ ເຈຕາ ປຣິສາ ອຸຄ຺ຄຏ຺ຐານທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຍາມາທິປຣິສາ ນ ຄຫິຕາຕິ? ຠຸສໍ ກາມາຠິຄິທ຺ຘຕາຍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣວິຣຫໂຕ. ຍາມາທໂຍ ຫິ ອຸຬາຣຸຬາເຣ ກາເມ ປຏິເສວນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖາຠິຄິທ຺ຘຕາຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ສຠາເວນ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ປນ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ອານຸຠາເວນ ອາກຑ຺ຒິຍມານາ ກທາຈິ ເນສໍ ປຍິຣຸປາສນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ ຕາທິເສ ມຫາສມເຍ. ເຕເນວ ຫິ ວິມານວຕ຺ຖຸເທສນາປິ ຕໍນິມິຕ຺ຕາ ພຫຸລາ ນາໂຫສິ. ເສຏ຺ຐນາທນ຺ຕິ ເກນຈິ ອປ຺ປຏິຫຕຠາເວນ ອຸຕ຺ຕມນາທໍ. ອຠີຕນາທນ຺ຕິ ເວສາຣຊ຺ຊໂຍຄໂຕ ກຸໂຕຈິ ນິພ຺ຠຍນາທໍ. ສີຫນາທສຸຕ຺ເຕນາຕິ ຂນ຺ຘິຍວຄ຺ເຄ ອາຄເຕນ ສີຫນາທສຸຕ຺ເຕນ. ສຫນໂຕຕິ ຂມນໂຕ. ຫນນໂຕຕິ ວິຘມນໂຕ ວິທ຺ຘໍສນໂຕ. ຍຖາ ວາຕິອາທິ ‘‘ສີຫນາທສທິສໍ ວາ ນາທໍ ນທຕີ’’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນໍ.

ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ປທໍ. ປຎ຺ຎາປຠາວິຕນ຺ຕິ ຈິຣກາລປຣິຠາວິຕາຍ ປາຣມິຕາປຎ຺ຎາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຸປ຺ປາທິຕໍ. ກຣຸຓາປຠາວິຕນ຺ຕິ ‘‘ກິຈ຺ຉໍ ວຕາຍໍ ໂລໂກ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ມຫາກຣຸຓາຍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ. ຍຖາ ອຠິນິກ຺ຂມນໂຕ ປຠຸຕິ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມນວິໂຣຘິນີ ປຏິປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ຕຸສິຕຠວນໂຕ ນິຍຕຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ຈ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ທຸຕິຍຕຕິຍນຍາ ຈ ຄຫິຕາ. ຜລກ຺ຂເຓຕິ ອຄ຺ຄຜລກ຺ຂເຓ. ປຏິເວຘນິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ວຊິຣູປມຕາເຍວ ສາຕິສໂຍ ປຏິເວໂຘຕິ ‘‘ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ປຏິລທ຺ຘສ຺ສປິ ເທສນາຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ພຸຊ຺ຌນມຕ຺ເຕນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິ…ເປ… ຜລກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນໍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ຍາວ ປຣິນິພ຺ພານາ ເທສນາຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຕສ຺ເສວ ປວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ຘມ຺ມຈກ຺ກສ຺ສ ຐານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິຕຈກ຺ກສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ ຐານໍ ວິຍ. ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ໂລກິຍເທສນາຎາຓສ຺ສ ອິຕເຣນ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓຕາວເສນ ສມານຕໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ອຸຣສິ ຊາຕຕາຍ ອຸຣໂສ ສມ຺ຠູຕນ຺ຕິ ໂອຣສໍ ຎາຓໍ.

ອິຕິ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອນວເສສໂຕ ຣູປສ຺ສ ສຣູປນິທສ຺ສນຕ຺ໂຖຕິ ຕສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ສາຘາຣຓໂຕ ຈ ສຣູປນິທສ຺ສນມາຫ. ເອຕ຺ຕກໍ ຣູປນ຺ຕິ ເອເຕນ ອນວເສສໂຕ ‘‘ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຣູປໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວໍ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣຸປ຺ປນສຠາວຎ຺ເຈວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຣຸປ຺ປນໍ ສີຕາທິວິໂຣຘິປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ວິສທິສຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາທິເຠທໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ລກ຺ຂຓ…ເປ… ວເສນາຕິ ກກ຺ຂຬຕ຺ຕາທິລກ຺ຂຓວເສນ ສນ຺ຘາຣຓາທິຣສວເສນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານວເສນ ຠູຕຕ຺ຕຍາທິປທຏ຺ຐານວເສນ ຈ. ເອວໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສາຘາຣຓໂຕ ຈ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ຈ ປຣິຄ຺ຄຫິຕສ຺ສ. ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ອຸປ຺ປາທາ, ອຕ຺ຖິຠາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິໂຣຘວິໂຣຘີ ຫິ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິໂຣເຘ ອສຕິ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິມຠເວ ສິທ຺ຘາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ສຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ກມ຺ມສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ຈ ຕີຫິ ອຕີຕກາລິກຕ຺ຕາ ເຕສໍ ສຫກາຣີກາຣຓຠູຕໍ ອຸປາທານມ຺ປິ ຄຫິຕເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈເຍສຸ ກພຬີກາຣອາຫາຣສ຺ສ ພລວຕາຍ, ໂສ ເອວ ຄຫິໂຕ, ‘‘ອາຫາຣສມຸທຍາ’’ຕິ ປນ ຄຫິເຕນ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຕາມຕ຺ເຕນ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕານິປິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທ຺ວາທສສມຸຏ຺ຐານິກໍ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໂຕ ທສ຺ສນມ຺ປິ ຠວິຕພ຺ພເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓນ຺ຕິອາທິນາ ກາລວເສນ ອຸທຍທສ຺ສນມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠູຕວເສນ ມຄ຺ເຄ ອຸທຍໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອິຘ ສນ຺ຕຕິວເສນ ອນຸກ຺ກເມນ ຂຓວເສນ ປສ຺ສຕິ. ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາເຓນ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘໂຕ ອນາຄຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍາຠາເວ ອຠາວໂຕ. ປຈ຺ຈຍນິໂຣເຘນາຕິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘຠາເວນ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຫາຣນິໂຣຘາຕິ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ອຠາວາ. ຣູປນິໂຣຘາຕິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ອຠາໂວ ໂຫຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ຠວກາລວເສນ ເຫຕຸທ຺ວຍທສ຺ສນໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ປທຏ຺ຐານວເສນ ປເຄວ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອິຘ ສນ຺ຕຕິວເສນ ທິສ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ຂຓວເສນ ປສ຺ສຕິ.

ອິຕິ ເວທນາຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸຂາທິເຠທນ຺ຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂອທຸກ຺ຂມສຸຂາທິວິຠາຄໍ. ຣູປສຎ຺ຎາທິເຠທນ຺ຕິ ຣູປສຎ຺ຎາ, ສທ຺ທ… ຄນ຺ຘ… ຣສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພ … ຘມ຺ມສຎ຺ຎາທິວິຠາຄໍ. ຜສ຺ສາທິເຠທນ຺ຕິ ຜສ຺ສເຈຕນາມນສິກາຣາທິວິຠາຄໍ. ລກ຺ຂຓ…ເປ… ວເສນາຕິ ອິຏ຺ຐານຸຠວນລກ຺ຂຓາທິລກ຺ຂຓວເສນ ອິຏ຺ຐາກາຣສມ຺ໂຠຄຣສາທິຣສວເສນ ກາຍິກອສ຺ສາທາທິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານວເສນ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາທິປທຏ຺ຐານວເສນ. ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໙໓) ວຈນໂຕ ຕີສຸ ເວທນາທີສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຜສ຺ສສມຸທຍາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ວິຎ຺ຎາຓປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘ ນາມຣູປສມຸທຍາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕສໍເຍວ ວເສນາຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣໂຘ ເວທນານິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິນາ ເຕສໍເຍວ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຕ຺ຖງ຺ຄມວເສນ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອວິສໂຍປິ ສປ຺ປເທໂສ ສີຫນາໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ອິທານິ ນິປ຺ປເທໂສ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປຈ຺ຈຍາກາຣວິສໂຍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣໂຓ ທສ຺ສີຍຕີຕິ ອາຫ, ‘‘ອຍມ຺ປິ ອປໂຣ ສີຫນາໂທ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປາຬິຍາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຌ຺ຕີ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ຠາເວ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ຠາວສ຺ສ, ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ນິໂຣເຘ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ນິໂຣຘສ຺ສ ກຖເນນ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍລກ຺ຂເຓ ນິຍໂມ ທສ຺ສິໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ເອວ, ນາສຕິ, ອິມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາ ເອວ, ນານຸປ຺ປາທາ, ນິໂຣຘາ ເອວ, ນານິໂຣຘາ’’ຕິ. ເຕເນທໍ ລກ຺ຂຓໍ ອນ຺ໂຕຄຘນິຍມໍ ອິຘ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິໂຣໂຘຕິ ຈ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ວິຣາຄາ ວິຄເມນ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາໂທ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ’’ຕິອາທິ. ນິໂຣຘວິໂຣຘີ ຈ ອຸປ຺ປາໂທ, ເຍນ ໂສ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວິຠາເຄນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອສຕິ ນິໂຣເຘ ອຸປ຺ປາໂທ ນາມ, ໂສ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິຠາໂວຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິທເມວ ຫິ ລກ຺ຂຓໍ. ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ‘‘ອິມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ປເຣນ ປຸຣິມໍ ວິເສສິຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕມານໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ມຄ຺ເຄນ ອນິຣຸຊ຺ຌນສຠາວຎ຺ຈາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ທ຺ວິຘາປິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ນິທ຺ເທສໍ ວທນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິນາ ນິໂຣໂຘວ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິຠາໂວປິ ນິໂຣໂຘ ເອວາຕິ ນຕ຺ຖິຠາວວິຣຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ອນິໂຣໂຘຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ອນິໂຣຘສງ຺ຂາເຕນ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ອຸປ຺ປາທໍ ວິເສເສຕິ. ຕໂຕ ອິຘ ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຖິຠາວມຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ອຖ ໂຂ ອນິໂຣຘສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ຈາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຠາວິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວເມຕໍ ລກ຺ຂຓທ຺ວຍວຈນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິເສສນວິເສສິຕພ຺ພຠາເວນ ສາຕ຺ຖກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂກ ປນາຍໍ ອນິໂຣໂຘ ນາມ, ໂຍ ‘‘ອຕ຺ຖິຠາໂວ, ອຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ອປ຺ປຫີນຠາໂວ ຈ ອນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຜລຠາເວນ ຜລຸປ຺ປາທນາຣຫຕາ ຈາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍໍ ອຸທານຏ຺ຐກຖາຍໍ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໑). ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວິຠຊນາທິວເສນາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ທ຺ວາທສປທິກສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາກາຣສ຺ສ ວິຠຊນວເສນ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ທສພລສຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ເທສິຕາກາໂຣ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປຈ຺ຈຍາກາຣມຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປຈ຺ຈຍາກາຣຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐິຍາ ອກຣເຓນ ວິຠູໂຕ, ໂສ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ສທ຺ທໂຕ ຈ ປິຫິໂຕ ເຫຏ຺ຐາມຸຂຊາໂຕ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນິກຸຊ຺ຊິໂຕ’’ຕິ. ວິວໂຏຕິ ວິຠາວິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ວິວຣິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ’’ຕິ. ປກາສິໂຕຕິ ຎາໂຓຠາເສນ ໂອຠາສິໂຕ ອາທີປິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທີປິໂຕ ໂຊຕິໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນ. ສິພ຺ພິຕຄຓ຺ຐິຕນ຺ຕິ ວາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕໍ, ສິພ຺ພິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຏ຺ຐາເນ ວາເກນ ຄຓ຺ຐິຕຎ຺ຈ. ຉິນ຺ນປິໂລຕິກາຠາເວນ ວິຄຕປິໂລຕິໂກ ຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນປິໂລຕິກສ຺ສ ປຏິໂລມຕາ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນຕາຠາເວນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເຫຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ນິວາສນປາຣຸປນໍ ປຣິຄ຺ຄຫຓໍ. ສຍໍ ປຏິຠານໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ. ວຑ຺ເຒນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສມຍໍ. ສມຓກຈວຣນ຺ຕິ ສມຓເວສຘາຣຓວເສນ ສມຓປຏິຣູປຕາຍ ສມຓານໍ ກຈວຣຠູຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣູປປວຕ຺ຕິຍາ ກຣຓ຺ຑໍ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ຘຸຕ຺ຕໍ ວາຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ກາຣຓ຺ຑໂວ, ທຸສ຺ສີໂລ. ຕໍ ກາຣຓ຺ຑວໍ. ນິທ຺ຘມຖາຕິ ນີຫຣຖ. ກສມ຺ພຸນ຺ຕິ ສມຓກສຏໍ. ອປກສ຺ສຖາຕິ ອປກຑ຺ຒຖ ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປລາເປຕິ ປລາປສທິເສ. ຕຖາ ຫິ ຕຓ຺ຑຸລສາຣຣຫິໂຕ ຘຎ຺ຎປຏິຣູປໂກ ຖຸສມຕ຺ຕໂກ ປລາໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສີລາທິສາຣຣຫິໂຕ ສມຓປຏິຣູປໂກ ປລາໂປ ວິຍາຕິ ປລາໂປ, ທຸສ຺ສີໂລ. ເຕ ປລາເປ. ວາເຫຖາຕິ ອປເນຖ. ປຕິສ຺ສຕາຕິ ພາຬ຺ຫສຕິຕາຍ ປຕິສ຺ສຕາ ໂຫຖາຕິ.

ສທ຺ຘາຍ ປພ຺ພຊິເຕນາຕິ ຣາຊູປທ຺ທວາທີຫິ ອນຸປທ຺ທຸເຕນ ‘‘ເອວຎ຺ຫິ ຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓໍ ຊາຕິອາທິສໍສາຣຠຍໍ ວິຊິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຏ຺ຏນິສ຺ສຣຓຕ຺ຖໍ ອາຄຕາຍ ສທ຺ຘາຍ ວເສນ ປພ຺ພຊິເຕນ. ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຈາເຣນ ອຠິຊາໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໂຕ ກຸໂຕຈີ’’ຕິອາທິ. ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ໂຕຕິ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠິຊາໂຕ. ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ ອງ຺ຄານິ ສມ຺ມາປຘານິຍງ຺ຄຠາເວນ, ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ນິຣເປກ຺ຂຠາເວນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕສ຺ສ ຕຖາປວຕ຺ຕວີຣິຍວເສນ ‘‘ຕໂຈ ເອກໍ ອງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ນວສຸ ຐາເນສຸ ສມາຘາຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ກາລວເສນ ປຎ຺ຈສຸ, ອິຣິຍາປຖວເສນ ຈຕູສູ’’ຕິ ເອວໍ ນວສຸ ຐາເນສຸ ວີຣິຍໍ ສມາຘາຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

ໂສ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕີຕິ ກຸສີຕປຸຄ຺ຄໂລ ນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠສ຺ສ ອກຣເຓນ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ. ສກໍ ວາ ອຕ຺ຖໍ ສທຕ຺ຖໍ ກ-ກາຣສ຺ສ ທ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ກຸສີຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຣິຫາຍນໍ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉ ທ຺ວາຣານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສຊ຺ຊາວເສນ ປີຐມທ຺ທນໂຕ ປີຐມທ຺ທໂນ, ນິຣສ຺ສນວຈນໍ ຕສ຺ສ, ກສ຺ສຈິປຕ຺ຖສ຺ສ ອຘາຣຓໂຕ ເກວລໍ ປີຐຠາຣຠູໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ‘‘ມຂມທ຺ທໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ທານມິຈ຺ຉາຍ ປເຣສໍ ມຂໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລຓ຺ຑປູຣໂກຕິ ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວຈ຺ຈກຸຏິປູຣໂກ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ’’ຕິອາທີສຸ ‘‘ກຸສີໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອາສີສາຍ ວເສນ ໂຖມິໂຕ. ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍຕິ ປຄ຺ຄຫິຕວີຣິເຍ. ປຫິຕຕ຺ເຕຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຕິເປສິຕຈິຕ຺ເຕ. ເອເຕນ ສາວການໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖຸວນ຺ທນານິສໍສຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ.

ຫີເນນາຕິ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິເຕນ ຘມ຺ເມນ. ເຕນາຫ ‘‘ຫີນາຍ ສທ຺ຘາຍາ’’ຕິອາທິ. ອຄ຺ເຄນາຕິ ເສຏ຺ເຐນ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິເຕນ ຘມ຺ເມນ, ອີສກມ຺ປິ ກຕກາລຸສິຍວິຄຕຏ຺ເຐນ ມຓ຺ຑຏ຺ເຐນ ຈ ປສນ຺ນມ຺ປິ ສຸຣາທິ ນ ປາຕພ຺ພໍ. ສາສນນ຺ຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘລກ຺ຂຓໍ ສາສນໍ. ປສນ຺ນໍ ວິຄຕໂທສມລຕ຺ຕາ ປສາທນິຍຕ຺ຕາ ຈ. ປາຕພ຺ພຎ຺ຈ ປຕ຺ເຕນ ວິຍ ສຸເຂນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ທຸຈ຺ຈຣິຕສພ຺ພກິເລສກສາວມລປງ຺ກໂທສຣຫິຕຕ຺ຕາ ຈ.

ມຓ຺ຑຠູຕາ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມເທສນາປິ ເທສນາມຓ຺ໂຑ. ຕສ຺ສ ເອກສ຺ເສວ ປນ ເທສນາມຓ຺ຑສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ ໂທສຣຫິຕາ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ປຏິຄ຺ຄຫມຓ຺ໂຑ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຕຄ຺ຄຕິກຕ຺ຕາ ສກໂລປິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມຣາສິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຓ຺ໂຑ. ເຕນາຫ ‘‘ກຕໂມ ເທສນາມຓ຺ໂຑ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕາໂຣຕິ ສຈ຺ຈານໍ ອຠິສເມຕາວິໂນ. ຕຖາ ຫິ ອາທິໂຕ ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອາຈິກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ’’ຕິອາທິນາ ອິຘໂລກປຣໂລກຄຕສມ຺ໂມສວິຄເມນ ປວຕ຺ໂຕ ອຘິໂມກ຺ໂຂວ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ໂຑ. ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ວິຊຫິຕ຺ວາ. ຈຕຸຠູມກສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ເຑນ ມຓ຺ຑຠູຕໍ ອຘິໂມກ຺ຂໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ປຄ຺ຄຫມຓ຺ໂຑ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂກສຊ຺ຊກສຏ’’ນ຺ຕິອາທິໍ ປາຬິເສສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສາສເນ, ‘‘ມຓ຺ຑສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຈເນ. ກາຣຓວຈນໍ, ເຕນ ‘‘ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ’’ຕິ ສມ຺ມຸຂຠາວນາໂຍໂຄ ນິຣາສງ຺ກຜລາວໂຫຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອສມ຺ມຸຂາ’’ຕິອາທິ. ປມາຓນ຺ຕິ ອນຸຣູປໍ ເຠສຊ຺ຊສ຺ສ ປມາຓໍ. ອຸຄ຺ຄມນນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ຊສ຺ສ ວມນໍ ວິເຣຈນໍ, ຕສ຺ສ ວາ ວເສນ ໂທສຘາຕູນໍ ວມນໍ ວິເຣຈນໍ. ເອວເມວາຕິ ຍຖາ ເຠສຊ຺ຊມຓ຺ຑໍ ເວຊ຺ຊສມ຺ມຸຂາ ນິຣາສງ຺ກາ ປິວນ຺ຕິ, ເອວເມວ ‘‘ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ’’ຕິ ນິຣາສງ຺ກາ ວີຣິຍໍ ກຕ຺ວາ, ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍ ສາສນໍ ປິວຖາຕິ ໂຍຊນາ. ອຠິຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິປຏິລາເຠນ ສານິສໍສາ. ມຄ຺ຄຜລາຘິຄມເນນ ສວຑ຺ຒິ. ປຣຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຕ຺ຕິຍາ, ຕຖາ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ທຸຕິຍທສພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.